II SA/Gd 15/09
WyrokWSA w Gdańsku2009-04-08
Skład orzekający: Wanda Antończyk, Janina Guść, Barbara Skrzycka-Pilch
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy uchwała rady gminy w sprawie studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego narusza interes prawny właściciela nieruchomości, który nabył ją po dacie uchwalenia studium i planu miejscowego?Ratio decidendi
Uchwała rady gminy w sprawie studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego nie narusza interesu prawnego właściciela nieruchomości w rozumieniu art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym, jeśli nieruchomość została nabyta po dacie uchwalenia tej uchwały oraz planu miejscowego. W takiej sytuacji skarżący nie może wykazać naruszenia swojego prawa, ponieważ uchwała nie pozbawiła go konkretnych praw lub uprawnień, które istniałyby w dacie jej wejścia w życie. Brak jest zatem legitymacji skargowej do merytorycznego rozpoznania zarzutów skargi.Stan faktyczny
Skarżąca M. K. wniosła skargę na uchwałę Rady Miejskiej z dnia 30 stycznia 2002 r. w sprawie uchwalenia studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego, zarzucając naruszenie jej prawa własności do działek gruntu. Wskazała, że studium błędnie określa te działki jako "obszar specjalny w zarządzie Wojska Polskiego", mimo że zostały one wyłączone z takiego zarządu i sprzedane osobie fizycznej przed uchwaleniem studium. Skarżąca nabyła działki w 2005 r., po uchwaleniu studium i miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Wanda Antończyk (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Janina Guść Sędzia NSA Barbara Skrzycka-Pilch Protokolant Sekretarz sądowy Marta Sankiewcz po rozpoznaniu w Gdańsku na rozprawie w dniu 8 kwietnia 2009 r. sprawy ze skargi M. K. na uchwałę Rady Miejskiej z dnia 30 stycznia 2002 r. nr [...] w przedmiocie uchwalenia studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego oddala skargę.
W dniu 30 stycznia2002r. Rada Miejska podjęła uchwałę nr [...] w sprawie uchwalenia Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego miasta W.
Wezwaniem z dnia 2 października 2008r. M. K., powołując się na art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 8 lutego 1990 r. o samorządzie gminnym /Dz. U. z 2001 r., nr 142, poz. 1591 – tekst jednolity ze zm./ wezwała Radę Miejską do usunięcia naruszenia jej interesu prawnego, poprzez nieuwzględnienie i naruszenie postanowieniami uchwały prawa własności skarżącej do działek gruntu nr [...] położonych na obszarze objętym postanowieniami Studium. W piśmie tym sformułowano wniosek o uchylenie wskazanej uchwały w części dotyczącej wym. działek.
W uzasadnieniu wezwania wskazano, że wymienione działki gruntu, których skarżąca jest właścicielką powstały w wyniku podziału działki nr [...] i [...], mającego miejsce w lutym 2002r.
W zakresie dotyczącym powyższego obszaru w dniu 8 marca 2001r. Rada Miejska podjęła uchwałę o przystąpieniu do sporządzania miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla obszaru działek nr [...] w celu zmiany przeznaczenia ww. obszaru na cele rekreacyjno-sportowe, bez możliwości zabudowy, ze wskazaniem, że cele rekreacyjno- sportowe zastąpią dotychczasowe przeznaczenie określane jako: teren lasów i parków leśnych służących obronności państwa. Miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego został uchwalony w dniu 10 października 2002r. – uchwała rady Miejskiej z dnia 10 października 2002r. nr [...] w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego obszaru działek nr [...]. Zgodnie z postanowieniami planu ww. działki gruntu wchodzą w skład terenu sportu i rekreacji. Natomiast zgodnie z zapisami Studium, którego dotyczy wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, w/wym. działki wchodzą w skład "obszaru specjalnego – w zarządzie Wojska Polskiego". Skarżąca podniosła, że nawet pobieżna analiza studium i postanowień powyższych uchwał Rady w sprawie planu wskazuje że plan zagospodarowania przestrzennego był i jest niezgodny z ustaleniami studium obowiązującego dla danego obszaru zarówno w okresie prac planistycznych, jak również w dacie uchwalania planu. Skarżąca podała, że uchwała w sprawie uchwalenia planu miejscowego jest przedmiotem odrębnego wezwania do usunięcia naruszenia prawa.
W przedmiotowym wezwaniu wskazano, że uchwała w sprawie studium budzi istotne zastrzeżenia. Przedmiotowy teren został bowiem opisany w Studium jako "obszar specjalny w zarządzie wojska polskiego", mimo że został on wcześniej wyłączony z terenów specjalnych w zarządzie Wojska Polskiego. Zatem zapisy Studium są niezgodne z rzeczywistością i stoją w oczywistej sprzeczności z dokumentami urzędowymi będącymi w posiadaniu Gminy W. Zarzucono, że rozwiązania ujęte w Studium przyjęte zostały z naruszeniem przepisów ustawy z dnia 7 lipca 1994r. o zagospodarowaniu przestrzennym / Dz. U. Nr 15 z 1999r., poz. 1591 ze zm./ i godzą one w podstawowe zasady prawa, jakimi są zasada państwa prawa i ochrony prawa własności. Do działek gruntu o podanej wyżej numeracji odnosi się bowiem zapis studium, wskazujący, iż przedmiotowe działki stanowią część obszaru specjalnego w zarządzie wojska- w sytuacji, gdy tereny te zostały jeszcze przed uchwaleniem studium wyłączone z terenów specjalnych w zarządzie Wojska Polskiego. Zapisy w studium są ponadto niezgodne z rzeczywistym przeznaczeniem / funkcją / terenu, dla której przyjęcia czy zmiany wymagana jest nie tylko uchwała rady gminy. Stosownie do treści art. 18 ust. 2 pkt 4 w zw. z art. 6 ust. 3 ustawy o zagospodarowaniu przestrzennym- zarząd gminy, w toku prac nad studium, obowiązany był przedłożyć studium do zaopiniowania m.in. właściwym terytorialnie organom wojskowym, ochrony granic oraz bezpieczeństwa państwa w zakresie ich właściwości. Tymczasem Rada Miejska uchwaliła studium nieuwzględniające istniejącego stanu prawnego co do prawa własności działek gruntu /ich podziału/, wymagań bezpieczeństwa i potrzeb rozwoju danego terenu, skoro zaniechała opisanego obowiązku w procedurze prac nad Studium, pomijając nadto wcześniejsze decyzje o wyłączeniu ww. działek spod terenów specjalnych w zarządzie wojska
Wskazano, że stosownie do treści art. 1 ust. 2 pkt 3,5 i 6 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. w zagospodarowaniu przestrzennym uwzględnia się zwłaszcza wymagania ochrony środowiska przyrodniczego, bezpieczeństwa ludzi i mienia, walory ekonomiczne przestrzeni, prawo własności oraz potrzeby obronności i bezpieczeństwa państwa. Przedmiotowy teren wyjęty został spod zarządu wojska w 2001r., a zatem potrzeby obronności i bezpieczeństwa państwa nie wymagały pozostawienia go w specjalnej strefie znajdującej się pod zarządem wojska. Również w 2001r. nastąpił podział działek wymienionych w planie na mniejsze oraz ich sprzedaż A. P. / przed zakończeniem prac nad studium i jego uchwaleniem/. Mimo to organy pominęły te istotne dla treści studium fakty, godząc tym samym w prawo własności przysługujące właścicielowi przedmiotowych działek.
W dalszym ciągu wezwania do usunięcia naruszenia prawa skarżąca przywołała przepis art. 3 pkt 1 ustawy w myśl, którego w granicach określonych przez ustawy i zasady współżycia społecznego, każdy ma prawo do zagospodarowania terenu, do którego ma tytuł prawny.
Skarżąca podniosła, że sporządzając Studium Zarząd Gminy obowiązany był uwzględnić uwarunkowania wynikające m.in. z dotychczasowego przeznaczenia, zagospodarowania i uzbrojenie terenu, prawa własności gruntów oraz jakości życia mieszkańców, a także zadań służących realizacji ponadlokalnych celów publicznych /art. 6 ust. 4 pkt 1,4,5 i 6 ustawy/. Skarżąca zarzuciła, że organ wykonawczy gminy nie spełnił wymogów ww. przepisów- nie uwzględnił bowiem faktu, iż właścicielem przedmiotowych działek nie był wówczas Skarb Państwa, a osoba fizyczna od 2001r. /poprzednik prawny wnioskodawczyni/, zaś grunty te wyłączone były z terenów specjalnych.
Powołując się na powyższe skarżąca podniosła, że nie budzi wątpliwości, że uchwała Rady Miejskiej o uchwaleniu Studium narusza interes prawny skarżącej, co uzasadnia zasadność skargi wniesionej na podstawie cyt. przez skarżącą art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym. Skarżąca przywołując postanowienia art. 21 i art. 64 ust. 1-3 Konstytucji RP oraz art. 140 kc wywodziła, że przedmiotowa uchwała godzi w istotę prawa własności oraz pozbawia skarżącą możliwości swobodnego / w granicach prawa/ dysponowania przedmiotem tej własności. Wprawdzie jak wskazano gminie przysługuje władztwo planistyczne, czyli uprawnienie do ustalania przeznaczenia i zagospodarowania terenów na obszarze gminy, jednakże w okolicznościach sprawy naruszenie interesu prawnego związane jest z naruszeniem przez gminę porządku prawnego, tj. przepisów ustawy o zagospodarowaniu przestrzennym oraz przepisów Konstytucji. Uchwała ta jako pomijająca ochronę indywidualnych interesów właścicielki przedmiotowych działek narusza przepisy tej ustawy oraz Konstytucji, w konsekwencji może być skutecznie kwestionowana w wyżej przedstawionym zakresie.
Rada Miejska chwałą z dnia 29 października 2008r Nr [...] nie uwzględniła powyższego wezwania do usunięcia naruszenia prawa.
W uzasadnieniu Rada Miejska wskazała, że do sporządzania Studium przystąpiono w 1999r. a procedura została wszczęta na podstawie art. 6 i nast. ustawy z dnia 7 lipca 1994r. o zagospodarowaniu przestrzennym, uchwałę o uchwaleniu Studium podjęto w dniu 30 stycznia 2002r. W okresie prac nad Studium skarżąca nie była właścicielem wskazanych działek, ponieważ nabyła je w 2005r. Odnosząc się do zarzutów sformułowanych w wezwaniu, Rada Miejska wskazała, że procedura uchwalenia Studium została przeprowadzona w oparciu o obowiązujące przepisy ustawy o zagospodarowaniu przestrzennym, w szczególności w materiałach planistycznych znajdują się dokumenty potwierdzające przedłożenie projektu Studium do zaopiniowania stosownym władzom wojskowym- w zakresie ich właściwości. Gminie przysługuje władztwo planistyczne, natomiast stanowisko skarżącej jakoby w trakcie procedury uchwalania Studium doszło do naruszenia jej interesu prawnego jest bezzasadne. Skarżąca nie była w tym okresie właścicielką przedmiotowych nieruchomości, nabywając je w 2005r., więc po dacie uchwalenia Studium, jak i po dacie uchwalenia Planu zagospodarowania przestrzennego. Posiadała zatem wiedzę w zakresie dotyczącym postanowień planu i uwarunkowań jakimi obwarowane są nabywane nieruchomości. Poprzedni właściciel nie składał zastrzeżeń do wskazanych uchwał w toku ich opracowywania. Zdaniem Gminy aktualne działania M. K. zmierzają wyłącznie do wymuszenia na gminie zmiany obowiązujących aktu prawa miejscowego-Planu zagospodarowania przestrzennego, jak i zmiany Studium i nie mogą zasługiwać na uznanie i ochronę.
Powołując się na powyższą argumentację organ uznał, że brak jest podstaw do uwzględnienia wezwania.
W związku z nieuwzględnieniem wezwania do usunięcia naruszenia prawa M. K. wniosła, na podstawie art. 101 ust. 1 i 2a ustawy z dnia 8 marca 1990r. o samorządzie gminnym / tj. Dz. U. z 2001r., Nr 142, poz. 1591 ze zm./, skargę na uchwałę Rady Miejskiej z dnia 30 stycznia 2002r. nr [...] w sprawie studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego Gminy Miasta - w części tj. w zakresie, w jakim dotyczy ona działek gruntu o numerach [...], położonych we W., obręb R., dla których Sąd Rejonowy w W. Zamiejscowy wydział Ksiąg Wieczystych z siedzibą w P. prowadzi księgę wieczystą Kw [...], stanowiących własność skarżącej.
M. K. zaskarżonej uchwale zarzuciła:
1/ naruszenie przepisów postępowania w postaci art. 1 ust. 2 pkt 3,5 i 6 oraz art. 6 ust. 4 pkt 1 i 4-6 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. o zagospodarowaniu przestrzennym, mające wpływ na wynik sprawy, polegające na nieuwzględnieniu w procesie prac nad Studium i przy podejmowaniu zaskarżonej uchwały rzeczywistych potrzeb i wymagań ochrony środowiska przyrodniczego, prawa własności gruntów, ich dotychczasowego przeznaczenia, a także potrzeb obronności i bezpieczeństwa państwa, a w konsekwencji prawa własności, uniemożliwienie względnie istotne utrudnienie skarżącej zagospodarowania stanowiących jej własność ww działek gruntu w granicach wyznaczonych treścią art. 3 pkt 1 ustawy;
2/ naruszenie przepisów postępowania w postaci art. 1 ust. 2pkt 3,5 i 6 oraz art. 6 ust. 4 pkt 1 i 4-6 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. mające wpływ na wynik sprawy, polegające na przyjęciu, iż działki gruntu o numerach [...] położone we W. wchodzą w skład "obszaru specjalnego pozostającego w zarządzie Wojska Polskiego", mimo że teren ten kilka miesięcy przed uchwaleniem Studium został wyłączony spod obszaru specjalnego pozostającego w zarządzie wojska, sprzedany osobie fizycznej i podzielony na mniejsze działki, co w konsekwencji uniemożliwiło względnie istotnie utrudniło skarżącej zagospodarowanie stanowiących jej własność działek gruntu w granicach wyznaczonych treścią art. 3 pkt 1 ustawy;
3/ rażące naruszenie prawa materialnego poprzez niewłaściwe zastosowanie i błędną wykładnię art. 140kc, art. 233kc oraz art. 2, art. 21 ust. 1 i art. 64 ust. 1,2 i 3 Konstytucji RP, polegające na naruszeniu prawa własności przysługującego skarżącej do opisanej wyżej nieruchomości poprzez nieuzasadnione potrzebą realizacji celów publicznych, w tym obronności i bezpieczeństwa państwa, określenie przeznaczenia terenu objętego zaskarżoną uchwałą jako "obszaru specjalnego-w zarządzie Wojska Polskiego", co uniemożliwia względnie istotnie utrudnia skarżącej zagospodarowanie nieruchomości stanowiącej jej własność.
Powołując się na powyższe skarżąca wniosła o:
I. stwierdzenie nieważności zaskarżonej uchwały w części, w jakiej dotyczy działek gruntu o numerach [...], położonych we W., obręb R. dla których Sąd Rejonowy w W. Zamiejscowy Wydział Ksiąg Wieczystych , z siedzibą w P. prowadzi księgę wieczystą Kw [...] / art. 147 §1 ppsa w zw. z art. 3 § 6 ppsa/;
II. zasądzenie od Rady Miejskiej na rzecz skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi opisano stan faktyczny, na tle którego doszło, zdaniem skarżącej do naruszenia jej interesu prawnego opisaną wyżej uchwałą. Podkreślono, ponownie że nieruchomości skarżącej w obowiązującym miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego wchodzą w skład terenu sportu i rekreacji, bez prawa do zabudowy kubaturowej, jednocześnie przedmiotowe działki leżą na terenie, dla którego obowiązują ustalenia zaskarżonego Studium, zgodnie, z którymi działki ww. gruntu wchodzą w skład "obszaru specjalnego- w zarządzie Wojska Polskiego", co wskazuje na oczywistą niezgodność pomiędzy tymi dokumentami. Zapisy Studium są niezgodne również z rzeczywistym przeznaczeniem /funkcją/ terenu, nie uwzględniają istniejącego stanu prawnego, zwłaszcza co do prawa własności przedmiotowych działek/ a także ich podziału/, albowiem teren został wyłączony z terenów specjalnych w zarządzie Wojska przed uchwaleniem Studium i sprzedany osobie fizycznej. Organy gminy całkowicie pominęły te istotne dla treści studium fakty, godząc tym samym w prawo własności przysługujące właścicielowi przedmiotowych działek gruntu. Organ w trakcie prac nad Studium, jak i uchwalając Studium, nie uwzględnił powyższych uwarunkowań i prawa własności nie uwzględniając, że właścicielem działek nie był wówczas Skarb Państwa, a już od 2001r. osoba fizyczna, zaś grunty były wyłączone z terenów specjalnych.
Skarżąca podniosła, że zaskarżona uchwała rażąco narusza interes prawny skarżącej jako właściciela nieruchomości, gdyż nie uwzględniając istniejącego stanu zagospodarowania przedmiotowego terenu, jego stanu prawnego i stanu własności, uniemożliwia podjęcie jakichkolwiek działań związanych z zagospodarowaniem nieruchomości, co uzasadnia wniesienie skargi na podstawie art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym. Takie działanie organu wskazuje, że przyjęte zostały wadliwe podstawy do opracowania Studium. Podkreślono że zaskarżona uchwała narusza przysługujące skarżącej uprawnienia /prawo podmiotowe/ - istnieje bowiem niewątpliwy związek między indywidualną sytuacją skarżącej a przedmiotową uchwałą. Nadto w uzasadnieniu skargi wniesionej do Sądu przywołano w całości argumentację zawartą w wezwaniu skierowanym do organu o usunięcie naruszenia prawa, podkreślając, że uchwała pomija wbrew powoływanym przepisom Konstytucji RP ochronę indywidualnych interesów skarżącej jako właścicielki przedmiotowych działek gruntu, co powoduje, że uchwała może być skutecznie kwestionowana w przedstawionym zakresie.
W odpowiedzi na skargę Rada Miejska wniosła o jej oddalenie podtrzymując w całości argumentację zawartą w odpowiedzi na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa.
Pełnomocnik skarżącej w trakcie rozprawy w dniu 8 kwietnia 2009r. złożył do akt sprawy m.in. pismo poprzedniego właściciela przedmiotowych nieruchomości z dnia 3 lipca 2000r oraz oświadczenie, w celu zakwestionowania stanowiska organu, że poprzedni właściciel nie składał zastrzeżeń do wskazanej uchwały.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Stosownie do art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym z dnia 8 marca 1990r. / Dz. U. Nr 142 z 2001r., poz. 1591 ze zm./ każdy czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone uchwałą lub zarządzeniem podjętym przez organ gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej, może po bezskutecznym wezwaniu do usunięcia naruszenia, zaskarżyć uchwałę do sadu administracyjnego.
Sąd rozpoznając skargę na uchwałę rady gminy w trybie cyt. art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym zobowiązany jest w pierwszej kolejności stwierdzić, czy skarga spełnia wymogi formalne do jej wniesienia/ bezskuteczne wezwanie do usunięcia zarzucanego naruszenia, termin do wniesienia skargi oraz wymóg sprawy z zakresu administracji publicznej/
W okolicznościach rozpoznawanej sprawy wymogi formalne skargi zostały spełnione. Skarżąca dopełniła wymogu bezskutecznego wezwania do usunięcia naruszenia prawa, które zostało wystosowane w dniu 2 października 2008r. W dniu 12 listopada 2008r. skarżącej została doręczona odpowiedź organu na powyższe wezwanie, natomiast skarga została wniesiona w dniu 8 grudnia 2008r., a więc z zachowaniem terminu 30 - dniowego na wniesienie skargi wynikającego z art. 53 § 2 ustawy- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi / Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm./. Sad uznał również, że zaskarżona uchwała, wprawdzie nie ma charakteru aktu prawa miejscowego, lecz jest uchwałą podjętą w sprawie z zakresu administracji publicznej.
Skoro wymogi formalne skargi zostały spełnione, Sąd rozpatrując skargę na uchwałę Rady Gminy wniesioną na podstawie art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym, winien w następnej kolejności, zbadać czy interes prawny skarżącej został naruszony, albowiem dopiero ustalenie, że doszło do naruszenia interesu prawnego lub uprawnienia otwiera drogę do merytorycznego rozpoznania skargi.
Rozpoznając sprawę w powyższym zakresie Sąd zważył, że z odpisu księgi wieczystej Kw [...] dotyczącej przedmiotowych nieruchomości wynika, że M. K. jest właścicielką działek gruntu położonych w gm. W. obręb R. mapa 1, działki [...] o obszarze ogólnym 0.56.45ha. Niespornym jest, że powyższe działki powstały w wyniku podziału działek [...], których dotyczą postanowienia zaskarżonego Studium. Z odpisu księgi wieczystej wynika nadto, że skarżąca umowę przeniesienia własności zawarła w dniu 26 lipca 2005r., zaś wpisu do księgi wieczystej dokonano w dniu 17 października 2005r.
Zgodnie z uchwalonym w dniu 30 stycznia 2002r. Studium Uwarunkowań i Kierunków Zagospodarowania Przestrzennego Gminy Miasta W. działki nr [...] położone w miejscowości R. leżą na terenie określonym jako "obszar specjalny-w zarządzie Wojska Polskiego"
Natomiast uchwalony w dniu 10 października 2002r. plan miejscowy w postanowieniach § 3 w karcie terenu nr 01 wskazuje przeznaczenie terenu, na którym położone są działki nr [...] / obecnie działki [...]/. Obszar ten zgodnie z postanowieniami planu jest przeznaczony na sport i rekreację / boiska do gier małych, urządzenia typu parkowego/ bez możliwości realizacji zabudowy kubaturowej, z wyjątkiem punktu 4.3. Punkt 4.3 planu dotyczący warunków, zasad i standardów kształtowania zabudowy stanowi, że dopuszcza się budowę drewnianego parterowego, niepodpiwniczonego pawilonu o powierzchni użytkowej do 50mkw dla obsługi i ochrony urządzeń sportowych/ sanitariaty, umywalnie, magazynek sprzętu/ - na terenie niezadrzewionym.
Skarżąca podnosiła, jak to wyżej wskazano, że powyższe zapisy planu są sprzeczne ze studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego Miasta W. uchwalonym w dniu 30 stycznia 2002r. oraz naruszają jej interes prawny albowiem uniemożliwiają jej, jako właścicielce ww. działek, podjęcie jakichkolwiek działań związanych z zagospodarowaniem nieruchomości. Skarżąca wywodziła, że uchwała godzi w istotę prawa własności oraz pozbawia skarżącą możliwości swobodnego, w granicach prawa, dysponowania przedmiotem jej własności.
Legitymację skargową do zaskarżenia uchwały organu gminy z zakresu administracji publicznej określa cytowany wyżej przepis art. 101 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym stanowiący, iż każdy, czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone uchwałą lub zarządzeniem podjętymi przez organ gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej, może - po bezskutecznym wezwaniu do usunięcia naruszenia - zaskarżyć uchwałę lub zarządzenie do sądu administracyjnego. Zgodnie z tezą nr 1 wyroku NSA z 9 czerwca 1995 r., IV SA 346/93 (ONSA 1996, nr 3, poz. 125) naruszenie interesu prawnego, o jakim mowa w art. 101 ustawy o samorządzie gminnym - to takie naruszenie subiektywnie pojmowanego przez skarżącego jego interesu, które obiektywnie polega na nieprzestrzeganiu przez organ norm prawnych powszechnie obowiązujących. Interes prawny osoby wnoszącej skargę powszechną do sądu administracyjnego może wynikać zarówno z jej uprawnień indywidualnych, jak też z jej uprawnień jako członka wspólnoty mieszkańców.
W niniejszym stanie faktycznym skarżąca wywodzi naruszenie swego interesu prawnego z naruszenia przysługującego jej prawa własności. Należy jednak zwrócić uwagę, że w omawianej regulacji ustawodawca posłużył się innym niż wynikające z zasad ogólnych, kryterium legitymacji skargowej, a mianowicie – skarżący musi wykazać naruszenia interesu prawnego lub uprawnienia wywołanego zaskarżoną uchwałą. Jest to istotne zawężenie legitymacji skargowej w stosunku do zasady ogólnej wyrażonej w art. 50 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm./, który stanowi, że uprawnionym do wniesienia skargi jest każdy, kto ma w tym interes prawny, prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich oraz organizacja społeczna w zakresie jej statutowej działalności, w sprawach dotyczących interesów prawnych innych osób, jeżeli brała udział w postępowaniu administracyjnym. Uprawnionym do wniesienia skargi jest również inny podmiot, któremu ustawy przyznają prawo do wniesienia skargi (art. 51 § 2 cytowanej ustawy). Ograniczenie, wynikające z ustaw samorządowych, polegające na wykazywaniu przez skarżącego naruszenia jego interesu prawnego, powoduje, że skarga z art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym nie ma w pełni charakteru actio popularis. Sąd zobowiązany jest do zbadania legitymacji procesowej skarżącego poprzez ustalenie, czy będąca przedmiotem skargi uchwała narusza jego prawem chroniony interes lub uprawnienie. Osoba skarżąca musi zatem wykazać naruszenie interesu prawnego polegające na istnieniu bezpośredniego związku pomiędzy zaskarżoną uchwałą a własną, indywidualną i prawnie gwarantowaną sytuacją (nie zaś sytuacją faktyczną). Taki związek zaś musiałby istnieć w chwili wprowadzenia w życie danego aktu i powodować następstwo w postaci ograniczenia lub pozbawienia skarżącego konkretnych – mających oparcie w przepisach prawa materialnego – uprawnień (tak: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 września 2001 r., sygn. akt II SA 1410/01 LEX nr 322175 ).
Innymi słowy skarżący musi wykazać się nie tylko indywidualnym interesem prawnym lub uprawnieniem, ale także zaistniałym w dacie wnoszenia skargi, naruszeniem tego interesu lub uprawnienia spowodowanego zaskarżoną uchwałą.
Do wniesienia skargi nie legitymuje ani sprzeczność z prawem zaskarżonej uchwały, ani stan zagrożenia interesu prawnego. Dopiero naruszenie interesu prawnego otwiera drogę do merytorycznej oceny zarzutów zawartych w skardze.
W ocenie sądu orzekającego w niniejszym składzie, który w pełni podziela pogląd wyrażony w wyżej cytowanym orzeczeniu NSA, taki związek w analizowanym stanie faktycznym nie zachodzi. Jak wynika z odpisu księgi wieczystej Kw[...], prowadzonej dla przedmiotowych nieruchomości i z oświadczenia skarżącej złożonego na rozprawie, nieruchomość skarżącej składająca się z ww. działek została przez nią nabyta w 2005r./ umowę sprzedaży zawarto w lipcu 2005r, natomiast wpisu do księgi wieczystej dokonano w październiku 2005r./, tj. po wejściu w życie zaskarżonej uchwały / ponad 4 lata od uchwalenia zaskarżonej uchwały/, jak też i uchwały dotyczącej planu zagospodarowania przestrzennego. A zatem sytuacja prawna nieruchomości związana z jej przeznaczeniem opisanym w studium, jak i w planie miejscowym musiała, a przynajmniej powinna być skarżącej znana.
Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, że zaskarżona uchwała nie mogła naruszyć interesu prawnego skarżącej w rozumieniu art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym, albowiem nie pozbawiła skarżącej konkretnych praw, uprawnień, które istniały w dacie wejścia w życie zaskarżonej uchwały. W żaden sposób nie mogła bowiem ograniczyć wykonywania prawa własności w stosunku do ww. działek, skoro działki te zostały nabyte przez skarżącą ponad 4lata po wejściu w życie przedmiotowej uchwały. Zatem zaskarżona uchwała nie spowodowała następstwa w postaci ograniczenia lub pozbawienia skarżącej prawa wynikającego z prawa własności. Skarżącej nie przysługiwało bowiem do ww. działek żadne prawo, które uchwała mogła ograniczyć lub naruszyć.
Bez znaczenia w tej sytuacji są zarzuty skarżącej, w których powołuje się ona na niezgodność treści uchwały w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego z treścią uchwały dotyczącej uchwalenia studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania Miasta W.. W dacie bowiem podjęcia uchwały dotyczącej studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania skarżąca również nie dysponowała żadnym prawem w stosunku do nieruchomości, a zatem również nie może się powoływać na ewentualne ekspektatywy wynikające z – korzystnych dla niej, gdyby takie istniały – postanowień studium. Jednakże w okolicznościach sprawy, taka sytuacja nie wystąpiła, gdyż postanowienia studium wskazywały, że jest to teren specjalny pod zarządem Wojska Polskiego, teren ten również przeznaczony był na tereny zieleni / tereny lasów i parków leśnych/ wykorzystywane przez wojsko. Jedynie na marginesie wskazać należy, że w rozpatrywanej sprawie obszar przedmiotowych nieruchomości nigdy nie był przeznaczony pod budownictwo mieszkaniowe bądź inną zabudowę, stąd też zarzuty skarżącej o rażącym naruszeniu jej interesu prawnego są tym bardziej nieuzasadnione, skoro w wyniku uchwalenia Studium a następnie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego nie doszło do takiej zmiany przeznaczenia terenu, która uniemożliwiłaby lub zakazała zabudowy np. mieszkaniowej wcześniej dopuszczanej postanowieniami Studium, a następnie planami zagospodarowania. Taka sytuacja w rozpatrywanej sprawie nie miała miejsca, a więc skarżąca nie może wskazywać na takie działania organu, które mogły zniweczyć jej ewentualne zamierzenia związane z wykonywaniem prawa własności. Skarżąca nabyła nieruchomość pod rządem już obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego z dnia 10 października 2002 r., który został opublikowany w Dzienniku Urzędowym Województwa i był powszechnie dostępny. Powinna zatem znać treść tej uchwały i swoje oczekiwania inwestycyjne dotyczące nieruchomości konfrontować z ustaleniami planu. W ocenie Sądu, w takiej sytuacji nie sposób dopatrzeć się naruszenia uprawnienia skarżącej, czy też jej interesu prawnego, wywołanego treścią uchwały, której postanowienia obowiązywały w dacie nabywania nieruchomości.
Podstawowym zarzutem skarżącej byłą też powoływana sprzeczność między postanowieniami Studium i planu miejscowego, która w ocenie skarżącej dowodzi naruszenia procedury planistycznej.
Odnosząc się do powyższego zarzutu podkreślić należy, że zarzuty dotyczące naruszenia procedury planistycznej mogą podlegać ocenie dopiero wówczas kiedy jednoznacznie przesądzona zostanie kwestia naruszenia interesu prawnego skarżącej. W okolicznościach sprawy interes prawny skarżącej , jak to wyżej wskazano, nie mógł zostać naruszony uchwałą podjętą w dniu 30 stycznia 2002r. W konsekwencji zarzuty te nie mogą być przez Sąd rozpoznawane. Na marginesie wskazać jedynie należy, że studium jest aktem, który nie ma charakteru normatywnego, jego postanowienia są kierowane do organów gminy i bezpośrednio nie kształtują sytuacji prawnej podmiotów spoza systemu organów administracji publicznej. Nienormatywność Studium powoduje, że jego postanowienia nie kształtują bezpośrednio sytuacji prawnej obywateli, lecz z uwagi na to, że postanowienia Studium determinują treść planu miejscowego nie można wykluczyć braku jakiekolwiek oddziaływania studium na sferę uprawnień jednostki. Na taką sytuację powoływała się skarżąca. Uznać należy, że ewentualna sprzeczność między treścią Studium a miejscowym planem, która pośrednio może wpływać na sytuację prawną właściciela nieruchomości- w braku innych środków prawnych- może rodzić prawo do wniesienia skargi do sądu administracyjnego w trybie art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym na uchwałę dotyczącą Studium. Jak jednak wskazano powyżej, skarżąca z uwagi na brak tytułu prawnego do nieruchomości w dacie podjęcia uchwały dotyczącej Studium- nie może skutecznie powoływać się na naruszenie jej interesu prawnego postanowieniami studium, a w konsekwencji – nie może skutecznie zarzucać niezgodności pomiędzy postanowieniami studium a miejscowym planem.
Biorąc pod uwagę powyższe stwierdzić należy, że zaskarżona uchwała nie zmieniła w żaden sposób sytuacji prawnej skarżącej i w konsekwencji nie naruszyła jej interesu prawnego. Stąd należy uznać brak legitymacji skargowej skarżącej w niniejszej sprawie mającej swoje oparcie w cyt. przepisie art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym. Skoro skarżąca nie posiada legitymacji skargowej-Sąd administracyjny nie mógł badać zarzutów skargi, albowiem zarzuty skargi, w tym dotyczące naruszenia przepisów ustanawiających procedurę uchwalania studium mogły by podlegać ocenie dopiero wówczas gdyby został naruszony interes prawny skarżącej. Skoro w rozpatrywanej sprawie nie doszło do naruszenia interesu prawnego skarżącej zaskarżoną uchwałą, brak jest podstaw do merytorycznego rozpoznania skargi.
Mając powyższe na uwadze i działając na mocy art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd oddalił skargę.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło