II SA/Rz 853/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący NSA Ryszard Bryk /spr./ Sędziowie WSA Zbigniew Czarnik WSA Jolanta Ewa Wojtyna Protokolant st. sekr. sąd. Maria Kołcz po rozpoznaniu w Wydziale II Ogólnoadministracyjnym na rozprawie w dniu 1 kwietnia 2009 r. sprawy ze skargi E.M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego (...) z dnia (...), Nr (...) w przedmiocie zasiłku pielęgnacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję II SA/Rz 853/08 U Z A S A D N I E N I E Zaskarżoną decyzją z dnia [...]r., Nr[...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P., po rozpatrzeniu odwołania E.M. od decyzji Burmistrza Miasta L. z dnia [...]r., Nr [...] przyznającej w/w zasiłek pielęgnacyjny w kwocie 153,- zł miesięcznie na okres od dnia 1.07.2008 r. do dnia 31.05.2010 r. – utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Wskazaną decyzję organ odwoławczy wydał na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 16 ust. 1 i art. 24 ust. 2 i ust. 3a ustawy z dnia 28.11.2003 r. o świadczeniach rodzinnych /Dz. U. z 2006 r., Nr 139, poz. 992, ze zm./. W uzasadnieniu decyzji Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. /dalej: Kolegium/, przytoczyło, że wnioskiem z dnia [...]r. E.M. wystąpiła do Burmistrza Miasta L. o ustalenie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego w związku z niepełnosprawnością. Do podania dołączyła m. innymi orzeczenie Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w J. z dnia [...]r., nr[...]. Burmistrz Miasta L. decyzją z dnia [...] r. przyznał wnioskodawczyni zasiłek pielęgnacyjny od dnia 1.07.2008 r., bowiem wniosek wpłynął do organu w lipcu 2008 r. i powołał się na treść art. 24 ust. 2 i ust. 3a ustawy o świadczeniach rodzinnych. W odwołaniu E.M. zarzuciła, że zasiłek pielęgnacyjny powinien być przyznany od miesiąca czerwca, bo nie miała wpływu na przyśpieszenie rozpoznania sprawy przez Powiatowy Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności w J. Dodała, że poprzednio również pobierała zasiłek pielęgnacyjny i ostatni odebrała w maju 2008 r. Organ odwoławczy stwierdził, że skarżąca spełnia warunki do przyznania jej zasiłku pielęgnacyjnego, bo legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Kwestią sporną jest termin początkowy, od którego należy przyznać świadczenie. Art. 24 ust. 3a ustawy o świadczeniach rodzinnych stanowi, że w przypadku utraty ważności orzeczenia o niepełnosprawności lub stopniu niepełnosprawności, jeżeli osoba niepełnosprawna uzyska ponownie orzeczenie o niepełnosprawności lub odpowiednim stopniu niepełnosprawności, stanowiące kontynuację poprzedniego orzeczenia, prawa do świadczeń rodzinnych uzależnionych od niepełnosprawności ustala się od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu w którym upłynął termin ważności poprzedniego orzeczenia, nie wcześniej jednak niż od miesiąca, w którym osoba złożyła wniosek o kontynuację świadczenia rodzinnego. W wyroku z dnia 11.12.2007 r., sygn. akt II SA/Bk 645/07 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku stwierdził, iż "wykładania językowa art. 24 ust. 3a ustawy o świadczeniach rodzinnych jest jednoznaczna – zasiłek pielęgnacyjny nie może być przyznany wcześniej, niż od miesiąca, w którym złożono wniosek o jego kontynuację". E.M. złożyła wniosek o kontynuację zasiłku pielęgnacyjnego w dniu 11.07.2008 r., zaś termin ważności poprzedniego orzeczenia o niepełnosprawności upłynął w dniu 31.05.2008 r. W takiej sytuacji zasiłek pielęgnacyjny nie mógł być przyznany od 1.06.2008 r. W treści poprzedniej decyzji o przyznaniu zasiłku pielęgnacyjnego z dnia 21.06.2007 r. zamieszczono pouczenie o treści art. 23 ust. 3a i ust. 3b, zatem odwołująca się świadoma była istnienia swoich uprawnień i nałożonych przez przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych ograniczeniach. W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie za pośrednictwem Kolegium skarżąca E.M., nie wskazując kierunku weryfikacji zaskarżonej decyzji zarzuciła, że zasiłek pielęgnacyjny powinien być przyznany od czerwca 2008 r., bo trzy miesiące czekała na wydanie decyzji przez Komisję orzekającą w sprawach niepełnosprawności. Dodała, że dla Kolegium były ważne zawiłe i nieprzejrzyste przepisy, a nie chory człowiek. Kolegium wniosło o oddalenie skargi i powtórzyło argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sąd administracyjny kontroluje zaskarżony akt administracyjny pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy szczególne nie stanowią inaczej. Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zwanej dalej skrótem P.p.s.a. stanowiący, że sąd orzeka w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną Stan faktyczny sprawy jest następujący: W dniu[...]. E.M. złożyła wniosek o ustalenie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego i do wniosku dołączyła orzeczenie z dnia 26 maja 2007r. o znacznym stopniu niepełnosprawności wydane na czas określony do 31 maja 2008r. Wnioskodawczyni urodziła się 21 września 1944r. Decyzją z dnia [...]. nr [...] Burmistrz Miasta L. przyznał E.M. zasiłek pielęgnacyjny na okres od 1 czerwca 2007r. do 31 maja 2008r. w wysokości 153 zł miesięcznie. W dniu 8 kwietnia 2008r. E.M. wystąpiła o wydanie orzeczenia o niepełnosprawności. Powiatowy Zespół Orzekania o Niepełnosprawności w J. orzeczeniem z dnia [...]r. nr [...] zaliczył E.M. do znacznego stopnia niepełnosprawności, orzeczenie jest ważne do dnia 31 maja 2010r. Wnioskodawczyni otrzymała to orzeczenie w dniu 15 lipca 2008r. Natomiast w dniu 11 lipca 2008r. złożyła w Miejskim Ośrodku Pomocy Społecznej w L. wniosek o kontynuację zasiłku pielęgnacyjnego. Decyzją z dnia[...]. nr [...] Burmistrz L. przyznał wnioskodawczyni zasiłek pielęgnacyjny na okres od dnia 1 lipca 2008r. do dnia 31 maja 2010r. w wysokości 153 zł miesięcznie. W motywach rozstrzygnięcia organ wskazał, że zgodnie z art. 24 ust. 3a ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006r. Nr 139, poz. 992 ze zm.) w przypadku utraty ważności orzeczenia o niepełnosprawności lub stopniu niepełnosprawności, jeżeli osoba niepełnosprawna uzyska ponowne orzeczenie o niepełnosprawności lub odpowiednim stopniu niepełnosprawności stanowiące kontynuację poprzedniego orzeczenia, prawo do świadczeń rodzinnych uzależnionych od niepełnosprawności ustala się od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym upłynął termin ważności poprzedniego orzeczenia, nie wcześniej jednak niż od miesiąca, w którym osoba złożyła wniosek o kontynuację świadczenia rodzinnego. Skoro wniosek w sprawie kontynuacji zasiłku pielęgnacyjnego został złożony w dniu 11.07.2008 r., zatem zgodnie z powołanym przepisem zasiłek pielęgnacyjny mógł być przyznany tylko od dnia 1.07.2008 r. Wskazany organ jednocześnie dodał, że w poprzedniej decyzji z dnia [...]r., Nr[...], wnioskodawczyni była pouczona o treści art. 24 ust. 3a i 3b ustawy o świadczeniach rodzinnych, zatem powinna wiedzieć, że do zachowania kontynuacji tegoż świadczenia konieczne było złożenie wniosku do końca czerwca 2008 r. W odwołaniu E.M. podniosła, że nie mogła złożyć wniosku wcześniej, gdyż w okresie 19.06.2008 r. – 10.07.2008 r. była hospitalizowana i na powyższą okoliczność przedłożyła kserokopię karty informacyjnej z Zakładu Opieki Zdrowotnej – Oddziału Rehabilitacji w L., w której podano, że na leczeniu szpitalnym przebywała w podanym okresie czasu. Dodała, że jest osobą samotną i zaraz po wypisaniu jej ze szpitala złożyła wniosek o kontynuację świadczenia. Organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję organu I instancji, ale w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji nie odniósł się do powyższych wyjaśnień E.M. W przedmiotowej sprawie wyłoniło się zagadnienie prawne sprowadzające się do pytania, czy hospitalizacja skarżącej, uniemożliwiająca złożenie wniosku o kontynuację zasiłku pielęgnacyjnego do końca czerwca 2008 r. może stanowić okoliczność uzasadniającą przyznanie tegoż świadczenia rodzinnego od dnia 1.06.2008 r. Takiej możliwości nie daje wykładnia językowa art. 24 ust. 3a ustawy z dnia 28.11.2003 r. o świadczeniach rodzinnych /Dz. U. z 2006 r., Nr 139, poz. 992, z późn. zm./, wedle którego świadczenie kontynuacyjne przyznaje się od miesiąca, w którym złożono wniosek. Takie unormowanie zdaniem Sądu in merito nie da się pogodzić z treścią art. 16 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz art. 2 i art. 69 Konstytucji RP. Według pierwszego przepisu zasiłek pielęgnacyjny przyznaje się w celu częściowego pokrycia wydatków wynikających z konieczności zapewnienia osobie niepełnosprawnej opieki i pomocy innej osoby w związku z niezdolnością do samodzielnej egzystencji. Na tle tego przepisu Trybunał Konstytucyjny w uzasadnieniu wyroku z dnia 23.10.2007 r., sygn. akt P 28/07 podkreślił, że zasiłek pielęgnacyjny spełnia efektywnie swój cel, gdy jest przyznawany od daty wskazanej w orzeczeniu o znacznej niepełnosprawności. W przypadku kontynuacji tego rodzaju świadczenia rodzinnego, wskazana sugestia /idea/ przemawiałaby za ustalaniem świadczenia od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym upłynął termin ważności poprzedniego orzeczenia o niepełnosprawności. Z art. 8 ust. 2 Konstytucji RP wyraźnie wynika, że sądy mogą bezpośrednio stosować przepisy Konstytucji, chyba że jej przepisy stanowią inaczej. Art. 69 Konstytucji RP stanowi, że osobom niepełnosprawnym władze publiczne udzielają, zgodnie z ustawą, pomocy w zabezpieczeniu egzystencji, przysposobieniu do pracy oraz komunikacji społecznej. Powołany przepis wespół z zasadą sprawiedliwości społecznej wyrażonej w art. 2 ustawy zasadniczej prowadzi do konkluzji, że w razie zaistnienia zdarzeń uniemożliwiających złożenie wniosku we właściwym czasie, świadczenie kontynuacyjne powinno być przyznane od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym upłynął termin ważności poprzedniego orzeczenia o niepełnosprawności, wszakże pod warunkiem złożenia wniosku zaraz po ustaniu przeszkody do jego wcześniejszego zgłoszenia. Skarżąca wniosek złożyła w dniu 11.07.2008 r., czyli pierwszego dnia od ustania przyczyny uniemożliwiającej wcześniejsze złożenie wniosku. Z przedstawionych względów i na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, art. 134 § 1 P.p.s.a. w zw. z art. 2 i art. 69 oraz art. 8 ust. 2 Konstytucji RP, Sąd orzekł jak w sentencji wyroku. Sąd nie stosował art. 152 p.p.s.a., gdyż zastosowanie tego przepisu pozbawiłoby skarżącą pobierania bieżących świadczeń dotyczących zasiłku pielęgnacyjnego. Sąd nie orzekał o kosztach postępowania sądowego, bowiem skarżąca pouczona o treści art. 210 § 1 p.p.s.a. /k. 21 akt sądowych/, nie złożyła wniosku o przyznanie kosztów sądowych, a po wtóre kosztów sądowych nie poniosła. Przy ponownym rozpatrywaniu odwołania organ odwoławczy uwzględni ocenę prawną Sądu wyrażoną w niniejszym uzasadnieniu.