II SA/Wa 139/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Mierzejewska (spr.), Sędziowie WSA Bronisław Szydło, Janusz Walawski, Protokolant Marek Kozłowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 marca 2009 r. sprawy ze skargi M. i C. M. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] marca 2008 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję organu I instancji; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości; 3. przyznaje ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz adwokata H. W. tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu kwotę 240 zł (dwieście czterdzieści złotych) oraz kwotę 52,80 zł (pięćdziesiąt dwa złote osiemset groszy) stanowiącą 22 % podatku VAT, oraz kwotę 17 zł (siedemnaście złotych) tytułem zwrotu kosztów sądowych. Decyzją z dnia [...] lutego 2008 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego zatwierdził projekt budowlany zamienny budynku gospodarczo-garażowego zrealizowanego na działce nr ewid [...] przy ulicy [...] w M. W postępowaniu zakończonym wydaniem tej decyzji nie brali udziału właściciele bezpośrednio sąsiadującej z terenem inwestycji nieruchomości, małżonkowie M. i C. M. W dniu [...] lutego 2008 r. małżonkowie M. i C. M. złożyli odwołanie od decyzji podnosząc, iż w jej następstwie dokonano rozbudowy nielegalnie wybudowanej części budynku i naruszono przy tym interesy właścicieli sąsiednich nieruchomości. Następnie, decyzją nr [...] z dnia [...] marca 2008 r., na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.) oraz art. 83 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (Dz. U. z 2006 r. Nr 156, poz. 1118 ze zm.), po rozpatrzeniu odwołania Państwa M. i C. M. od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w G. nr [...] z dnia [...] lutego 2008 r. zatwierdzającej projekt budowlany zamienny budynku gospodarczo-garażowego zlokalizowanego na działce nr ewid [...] przy ul [...] w M., [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego umorzył postępowanie odwoławcze. Organ uznał za nieuzasadnione odwołanie małż. M. od decyzji organu I instancji. Uzasadniając wymienioną decyzję organ wskazał, iż odwołujący się, nie posiadają interesu prawnego w domaganiu się weryfikacji tej decyzji. Dalej organ podkreślił, że zgodnie z art. 127 § 1 k.p.a. od decyzji wydanej w pierwszej instancji, stronie służy odwołanie. Przepis art. 28 k.p.a. definiuje pojęcie strony w postępowaniu administracyjnym. W myśl tego przepisu stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Aby być uznanym jako strona postępowania należy mieć nie jakikolwiek interes, lecz musi to być interes prawny. Mieć interes prawny w postępowaniu administracyjnym znaczy to samo, co ustalić przepis prawa materialnego powszechnie obowiązującego, na którego podstawie można skutecznie żądać czynności organu z zamiarem zaspokojenia jakiejś potrzeby, albo żądać zaniechania lub ograniczenia czynności organu sprzecznych z potrzebami danego podmiotu – strony postępowania. Dalej organ wskazał, że od tak pojętego interesu prawnego należy odróżnić interes faktyczny, to jest sytuację, w której dany podmiot jest wprawdzie bezpośrednio zainteresowany rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej, nie można jednak tego zainteresowania poprzeć przepisami prawa, mającego stanowić podstawę skierowania żądania w zakresie podjęcia stosownych czynności przez organ administracji. Zgodnie z art. 28 ust 2 Prawa budowlanego w postępowaniach, w ramach nadzoru budowlanego, stronami postępowania są inwestor oraz właściciele, użytkownicy wieczyści lub zarządcy nieruchomościami znajdującymi się w obszarze działania obiektu. Jak wynika ze zgromadzonego materiału dowodowego budynek gospodarczy małż. W. został wybudowany z zachowaniem przepisów rozporządzenia Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa z dnia 14 grudnia 1994 r. o warunkach technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. z 1999 r. Nr 15, poz. 140 ze zm.) w odległości 4 m od granicy zabudowanej nieruchomości z nieruchomością małż. M. Powyższa okoliczność stanowi o braku interesu prawnego wnioskodawców i skutkuje umorzeniem postępowania odwoławczego jako bezprzedmiotowego (art. 105 § 1 k.p.a.). Wymienioną decyzję organu odwoławczego M. i C. M. zaskarżyli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, zarzucając jej naruszenie prawa, oparcie rozstrzygnięcia o nieprawidłowo ustalony stan faktyczny oraz pozbawienie ich możliwości obrony uzasadnionych interesów prawnych W uzasadnieniu skargi podkreślili, że właściwa ochrona interesów osób trzecich wymaga zbadania, czy budynek oddziałuje na nieruchomość sąsiadującą i żeby ten interes był należycie chroniony, osoby te powinny być stronami postępowania. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, powołując argumenty jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej. Sąd analizuje zaskarżoną decyzję pod względem jej zgodności z prawem materialnym i formalnym obowiązującym w dacie wydania tej decyzji. Skarga analizowana pod tym kątem zasługuje na uwzględnienie. W toku następowania odwoławczego, organ na wstępie powinien w prawidłowy sposób ustalić zakres podmiotowy niniejszego postępowania zakończonego wydaniem decyzji, w stosunku do której prowadzone jest obecnie postępowanie nadzwyczajne odwoławcze. Obowiązku tego nie wykonał organ prowadzący niniejszą sprawę. Zdaniem Sądu ustalenie istnienia lub braku interesu prawnego wnoszącego odwołanie od przedmiotowej decyzji winno nastąpić według przepisów obowiązujących w dacie wydania zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu orzeczenia organ powołał art. 28 k.p.a. oraz art. 28 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane. Jednak organ pominął przede wszystkim to, że zarówno w stanie prawnym obowiązującym przed dniem 11 lipca 2003 r., to jest dniem wejścia w życie ostatnio wymienionego przepisu, jak i po tej dacie bezspornie przyjmowano w orzecznictwie, że właściciele nieruchomości bezpośrednio sąsiadującej z terenem przedmiotowej inwestycji są stronami postępowania w sprawie o pozwolenie na budowę. Wprawdzie celem przepisu art. 28 ust. 2 prawa budowlanego było ograniczenie kręgu osób uznawanych za stronę tego postępowania, lecz również jego wejście w życie nie wyłączyło z zasady, z kręgu stron postępowania, właścicieli bezpośrednio sąsiadujących nieruchomości. Nieruchomości te z zasady bowiem znajdują się w obszarze oddziaływania obiektu w rozumieniu ustawowej definicji z art. 3 pkt 20 Prawa budowlanego, gdyż sposób ich zagospodarowania jest uzależniony od powstałego na sąsiedniej działce obiektu budowlanego. Dlatego za stronę w postępowaniu o pozwolenie na budowę uznaje się właścicieli sąsiadujących nieruchomości bez względu na to, czy powstający po sąsiedzku obiekt jest budowany zgodnie z przepisami technicznymi, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, czy z naruszeniem tych przepisów. Ustalenie kręgu stron jest przy tym czynnością wstępną i poprzedza ustalanie warunków, jakie spełnia obiekt budowlany. Tak więc warunki te nie mogą decydować o tym, czy właściciel sąsiedniej nieruchomości jest, czy nie jest stroną postępowania. Ustalenie, iż małż. M. winni byli być stroną w postępowaniu o pozwolenie na budowę przesądza jednocześnie, że są oni legitymowani do wniesienia odwołania od przedmiotowej decyzji. Przyjęcie przez organ wniosku przeciwnego nastąpiło z naruszeniem wskazanych wyżej przepisów. W żadnym razie bowiem nie można uznać za trafny wniosek, iż w sprawie o pozwolenie na budowę właściciel nieruchomości bezpośrednio sąsiadującej z terenem inwestycji jest stroną postępowania tylko wówczas, gdy inwestycja ta jest realizowana z naruszeniem przepisów regulujących warunki techniczne, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. Powyższe stanowisko wyraził Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 4 lutego 2009 r. w sprawie sygn. akt II OSK 90/08, po rozpoznaniu skargi kasacyjnej, od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 10 października 2007 r. w sprawie ze skargi M. i C. M. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] marca 2007 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie nieważności decyzji. W ocenie składu sędziowskiego orzekającego w sprawie niniejszej, pogląd wyrażony przez NSA jest wiążący w sprawie niniejszej, ponieważ postępowanie toczy się między tymi samymi stronami, dotyczy tych samych działek, w istocie przedmiot sprawy jest podobny. Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 145 §1 pkt 1 lit c w związku z art. 132 i 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł jak w sentencji.