II SA/Łd 591/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Czesława Nowak-Kolczyńska, Sędziowie Sędzia WSA Barbara Rymaszewska (spr.), Sędzia WSA Joanna Sekunda-Lenczewska, Protokolant aplikant radcowski Aleksandra Kasiuwara, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 marca 2009r. sprawy ze skargi Z. G. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość - uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...], [...] Z. D., J. Z., Z. G. i K. P. złożyli w dniu 28 maja 1993 roku do Wojewody [...] wniosek o przyznanie i wypłacenie odszkodowania za nieruchomość o powierzchni 990 m kw., położoną w Ł. przy ul. A. 90, obecnie B. 124. Jako podstawę wniosku wskazali art. 19 ust.1 i 2 ustawy z dnia 25 lutego 1958 o uregulowaniu stanu prawnego mienia pozostającego pod zarządem państwowym (Dz.U. nr 11 poz.37). Wyjaśnili, iż są spadkobiercami J. i S. D., właścicieli powyższej nieruchomości, która w latach sześćdziesiątych została przejęta i zagospodarowana na potrzeby wojska, zaś decyzją Urzędu Miasta Ł. Nr [...] z dnia [...].nieruchomość ta, oznaczona jako działka nr 61/41 została przejęta na rzecz Skarbu Państwa na podstawie art. 17 pkt2 lit. b wyżej wskazanej ustawy. Dla nieruchomości prowadzona jest księga wieczysta Kw nr [...]. Po przeprowadzeniu postępowania spadkowego i ponownym złożeniu wniosku przez Z. D. organ w dniu 10 października 1994r. wszczął postępowanie w sprawie ustalenia odszkodowania za wyżej opisaną nieruchomość. Decyzją Kierownika Urzędu Rejonowego w Ł. z dnia [...] ustalono na rzecz Z. D., J. Z., Z. G., E. G., K. P., A. G., B. C. oraz spadkobierców A. D. odszkodowanie za powyższą nieruchomość w wysokości 19.889,10 zł. Odwołanie złożyli J. Z., która zakwestionowała wysokość odszkodowania oraz uczestnik postępowania Wojskowy Rejonowy Zakład Kwaterunkowo-Budowlany. Uczestnik podniósł zarzut, iż sporna nieruchomość została przejęta przez skarb Państwa w 1955 roku, zaś w 1956 roku orzeczono o wypłacie odszkodowania na rzecz ówczesnych właścicieli J. i S. D. Wojewoda [...], decyzją z dnia [...] uchylił zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Wojewoda zarzucił organowi I instancji, iż nie ustalono kręgu osób , którym służy przymiot strony w postępowaniu, nie wyjaśniono, czy rzeczywiście wypłacono odszkodowanie oraz na jakiej podstawie Skarb Państwa został ujawniony w księdze wieczystej. Kierownik Urzędu Rejonowego w Ł. decyzją z dnia [...] odmówił ustalenia odszkodowania za przedmiotową nieruchomość. J. Z. wniosła odwołanie od ww. decyzji do Wojewody [...], który postanowieniem z dnia [...] zawiesił z urzędu postępowanie odwoławcze do czasu rozstrzygnięcia kwestii ważności decyzji Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] o przejściu z mocy prawa na rzecz Skarbu Państwa prawa własności przedmiotowej nieruchomości. Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast decyzją z dnia [...] stwierdził, iż decyzja Zastępcy Dyrektora Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Miasta Ł. z dnia [...] w części dotyczącej pkt 43 (punkt ten orzeka o spornej nieruchomości) została wydana z rażącym naruszeniem prawa, gdyż dotyczy sprawy już uprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną tzn. decyzją Prezydium Rady Narodowej m. Ł. z dnia [...] o wywłaszczeniu. Postanowieniem z dnia [...] Wojewoda [...] podjął z urzędu zawieszone postępowanie, a następnie decyzją z dnia [...] uchylił w całości zaskarżoną decyzję Kierownika Urzędu Rejonowego w Ł. z dnia [...] i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia Prezydentowi Miasta Ł. wykonującemu zadanie z zakresu administracji rządowej. Decyzją z dnia [...] Prezydent Miasta Ł. umorzył postępowanie o ustalenie odszkodowania za przedmiotową nieruchomość jako bezprzedmiotowe. Odwołanie od w/w decyzji złożyła J. Z. Wojewoda [...] zaskarżoną decyzję uchylił w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji wskazując, że w przedmiotowym postępowaniu nie brała udziału A. D. bądź jej spadkobiercy. Prezydent Miasta Ł. decyzją z dnia [...] ponownie umorzył postępowanie jako bezprzedmiotowe. Organ ustalił, że sporna nieruchomość została wywłaszczona na podstawie ostatecznej decyzji z Prezydium Rady Narodowej m. Ł. w sparwie [...] z dnia [...], zaś orzeczeniem [...] z dnia [...] ustalone zostało odszkodowanie z tytułu wywłaszczenia na rzecz małżonków J. i S. D. w kwocie 525,77 zł. Kwotę odszkodowania zapłacono czekiem w dniu 7 listopada 1956 roku, o czym informuje podłużna pieczęć na decyzji ustalającej odszkodowanie Odwołania od w/w decyzji złożyli Z. G., E. H. i P. D. Z. G. wskazała, że może potwierdzić w charakterze świadka, iż jej rodzice J. i S. D. nie przyjęli odszkodowania ustalonego orzeczeniem z dnia [...]. P. D. w odwołaniu poprosił o doręczenie kserokopii potwierdzającej odbiór przez J. i S. D. odszkodowania z tytułu wywłaszczenia w kwocie 525, 77 zł z potwierdzeniem odbioru, tj. podpisem J. D. lub S. D. Z kolei E. H. podniosła, że nikt z jej rodziny nie otrzymał nigdy żadnego odszkodowania z tytułu wywłaszczenia nieruchomości będącej własnością jej zmarłej rodziny. W związku z powyższym wniosła o naliczenie odszkodowania według aktualnych cen nieruchomości. Decyzją z dnia [...] Wojewoda [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, że przedmiotowa nieruchomość wywłaszczona została na rzecz Skarbu Państwa orzeczeniem Prezydium Rady Narodowej m. Ł. z dnia [...], które zostało stronom doręczone w dniu 31 października 1955 r. Natomiast orzeczeniem Prezydium Rady Narodowej m. Ł. z dnia [...] przyznane zostało odszkodowanie z tytułu wywłaszczenia na rzecz J. i S. małż. D. Na orzeczeniu z dnia [...] o ustaleniu odszkodowania widnieje w postaci podłużnej pieczęci informacja, że kwotę odszkodowania "zapłacono czekiem - poleceniem przelewu nr 711146 z dn. 8 listopada 1956 r.". Zgodnie z ustaleniami poczynionymi przez Prezydenta Miasta Ł. z akt archiwalnych dotyczących wywłaszczenia nieruchomości znajdujących się w Archiwum Państwowym w Ł. wynika, że w/w orzeczenie doręczono stronom w dniu 29 października 1956 r. Jednocześnie organ I instancji wskazał, że nie odnaleziono dokumentów świadczących, że strony składały odwołanie od powyższego orzeczenia. Wobec tego stało się ono ostateczne. Odnosząc się do zarzutu niewypłacenia przez organ odszkodowania, Wojewoda [...] wyjaśnił, że kwestia wypłaty odszkodowania ustalonego już wcześniej w postępowaniu administracyjnym nie jest sprawą administracyjną i rozstrzyganie niniejszego zagadnienia nie należy do właściwości organów administracji. Realizacja roszczenia pieniężnego o wypłatę odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość jest w istocie czynnością o charakterze czysto technicznym, dla której tryb administracyjny nie ma zastosowania. W związku z powyższym nie ma podstaw do rozpatrzenia żądania wypłaty ustalonego odszkodowania przez wydanie odrębnej decyzji administracyjnej. Skargę na powyższą decyzję wniosła Z. G. zarzucając naruszenie art. 105 § 1 k.p.a. i wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Zarzuciła wadliwość orzeczenia o wywłaszczeniu nieruchomości, wskazując między innymi, że orzeczenie to nigdy nie zostało prawidłowo doręczone. Podniosła nadto również nieprawidłowości z wypłatą odszkodowania, która to wypłata winna była nastąpić gotówką. Nie dokonano również w czasie wywłaszczania odpowiednich wpisów w księdze wieczystej. W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonym rozstrzygnięciu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W związku z tym zgodnie z treścią art. 145 § 1 punkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), aby wyeliminować z obrotu prawnego akt organu administracji państwowej, konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy albo też do naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania albo stwierdzenia nieważności decyzji. Oceniając w ramach tak zakreślonej kognicji sądu zaskarżoną decyzję i poprzedzające ją postępowanie administracyjne stwierdzić trzeba, iż skarga jest zasadna. W pierwszej kolejności należy stwierdzić, że organy nie ustaliły zakresu żądania stron. W dacie składania wniosku spadkobiercy dysponowali ostateczną decyzją Urzędu Miasta Ł. Nr [...] z dnia [...], orzekającą o przejęciu na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości przy ul. B. 124, oznaczonej jako działka nr 61/41, na podstawie art. 17 pkt2 lit. b ustawy z dnia 25 lutego 1958 o uregulowaniu stanu prawnego mienia pozostającego pod zarządem państwowym (Dz.U. nr 11 poz.37). Tymczasem po stwierdzeniu, że decyzja ta została wydana z rażącym naruszeniem prawa i ujawnieniu decyzji o wywłaszczeniu z 1955 roku i decyzji ustalającej odszkodowanie z 1956 roku, organ nie wezwał stron do sprecyzowania wniosku. Organ nie dążył do ustalenia, jakie są podstawy żądań stron, jakiej wysokości odszkodowania strony się domagają po uchyleniu decyzji przyznającej kwotę 19.889 zł, choć jedna z uczestniczek, Z. H. w odwołaniu z dnia 6.02.2007r. wniosła o wypłatę odszkodowania wg cen aktualnych, ponadto już w toku postępowania administracyjnego pojawiły się zarzuty dotyczące zasadności decyzji z 1956r. i poprzedzającej ją decyzji o wywłaszczeniu z 1955 roku.` Trafnie Z. G. podnosi w skardze, iż organ nie wyjaśnił w sposób wyczerpujący i przekonujący kwestii wypłaty odszkodowania małżonkom S. i J. D. Organy w istocie nie odniosły się do szeregu zarzutów podnoszonych w toku postępowania przez uczestników. Wskazywali oni, iż nie wyjaśniono braku klauzuli prawomocności na decyzji ustalającej odszkodowanie, a więc ostateczności decyzji o odszkodowaniu. Na tę okoliczność zwrócił zresztą uwagę organ odwoławczy w orzeczeniu z dnia [...], zalecając wyjaśnienie tej kwestii przy ponownym rozpatrywaniu sprawy przez organ I instancji. Należy też zwrócić uwagę na dowód doręczenia decyzji z [...]. Na karcie 247a akt administracyjnych znajduje się dowód doręczenia decyzji jedynie jednemu z małżonków (najprawdopodobniej J. D.). Taki sposób doręczenia jest niezgodny z art. 80 ust.2 rozporządzenia Prezydenta RP z dnia 22.03.1928r. o postępowaniu administracyjnym (Dz.U. Nr36 poz.341), zgodnie z którym decyzję wydaną w nieobecności strony doręcza się jej na piśmie. Każda ze stron winna zatem otrzymać decyzję. Dopiero prawidłowe doręczenie decyzji wywołuje skutki prawne. Uczestnicy wskazywali ponadto, iż zgodnie z pouczeniem zawartym na decyzji z 1956 roku, odszkodowanie mogło być wypłacone na podstawie ostatecznej decyzji. Tymczasem porównanie daty doręczenia decyzji – 29 października 1956r. (k.247a akt adm), z adnotacją o wypłacie – 8.11.1956r. wskazuje., że rzekoma wypłata nastąpiłaby przed uostatecznieniem decyzji. Wreszcie, nie może stanowić dowodu wypłaty niepodpisana pieczęć informująca o wypłacie. Tym samym twierdzenie zawarte w uzasadnieniu decyzji organu i instancji z dnia 10.01.207 roku., iż w aktach znajduje się "dowód wypłaty odszkodowania" nie może się ostać. Nie wyjaśniono też podstawy prawnej dla twierdzenia, że wypłata odszkodowania jest czynnością techniczną, zwłaszcza, gdy uczestnicy kwestionują m.in. jego wysokość Powyższe okoliczności nie zostały przez organ dostrzeżone lub przekonująco wyjaśnione, co czyni zasadnym zarzuty stron i stanowi naruszenie wyrażonych w art. 7, 77 i 80 k.p.a. zasad postępowania, obligujących organ do wyczerpującego zebrania materiału dowodowego, ustalenia wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia i poddanie zebranego materiału analizie.. W tej sytuacji umorzenie postępowania jako bezprzedmiotowego było co najmniej przedwczesne. Przy ponownym rozpatrywaniu sprawy, przed wydaniem rozstrzygnięcia organy winny wyjaśnić przede wszystkim zakres wniosków uczestników postępowania, poddać analizie zgromadzony materiał dowodowy, ewentualnie uzupełnić go w zależności od stanowiska stron. Z wagi na powyższe sąd orzekł jak w sentencji na podstawie art. 145 §1 pkt 1 lit.c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.