II GZ 125/10

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Marzenna Zielińska po rozpoznaniu w dniu 22 czerwca 2010 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia M. A. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 17 maja 2010 r., sygn. akt V SA/Wa 2906/08 w zakresie odmowy przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi M. A. na decyzję Ministra Finansów z dnia [...] września 2008 r., nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia płatności pieniężnej z tytułu opłaty legalizacyjnej postanawia: oddalić zażalenie Postanowieniem z dnia 17 maja 2010 r., sygn. akt V SA/Wa 2906/08 Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. odmówił przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych M. A. w sprawie z jego skargi na decyzję Ministra Finansów z dnia [...] września 2008 r., nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia płatności pieniężnej z tytułu opłaty legalizacyjnej. W uzasadnieniu Sąd pierwszej instancji wskazał, iż w dniu 6 czerwca 2009 r. M. A. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie doradcy podatkowego. Wniosek ten został rozpoznany kolejno przez referendarza sądowego postanowieniem z dnia 13 sierpnia 2009 r., którym odmówiono przyznania skarżącemu prawa pomocy w zakresie całkowitym, następnie przez Sąd, który postanowieniem z 4 listopada 2009 r. również odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. Postanowieniem z 10 lutego 2010 r., sygn. akt II GZ 23/10, Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie na powyższe postanowienie z dnia 4 listopada 2009 r. Pismem z 29 marca 2009 r. skarżący ponownie wniósł o zwolnienie z ponoszenia kosztów sądowych w całości. Wobec faktu prawomocności rozstrzygnięcia w zakresie wniosku o przyznanie prawa pomocy, zarządzeniem z 7 kwietnia 2010 r. skarżący został wezwany o przedstawienie nowych okoliczności sprawy (faktycznych lub prawnych), które mogły uzasadniać wydanie postanowienia odmiennej treści niż uprzednio wydane. W odpowiedzi skarżący w piśmie z dnia 19 kwietnia 2010 r. wyjaśnił, iż podstawą ubiegania się o przyznanie prawa pomocy jest jego sytuacja materialna. Dodał, iż obecnie jest posiadaczem gruntów rolnych o powierzchni 30 ha, nie posiada żadnej innej produkcji zwierzęcej i działalności pozarolniczej, która przynosiłaby dochody na bieżące utrzymanie. Obecnie zamieszkuje w mieszkaniu syna, u którego jest na utrzymaniu. W ocenie Sądu pierwszej instancji okoliczności powołane przez skarżącego w powyższym piśmie nie dawały podstaw do przyjęcia, iż wystąpiły przesłanki, o których mowa w art. 165 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zwanej dalej p.p.s.a., albowiem z treści ponownego wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych nie wynikało aby sytuacja osobista i majątkowa skarżącego uległa pogorszeniu, co mogłoby skutkować przyznaniem mu prawa pomocy. Sąd pierwszej instancji podkreślił, że skarżący nie wykazał, by w okresie od wydania postanowienia z dnia 4 listopada 2009 r. do momentu zapadnięcia niniejszego postanowienia, nastąpiła istotna zmiana okoliczności dotyczących jego sytuacji majątkowej - sytuacja ta nie uległa pogorszeniu, co uzasadniałoby wydanie postanowienia o treści innej, niż treść wskazanego postanowienia z dnia 4 listopada 2009 r. M. A. zażaleniem zaskarżył powyższe postanowienie wnosząc o jego uchylenie w całości. W uzasadnieniu podniesiono, iż w innej sprawie toczącej się równolegle przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w W. z jego skargi, Sąd udzielił mu pomocy prawnej ograniczając poniesienie kosztów do kwoty 100 złotych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie znajduje usprawiedliwionych podstaw. Przepis art. 246 § 1 p.p.s.a. określa przesłanki przyznania prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym – pkt 1 i w zakresie częściowym – pkt 2, którymi są odpowiednio wykazanie niemożności poniesienia jakichkolwiek kosztów postępowania i wykazanie niemożności poniesienia pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla wnioskodawcy i jego rodziny. Orzeczenie przyznające prawo pomocy może być cofnięte jeśli wystąpią przesłanki określone w art. 249 p.p.s.a. lub może być uchylone bądź zmienione wskutek zmiany okoliczności sprawy, o czym stanowi art. 165 p.p.s.a. W okolicznościach niniejszej sprawy, jak trafnie wskazał to Sąd pierwszej instancji, kwestia przyznania skarżącemu prawa pomocy została prawomocnie rozstrzygnięta postanowieniem z dnia 4 listopada 2009 r., którym odmówiono przyznania tego prawa. Wobec powyższego dla zamiany tego stanu rzeczy, w trybie przewidzianym powołanym art. 165 p.p.s.a., skarżący w kolejnym wniosku z dnia 29 marca 2009 r. powinien był wykazać, iż jego sytuacja majątkowa i rodzinna ulegała takiej zmianie, iż uzasadniałaby ona wystąpienie przesłanek określonych w art. 246 § 1. Analiza powołanego wniosku skarżącego pod kątem zmiany okoliczności sprawy, z uwzględnieniem okoliczności będących podstawą żądania przyznania prawa pomocy rozstrzygniętego prawomocnym postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 4 listopada 2009 r., pozawala uznać za prawidłową ocenę wniosku z dnia 29 marca 2009 r., dokonaną zaskarżonym postanowieniem. Trafnie bowiem Sąd pierwszej instancji doszedł do wniosku, iż skarżący nie wykazał, aby od dnia wydania postanowienia z dnia 4 listopada 2009 r. po stronie skarżącego nastąpiła istotna zmiana okoliczności dotycząca jego sytuacji majątkowej, tj. nie uległa ona pogorszeniu, a uzasadniająca zmianę powołanego powyżej postanowienia. Odnosząc się do podniesionego w zażaleniu argumentu, iż w innym postępowaniu toczącym się przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w W. skarżący uzyskał prawo pomocy, zauważyć należy, iż skarżący poza powołaniem się w treści żalenia na tę okoliczność nie podnosił jej ani we wniosku z dnia 29 marca 2009 r., ani w odpowiedzi na zarządzenie z dnia 7 kwietnia 2010 r. wzywającego go do wskazania nowych okoliczności sprawy. Ponadto skarżący nie dołączył odpisu tego orzeczenia celem zapoznania się przez Sąd w niniejszej sprawie z jego treścią, czy choćby nie wskazał sygnatury akt sprawy, aby możliwym było zweryfikowanie powyższego twierdzenia. Powyższa uwaga jest istotna z uwagi na to, iż Sąd nie ma uprawnień do poszukiwania dowodów z urzędu, a zatem brak współdziałania wnioskodawcy, na którym ciąży obowiązek dowodzenia swoich racji, skutkować będzie negatywnym dla wnioskodawcy rozstrzygnięciem. Mając powyższe na względzie Naczelny Sąd Administracyjny w oparciu o art. 184 p.p.s.a. w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.