I FZ 237/09

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA : Maria Dożynkiewicz (spr.) po rozpoznaniu w dniu 28 lipca 2009 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia Z. H. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 30 marca 2009 r., sygn. akt I SA/Gd 144/09 w zakresie odmowy wstrzymania wykonania decyzji w sprawie ze skargi Z. H. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w G. z dnia 5 grudnia 2008 r. nr ... w przedmiocie podatku od towarów i usług za październik i listopad 2003 r. postanawia oddalić zażalenie. Zaskarżonym postanowieniem z 30 marca 2009 r., sygn. akt I SA/Gd 144/09 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku odmówił wstrzymania wykonania decyzji w sprawie ze skargi Z. H. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w G. z 5 grudnia 2008 r. nr ... w przedmiocie podatku od towarów i usług za październik i listopad 2003 r. W uzasadnieniu Sąd ten wskazał, że w wymienionej skardze podatnik zawarł wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji z uwagi na niebezpieczeństwo wyrządzenia stronie znacznej szkody i spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Wnioskujący podniósł, że zapłata podatku spowoduje zachwianie płynności finansowej skarżącego i jego rodziny. Wskazał ponadto, że nie posiada wolnych środków finansowych na pokrycie zobowiązania podatkowego, a w związku z kłopotami zdrowotnymi zobowiązany jest ponosić koszty leczenia. Dodatkowo podniósł, że w 2007 r. poniósł stratę w prowadzonej działalności oraz przedstawił wysokość kwot, które jest zobowiązany ponosić w okresach miesięcznych lub rocznych w związku z tą działalnością i własnym utrzymaniem. W ocenie WSA skarżący nie wykazał możliwości zajścia przesłanek wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, nie przedstawił bowiem wystarczających danych na poparcie swoich twierdzeń, a zwłaszcza nie wskazał swych aktualnych przychodów. Uniemożliwiło to Sądowi pierwszej instancji merytoryczną ocenę zasadności wniosku skarżącego. Skarżący złożył zażalenie na postanowienie WSA, wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Skarżący powołał się na wstrzymanie decyzji organu pierwszej instancji na etapie postępowania odwoławczego przed organem podatkowym drugiej instancji. Ponadto przedstawił zeznanie o wysokości osiągniętego dochodu w 2008 r., z którego wynika, że osiągnął stratę oraz informację o wysokości dochodu z pozarolniczej działalności gospodarczej w 2008 r. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Wniesienie skargi do Sądu ze względu na treść art. 61 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.; dalej p.p.s.a.) nie wstrzymuje wykonania zaskarżonej decyzji. Zasadą jest zatem wykonalność decyzji ostatecznej, mimo złożenia skargi na nią. Sąd jednak może, choć nie musi, stosownie do treści art. 61 § 3 p.p.s.a. na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub części zaskarżonego aktu lub czynności. Jak wynika z tego przepisu, przesłanką wstrzymania zaskarżonego aktu jest zajście niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Jak słusznie zauważył Sąd pierwszej instancji, skarżący nie wskazał na okoliczności spełniające zakres przesłanek z tego przepisu. Natomiast z akt sprawy również nie wynika, aby przesłanki te zachodziły. Należy zgodzić się ze stanowiskiem Sądu pierwszej instancji, że konieczne jest wykazanie szczegółowych przyczyn uzasadniających możliwość nastąpienia sytuacji, która spowoduje zajście choćby jednej z przesłanek wymienionych w art. 61 § 3 p.p.s.a., nie jest bowiem wystarczające powoływanie się na ogólne obawy strony. Faktu egzekwowania obowiązku pieniężnego wynikającego z ostatecznej decyzji nie można utożsamiać z niebezpieczeństwem wyrządzenia znacznej szkody (czy spowodowania trudnych do odwrócenia skutków), a tak zdaje się rozumieć to skarżący. W tym miejscu należy wskazać, że zgodnie z art. 67a § 1 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. t.j. z 2005 r., nr 8, poz. 60 ze zm.) organ podatkowy na wniosek podatnika w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym może rozłożyć zapłatę podatku lub zaległości podatkowej wraz z odsetkami za zwłokę na raty. Ponadto w kwestii ewentualnej utraty płynności finansowej należy wskazać, że ustawa z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. t.j. z 2005 r., nr 229, poz. 1954 ze zm.) w art. 8-10 ogranicza dopuszczalność prowadzenia egzekucji do zakresu, w jakim nie zostanie zagrożone minimum utrzymania dłużnika i osób pozostających według ustawowego obowiązku na jego utrzymaniu. Samo zaś wykonanie świadczenia pieniężnego nie wywoła nieodwracalnych skutków, gdyż ewentualne uchylenie zaskarżonej decyzji spowoduje konieczność zwrotu wyegzekwowanej należności. Z tego względu obawy skarżącego dotyczące ciężkich skutków konieczności zapłacenia podatku nie mogą stanowić podstawy wstrzymania zaskarżonej decyzji. W odniesieniu do przedstawionych na etapie zażalenia dokumentów należy wskazać, że z informacji o wysokości dochodu z pozarolniczej działalności gospodarczej w 2008 r. (PIT/B) i zeznania o wysokości osiągniętego dochodu w 2008 r. (PIT-36) wynika, że podatnik osiągnął przychód w wysokości 1844480,52 zł (strata 69811,23 zł). W żaden sposób argumenty te nie uzasadniają ewentualnej możliwości spełnienia przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a. - po pierwsze wskazano w nich, że skarżący osiągał znacznych rozmiarów przychody, a po drugie sam bilans przychodów i kosztów, z którego wynika, iż podatnik poniósł stratę, tworzony jest na potrzeby rozliczeń podatkowych, na podstawie których trudno oceniać realne korzyści z prowadzenia działalności gospodarczej w sensie ekonomicznym. Nie ma przy tym znaczenia wstrzymanie wykonania decyzji na etapie podatkowego postępowania odwoławczego, inne są bowiem przesłanki ochrony tymczasowej w toku instancji w postępowaniu podatkowym, a inne w postępowaniu sądowoadministracyjnym, a ponadto wówczas nie została jeszcze wydana decyzja ostateczna w niniejszej sprawie. Przede wszystkim jednak trzeba podkreślić, że ani we wniosku ani w zażaleniu skarżący nie wskazał na konkretne niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub trudnego do odwrócenia skutku zapłaty należności podatkowej. Konieczność zaś uwzględnienia w postępowaniu sądowoadministracyjnym całości akt sprawy nie oznacza jednak, że sąd w odniesieniu do wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu miałby się sam domyślać lub przewidywać, czy ewentualnie zajdzie niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody i o jaką szkodę stronie mogłoby chodzić lub jakich trudnych do odwrócenia skutków obawia się strona. Skoro sąd jest związany w ocenie wniosku przesłankami zawartymi w art. 61 § 3 p.p.s.a., to w interesie strony pozostaje uzasadnienie wniosku przez wykazanie możliwości zajścia tych przesłanek i uprawdopodobnienia okoliczności na taką możliwość wskazujących. Uzasadnienie wniosku powinno zatem odnosić się do konkretnych okoliczności odzwierciedlających możliwość zajścia zagrożeń, o których mowa w omawianym przepisie, a brak należytego uzasadnienia w tym zakresie, jak trafnie wskazał Sąd pierwszej instancji, uniemożliwił pozytywną dla strony ocenę takiego wniosku. Marginalnie należy wskazać w związku ze wspomnianym we wniosku strony zabezpieczeniem na jej majątku w niniejszej sprawie, że w świetle obowiązującego od 1 stycznia 2009 r. art. 239f Ordynacji podatkowej organ podatkowy pierwszej instancji na wniosek strony lub z urzędu wstrzymuje wykonanie decyzji ostatecznej w razie wniesienia skargi do sądu administracyjnego do momentu uprawomocnienia się orzeczenia sądu administracyjnego w przypadku przyjęcia różnego rodzaju zabezpieczeń. Nie znajdując więc podstaw do uwzględnienia zażalenia należało stosownie do art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzec jak w sentencji.