II SA/Po 869/08
WyrokWSA w Poznaniu2009-03-25
Skład orzekający: Barbara Drzazga, Barbara Kamieńska, Edyta Podrazik
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy osoba, która nie była stroną w postępowaniu uzgadniającym warunki środowiskowe realizacji inwestycji, posiada interes prawny do żądania stwierdzenia nieważności postanowienia uzgadniającego tę inwestycję?Ratio decidendi
Sąd uznał, że skarżący, który nie był stroną w postępowaniu uzgadniającym warunki środowiskowe realizacji inwestycji polegającej na budowie kanalizacji deszczowej, nie posiadał interesu prawnego do żądania stwierdzenia nieważności postanowienia uzgadniającego. Interes prawny musi być oparty na konkretnym przepisie prawa materialnego i dotyczyć bezpośrednio osoby żądającej wszczęcia postępowania nieważnościowego. Sam fakt sąsiedztwa z terenem inwestycji lub poniesienie kosztów przyłączenia do wykonanej kanalizacji nie stanowi wystarczającej podstawy do uznania posiadania interesu prawnego w tym kontekście.Stan faktyczny
P. F. złożył wniosek o wznowienie postępowania i stwierdzenie nieważności dwóch postanowień Starosty Powiatowego w R. uzgadniających w zakresie ochrony środowiska realizację przedsięwzięcia polegającego na budowie kanalizacji deszczowej. Skarżący zarzucił, że projekt nie przewidywał systemu kanalizacji rozdzielczej i naruszał interesy właścicieli nieruchomości. Starosta przekazał wniosek Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu (SKO). SKO pozostawiło bez rozpoznania wniosek o stwierdzenie nieważności jednego postanowienia jako niezaskarżalnego, a odmówiło wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności drugiego postanowienia, uznając skarżącego za nieposiadającego interesu prawnego. SKO utrzymało w mocy swoje postanowienie po ponownym wniosku skarżącego. Skarżący wniósł skargę do WSA, zarzucając naruszenie przepisów KPA, w tym błędną interpretację art. 28 KPA i brak przymiotu strony.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Drzazga (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Barbara Kamieńska Sędzia WSA Edyta Podrazik Protokolant Starszy sekretarz sądowy Monika Pancewicz po rozpoznaniu w Poznaniu na rozprawie w dniu 25 marca 2009 r. sprawy ze skargi P. F. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia [...] lipca 2008 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji o uzgodnieniu w zakresie ochrony środowiska realizacji przedsięwzięcia oddala skargę. /-/ E. Podrazik /-/ B. Drzazga /-/ B. Kamieńska
Pismem z dnia 3 marca 2008r. P. F. wniósł do Starosty Powiatowego w R. o wznowienie postępowania i stwierdzenie nieważności dwóch postanowień Starosty Powiatowego w R.: z dnia 19.06.2006r. i z dnia 16 listopada 2006r. uzgadniającego w zakresie ochrony środowiska przedsięwzięcia polegającego na budowie kanalizacji deszczowej w ul. [...] i odwodnieniu Szkoły Podstawowej nr [...] w R. na działkach ewid. nr [...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...] w obrębie R . W jego uzasadnieniu podniósł, iż w rzeczywistości planowane przez Gminę R. przedsięwzięcie nie będzie polegało na budowie systemu kanalizacji rozdzielczej, bowiem w projekcie nie przedstawiono ani jednego połączenia umożliwiającego odprowadzanie wody deszczowej z połaci dachu kierującej te wody na teren nieruchomości i z terenu jakiejkolwiek nieruchomości (oprócz Szkoły Podstawowej nr [...]) do projektowanego kolektora kanalizacji deszczowej, zamiast do kolektora kanalizacji sanitarnej. Tym samym po zakończeniu realizacji inwestycji kolektorem w dalszym ciągu podczas deszczu płynęły będą razem ścieki gospodarczo-bytowe i deszczówka. Oznacza to, że nie został zaprojektowany system kanalizacji rozdzielczej. Po wykonaniu przedsięwzięcia jedynie zmniejszy się ilość deszczówki jaka będzie trafiać do kolektora sanitarnego, ale w ulicy [...] nie będzie systemu kanalizacji rozdzielczej.
Wnioskodawca wskazał, iż zgodnie z art. 7 ustawy o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2001r. Nr 142, poz. 159 ze zm.) zadania własne gminy obejmują także sprawy kanalizacji. Jednocześnie art. 2 pkt 5 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków stanowi, że przyłącze kanalizacyjne to odcinek przewodu znajdujący się wyłącznie w nieruchomości odbiorcy usług, czyli wszystkie przewody znajdujące się w pasie drogowym (w ulicy [...]) to sieć, która powinna być zaprojektowana i wybudowana na koszt Gminy R. Tymczasem Burmistrz na podstawie zaskarżonych postanowień z 19 września 2006r. i z 16 listopada 2006r. wydał z rażącym naruszeniem prawa decyzję z dnia 29 listopada 2006r. o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację inwestycji. Zdaniem P.F. postanowienia te powodują pośrednio też to, że Gmina R. postępuje niezgodnie z ustawą Prawo budowlane, ponieważ pomija uzasadniony interes właścicieli nieruchomości położonych przy ul. [...]w R . Zgodnie bowiem z art. 5 ust. 1 pkt 9 Prawa budowlanego (Dz. U. z 2006r. Nr 156, poz. 1118 ze zm.) obiekt budowlany należy projektować i budować w sposób określony w przepisach, w tym techniczno-budowlanych, oraz zgodnie z zasadami wiedzy technicznej, zapewniając poszanowanie występujących w obszarze oddziaływania obiektu uzasadnionych interesów osób trzecich. Jako zasadę przyjmuje się zaś, że obszar oddziaływania obiektu nie powinien być mniejszy niż zewnętrzny obrys działek bezpośrednio przyległych do działki, na której zlokalizowana będzie inwestycja.
Reasumując P.F. stwierdził, że postanowienia z 19 września 2006r. oraz z 16 listopada 2006r. zostały wydane z rażącym naruszeniem prawa, które powodują ciąg naruszeń prawa i nieprawidłowości, które w efekcie końcowym skutkują aż niewłaściwą pracą oczyszczalni ścieków, co zostało stwierdzone podczas kontroli WIOŚ w P. Delegatura w L .
Postanowieniem z dnia 17 marca 2008r. Starosta Powiatowy w R., działając na podstawie art. 17 pkt 1, art. 65 § 1, art. 123 i art. 157 § 1 kpa przekazał wniosek P.F. Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu w Lesznie. Wskazał przy tym, iż z racji tej, że P.F. zażądał jednocześnie wznowienia postępowania i stwierdzenia nieważności wspomnianych wyżej postanowień, a wniosek o stwierdzenie nieważności jest wnioskiem dalej idącym należało go przekazać organowi właściwemu do rozpoznania wniosku o stwierdzenie nieważności tj. właśnie Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu.
Pismem z dnia 12 maja 2008r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Lesznie zawiadomiło wnioskodawcę o pozostawieniu bez rozpoznania jego wniosku o stwierdzenie nieważności postanowienia Starosty R. z dnia 19 września 2006r. z tego powodu, że postanowienie to było niezaskarżalne. Organ wyjaśnił, że przepisy o stwierdzeniu nieważności decyzji stosuje się jedynie do postanowień, od których przysługuje zażalenie.
Następnie postanowieniem z dnia 27 maja 2008r. na podstawie art. 126 i art. 157 § 3 kpa Kolegium odmówiło wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności postanowienia Starosty R. z dnia 16 listopada 2006r. [...].
W uzasadnieniu organ zaznaczył, że nieruchomość P. F. oznaczona nr [...]jest podłączona do wybudowanej kanalizacji, której dotyczyło kwestionowane uzgodnienie. Części właścicieli posesji nie wydano warunków technicznych przyłączenia do tej kanalizacji wskazując, iż wody opadowe i roztopowe należy odprowadzać powierzchniowo. Niektóre z tych osób, jak wskazał wnioskodawca, odprowadzają te wody do kanalizacji sanitarnej, popełniając w ten sposób czyn zabroniony. Wnioskodawca podniósł, iż za wzruszeniem postanowienia przemawia słuszny interes społeczny. Kolegium uznało jednak, iż wnioskodawca nie jest stroną tegoż postępowania, a co za tym idzie podmiotem legitymowanym do złożenia wniosku o stwierdzenie nieważności kwestionowanego postanowienia. P.F. nie był stroną w postępowaniu o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, ani w postępowaniach uzgadniających. Kolegium podkreśliło, że nie zwalnia to organu od zbadania kwestii istnienia interesu prawnego wnioskodawcy do występowania w niniejszej sprawie. Wskazało, iż w orzecznictwie ugruntował się pogląd, że stroną postępowania jest nie tylko strona postępowania zwykłego zakończonego wydaniem kwestionowanej decyzji, lecz również każdy czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczyć mogą skutki stwierdzenia nieważności decyzji. Wprawdzie niniejsze postępowanie zakończyło się postanowieniem, jednak również w tym przypadku znajduje zastosowanie art. 28 kpa. Kolegium stwierdziło, że nieruchomość wnioskodawcy jest przyłączona do sieci kanalizacji deszczowej, której dotyczyło kwestionowane postanowienie. Jednakże podnoszone przez niego kwestie nieprawidłowego odprowadzania wód opadowych przez niektórych właścicieli posesji przy ul. [...] polegające m.in. na przekroczeniu ilości ścieków odprowadzanych do oczyszczalni, w stosunku do ilości przewidzianej w pozwoleniu wodnoprawnym nie dotyczą bezpośrednio jego interesu prawnego. Dlatego zdaniem Kolegium wnioskodawca w żaden sposób nie wykazał, iż posiada interes prawny w stwierdzeniu nieważności zaskarżonego postanowienia.
P.F. wniósł o ponowne rozpatrzenie sprawy i wszczęcie z urzędu postępowania o stwierdzenie nieważności postanowienia Starosty z 16 listopada 2006r. Jego zdaniem Kolegium nie dostrzegło, iż kwestionowane postanowienie wyrządziło poważną szkodę dla interesu społecznego (w tym skarżącego), ogromną szkodę w funkcjonowaniu starówki R., wydane zostało w wyniku przestępstwa, a dowody, na podstawie których ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne okazały się fałszywe. Ponadto jego zdaniem postanowienie to wywołało ponad dwadzieścia czynów zagrożonych karą ograniczenia wolności albo grzywny do 10000 zł. W dalszej części wniosku P.F. ponownie przedstawił stan faktyczny sprawy oraz własną ocenę prawną działań Starosty R. i Burmistrza R. w zakresie realizacji przedmiotowej kanalizacji deszczowej. Odnosząc się do stanowiska Kolegium, iż nie posiada interesu prawnego w zaskarżeniu postanowienia z 16 listopada 2006r. wskazał, że tak jak wszyscy inni właściciele nieruchomości, którzy wprowadzają deszczówkę do kolektora sanitarnego, winien był zostać potraktowany jako strona postępowania dotyczącego środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację kanalizacji, a w projekcie powinno się wykonać podłączenie jego nieruchomości do projektowanego kolektora deszczowego, aby nie naruszać art. 9 ust. 1 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków. Tymczasem w projekcie nie uwzględniono podłączenia żadnej z nieruchomości sąsiednich. Dodatkowo podniósł, że jego nieruchomość została przyłączona do sieci kanalizacji deszczowej dzięki jego staraniom i na własny koszt, co wiązało się z zapłaceniem za przewody umieszczone w pasie drogowym, za trójnik na kolektorze i za robociznę.
Wskutek powyższego wniosku Samorządowe Kolegium Odwoławcze postanowieniem z dnia 16 lipca 2008r. utrzymało w mocy zaskarżone postanowienie, podtrzymując stanowisko, iż P.F. nie posiada interesu prawnego w niniejszej sprawie. Stwierdziło, iż planowana inwestycja nie obejmowała swoim oddziaływaniem posesji skarżącego. Wprawdzie dzięki jej realizacji wnioskodawca zyskał możliwość podłączenia na własny koszt swojej nieruchomości do kanalizacji deszczowej przebiegającej w ulicy [...], lecz świadczy to jedynie o posiadanym przez niego interesie faktycznym (i to przeszłym), a nie prawnym. Wszystkie jego zarzuty dotyczą nie tyle planowanego przedsięwzięcia, ile tego, że powinno ono być zaplanowane w większym rozmiarze, tj. gmina na swój koszt winna uwzględnić w projekcie także nieruchomości położone przy ul. [...]. Zdaniem Kolegium nie tworzy to jednak po stronie skarżącego interesu prawnego, bowiem uzgodnieniu podlegały środowiskowe uwarunkowania inwestycji objętej wnioskiem, a nie hipotetycznie możliwej do zrealizowania.
P.F. wniósł skargę na powyższe postanowienie, zarzucając Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu naruszenie:
- art. 156 § 1 i art. 158 § 2 kpa w zw. z art. 157 § 1 i 2 kpa poprzez odmowę wszczęcia postępowania i niestwierdzenie nieważności postanowienia Starosty R. z 16 listopada 2006r.,
- art. 7, 8 i 77 § 1 kpa poprzez niewzięcie pod uwagę całokształtu materiału dowodowego zgromadzonego w aktach sprawy,
- art. 28 kpa poprzez jego błędną interpretację, jakoby skarżący nie posiadał przymiotu strony.
W uzasadnieniu skargi skarżący ponownie przytoczył stan faktyczny sprawy, a zwłaszcza przebieg realizacji inwestycji polegającej na budowie kanalizacji deszczowej ulicy [...] w R. wraz z odwodnieniem Szkoły Podstawowej nr [...] z pominięciem przyłączenia do niej nieruchomości przylegających do ulicy [...]. Po raz kolejny podał, że w czasie budowy kolektora deszczowego tylko sześciu właścicieli (w tym on) przyłączyło własnym staraniem i na własny koszt swoje nieruchomości do nowopowstałej kanalizacji deszczowej. Skarżący zarzucił Kolegium, iż te zbyt ogólnikowo i mało precyzyjnie ustaliło stan faktyczny sprawy naruszając tym samym przepisy art. 6 i 7 kpa, a zwłaszcza kwestii związanych z zakresem projektu budowlanego przedmiotowej kanalizacji. Ponadto odmówienie wszczęcia z urzędu postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności przedmiotowego postanowienia uzgodnieniowego jest zdaniem skarżącego sprzeczne z art. 156 § 1 i art. 158 § 2 kpa w zw. z art. 157 § 1 i 2 kpa. Powołane przepisy wskazują, że jeżeli zachodzi którakolwiek z przesłanek określonych w art. 156 § 1 kpa to organ nadzoru niezależnie od tego, czy postępowanie nadzorcze zostało wszczęte z urzędu, czy na żądanie strony jest zobowiązany wydać decyzję stwierdzającą nieważność wadliwej decyzji (w niniejszej sprawie postanowienia).
W ocenie skarżącego Kolegium błędnie uznało, iż nie posiada on interesu prawnego, by żądać stwierdzenia nieważności powołanego postanowienia uzgodnieniowego. Wskazał, iż mieć interes prawny znaczy to samo, co ustalić przepis prawa powszechnie obowiązującego, na którego podstawie można skutecznie żądać czynności organu z zamiarem zaspokojenia jakiejś potrzeby albo żądać zaniechania lub ograniczenia czynności organu sprzecznych z potrzebami danej osoby. Tymczasem postanowienie Starosty z 16 listopada 2006r. dopuściło do realizacji projekt, który nie przewidywał zaprzestania wprowadzania wód deszczowych z nieruchomości skarżącego do stuletniego kolektora kamionkowego, który po wykonaniu inwestycji stał się kolektorem sanitarnym. Aby faktycznie projektowany był system kanalizacji rozdzielczej dokumentacja projektowa powinna uwzględniać przyłączenie nieruchomości skarżącego do budowanego w ulicy [...] kolektora deszczowego. W ocenie skarżącego Gmina R. nie wykonuje we właściwy sposób zadań własnych dotyczących kanalizacji, bowiem kanalizacja nie została zaprojektowana we właściwym zakresie. Przepis art. 7 ust. 1 pkt 3 ustawy o samorządzie gminnym stanowi zaś, że zaspokajanie zbiorowych potrzeb wspólnoty należy do zadań własnych gminy. W szczególności zadania własne obejmują zaś sprawy kanalizacji. Z kolei stosownie do przepisu art. 3 pkt 1 i 3 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków "zbiorowe zaopatrzenie w wodę i zbiorowe odprowadzanie ścieków jest zadaniem własnym gminy." Ponadto zgodnie z art. 2 pkt 5 przyłączem kanalizacyjnym jest odcinek przewodu łączącego wewnętrzną instalację kanalizacyjną w nieruchomości odbiorcy usług z siecią kanalizacyjną, za pierwszą studzienką, licząc od strony budynku, a w przypadku jej braku do granicy nieruchomości gruntowej. Tym samym przyłącze kanalizacyjne to odcinek przewodu znajdujący się na terenie nieruchomości odbiorcy usług, czyli na terenie jego nieruchomości. To zaś co znajduje się poza tym terenem nie jest przyłączem. Skarżący został zaś zmuszony do wybudowania na własny koszt w pasie drogowym przewodów kanalizacyjnych. Stąd uważa, że przysługiwał mu przymiot strony w postępowaniu o stwierdzenie nieważności postanowienia Starosty z 16 listopada 2006r.
W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosła o oddalenie skargi podtrzymując dotychczasowe stanowisko.
Na rozprawie w dniu 25 marca 2009r. skarżący podał, iż uważa, że wszyscy współwłaściciele nieruchomości położonych przy ul. [...] powinni odprowadzać ścieki do wykonanej kanalizacji deszczowej, a nie do dotychczasowej ogólnospławnej. Skarżący odprowadza tylko część wód opadowych z terenu swojej nieruchomości do kanalizacji deszczowej, a nie całość tych wód, bo wtedy przestałby być stroną tego postępowania. Wskazał też, że wykonał przyłącze ze swojej nieruchomości do kanalizacji deszczowej, które zostało odebrane przez wodociągi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga okazała się bezzasadna.
W ocenie Sądu Samorządowe Kolegium Odwoławcze trafnie uznało, że skarżący nie miał interesu prawnego żądając stwierdzenia nieważności postanowienia Starosty R. z dnia 16 listopada 2006r. uzgadniającego w zakresie ochrony środowiska realizację przedsięwzięcia polegającego na budowie kanalizacji deszczowej w ul. [...] i odwodnieniu Szkoły Podstawowej nr [...] w R. (dz. nr [...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...]).
Zgodnie z treścią art. 157 § 2 kpa postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji (postanowienia) wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. Jeżeli postępowanie zostanie zainicjowane żądaniem strony, w pierwszej kolejności bada się, czy zostało ono złożone przez legitymowany podmiot, a więc osobę będącą stroną w sprawie. Stroną postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji czy postanowienia jest nie tylko strona postępowania zwykłego zakończonego wydaniem kwestionowanej decyzji czy postanowienia, lecz również każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczyć mogą skutki stwierdzenia nieważności decyzji czy postanowienia (por. wyrok NSA z 1.12.1999r., IV SA 2520/98, lex nr 48669). W przypadku, gdy żądanie wnosi podmiot nie będący stroną w sprawie, odmawia się wszczęcia postępowania nieważnościowego (por. wyrok NSA z 8.11.1995r., III SA 182/95, ONSA 1996, nr 4, poz. 167 lub wyrok NSA z 19.03.1997r., III SA 1802/95 – powołany za M. Jaśkowską [w:] M. Jaśkowska, A. Wróbel, Kpa. Komentarz, Zakamycze 2005, s. 993). Co istotne w tym stadium postępowania organ nie ocenia, czy zaskarżony akt dotknięty jest jedną z wad określonych w art. 156 § 1 kpa. Tym samym Kolegium uznając, że skarżący nie ma interesu prawnego do złożenia wniosku o stwierdzenie nieważności postanowienia z 16 listopada 2006r. nie miało obowiązku oceny zarzutów dotyczących ewentualnego naruszenia przepisów skutkującego stwierdzeniem nieważności powyższego postanowienia.
Zważyć należy, iż do oceny, czy skarżącemu przysługiwał status strony zastosowanie znalazł przepis art. 28 kpa, zgodnie z którym stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Zarówno w doktrynie, jak i w orzecznictwie przyjmuje się, że interes prawny w rozumieniu art. 28 kpa to interes oparty na konkretnym przepisie prawa materialnego (A. Wróbel [w:] M. Jaśkowska, A. Wróbel Kpa. Komentarz, Zakamycze 2007, s. 256). Interes prawny powinien być rozumiany jako zobiektywizowana, czyli realnie istniejąca potrzeba ochrony prawnej. Jest to interes o charakterze osobistym, przez to, że jest własny, zindywidualizowany i skonkretyzowany. Ponadto musi on aktualnie istnieć w sprawie, w której organ administracji publicznej władny jest wydać decyzję (wyrok NSA z 26.10.1999r., IV SA 1693/97 – za R. Kędziora, Kpa. Komentarz, C.H. Beck, Warszawa 2005, s. 104).
Nie ma jednoznacznych i uniwersalnych zasad w zakresie posiadania przymiotu strony i interesu prawnego na tle art. 28 k.p.a., które by można zastosować automatycznie w każdej sprawie o stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej. Nie zawsze bowiem osoba, która miała przymiot strony w postępowaniu zwykłym, musi mieć ten przymiot w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji i odwrotnie. W każdej sprawie te kwestie należy rozważyć indywidualnie, odpowiadając sobie na pytanie, jakiego interesu prawnego, czy faktycznego, mogłyby dotyczyć skutki ewentualnego stwierdzenia nieważności kwestionowanej decyzji, a to powinni też wyjaśnić skarżący, jako wnioskujący o stwierdzenie nieważności decyzji ( por. wyrok NSA z 2.03.2007r. II OSK 347/06, lex nr 340207).
Z akt sprawy wynika, że skarżący nie brał udziału w charakterze strony w postępowaniu zakończonym postanowieniem z dnia 16 listopada 2006r. Inwestycja objęta postępowaniem ograniczała się do budowy kanalizacji deszczowej z odwodnieniem w granicach działek nr [...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...], z których żadna nie stanowiła przedmiotu własności skarżącego. Bezsporne przy tym jest, że skarżący zarówno w momencie wydania postanowienia z dnia 16 listopada 2006r., jak i w czasie złożenia wniosku o stwierdzenie nieważności powołanego wyżej postanowienia był właścicielem działek nr [...] i [...] oraz współwłaścicielem wraz z A. L . działki nr [...], które to nieruchomości bezpośrednio (dz. [...]) lub pośrednio (dz. [...]i [...]) sąsiadują z działką nr [...] – jedną z działek objętych planowanym przedsięwzięciem. Zdaniem Sądu zarówno Starosta, jak i Kolegium trafnie uznały, że sam status współwłaściciela działki bezpośrednio sąsiadującej z terenem inwestycji nie sprawia, że skarżącego należało uznać za stronę posiadającą interes prawny we wszczęciu postępowania o stwierdzenie nieważności postanowienia uzgadniającego w zakresie ochrony środowiska. Dla oceny istnienia interesu prawnego skarżącego uprawniającego go do złożenia wniosku o stwierdzenie nieważności niezbędne było wskazanie konkretnego przepisu prawa materialnego, z którego P.F. wywodziłby istnienie własnego interesu prawnego. Tymczasem istotą wniosku skarżącego o stwierdzenie nieważności postanowienia z 16 listopada 2006r. było wykazanie, iż projekt budowy kanalizacji deszczowej w ul. [...] w R. nie powinien ograniczać się do działek objętych wnioskiem inwestora – Gminy R., lecz winien obejmować również nieruchomości sąsiednie (w tym skarżącego) w ten sposób, by przyłączać je do nowobudowanej kanalizacji. Skarżący kwestionując zakres inwestycji wskazał, że zmuszony został na własny koszt wybudować w pasie drogowym przewody kanalizacyjne. Na poparcie swej argumentacji powołał się na przepisy art. 7 ust. 1 pkt 3 ustawy o samorządzie gminnym oraz art. 3 ust. 1 i 3 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków, z których wynika, że zaspokajanie zbiorowych potrzeb wspólnoty, w tym kanalizacja i zbiorowe zaopatrzenia w wodę i zbiorowe odprowadzanie ścieków, należy do zadań własnych gminy. Skarżący zarzucił Staroście, iż z powodu oszustwa w postanowieniu z 16 listopada 2006r. mówiącym o budowie systemu kanalizacji rozdzielczej musiał wybudować w pasie drogowym urządzenia, które w przypadku awarii będzie musiał na własny koszt naprawiać. Wskazał przy tym, że jest ich posiadaczem pomimo, iż zostały wybudowane jego staraniem i na jego koszt.
W ocenie Sądu problem wybudowania przez skarżącego w pasie drogowym na własny koszt przyłącza do kanalizacji ma charakter cywilnoprawny. Gdyby bowiem okazało się, że skarżący wybudował - w sytuacji, gdy nie był do tego zobowiązany - część sieci kanalizacyjnej, której nie jest ani posiadaczem, ani nie powinien ponosić kosztów jej bieżącego utrzymania, mógłby rozważyć, czy nie przysługuje mu w stosunku do zarządcy drogi – Gminy R. roszczenie z tytułu bezpodstawnego wzbogacenia (art. 405 i n. kodeksu cywilnego).
Ponadto dla niniejszej sprawy bez znaczenia jest, że w następstwie wybudowania przedmiotowej kanalizacji deszczowej skarżący dokonał podłączenia do niej swych nieruchomości. Fakt ów miał bowiem miejsce po zakończeniu postępowania uzgodnieniowego prowadzonego przez Starostę. Ewentualny interes prawny skarżącego rozważać można więc dopiero od momentu zrealizowania inwestycji, co oznacza, że nie mógł być związany z prowadzonym postępowaniem. Przypomnieć bowiem trzeba, że inwestycja nie obejmowała działek skarżącego.
W tej sytuacji uznać należało, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze słusznie odmówiło skarżącemu wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności postanowienia z dnia 16 listopada 2006r.
Stwierdzić należy, iż Kolegium wydając zaskarżone postanowienie, jak i postanowienie z dnia 27 maja 2008r. orzekło w niewłaściwej formie dopuszczając się naruszenia przepisu postępowania (art. 157 § 3 kpa), które nie miało jednak istotnego wpływu na wynik sprawy. Wskazać trzeba, iż zgodnie z powołanym w zdaniu uprzednim przepisem odmowa wszczęcia postępowania w sprawie nieważności decyzji następuje w drodze decyzji. Wprawdzie w niniejszej sprawie skarżący wystąpił z żądaniem stwierdzenia nieważności nie decyzji, lecz postanowienia, to rozstrzygnięcia Kolegium i tak winny zapaść w formie decyzji, a nie jak orzeczono w formie postanowień. W myśl przepisu art. 126 kpa do postanowień stosuje się odpowiednio m.in. art. 156-159, z tym, że zamiast decyzji, o której mowa w art. 149 § 3, art. 151 § 1, art. 157 § 1 i 158, wydaje się postanowienie. Powołany art. 126 kpa nie przewiduje zatem, by rozstrzygnięcie wydane w oparciu o przepis art. 157 § 3 kpa miało zapaść w formie postanowienia. Tym samym do postanowień art. 157 § 3 kpa znajduje zastosowanie wprost, co powoduje, że o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności postanowienia winno się orzec w drodze decyzji. Zważywszy jednak, że zaskarżone postanowienie zawiera wszystkie składniki decyzji określone w art. 107 § 1 kpa a Sąd podzielił co do meritum treść rozstrzygnięć Kolegium uznać należało, że wykazane naruszenie nie miało wpływu na wynik sprawy.
Dlatego też Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji wyroku.
/-/ E. Podrazik /-/ B. Drzazga /-/ B. Kamieńska
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło