II SA/Sz 1026/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Mirosława Włodarczak-Siuda, Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Grzegorczyk-Meder,, Sędzia NSA Iwona Tomaszewska (spr.), Protokolant Krzysztof Chudy, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 25 marca 2009r. sprawy ze skargi P. A. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie stanowiska wierzyciela oddala skargę Prezydent Miasta – jako wierzyciel należności, postanowieniem z dnia [...]r., [...], na podstawie art. 123 Kodeksu postępowania administracyjnego, art. 18 i art. 34 § 1 i 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz.U. z 2005r., Nr 229 poz. 1954 ze zm.), podtrzymał zasadność egzekucji prowadzonej do zobowiązanego P. A. w oparciu o tytuł wykonawczy Nr [...] W uzasadnieniu postanowienia organ wskazał, że organ egzekucyjny – Naczelnik Urzędu Skarbowego w S. pismem z dnia [...]r. poinformował wierzyciela o wszczęciu postępowania egzekucyjnego na mocy tytułu wykonawczego Nr [...] z tytułu opłaty dodatkowej za nieopłacony postój w Strefie Płatnego Parkowania wobec zobowiązanego P. A.. Zobowiązany P. A. pismem z dnia [...]r. wniósł zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji i jako ich podstawę wskazał błąd co do osoby zobowiązanego, przedawnienie roszczenia, brak uprzedniego doręczenia upomnienia. Zgodnie z art. 34 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, organ egzekucyjny zwrócił się do wierzyciela o zajęcie stanowiska, co do zasadności zarzutów. Wierzyciel odnosząc się do zarzutów zobowiązanego uznał jej za niesłuszne i wskazał, że fakt obecności pojazdu marki J. nr rej. [...] w obszarze Strefy Płatnego Parkowania w oznaczonym miejscu i czasie został zarejestrowany przez właściwych inspektorów i zapisany na blankiecie zawiadomienia o nieopłaconym postoju w tej strefie. Ustawa o drogach publicznych jak i ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, nie wymagają dla potwierdzenia faktu nie uiszczenia powyższej opłaty szczególnej formy np. w postaci orzeczenia. Prezydent wskazał też, że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądów administracyjnych, w razie nie uiszczenia opłaty za parkowanie, obowiązek jej uiszczenia obciąża – co do zasady – właściciela pojazdu. Właściciel jest bowiem na ogół korzystającym z drogi chyba że udowodni, iż pojazd użyczył innej osobie (wyroki WSA w Szczecinie, sygn.akt II SA/Sz 664/06, WSA w Warszawie sygn.akt III SA/Wa 2467/05). Wierzyciel, pismem z dnia [...]r. wezwał zobowiązanego do wskazania użytkowników pojazdu, z podaniem ich imienia, nazwiska, adresu i zdarzeń, które dotyczą poszczególnych osób. P. A. odpowiadając na powyższe zobowiązanie poprzestał jedynie na wskazaniu kręgu potencjalnych użytkowników pojazdu, nie wskazał, która z osób była korzystającym i w jakim czasie. Nie uprawdopodobnił również twierdzenia, że to wskazane osoby były użytkownikami pojazdu. Odnosząc się do zarzutów przedawnienia roszczenia, wierzyciel podniósł, że zgodnie z art. 40d ust. 3 ustawy z dnia 21 marca 1985r. o drogach publicznych (t.j. Dz.U. z 2007r., Nr 19, poz. 115 ze zm.), należności z tytułu opłaty dodatkowej przedawniają się z upływem [...] lat licząc od końca roku kalendarzowego, w którym należność winna być uiszczona. Najwcześniejsza należność objęta tytułem wykonawczym powstała w dniu [...]r., a więc przedawni się z końcem roku [...]. Ponadto wierzyciel wskazał, że upomnienie z dnia [...]r. doręczone zobowiązanemu w dniu [...]r. odpowiada wymogom, określonym w art. 15 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. P. A. w zażaleniu na powyższe postanowienie wniósł o jego uchylenie i zarzucił obrazę art. 13 ust. 1 pkt 1 ustawy o drogach publicznych, poprzez jego błędną wykładnię. W uzasadnieniu zażalenia podniósł między innymi, że z treści art. 13 ust. 1 pkt 1 ustawy o drogach publicznych wynika, iż osobą zobowiązaną do uiszczenia opłaty winna być osoba faktycznie korzystająca z miejsca do parkowania – czyli osoba dysponująca pojazdem w określonym miejscu i czasie, a nie właściciel czy współwłaściciel pojazdu chyba, że faktycznie zaparkował samochód w strefie płatnego parkowania. Wskazał też, że skoro opłatę za parkowanie pobiera się od posiadacza (kierującego) pojazdu, to w przypadku, gdy nie można ustalić osoby kierującej pojazdem lub osoba ta zaprzecza, to po stronie zarządcy drogi, a nie na właścicielu pojazdu, niebędącego faktycznym posiadaczem samoistnym pojazdu, leży ciężar odszukania osoby, będącej zobowiązaną do uiszczenia opłaty. Żaden przepis nie nakłada na właściciela pojazdów osobowych obowiązku prowadzenia ewidencji kierowców. Dlatego, żądanie podania imienia, nazwiska i adresu osób, które korzystały z pojazdu w danym czasie zdaje się być pozbawione podstawy prawnej, a nawet wbrew obowiązującym przepisom, w tym m.in. związanych z ochroną danych osobowych. Samorządowe Kolegium Odwoławcze , postanowieniem z dnia [...]r., [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 Kodeksu postępowania administracyjnego, art. 33 i art. 34 § 4 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz.U. z 2005r., Nr 229, poz. 1954 ze zm.) §7 i § 11 uchwały Nr XIII/269/03 Rady Miasta Szczecina z dnia 1 grudnia 2003r. w sprawie ustalenia strefy płatnego parkowania, opłat za parkowanie pojazdów samochodowych na drogach publicznych Miasta Szczecin oraz sposobu ich pobierania (Dz.Urz. Nr 113, poz. 1932) zmieniona Uchwałą Rady Miasta Szczecin Nr XXIX/576/04 z dnia 22 listopada 2004r. (Dz.Urz. Nr 49, poz. 2168), po rozpatrzeniu zażalenia P. A. na postanowienie Prezydenta Miasta z dnia [...]r. w sprawie stanowiska wierzyciela – utrzymało w mocy zaskarżone postanowienie. Kolegium w uzasadnieniu postanowienia podniosło, że w przypadku zgłoszenia przez zobowiązanego w ustawowym terminie zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego, na podstawie wskazanej w art. 33 pkt 1-7, 9 i 10 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, organ egzekucyjny stosownie do trybu określonego w art. 34 § 1 tej ustawy, wydaje postanowienie dopiero po uzyskaniu ostatecznego stanowiska wierzyciela podjętego w formie postanowienia, które to rozstrzygnięcie jest dla organu egzekucyjnego wiążące. Organ odwoławczy wyjaśnił, że obowiązek wniesienia opłaty za parkowanie oraz opłaty dodatkowej powstaje z mocy prawa, a nie wniesiona opłata podlega przymusowemu ściągnięciu w trybie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Kolegium wskazało, że skarżący nie kwestionuje faktu, iż jest właścicielem pojazdu, twierdzi jednak, że pojazd ten użytkowany był przez kilka osób, które były zatrudnione w tym czasie w Jego firmie. Podał krąg osób ([...]), które mogły korzystać z pojazdu, jednakże nie wskazał konkretnie, która z tych osób użytkowała pojazd w okresie wskazanym w upomnieniu. W ocenie Kolegium nie jest możliwa z logicznego punktu widzenia sytuacja, w której samochód o określonej wartości – często bardzo wysokiej – udostępniony był dużej liczbie osób, a osoby te w sposób zupełnie swobodny i dowolny bez jakichkolwiek dokumentów potwierdzających fakt korzystania z pojazdu, użytkowały pojazd. W ocenie Kolegium, skarżący nie prowadząc żadnej ewidencji użytkowników pojazdu, sam pozbawił się środków dowodowych, które w rozpoznawanej sprawie miałyby kluczowe znaczenie dla ustalenia osoby zobowiązanej. Dlatego, w razie nie uiszczenia opłaty za parkowanie, obowiązek jej uiszczenia obciąża co do zasady właściciela pojazdu, który jest na ogół korzystającym z drogi chyba, że udowodni, iż pojazd udostępnił innej osobie. Właściciel pojazdu ma w takiej sytuacji możliwość obrony poprzez złożenie zarzutu co do osoby zobowiązanego po otrzymaniu tytułu wykonawczego. Kolegium podkreśliło, że organ egzekucyjny nie musi, a nawet nie może prowadzić postępowania wyjaśniającego, mającego na celu ustalenie korzystającego z dróg publicznych poprzez zaparkowanie samochodu ponieważ nie pozwalają na to przepisy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Organ może w takiej sytuacji domniemywać, że korzystającym z dróg publicznych był właśnie właściciel samochodu. (por. wyrok NSA z dnia 12 VI 2006r. sygn.akt IOSK 209/07). Skarżący nie wskazał konkretnie i w sposób nie budzący wątpliwości użytkownika pojazdu, dlatego zarzut błędu co do osoby zobowiązanego nie może być uwzględniony. Ponadto Kolegium wskazało, że w niniejszej sprawie nie ma wątpliwości, że samochód marki J. nr rej.[...] został zarejestrowany w strefie płatnego parkowania przez właściwych inspektorów i zapisany przez nich na blankiecie zawiadomienia o nieopłaconym postoju w strefie płatnego parkowania. Nie jest więc możliwe, uwzględniając zasady wiedzy i logiki, że inspektor SPP, wypisał powyższe zawiadomienie, wpisując w nich markę i nr rejestracyjny pojazdu mimo, że tego dnia, o wskazanej godzinie nie widział takiego pojazdu w strefie, bądź też wystawił takie zawiadomienie, widząc prawidłowo wypełniony i ważny blankiet opłaty za postój. Odnośnie zarzutu przedawnienia roszczeń, organ uznał zarzut ten za niezasadny wskazując na przepis art. 40d ust. 3 ustawy o drogach publicznych, zgodnie z którym należności przedawniają się z upływem 5 lat licząc od końca roku w którym zobowiązanie powstało. P. A. w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia. Skarżący zarzucił, że skarżone postanowienie pozbawione jest podstaw prawnych i faktycznych. Za chybione uznał stanowisko Kolegium, że nielogiczne było udostępnienie samochodu o określonej wartości (jakiej?) dużej liczbie osób. Tymczasem polskie prawo nie nakłada na właścicieli pojazdów, w tym na przedsiębiorców prowadzenia ewidencji osób korzystających z danego pojazdu, nie zakazuje użyczenia, wynajmowania itp. Nie ma też obowiązku dokumentowania tego rodzaju czynności prawnych a umowy mogą być zawierane ustnie. Niedorzeczne jest również twierdzenie organu, że właściciel jest na ogół korzystającym z drogi, bowiem z pojazdu mogą korzystać najbliżsi członkowie rodziny. Skarżący podniósł też, że organ powinien był skierować wezwania do zapłaty do osób wskazanych przez skarżącego, aby mogły się wypowiedzieć w przedmiotowej sprawie. Nie bez znaczenia pozostaje też kwestia czasu doręczenia zawiadomienia o nieopłaconym postoju, zwłaszcza w świetle wysokości tzw. opłaty dodatkowej 20 zł w terminie do 7 dni i 50 w terminie powyżej 7 dni. Reasumując, skarżący podniósł, że nigdy nie parkował w miejscach wskazanych w upomnieniu a objętych strefą płatnego parkowania. Dlatego, ewentualne roszczenia z tego tytułu powinny być kierowane do osób kierujących (parkujących) pojazdem w tych dniach i miejscach wskazanych w upomnieniu. Z samochodu korzystali pracownicy, których imiona i nazwiska wskazał na żądanie organu. Organ egzekucyjny popełnił błąd, określając w sposób nieprawidłowy jako osobę zobowiązaną skarżącego, a w konsekwencji "właściwi" zobowiązani zostali pozbawieni możliwości obrony swoich interesów. Skarżący podtrzymał też zarzut częściowego przedawnienia dochodzonych roszczeń. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny z w a ż y ł, co następuje: Skarga okazała się niezasadna. Przedmiotem skargi jest postanowienie w przedmiocie stanowiska wierzyciela Prezydenta Miasta w zakresie zgłoszonych zarzutów przez skarżącego P. A., czyli postanowienie wydane na podstawie art. 34 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz.U. z 2005r., Nr 229, poz. 1954 ze zm.). Zgodnie z art. 34 § 1 powyższej ustawy zarzuty zgłoszone na podstawie art. 33 pkt 1-7, 9 i 10a przy egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym – także na podstawie art. 33 pkt 8, organ egzekucyjny rozpatruje po uzyskaniu stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów, z tym że w zakresie zarzutów, o których mowa w art. 33 pkt 1- 5, wypowiedź wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążąca. Wyjaśnić trzeba, że przewidziana w art. 34 § 1 tej ustawy forma postanowienia dla stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów, z możliwością jego zaskarżenia (§ 2), a także skutków nie wyrażenia tego stanowiska w terminie (§ 3) odnosi się do sytuacji, gdy wierzyciel nie jest równocześnie organem egzekucyjnym, czyli tak jak w rozpoznawanej sprawie, bowiem Prezydent Miasta jest wierzycielem a organem egzekucyjnym Naczelnik Urzędu Skarbowego w S.. W takiej sytuacji konieczne jest uzyskanie przez organ egzekucyjny stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów, gdyż zarzuty mogą wkraczać niejako w meritum sprawy i dlatego wierzyciel powinien określić i wyjaśnić organowi egzekucyjnemu oraz zobowiązanemu podstawę egzekwowanej należności, a także wyrazić swoje stanowisko co do zgłoszonych zarzutów. Takie stanowisko wierzyciela, wyrażone w formie postanowienia, wiąże organ egzekucyjny, gdy dotyczy zarzutów wskazanych w przepisie art. 33 pkt 1 – 5 tej ustawy. Wyjaśnić też należy, że zgodnie z art. 13 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 21 marca 1985r. o drogach publicznych (Dz.U. z 2007r. Nr 19, poz. 115 ze zm.) korzystający z dróg publicznych są obowiązani do ponoszenia opłat za parkowanie pojazdów samochodowych w strefie płatnego parkowania. W myśl art. 13b ust. 1 tej ustawy, opłatę, o której mowa w art. 13 ust. 1 pkt 1, pobiera się za parkowanie pojazdów samochodowych w strefie płatnego parkowania, w wyznaczonym miejscu, w określone dni robocze, w określonych miejscach lub całodobowo. Kolejne przepisy art. 13b ustawy o drogach publicznych określają zasady ustalania strefy płatnego parkowania (ust. 2) i upoważniają radę gminy (miasta) do ustalania takiej strefy (ust. 3) oraz do ustalania wysokości stawek opłaty za parkowanie pojazdów w takiej strefie i do określenia sposobu pobierania tej opłaty (ust. 4 pkt 1 i 3). W ust. 5 art. 13b ustawodawca określił między innymi dopuszczalne różnicowanie wysokości opłat w zależności od czasu parkowania, a w ust. 7 wskazał, że wymienione opłaty pobiera zarząd drogi, a w przypadku jego braku – zarządca drogi. Ponadto, zgodnie z art. 13f tej ustawy, za nieuiszczenie opłat, o których mowa w art. 13 ust. 1 pkt 1, pobiera się opłatę dodatkową (ust. 1), przy czym wysokość i sposób jej pobierania określa rada gminy (miasta), lecz jej wysokość nie może przekraczać 50 zł (ust. 2), opłatę tę pobiera zarząd drogi, a w przypadku jego braku zarządca drogi (ust. 3). Podejmując uchwałę Nr XIII/269/03 z dnia 1 grudnia 2003r. w sprawie ustalenia strefy płatnego parkowania, opłat za parkowanie pojazdów samochodowych na drogach publicznych oraz sposobu ich pobierania, Rada Miasta działała na mocy upoważnienia zawartego we wskazanych wyżej przepisach ustawy o drogach publicznych. Uchwała ta, jak i uchwała ją zmieniająca Nr XXIX/576/04 z dnia 22 listopada 2004r. są aktami prawa miejscowego i zgodnie z art. 87 ust. 2 Konstytucji RP stanowią źródło powszechnie obowiązującego prawa na terenie Miasta . Przepisy powyższych uchwał Rady Miasta Szczecin, jako przepisy obowiązujące na terenie Szczecina, dotyczą więc każdego, kto parkuje pojazd na terenie wyznaczonej Strefy Płatnego Parkowania. Zgodnie z § 11 ust. 1 powyższej uchwały Rady Miasta Szczecin Nr XIII/269/03, opłata dodatkowa za nieziszczenie opłaty za parkowanie pojazdów samochodowych na drogach publicznych w SPP wniesiona w terminie 7 dni od nieopłaconego postoju wynosi 20 zł, a po tym terminie 50 zł. Wobec powyższego trafne jest stanowisko wierzyciela i organu odwoławczego, że żądanie uiszczenia opłat określonych w tytule wykonawczym, znajdowało oparcie w przepisach powszechnie obowiązującego prawa. Obowiązek ponoszenia opłat za pozostawienie pojazdu w strefie płatnego parkowania wynika wprost z przepisów prawa, bez potrzeby jego konkretyzacji w drodze aktu indywidualnego np. decyzji (vide: wyrok NSA z dnia 7 grudnia 2005r., sygn.akt FSK 2580/04; wyrok WSA z dnia 26 lipca 2006r., sygn.akt II SA/Sz 534/06 niepubl.). Opłata dodatkowa, o której mowa w art. 13f ustawy o drogach publicznych, jest funkcjonalnie związana z opłatą za parkowanie pojazdu w Strefie Płatnego Parkowania uregulowaną w art. 13 ust. 1 pkt 1 tej ustawy, a ustawowe określenie "Za nieuiszczenie opłat, o których mowa w art. 13 ust. 1 pkt 1, pobiera się opłatę dodatkową" wskazuje na to, że obowiązek jej uiszczenia wynika z mocy prawa, zaś ustawodawca nie przewidział konieczności wydawania w tym przedmiocie jakiegokolwiek aktu administracyjnego. W konsekwencji, po stronie zarządcy (zarządu) drogi nie istnieje również obowiązek doręczania właścicielowi pojazdu orzeczenia w tym zakresie. Wbrew zarzutom skargi, trafne jest stanowisko obu organów, że w razie nieziszczenia opłaty za parkowanie, obowiązek jej uiszczenia obciąża – co do zasady – właściciela pojazdu. Właściciel jest bowiem na ogół korzystającym z drogi chyba, że udowodni, iż pojazd użyczył innej osobie, a taka sytuacja nie wystąpiła w rozpatrywanej sprawie. Wprawdzie skarżący [...] nazwisk osób będących Jego pracownikami, które mogły korzystać z samochodu, jednakże nie wskazał konkretnie która z tych osób i w jakim okresie wskazanym w upomnieniu samochód użytkowała. Wbrew twierdzeniom skargi, dowodów na tą okoliczność nie mógł przeprowadzić z urzędu sam organ, albowiem – jak to wskazano wyżej – to nie organ egzekucyjny nakłada na korzystających z dróg publicznych obowiązek uiszczenia należnej opłaty, jest to bowiem obowiązek wynikający z mocy samego prawa. Nie musi zatem, a nawet nie może prowadzić, postępowania wyjaśniającego, mającego na celu ustalenie korzystającego z dróg publicznych poprzez zaparkowanie pojazdu, ponieważ na to nie pozwalają przepisy postępowania egzekucyjnego. Ma on w tej sytuacji prawo domniemywać, że korzystającym z dróg publicznych był właściciel samochodu. Ten ostatni zaś może dochodzić swych racji, podnosząc w toku postępowania egzekucyjnego zarzut błędu, co do osoby zobowiązanego (art. 33 pkt 4), wskazując jednocześnie osoby, którym w tym czasie umożliwił korzystanie z pojazdu (vide: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 czerwca 2007r. sygn. Akt IOSK 209/07, LEX 344875). W aktach administracyjnych rozpatrywanej sprawy znajduje się [...] zawiadomień o nieopłaconym postoju pojazdu marki J. nr rej. [...], wystawionych przez różnych inspektorów Strefy Płatnego Parkowania (o czym świadczą różne numery służbowe i odmienne podpisy). Z zawiadomień tych wynika, że samochód skarżącego, bez uiszczenia opłaty, parkowany był w Strefie Płatnego Parkowania. W zawiadomieniach tych wskazane są konkretne dane dotyczące ulicy postoju, godziny sporządzenia zawiadomienia, numeru rejestracyjnego i marki pojazdu, data oraz numer służbowy inspektora. Zawiadomienia te zgodnie z art. 80 kpa stanowią wystarczający dowód nieuiszczenia opłaty za parkowanie pojazdu w Strefie Płatnego Parkowania. Tak więc, wbrew zarzutom skargi stanowisko wierzyciela prawidłowo utrzymane przez organ odwoławczy, ma podstawy prawne i faktyczne. W tym stanie rzeczy, Sąd uznając, że zaskarżone postanowienie jest zadane z prawem, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) skargę oddalił.