I GZ 63/09

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący : sędzia NSA Jerzy Sulimierski po rozpoznaniu w dniu 27 maja 2009 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia "H. – P." Spółki z o.o. w W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 7 kwietnia 2009 r. sygn. akt V SA/Wa 3055/08 w zakresie odmowy przywrócenia terminu w sprawie ze skargi "H. – P." Spółki z o.o. w W. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia [...] września 2008 r. nr [...] w przedmiocie wartości celnej towaru oraz określenia kwoty podatku od towarów i usług postanawia: oddalić zażalenie Postanowieniem z dnia 7 kwietnia 2009 r., sygn. akt V SA/Wa 3055/08 Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. odmówił "H. – P." Spółce z o.o. w W. przywrócenia terminu do wniesienia skargi na decyzję Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia [...] września 2008 r., nr [...] w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Sąd stwierdził, że zasadniczym powodem odmowy przywrócenia terminu była sprzeczność złożonych wyjaśnień. We wniosku z 10 listopada 2008 r. o przywrócenie terminu do wniesienia skargi oraz w odpowiedzi na wezwanie Sądu Spółka oświadczyła, iż prezes zarządu, p. M., przebywał w Polsce po 30 września 2008r. tylko w dniach 6-7 listopada 2008 r., natomiast z nadesłanego wniosku o ogłoszenie upadłości z 31 października 2008r. wynika, że ww. osoba przebywała w Polsce również 31 października 2008 r. Świadczy o tym podpis pod wnioskiem (K. M.), miejsce sporządzenia (W.), data sporządzenia (31 października 2008r.) i data złożenia w Sądzie Rejonowym (31 października 2008r.). Ponadto Sąd wyjaśnił, że pomimo doręczenia decyzji osobie nieuprawnionej (zgodnie z oświadczeniem Spółki) do odbioru korespondencji, doręczenie to było skuteczne. Spółka będąc profesjonalnym podmiotem gospodarczym winna tak zorganizować pracę swojego biura, aby korespondencja trafiała do rąk osoby upoważnionej. Likwidując biuro Spółka powinna o tym fakcie poinformować organ administracji, wraz z podaniem nowego adresu do korespondencji (art. 146 Ordynacji podatkowej). W zażaleniu Spółka domagała się uchylenia powyższego postanowienia. Zdaniem skarżącej argumentacja Sądu narusza art. 87 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) Mimo konieczności "uprawdopodobnienia", a nie "udowodnienia" braku winy Sąd wezwał Spółkę do złożenia wyjaśnień, co też uczyniła przedstawiając m.in. wypowiedzenia pełnomocnictw, oświadczenia o wypowiedzeniu pracownikom umów o pracę, wniosek o ogłoszenie upadłości. Zdaniem Spółki, Sąd naruszył również art. 86 § 1 p.p.s.a., całkowicie bowiem pominął argumenty podniesione we wniosku o przywrócenie terminu. W szczególności nie wziął pod uwagę faktu, że nawet przy dołożeniu najwyższej staranności Spółka nie mogła usunąć przeszkody uniemożliwiającej dotrzymanie terminu, gdyż przez większość czasu prezes zarządu przebywał za granicą, m.in. w chwili doręczenia decyzji. Powzięcie informacji o treści decyzji nastąpiło z opóźnieniem i pozbawiło Spółkę możliwości terminowego wniesienia środka zaskarżenia. Skargę złożono wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu jak tylko stało się to możliwe, z zachowaniem 7-dniowego terminu na złożenie wniosku o przywrócenie terminu. Spółka zarzuciła, iż Sąd nie uwzględnił nietypowych okoliczności w sprawie – postępowania upadłościowego, braku siedziby, brak pracowników i pełnomocników. Jedyny członek zarządu mieszka w A. i z tego powodu nie ma możliwości terminowego odbioru korespondencji. Sąd pominął fakt, że decyzja została doręczona osobie w żaden sposób nieupoważnionej do jej odbioru ani zapoznania się z jej treścią nie miała zatem obowiązku powiadamiania zarządu Spółki o otrzymaniu decyzji, a tym bardziej o jej treści i środkach zaskarżenia. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie jest niezasadne. W myśl powołanego w podstawie zażalenia przepisu art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; dalej p.p.s.a.), jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Przewidziane w tym przepisie kryterium braku winy, jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu, polega na dopełnieniu przez stronę obowiązku dołożenia szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. W przypadku strony będącej osobą prawną, posiadającą reprezentujący ją organ (zarząd), brak winy w uchybieniu terminu oznacza brak winy osoby legitymowanej do podejmowania czynności w imieniu Spółki. Obowiązkiem podmiotu prowadzącego działalność gospodarczą w formie spółki z ograniczoną odpowiedzialnością jest należyte zorganizowanie obsługi biurowo-administracyjnej, w tym także w zakresie przyjmowania i obiegu korespondencji i za sposób funkcjonowania tej obsługi ponosi on odpowiedzialność. (por. postanowienie NSA z dnia 24 października 2006 r., sygn. akt II GZ 112/06) Braku należytej organizacji obsługi biurowo-administracyjnej spółki nie tłumaczy powołana w zażaleniu okoliczność, iż został złożony wniosek o ogłoszenie upadłości oraz że od dłuższego już czasu Spółka pozbawiona jest obsługi biurowej, pracowników i majątku, w tym siedziby. Zgodnie z art. 67 § 2 p.p.s.a., pisma w postępowaniu sądowym lub orzeczenia dla osoby prawnej, jak również jednostki organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, doręcza się organowi uprawnionemu do reprezentowania ich przed sądem lub do rąk pracownika upoważnionego do odbioru pism. Mając na uwadze dotychczasowy dorobek orzecznictwa (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 5 sierpnia 1999 r., II CKN 509/99, OSNC 2000, nr 2, poz. 42), należy podkreślić, że umocowanie osoby fizycznej do odbioru pism adresowanych do osoby prawnej może być dorozumiane. Nie jest konieczne posiadanie przez odbierającego korespondencję pisemnego upoważnienia do dokonania tej czynności i okazywania go w chwili działania. Umocowanie wynika niejednokrotnie z charakteru pełnionej przezeń funkcji, określonej w regulacjach dotyczących sposobu organizacji i działania danej jednostki (por. postanowienie NSA z dnia 20 września 2006 r., sygn. akt II GZ 113/06). Naczelny Sąd Administracyjny podziela więc stanowisko Sądu I instancji, iż tzw. profesjonalny podmiot gospodarczy powinien tak organizować pracę biura, by korespondencja trafiała do rąk osoby uprawnionej. Ponadto, nieuprawnione jest twierdzenie Spółki, że problemy z doręczaniem korespondencji należy tłumaczyć brakiem biura, a także postępowaniem upadłościowym. Po pierwsze, w aktach sprawy brak jest postanowienia sądu o ogłoszeniu upadłości spółki, co stanowiłoby dowód na zaistnienie zmian organizacyjnych podmiotu. Po drugie, żaden z przepisów ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe i naprawcze (Dz.U. Nr 60, poz. 535 ze zm.) nie zawiera postanowienia, zgodnie z którym po wszczęciu postępowania upadłościowego następowałaby likwidacja siedziby spółki czy też jakiegokolwiek adresu do korespondencji. W niniejszej sprawie przesyłka został odebrana przez p. M. J., która – zgodnie z oświadczeniem Spółki – nie była jej pracownikiem, wobec czego nie miała prawa ani obowiązku informowania Spółki o nadesłanej korespondencji. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że oświadczenie powyższe stoi w sprzeczności z dotychczasową praktyką prowadzenia korespondencji przez stronę. W aktach administracyjnych znajduje się pismo organu celnego z dnia 9 września 2008 r., doręczone na ten sam adres, co zaskarżona decyzja (k. 227-228 akt adm.). Odbioru pisma dokonała p. M. J., posługując się tą samą pieczątką, co widniejąca na zakwestionowanym potwierdzeniu odbioru. W odpowiedzi Spółka nadesłała pismo podpisane przez prezesa zarządu, p. K. M., datowane na dzień 15 września 2008 r., w którym nawiązał do rozmowy telefonicznej z pracownikiem organu na temat pisma z 9 września 2008 r. (k. 231 akt adm.). Powyższe okoliczności dowodzą, że Spółka była informowana o pismach doręczanych na dany adres. Naczelny Sąd Administracyjny podziela również pogląd wyrażony przez Sąd I instancji, iż art. 146 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm.) nakłada na stronę obowiązek informowania organu o zmianie swojego adresu. Przepis § 2 ww. artykułu stanowi, że w razie zaniedbania obowiązku określonego w § 1, pismo uznaje się za doręczone pod dotychczasowym adresem, a pismo pozostawia się w aktach sprawy. Doręczenie decyzji organu II instancji na adres wskazany w aktach (na pieczątce widniejącej na kopercie przesyłki nadesłanej przez Spółkę) było zatem prawidłowe i skuteczne. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.