IV SA/Wr 36/09
WyrokWSA we Wrocławiu2009-03-27
Skład orzekający: Mirosława Rozbicka-Ostrowska, Tadeusz Kuczyński, Lidia Serwiniowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy uchwała rady gminy przekazująca zadanie polegające na podejmowaniu działań wobec dłużników alimentacyjnych do Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej, bez upoważnienia kierownika tego ośrodka do wydawania decyzji administracyjnych i bez zmiany statutu GOPS, jest zgodna z prawem?Ratio decidendi
Uchwała rady gminy przekazująca zadanie polegające na podejmowaniu działań wobec dłużników alimentacyjnych do Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej, bez upoważnienia kierownika tego ośrodka do wydawania decyzji administracyjnych i bez zmiany statutu GOPS, narusza normę kompetencyjną zawartą w art. 39 ust. 4 ustawy o samorządzie gminnym. Przekazanie takich zadań wymaga albo upoważnienia konkretnego organu do załatwiania indywidualnych spraw administracyjnych, albo zmiany statutu jednostki organizacyjnej gminy. W związku z tym rozstrzygnięcie nadzorcze stwierdzające nieważność takiej uchwały było zasadne.Stan faktyczny
Gmina Bardo zaskarżyła rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody Dolnośląskiego, które stwierdziło nieważność uchwały Rady Miejskiej w Bardzie. Uchwała ta przekazywała Gminnemu Ośrodkowi Pomocy Społecznej zadanie podejmowania działań wobec dłużników alimentacyjnych. Wojewoda uznał, że uchwała narusza prawo, ponieważ nie upoważnia kierownika GOPS do wydawania decyzji administracyjnych i nie została podjęta w formie zmiany statutu GOPS. Gmina Bardo wniosła o uchylenie rozstrzygnięcia nadzorczego, argumentując, że uchwała została podjęta zgodnie z prawem i nie narusza przepisów.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Mirosława Rozbicka-Ostrowska (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Tadeusz Kuczyński Sędzia WSA Lidia Serwiniowska Protokolant Małgorzata Rutkiewicz po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 18 marca 2009 r. przy udziale Prokuratora Prokuratury Apelacyjnej we Wrocławiu Marii Walkiewicz sprawy ze skargi Gminy Bardo na rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody Dolnośląskiego z dnia 21 listopada 2008 r. nr NK.II.0911-10/615/08 w przedmiocie stwierdzenia nieważności uchwały nr XXIII 141/08 Rady Miejskiej w Bardzie z dnia 30 października 2008 r. w sprawie przekazania do Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Bardzie zadania polegającego na podejmowaniu działań wobec dłużników alimentacyjnych uregulowanych w przepisach rozdziału 2 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. nr 192, poz. 1373, z późniejszymi zmianami) oddala skargę.
Przedmiotem skargi wniesionej przez Gminę Bardo do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu jest rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody Dolnośląskiego z dnia 21 listopada 2008 r. Nr NK.II.0911-615/08 wydane na podstawie art. 91 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (tekst jednolity: Dz. U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1591 ze zm.)(zwanej dalej ustawą o samorządzie gminnym), którym stwierdzono nieważność uchwały Rady Miejskiej w Bardzie z dnia 30 października 2008 r., Nr XXIII/141/08 w sprawie przekazania do Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Bardzie zadania polegającego na podejmowaniu działań wobec dłużników alimentacyjnych uregulowanych w przepisach rozdziału 2 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. Nr 192, poz. 1378 ze zm.)(zwanej dalej ustawą o pomocy) . Badana przez organ nadzoru uchwała podjęta została z powołaniem się na przepisy art. 39 ust. 4 ustawy o samorządzie gminnym. W ocenie Wojewody Dolnośląskiego zakwestionowana uchwała w zakresie przekazania do Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Bardzie zadania polegającego na podejmowaniu działań wobec dłużników alimentacyjnych uregulowanych w przepisach rozdziału 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów narusza w sposób istotny przepis art. 39 ust. 4 tej ustawy w związku z art. 7 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej . Organ nadzoru wskazał, że art. 39 ust. 4 ustawy o samorządzie gminnym przyznaje Radzie Miejskiej kompetencję do upoważnienia Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Bardzie do wydawania decyzji administracyjnych, np. w zakresie przyznawania i wydawania świadczeń z funduszu alimentacyjnego wraz z podejmowaniem działań wobec dłużników alimentacyjnych , natomiast w powołanej wyżej uchwale Rada Miejska w Bardzie takiego upoważnienia nie udzieliła. Z kolei samo przekazanie Gminnemu Ośrodkowi Pomocy Społecznej w Bardzie zadania przewidzianego w ustawie o pomocy powinno być dokonane w formie uchwały w sprawie zmiany statutu tego Ośrodka . Dodatkowo wskazał, że Rada Miejska w Bardzie podjęła w dniu 25 czerwca 2007 r. - w tym przedmiocie uchwałę – Nr X/47/07 zmieniającą uchwałę nr XVIII/151/04 z dnia 15 listopada 2004 r. w sprawie nadania statutu GOPS, w której to uchwale nie dokonała upoważnienia Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej do wydawania decyzji administracyjnych ani nie przekazała zadania przewidzianego w ustawie o pomocy, polegającego na podejmowaniu działań wobec dłużników alimentacyjnych. Końcowo organ nadzoru stwierdził , że każda norma kompetencyjna musi być tak realizowana, aby nie naruszała zasad demokratycznego państwa prawnego, a jedną z takich zasad jest zakaz domniemania kompetencji.
W skardze na rozstrzygnięcie nadzorcze Gmina Bardo wniosła o jego uchylenie , podnosząc zarzut naruszenia przepisów art. 2 i art. 40 ust. 1, art. 91 ust. 1 i 4 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym, a także przepisu art. 165 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Zdaniem strony skarżącej stanowisko organu nadzoru, wedle którego rada gminy musiała przekazać zadania przewidziane w ustawie o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, polegające na podejmowaniu działań wobec dłużników alimentacyjnych, powinno być dokonane w formie uchwały w sprawie zmiany Statutu Ośrodka Pomocy Społecznej w Bardzie, w przedmiotowej sprawie nie znajduje żadnego prawnego umocowania. Skoro radzie gminy przysługuje prawo stanowienia prawa miejscowego, a ustawa takie upoważnienie wyraźnie określa, to żądanie oparcia postanowień uchwały o wydawanie kolejnych uchwał w sprawie zmiany statutu narusza wyżej wskazane przepisy. Według strony skarżącej zakwestionowana przez organ nadzoru uchwała spełnia wszystkie wymogi określone w art. 87 ust. 2 i art. 94 Konstytucji, a orzeczenie organu nadzoru jest nie do przyjęcia, bowiem władczo ingeruje w uchwałodawczą działalność organów gminy , bezpodstawnie stwierdzające nieważność przedmiotowej uchwały z powodu jej sprzeczności z prawem. Dopiero podjęcie uchwały mimo istnienia braku ustawowej podstawy byłoby istotnym naruszeniem prawa, skutkującym nieważnością uchwały. Wadliwość taka nie zachodzi w niniejszej sprawie, gdyż organ gminy, będąc obiektywnie właściwy do podjęcia uchwały, w sposób ustawowo określony zrealizował swoje obowiązki. Strona skarżąca wywodziła dalej, że przekazanie przez wójta, burmistrza lub prezydenta miasta do ośrodka pomocy społecznej zadania, polegającego na prowadzeniu postępowania w sprawach przyznawania świadczeń z funduszu alimentacyjnego oraz wydawaniu w tych sprawach decyzji, może nastąpić na podstawie pisemnego upoważnienia. Powyższe wynika ze znowelizowanego art. 12 ust. 2 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. Nr 192, poz. 1378, z późn. zm.), na mocy którego organ właściwy wierzyciela może upoważnić, w formie pisemnej, swojego zastępcę, pracownika urzędu albo kierownika ośrodka pomocy społecznej lub innej jednostki organizacyjnej gminy, a także inną osobę na wniosek kierownika ośrodka pomocy społecznej lub innej jednostki organizacyjnej gminy do prowadzenia postępowania w sprawach przyznawania świadczeń z funduszu alimentacyjnego, a także do wydawania w tych sprawach decyzji. Natomiast przekazanie do ośrodka pomocy społecznej drugiego zadania przewidzianego w ustawie o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, polegającego na podejmowaniu działań wobec dłużników alimentacyjnych (uregulowanego w szczególności w obowiązujących od października 2008 r. przepisach rozdziału 2 ww. ustawy), powinno nastąpić w oparciu o uchwałę rady gminy wydaną na podstawie art. 39 ust 4 ustawy z dnia 8 marca 1990 o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2001 r., Nr 142, poz. 1591 z późn. zm.). Zgodnie z powyższym przepisem, do załatwiania indywidualnych spraw z zakresu administracji publicznej rada gminy może upoważnić również organ wykonawczy jednostki pomocniczej oraz organy jednostek samorządowych i innych podmiotów o których mowa w art. 9 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym. Zgodnie z art. 31 ust. 1 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, podejmowanie działań wobec dłużników alimentacyjnych, a także przyznawanie i wypłata świadczeń z funduszu alimentacyjnego, jest zadaniem zleconym gminie z zakresu administracji rządowej, wobec czego przekazanie tego zadania do ośrodka pomocy społecznej, jak najbardziej może być przedmiotem uchwały rady gminy. Strona skarżąca przyznała ,że nie jest możliwe całościowe przekazanie do ośrodka pomocy społecznej zadania, polegającego na podejmowaniu działań wobec dłużników alimentacyjnych, w oparciu o pisemne upoważnienie organu właściwego wydane na podstawie znowelizowanego art. 4 ust. 3 o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, gdyż zakres takiego upoważnienia może obejmować jedynie cześć działań podejmowanych wobec dłużnika alimentacyjnego tj. przeprowadzanie wywiadu alimentacyjnego oraz odbieranie od dłużnika alimentacyjnego oświadczenia majątkowego. Taka interpretacja powołanych przepisów została również wskazana w komunikacie, który znajduje się na stronie internetowej Ministra Pracy i Polityki Społecznej w dziale dotyczącym Funduszu Alimentacyjnego jako właściwy tryb i sposób przejęcia zadań wynikających z rozdziału 2 ustawy o pomocy osobom uprawionym do alimentów. Czynności określone w rozdziale 2 ustawy nie są w żaden sposób .związane z wydawaniem decyzji administracyjnych i brak jest innego przepisu, który wskazywałby wprost tryb upoważnienia do dokonywania czynności przez ośrodek pomocy społecznej zadań przewidzianych ustawą i dopuszczeniu do ich przekazania, dlatego też w podstawie prawnej wskazano właśnie, zgodnie zresztą z sugestią Ministra Pracy i Polityki Społecznej powyższy przepis. Według gminy wskazanie nawet błędnej podstawy prawnej nie powoduje nieważności uchwały, gdyż traktowane jest to jako nieistotne naruszenie prawa. Błędne powołanie w podstawie prawnej uchwały rady gminy przepisów nie może bowiem przesądzać o charakterze tej uchwały jako aktu normatywnego powszechnie obowiązującego, jeżeli w treści tej uchwały nie zamieszczono przepisów o charakterze władczym skierowanych do ogółu podmiotów spoza układu organów samorządu terytorialnego. Wadliwość powołania takiej podstawy ocenić należy jako nieistotne naruszenie prawa w rozumieniu art. 91 ust. 4 ustawy o samorządzie gminnym. Natomiast wojewoda w zaskarżonym rozstrzygnięciu nadzorczym poza zakwestionowaniem podstawy prawnej zaskarżonej uchwały, nie wskazał żadnych skonkretyzowanych wadliwości poszczególnych jej postanowień. W ocenie skarżącego represyjne stanowisko organu nadzoru jest błędne, a przedmiotowa uchwała nie narusza prawa, a w szczególności art. 39 ust 4 o samorządzie gminnym, w związku z tym nie miało miejsca również naruszenie art. 7 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. z 1997 r. Nr 78, poz. 483).
W odpowiedzi na skargę Wojewoda Dolnośląski wniósł o jej oddalenie wywodząc, że wprawdzie rada gminy może przekazać ośrodkowi pomocy społecznej prowadzenie spraw związanych z pomocą osobom uprawnionym do alimentów, lecz przekazanie takiego zadania, przy braku wskazania organu upoważnionego do załatwiania indywidualnych spraw z zakresu administracji publicznej, o którym mowa w art. 39 ust. 4 ustawy o samorządzie gminnym, powinno być dokonane w formie uchwały rady gminy nadającej lub zmieniającej statut gminnego ośrodka pomocy społecznej. Szczegółowy zakres zadań ośrodka pomocy społecznej określony jest bowiem w jego statucie. Organ nadzoru wskazał na art. 20 ust. 2 ustawy z dnia 30 czerwca 2005 r. o finansach publicznych (Dz. U. z 2005 r. Nr 249, poz. 2104 ze zm.) , zgodnie z którym jednostka budżetowa działa na podstawie statutu określającego w szczególności jej nazwę, siedzibę i przedmiot działalności, w tym działalności podstawowej. Z kolei przepis art. 21 ust. 2 tej ustawy stanowi dalej , że tworząc jednostkę budżetową organ, o którym mowa w ust. 1, nadaje jej statut oraz określa mienie przekazywane tej jednostce w zarząd. Statut jednostki budżetowej jest aktem prawa wewnętrznego, określającym wewnętrzną organizację danej jednostki (jej strukturę), tryb działania i zadania. Ustawa o finansach publicznych wymaga zatem , aby statut określał przedmiot działalności jednostki budżetowej, obejmujący działalność podstawową oraz działalność uboczną. Ponadto organ nadzoru wskazał ,że zadania Ośrodka Pomocy Społecznej w Bardzie zostały określone w rozdziale II uchwały Rady Miejskiej w Bardzie Nr XVIII/151/04 z dnia 15 listopada 2004 r. w sprawie nadania Statutu Ośrodka Pomocy Społecznej w Bardzie. Zgodnie z § 3 ust. 2 tej uchwały podstawowym zadaniem Ośrodka jest wspieranie osób i rodzin w dążeniu zaspokojenia podstawowych potrzeb i umożliwienie im życia w warunkach odpowiadających godności człowieka poprzez podejmowanie działań zmierzających do życiowego usamodzielnienia osób i rodzin oraz ich integracji ze środowiskiem. Z kolei w § 4 ust. 1 pkt a - h powołanej wyżej uchwały wyszczególniono inne zadania należące do Ośrodka Pomocy Społecznej. Oznacza to, że jeżeli Rada Miejska chciała przekazać przedmiotowej jednostce kolejne zadanie bez upoważnienia Kierownika Ośrodka do załatwiania indywidualnych spraw z zakresu administracji publicznej, powinna to uczynić w takiej samej formie tj. w formie nadania lub zmiany Statutu Ośrodka określającego jego zadania. Organ nadzoru wywodził dalej , że Rada Miejska w Bardzie mogła upoważnić Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej do wydawania decyzji administracyjnych, korzystając z delegacji przewidzianej w art. 39 ust. 4 ustawy o samorządzie gminnym , jednakże realizacja kompetencji zawartej w powołanym przepisie wymaga wskazania w uchwale konkretnego organu upoważnionego do dokonywania wymienionych wyżej czynności. Według organu nadzoru nie jest realizacją wspomnianej kompetencji przekazanie do Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej zadania polegającego na podejmowaniu działań wobec dłużników alimentacyjnych bez upoważnienia Kierownika Ośrodka do załatwiania indywidualnych spraw z zakresu administracji publicznej. Innymi słowy, Rada chcąc przekazać Gminnemu Ośrodkowi Pomocy Społecznej w Bardzie zadanie polegające na podejmowaniu działań wobec dłużników alimentacyjnych, bez wskazywania (tak jak w uchwale Nr XXIII/141/08) organu upoważnionego do załatwiania indywidualnych spraw z zakresu administracji publicznej powinna podjąć uchwałę w sprawie zmiany Statutu Ośrodka. Jeżeli jednak chciała skorzystać z kompetencji przewidzianej w art. 39 ust. 4 ustawy o samorządzie gminnym powinna w uchwale wyraźnie wskazać organ jednostki organizacyjnej upoważniony do dokonywania czynności, o których mowa w przepisie (w takim wypadku podejmowanie uchwały zmieniającej Statut Ośrodka nie jest konieczne). Natomiast Rada Miejska w Bardzie podejmując zakwestionowaną uchwałę żadnego organu nie wskazała, w związku z czym nie sposób stwierdzić, aby kompetencja z art. 39 ust. 4 ustawy o samorządzie gminnym została w omawianym przypadku prawidłowo zrealizowana. W ocenie Wojewody przedmiotowe rozstrzygnięcie nie było wydane w oparciu o przesłankę polegającą na wskazaniu przez Radę błędnej podstawy prawnej, bowiem realizacja kompetencji zawartej w art 39 ust. 4 ustawy o samorządzie gminnym wymaga wyraźnego wskazania organu upoważnionego do załatwiania indywidualnych spraw z zakresu administracji publicznej, a z kolei określenie zadań Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej należy do materii statutowej, w związku z czym powinno być objęte postanowieniami Statutu Ośrodka.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Na wstępie wymaga jedynie przypomnienia, że sądowa kontrola działalności administracji publicznej ogranicza się wyłącznie do oceny zgodności zaskarżonego aktu lub czynności z prawem, o czym stanowi art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U Nr 153, poz.1269 ze zm.). Według art. 3 § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.)(zwanej dalej p.p.s.a.) kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje również orzekanie w sprawach skarg na akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego. Kontrola sądowa aktów nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego, sprawowana jest również wyłącznie na zasadzie kryterium legalności rozumianej jako zgodność z prawem. Natomiast w odniesieniu do zaskarżonego aktu nadzoru zarówno przepis art.148 p.p.s.a. jak również ustawa z 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (tekst jedn. Dz. U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1591 ze zm.) (zwana dalej ustawą o samorządzie gminnym) nie określają podstaw jego uchylenia przez sąd administracyjny. W literaturze przedmiotu przyjmuje się ,że podstawą do uchylenia tego aktu powinno być każde naruszenie prawa , bez względu na jego materialno-prawny lub procesowy charakter. Analizując pod tym kątem będące przedmiotem sporu rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził , że nie narusza ono przepisów prawa. W punkcie wyjścia rozważań nad zasadnością skargi wypada przytoczyć brzmienie art. 91 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2001r., Nr 142, poz. 1591 ze zm.), zgodnie z którym, uchwała lub zarządzenie organu gminy sprzeczne z prawem są nieważne. O nieważności uchwały lub zarządzenia w całości lub w części orzeka organ nadzoru w terminie nie dłuższym niż 30 dni od dnia doręczenia uchwały lub zarządzenia, w trybie określonym w art. 90 tej ustawy. Ocena zasadności skargi wymaga zatem udzielania odpowiedzi na pytanie, czy w realiach badanej sprawy Wojewoda Dolnośląski miał podstawy do skorzystania ze swoich uprawnień nadzorczych .
Jako podstawę prawną podjętej przez Radę Miejskiej w Bardzie uchwały z dnia 30 października 2008 r., Nr XXIII/141/08 w sprawie przekazania do Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Bardzie zadania polegającego na podejmowaniu działań wobec dłużników alimentacyjnych uregulowanych w przepisach rozdziału 2 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. Nr 192, poz. 1378 ze zm.) powołano przepis art. 39 ust. 4 ustawy o samorządzie gminnym, wedle którego do załatwiania indywidualnych spraw z zakresu administracji publicznej rada gminy może upoważnić również organ wykonawczy jednostki pomocniczej oraz organy jednostek i podmiotów, o których mowa w art. 9 ust. 1 wymienionej ustawy. Zgodnie zaś z art. 9 ust. 1 tej ustawy w celu wykonywania zadań gmina może tworzyć jednostki organizacyjne, a także zawierać umowy z innymi podmiotami, w tym z organizacjami pozarządowymi. A zatem ustawodawca, określając w art. 39 ust. 4 ustawy o samorządzie gminnym zakres upoważnienia, wskazał, że może on odnosić się tylko do załatwiania indywidualnych spraw z zakresu administracji publicznej. Wypada w tym miejscu przypomnieć , że organ administracji publicznej może wykonywać swoje czynności w różnych formach działania, które nie są dla siebie konkurencyjne ani zamienne, przeciwnie mogą być równolegle stosowane . Wyróżnia się w tym zakresie m.in.: stanowienie aktów normatywnych, wydawanie aktów administracyjnych, czynności cywilnoprawne, czy też czynności materialno - techniczne. W związku z tym przez użyte w art. 39 ust. 4 ustawy o samorządzie gminnym sformułowanie "załatwianie indywidualnych spraw z zakresu administracji publicznej" nie należy rozumieć każdej formy w jakiej działa organ administracji , a jedynie rozstrzyganie spraw administracyjnych w formie władczej decyzją administracyjną, którą organ dokonuje konkretyzacji przepisu prawa w określonym stanie faktycznym wobec określonego podmiotu. Wobec tego rada gminy, uchwałą podjętą na podstawie art. 39 ust. 4 ustawy o samorządzie gminnym, może przekazać kompetencje innemu podmiotowi - organowi administracji w znaczeniu funkcjonalnym, ale tylko do władczego działania - do załatwiania indywidualnych spraw z zakresu administracji publicznej. W konsekwencji powyższego organ dotychczasowy określony wprost w ustawie traci te kompetencje. Organy jednostek i podmiotów upoważnionych przez uchwałę rady gminy wydają decyzje we własnym imieniu i decyzje takie są rozstrzygnięciem organu, który przejął kompetencje. Uchwała rady przenosząca władcze kompetencje organu ustawowego wyłącza organ, któremu pierwotnie przysługiwała to kompetencja wprost z ustawy, od prowadzenia postępowań w tych sprawach. Innymi słowy na podstawie art. 39 ust. 4 ustawy o samorządzie gminnym nie można przekazać kompetencji do wykonywania administracji publicznej w innych formach niż decyzja administracyjna. Natomiast nie budzi wątpliwości, że na mocy przepisów ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów właściwy organ administracji ( wójt, burmistrz, prezydent) wykonuje różne czynności, które tylko wyjątkowo są podejmowane w postępowaniu administracyjnym kończącym się wydaniem decyzji administracyjnej. Ponadto podkreślenia wymaga, że powierzając kierownikowi ośrodka pomocy społecznej nowe zadania, rada gminy powinna zapewnić taką organizację i środki, które pozwolą na ich wykonywanie bez uszczerbku dla podstawowych zadań tej szczególnej gminnej jednostki organizacyjnej w zakresie pomocy społecznej (na podstawie ustawy o pomocy społecznej) i innych powierzonych w drodze ustaw szczególnych lub upoważnień. Potwierdza to również unormowanie art. 20 ust. 2 ustawy z dnia 30 czerwca 2005 r. o finansach publicznych (Dz. U. z 2005 r. Nr 249, poz. 2104 ze zm.) wskazujące na to , że jednostka budżetowa działa na podstawie statutu określającego w szczególności jej nazwę, siedzibę i przedmiot działalności, w tym działalności podstawowej. Przepis art. 21 ust. 2 tej ustawy stanowi z kolei, że tworząc jednostkę budżetową organ, o którym mowa w ust. 1, nadaje jej statut oraz określa mienie przekazywane tej jednostce w zarząd.
W tym zakresie nie ulega wątpliwości, że powierzenie nowych zadań zleconych gminie z zakresu administracji rządowej istniejącej już jednostce budżetowej na podstawie ustaw szczególnych, w tym również ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, wymaga zagwarantowania środków finansowych i organizacyjnych, pozwalających na ich wykonywanie. Trafnie wobec tego stwierdził organ nadzoru ,że prawidłowym działaniem organu stanowiącego gminy jest dokonanie zmian statutu jednostki organizacyjnej gminy uwzględniające wskazane wyżej elementy. W tym zakresie przekazanie zadań w trybie zmiany statutu na podstawie art. 18 i art. 40 ustawy o samorządzie gminnym istotnie nie wymagałoby szczegółowego przekazania kompetencji na rzecz kierownika gminnego ośrodka pomocy społecznej w drodze art.39 ust. 4 ustawy o samorządzie gminnym. Tymczasem, jak wynika z akt badanej sprawy Rada Miejska w Bardzie nie dokonała zmian statutu Ośrodka Pomocy Społecznej . Z kolei statut Ośrodka Pomocy Społecznej w Bardzie przyjęty uchwałą Rady Miejskiej w Bardzie z dnia 15 listopada 2004 r. w sprawie nadania Statutu Ośrodka Pomocy Społecznej w Bardzie również nie zawiera szczegółowych uregulowań na temat zadań zleconych ustawą o pomocy osobom uprawnionym do alimentów - w zakresie pozwalającym uznać, ze doszło do przekazania zadań zleconych z zakresu administracji rządowej, a jedynie podjęto zakwestionowaną przez Wojewodę Dolnośląskiego uchwałę w sprawie przekazania do Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Bardzie zadania polegającego na podejmowaniu działań wobec dłużników alimentacyjnych uregulowanych w przepisach rozdziału 2 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. Nr 192, poz. 1378 ze zm.). Trafnie zatem uznał organ nadzoru , że przy powzięciu analizowanej uchwały doszło do naruszenia normy kompetencyjnej zawartej w przepisie art. 39 ust. 4 ustawy o samorządzie gminnym, bowiem nie wskazano w niej wprost organu, na którego rzecz przeniesione zostały kompetencje do załatwiania indywidualnych spraw. Uchwała bowiem wskazuje jedynie jednostkę organizacyjną gminy , zamiast jej organ , a ponadto nie upoważnia do załatwiania spraw indywidualnych , o których mowa w art. 4 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów , a wyłącznie określa w sposób ogólny zadania wynikające z rozdziału 2 tej ustawy . Tego rodzaju naruszenie normy kompetencyjnej należy uznać za istotne naruszenie prawa pozwalające na stwierdzenie nieważność takiego aktu, pomijając w już dalszej kolejności ocenę zasadności zastosowania przez organ uchwałodawczy skarżącej gminy na gruncie ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów upoważnienia zawartego w art. 39 ust. 4 ustawy o samorządzie gminnym.
Wobec tego nie ma racji skarżąca gmina , kiedy wywodzi ,że organ gminy będąc obiektywnie właściwy do podjęcia uchwały, w sposób ustawowo określony zrealizował swoje obowiązki. Wbrew twierdzeniom skargi w rozpatrywanej sprawie nie doszło wyłącznie do wskazania błędnej podstawy prawnej – co istotnie w pewnych okolicznościach nie musiałoby skutkować sankcją nieważności – ale doszło do faktycznego" przemieszania podstaw prawnych", co w odniesieniu do zakresu upoważnień unormowanych w przepisach ustrojowych samorządu gminy może zostać z jednej strony poczytane, jako podjęcie uchwały bez podstawy prawnej, bądź jako podjęcie uchwały z naruszeniem zakresu upoważnienia ustawowego do regulowania przez organ gminy spraw zleconych, z uwagi na niekompletność regulacji zawartych w kwestionowanej uchwale. Natomiast inną sprawą jest zakres szczegółowych upoważnień do podejmowania poszczególnych czynności podejmowanych przez organy w ramach postępowania administracyjnego prowadzonego na gruncie ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, a w szczególności upoważnienia, o którym mowa w przepisach art. 4 ust. 3 i art. 12 ust. 1 i 2 tej ustawy, które niewątpliwie przy wprowadzeniu właściwych zmian statutowych w Ośrodku Pomocy Społecznej znajdowałyby zastosowanie w odniesieniu do Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej w Bardzie, bez konieczności odwoływania się w zakresie postępowania administracyjnego prowadzonego na gruncie ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów do upoważnienia zawartego w art. 39 ust. 4 ustawy samorządzie gminnym. Również brzmienie postanowień Statutu, a w szczególności jego § 8 pkt 3, w myśl którego burmistrz udziela Kierownikowi Ośrodka upoważnienia do wydawania decyzji administracyjnych w zakresie wykonywania zadań zleconych oraz własnych gminy, potwierdza zbędność sięgania przez organy stanowiące gminy do wskazanego przepisu art. 39 ust. 4 ustawy o samorządzie gminnym, przy założeniu zachowania przez nie właściwego trybu implementowania zadań zleconych z zakresu administracji publicznej jednostkom organizacyjnym gminy. Jednocześnie § 13 tego statutu przewiduje , że zmiana postanowień statutu odbywa się w trybie właściwym do jego nadania. Rozszerzenie więc zadań Ośrodka Pomocy Społecznej w Bardzie ponad te wymienione w § 4 jego statutu winno również przybrać formę uchwały zmieniające uchwałę w sprawie nadania statutu Ośrodka Pomocy Społecznej, na co trafnie zwrócił uwagę organ nadzoru .
W tym stanie rzeczy, wobec braku podstaw do kwestionowania zgodności z prawem zaskarżonego rozstrzygnięcia nadzorczego na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U Nr 153, poz. 1270, ze zm.), skargę należało oddalić.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło