II OZ 614/09

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Jan Paweł Tarno po rozpoznaniu w dniu 15 lipca 2009 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia D. i M. W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 21 maja 2009 r., sygn. akt II SAB/Wr 7/09 odmawiające przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi D. i M. W. na bezczynność Dolnośląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego we Wrocławiu postanawia oddalić zażalenie Postanowieniem z dnia 21 maja 2009 r., sygn. akt II SAB/Wr 7/09 Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu odmówił D. i M. W. przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie z ich skargi na bezczynność Dolnośląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego we Wrocławiu. W uzasadnieniu podano, że zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zwanej dalej p.p.s.a. (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Stosownie do postanowień art. 246 § 1 p.p.s.a. "przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, bez uszczerbku dla siebie i rodziny". Sąd wskazał, że to na podmiocie ubiegającym się o przyznanie prawa pomocy, spoczywa ciężar wykazania, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów bez uszczerbku dla siebie i rodziny. W tym celu powinna należycie uzasadnić i uprawdopodobnić okoliczności, które podaje we wniosku o przyznanie prawa pomocy. W gestii sądu znajduje się już ocena czy strona w sposób należyty uargumentowała zasadność przyznania niniejszej pomocy (por. B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka - Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Zakamycze 2005). Podstawę przyznania prawa pomocy stanowi informacja, zawarta we wniosku składanym na urzędowym formularzu przez stronę. Jeżeli oświadczenia tam zawarte nie będą wystarczające do oceny rzeczywistej sytuacji majątkowej i możliwości partycypacji w kosztach sądowych, stosownie do postanowień art. 255 p.p.s.a wnioskodawca może zostać wezwany do złożenia w zakreślonym terminie stosownych oświadczeń lub dokumentów. W przedmiotowej sprawie, wnioskodawcy nie wykazali, że nie są w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania bez uszczerbku koniecznego dla utrzymania siebie lub rodziny. Sąd stwierdził dalej, że w uzasadnieniu złożonego wniosku strona nie wskazała udokumentowanych okoliczności motywujących niemożność poniesienia kosztów postępowania. Strona nie udokumentowała w sposób należyty obowiązku spłaty zaciągniętego kredytu, ponoszonych wydatków mających na celu utrzymanie rodziny, nie przedłożyła także aktualnego zaświadczenia o wysokości uzyskiwanych dochodów (złożone do akt sprawy "odcinki" pochodzą z września i listopada 2008r.). Orzecznictwo w kwestii przyznania prawa pomocy jest zgodne, że instytucja ta powinna mieć charakter incydentalny i winna być przywilejem osób, których sytuacja materialna jest bardzo trudna i uniemożliwia im pokrycie kosztów procesowych. W przedmiotowej sprawie, z taką sytuacją nie mamy do czynienia, albowiem wnioskodawcy posiadają stały miesięczny dochód. Zwrócono również uwagę na fakt, że zgodnie ze stanowiskiem praktyki orzeczniczej wnioskujący o prawo pomocy winien poczynić oszczędności we własnych wydatkach, mając jednak na uwadze zabezpieczenie koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero w sytuacji, gdy oszczędności "poczynione w ten sposób okażą niewystarczające, może zwrócić się o pomoc do państwa" (post. Sądu Najwyższego z dnia 24 września 1984r, II CZ 104/84, post. NSA z dnia 22 grudnia 2002r., OZ 862/04). W zażaleniu na powyższe postanowienie D. i M. W. wskazali, że powinno im zostać przydzielone prawo pomocy w zakresie całkowitym. Podnieśli ponadto zarzuty przeciwko organowi występującemu w sprawie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do art. 252 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane ostanie majątkowym i dochodach, a jeżeli wniosek składa osoba fizyczna, ponadto dokładne dane o stanie rodzinnym oraz oświadczenie strony o stanie rodzinnym oraz oświadczenie strony o niezatrudnieniu lub niepozostawaniu w innym stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym. Zgodnie zaś z art. 255 p.p.s.a. jeżeli oświadczenie to okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. W niniejszej sprawie Sąd I instancji pismem z dnia [...] marca 2009 r. wezwał D. i M. W. do złożenia określonych dokumentów i oświadczeń, celem uzyskania informacji o rzeczywistym stanie majątkowym i rodzinnym wnioskodawcy. To umożliwiłoby bowiem dokonanie oceny, czy spełnione są przesłanki do przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym - w świetle art. 246 § 1 p.p.s.a. - tj. czy wnioskodawca wykazał, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Skoro zaś skarżący nie ustosunkowali się do otrzymanego wezwania, tj. nie przedłożyli wskazanych przez Sąd dokumentów, to tym samym uniemożliwili Sądowi dokonanie powyższej analizy. W tej sytuacji wniosek D. i M. W. nie mógł zostać uwzględniony, ponieważ nie wykazali, że nie są w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a.) W tym stanie rzeczy, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.