II OSK 1964/10

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Alicja Plucińska - Filipowicz Sędzia NSA Jerzy Stelmasiak Sędzia del. NSA Zygmunt Zgierski /spr./ Protokolant Aleksander Jakubowski po rozpoznaniu w dniu 22 grudnia 2011 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej S. G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 1 kwietnia 2009 r., sygn. akt III SA/Kr 714/08 w sprawie ze skargi S. G. na postanowienie Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w Krakowie z dnia [...] lutego 2008 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania oddala skargę kasacyjną. II OSK 1964/10 Uzasadnienie Wyrokiem z dnia 1 kwietnia 2009 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargę S. G. na postanowienie Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w Krakowie z dnia [...] lutego 2008 r. w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. W uzasadnieniu wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie przytoczył następujące okoliczności faktyczne i prawne: Orzeczeniem z dnia [...] listopada 2002 r. Terenowa Wojskowa Komisja Lekarska w Opolu orzekła, że ppor. S. G. jest trwale niezdolny do zawodowej służby wojskowej oraz służby wojskowej w czasie pokoju oraz w czasie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny i zaliczyła go do trzeciej grupy inwalidów w związku ze służbą wojskową. Od tego orzeczenia S. G. nie odwołał się. Pismem z dnia 16 sierpnia 2005 r., adresowanym do Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w Wrocławiu, skarżący wystąpił z wnioskiem o stwierdzenie nieważności orzeczenia z dnia [...] listopada 2002 r. Decyzją z dnia [...] marca 2007 r. RWKL w Wrocławiu odmówiła stwierdzenia nieważności orzeczenia TWKL w Opolu z dnia [...] listopada 2002 r., a Centralna Wojskowa Komisja Lekarska, decyzją z dnia [...] maja 2007 r., utrzymała ją w mocy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, wyrokiem z dnia 12 listopada 2007 r., II SA/Wa 1137/07, oddalił skargę S. G. na decyzję Centralnej Wojskowej Komisji Lekarskiej z dnia [...] maja 2007 r. W uzasadnieniu wyroku Sąd m.in. zauważył, że jedynym mankamentem orzeczenia TWKL w Opolu z dnia [...] listopada 2002 r. jest brak informacji o terminie wniesienia odwołania od orzeczenia do RWKL we Wrocławiu, jednakże wada ta pozostaje bez wpływu na prawidłowość orzeczenia w sytuacji, gdy skarżący tego zarzutu nie zgłaszał. Następnie S. G., pismem z dnia 3 stycznia 2008 r., adresowanym do RWKL w Wrocławiu, wniósł o uzupełnienie decyzji i pouczenie go terminie wniesienia odwołania, a także o przywrócenie terminu do wniesienia środka zaskarżenia. Z kolei pismem z dnia 7 stycznia 2008 r. zwrócił się do TWKL w Gliwicach o rozpatrzenie analogicznych wniosków, która uznając się za niewłaściwą przekazała wniosek do RWKL w Krakowie. Rejonowa Wojskowa Komisja Lekarska w Krakowie, postanowieniem z dnia [...] lutego 2008 r., po rozpatrzeniu wniosku S. G. o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, działając na podstawie art. 59 i 58 k.p.a., odmówiła przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od orzeczenia TWKL w Opolu z dnia [...] listopada 2002 r. W uzasadnieniu postanowienia organ wskazał m.in., że orzeczeniem TWKL w Opolu z dnia [...] listopada 2002 r. S. G. został uznany za niezdolnego do zawodowej służby wojskowej. Od ww. orzeczenia nie odwołał się, co oznaczało, że zgadzał się zarówno z postawionymi rozpoznaniami, jak i rozstrzygnięciem określającym o niezdolności do zawodowej służby wojskowej. Nadto skarżący nie wskazał żadnej przyczyny faktycznej, która uniemożliwiła mu wniesienie odwołania od orzeczenia TWKL w Opolu. Brak pouczenia o terminie i sposobie wniesienia odwołania od ww. orzeczenia pozostaje zaś bez wpływu na samo prawo do wniesienia odwołania. Sam fakt braku takiej informacji nie pozbawia prawa do wniesienia odwołania. W skardze na ostateczne postanowienie RWKL w Krakowie z dnia [...] lutego 2008 r. S. G. stwierdził, że o możliwości złożenia odwołania nie wiedział i dopiero Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zwrócił mu na to uwagę. Ponadto, nawet gdyby wiedział, że przysługiwał mu taki środek zaskarżenia, ale z niego nie skorzystał (nieważne z jakiego powodu), to w sytuacji gdyby faktycznie nie został o tym pouczony, należałoby go o tym pouczyć i przywrócić możliwość złożenia środka odwoławczego, czego nie uczyniono. Tylko pouczenie o środkach odwoławczych daje możliwość wniesienia odwołania. Oddalając skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie stwierdził, że w rozpoznawanej sprawie sporna jest możliwość przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od orzeczenia organu I instancji, w sytuacji gdy orzeczenie organu I instancji nie zawierało pouczenia o trybie i terminie wniesienia odwołania. Zgodnie z art.112 k.p.a. błędne pouczenie w decyzji co do prawa odwołania albo wniesienia powództwa do sądu powszechnego lub skargi do sądu administracyjnego nie może szkodzić stronie, która zastosowała się do tego pouczenia. W przedmiotowej sprawie brak było pouczenia o środkach odwoławczych, co również należy kwalifikować jako błędne pouczenie. Tym niemniej Sąd I instancji stwierdził, że błędne pouczenie co do prawa odwołania nie wpływa na bieg 14 dniowego terminu do wniesienia odwołania. Termin ten biegnie od daty doręczenia decyzji stronie i nie ulega przedłużeniu na skutek niewłaściwego pouczenia. Fakt mylnego pouczenia strony o trybie i sposobie złożenia odwołania nie wpływa na bieg terminu do wniesienia tego środka, lecz może stanowić podstawę do przywrócenia terminu. Stąd też brak w orzeczeniu TWKL w Opolu z dnia [...] listopada 2002 r. pouczenia o trybie i terminie wniesienia odwołania nie miał wpływu na bieg tego terminu. Termin do wniesienia odwołania upłynął, ale fakt błędnego pouczenia strony może stanowić podstawę do przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Instytucję przywrócenia terminu regulują przepisy art. 58 i 59 k.p.a. Przywrócenie terminu może nastąpić wyłącznie na wniosek zainteresowanego. Zgodnie z art. 58 k.p.a. przesłanki przywrócenia terminu są następujące: uprawdopodobnienie, że do uchybienia terminu doszło bez winy (§ 1), prośba o przywrócenie terminu wniesiona w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu i jednocześnie z wniesieniem prośby dokonanie czynności, dla której określony był termin (§ 2). Przywrócenie terminu do złożenia prośby przewidzianej w § 2 jest niedopuszczalne. Wskazane ustawowe przesłanki przywrócenia terminu muszą być spełnione kumulatywnie, aby wniosek o przywrócenie terminu mógł być uwzględniony. Zdaniem Sądu I instancji brak pouczenia o środkach odwoławczych może w konkretnych okolicznościach faktycznych stanowić podstawę do przyjęcia, że zostało uprawdopodobnione, że uchybienie terminu nastąpiło bez winy zainteresowanego. Jednak podstawą do takiego przyjęcia nie może być sam fakt braku pouczenia, ale wszystkie okoliczności faktyczne w sprawie. W rozpoznawanej sprawie bezspornym jest, że o tym, że od orzeczenia TWKL w Opolu z dnia [...] listopada 2002 r. przysługuje odwołanie, skarżący wiedział co najmniej w czerwcu 2007 r. Mianowicie w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, która wpłynęła do Sądu w dniu 6 czerwca 2007 r., skarżący stwierdził, że od orzeczenia TWKL w Opolu nie odwoływał się, gdyż był przekonany o jego słuszności. Tym samym w dacie składania skargi skarżący, mimo że formalnie nie był pouczony, wiedział o przysługującym mu prawie do złożenia odwołania. W takich okolicznościach wniosek o przywrócenie terminu powinien być złożony w ciągu siedmiu dni od ustania przyczyny uchybienia terminu, czyli braku wiedzy o możliwości złożenia odwołania, zaś wniosek o przywrócenie terminu został złożony w dniu 3 stycznia 2008. Dlatego też niezasadny jest zarzut skarżącego, że o możliwości złożenia odwołania od orzeczenia TWKL w Opolu dowiedział się dopiero z wyroku WSA w Warszawie z dnia 12 listopada 2007 r. II SA/Wa 1137/07. Niezłożenie zaś odwołania nie wynikało z braku wiedzy, ale z przeświadczenia o słuszności zapadłego orzeczenia. Jak wynika z powyższego wniosek o przywrócenie terminu do złożenia odwołania został złożony z uchybieniem siedmiodniowego terminu, a tym samym nie została spełniona ustawowa przesłanka przywrócenia terminu określona w art. 58 § 2 k.p.a. Od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 1 kwietnia 2009 r. skargę kasacyjną złożył S. G.. Zaskarżając wyrok w całości zarzucił mu: 1/ naruszenie przepisów prawa materialnego, a mianowicie § 19, 23 i 30 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 10 czerwca 1992 r. w sprawie zasad określania zdolności do czynnej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że od orzeczenia wydanego w sprawie orzekania o zdolności do służby wojskowej nie jest konieczne pouczenie adresata orzeczenia o możliwości odwoływania się; 2/ naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w związku z art. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), poprzez oddalenie skargi w sytuacji, gdy orzeczenie wydane zostało z naruszeniem przepisów ww. rozporządzenia. Wskazując na powyższe uchybienia autor skargi kasacyjnej wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku w ten sposób, że skarżącemu zostanie przyznane prawo do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od orzeczenia Terenowej Wojskowej Komisji Lekarskiej, a także o zasądzenie kosztów postępowania. W odpowiedzi na skargę kasacyjną Rejonowa Wojskowa Komisja Lekarska w Krakowie wniosła o jej oddalenie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zgodnie z treścią art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie występują, enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 ustawy, przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. Dlatego też, przy rozpoznawaniu sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej. Biorąc po uwagę tak uregulowany zakres kontroli instancyjnej sprawowanej przez Naczelny Sąd Administracyjny, stwierdzić należy, że skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw. Przede wszystkim podkreślić należy, że Sąd I instancji objął kontrolą zaskarżone przez stronę postanowienie o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Terenowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w Opolu z dnia [...] listopada 2002 r. o uznaniu skarżącego za trwale niezdolnego do zawodowej służby wojskowej oraz służby wojskowej w czasie pokoju oraz w czasie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny i o zaliczeniu skarżącego do trzeciej grupy inwalidów w związku ze służbą wojskową. Postanowienie o odmowie przywrócenia terminu wydane zostało na skutek wniosku skarżącego z dnia 3 stycznia 2008 r. o przywrócenie terminu do złożenia odwołania od decyzji z dnia [...] listopada 2002 r. W tym kontekście zarzuty skargi kasacyjnej, sprowadzające się do twierdzenia, że Sąd I instancji naruszył § 19, 23 i 30 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 10 czerwca 1992 r. w sprawie zasad określania zdolności do czynnej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz.U. Nr 57, poz. 278 ze zm.), są całkowicie niezasadne. Pomijając już fakt, że autor skargi kasacyjnej nie wskazał konkretnych jednostek redakcyjnych tych paragrafów (wszystkie dzielą się bowiem na ustępy, a § 19 dodatkowo na punkty), to przepisy te w niniejszej sprawie nie miały w ogóle zastosowania. Określają one bowiem jedynie to, że od orzeczeń wojskowych komisji lekarskich przysługuje odwołanie, a stronę należy dodatkowo pouczyć o prawie jego wniesienia. Tymczasem w niniejszej sprawie przedmiotem sporu nie było to, czy stronie przysługiwało prawo wniesienia odwołania od orzeczenia z dnia [...] listopada 2002 r., czy też pouczono bądź nie pouczono strony o tym uprawnieniu. Zaskarżony wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie oceniał wyłącznie legalność postanowienia o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, wydanego na podstawie art. 58 i 59 k.p.a., które to przepisy regulują tryb postępowania i ustanawiają przesłanki, które należy spełnić, by termin został przywrócony. Te tylko przepisy stanowiły podstawę wydania przez Rejonową Wojskową Komisję Lekarską w Krakowie ostatecznego postanowienia o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania i w oparciu o te tylko przepisy Sąd I instancji dokonał kontroli legalności postanowienia, uznając je za niewadliwe. Tymczasem autor skargi kasacyjnej zarzuty wobec zaskarżonego wyroku oparł jedynie na przepisach, które nie miały w sprawie żadnego zastosowania. Ani bowiem Sąd I instancji, ani organ, który wydał kontrolowane postanowienie, nie negował oczywistego przecież prawa strony do wniesienia odwołania, czy też obowiązku pouczenia strony o przysługującym mu uprawnieniu. Sąd podkreślał przy tym, że błędne pouczenie strony o przysługującym jej prawie do wniesienia odwołania (przez co należy rozumieć także brak pouczenia) może stanowić podstawę do przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Zatem zarzuty naruszenia przepisów materialnych, wskazanych w petitum skargi kasacyjnej, w żaden sposób nie mogły przynieść oczekiwanego przez stronę rezultatu. Przepisy te nie mogły być bowiem naruszone przez Sąd I instancji, ponieważ nie miały i nie mogły mieć zastosowania w sprawie dotyczącej przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Podkreślić również należy, że choć w skardze kasacyjnej podniesiono także zarzut naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w związku z art. 1 p.p.s.a., to zasadności tego zarzutu skarżący upatrywał jedynie w fakcie nieuchylenia przez Sąd zaskarżonego postanowienia, mimo naruszania wskazanych poprzednio przepisów materialnych. Opierał się on zatem na takiej oto argumentacji, że Sąd, naruszając wskazane przepisy materialne, nie zastosował przewidzianych w ustawie procesowej środków zmierzających do wyeliminowania wadliwego postanowienia o odmowie przywrócenia terminu. Skoro jednak Naczelny Sąd Administracyjny w przeprowadzonych powyżej rozważaniach wykazał, że do naruszenia przepisów materialnych dojść nie mogło, to nie mógł również przynieść oczekiwanego rezultatu zarzut naruszenia przepisów postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł o przyznaniu pełnomocnikowi z urzędu - adwokat K.D., wynagrodzenia na zasadzie prawa pomocy, gdyż przepisy art. 209 i 210 p.p.s.a. mają zastosowanie tylko do kosztów postępowania między stronami. Natomiast wynagrodzenie dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu za wykonaną pomoc prawną, należne do Skarbu Państwa (art. 250 p.p.s.a.), przyznawane jest przez wojewódzki sąd administracyjny w postępowaniu określonym w przepisach art. 258 – 261 p.p.s.a. Stosownie do § 20 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz.U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.) pełnomocnik skarżącego powinien złożyć wojewódzkiemu sądowi administracyjnemu stosowne oświadczenie, o jakim mowa w tym przepisie. Wobec powyższego Sąd, na podstawie art. 184 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.