II SA/Wa 1679/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Kołodziej, Sędziowie Sędzia WSA Sławomir Antoniuk (spr.), Sędzia WSA Ewa Grochowska - Jung, Protokolant Monika Michnik - Misterek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 kwietnia 2009 r. sprawy ze skargi L. P na uchwałę Zarządu Dzielnicy [...] z dnia [...] lipca 2007 r. nr [...] w przedmiocie zakwalifikowania i umieszczenia na liście osób oczekujących na najem lokalu 1. uchyla § 1 zaskarżonej uchwały w części dotyczącej odmowy zakwalifikowania wniosków osób wymienionych w załączniku nr 3 tej uchwały w zakresie w jakim dotyczy on wniosku L. P., 2. stwierdza, że zaskarżona uchwała nie podlega wykonaniu w uchylonej części, 3. zasądza od Zarządu Dzielnicy [...] na rzecz skarżącego L. P. kwotę [...] złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Zarząd Dzielnicy [...] m.st. Warszawy uchwałą z dnia [...] lipca 2007 r. nr [...] w sprawie rozpatrzenia wniosków o wynajem lokali, wydaną na podstawie art. 6 i art. 19 ustawy z dnia 15 marca 2002 r. o ustroju miasta stołecznego Warszawy (Dz. U. Nr 41, poz. 361 ze zm.) i § 12 ust. 1 pkt 1 Statutu Dzielnicy Mokotów w Gminie Warszawa – Centrum stanowiącego załącznik nr 1 do uchwały nr 591/LVI/2000 Rady Gminy z dnia 26 listopada 2000 r. w sprawie nadania statutów dzielnicom w Gminie Warszawa – Centrum oraz § 4, § 29 i § 21 ust. 1 uchwały nr XLII/1010/2004 Rady Miasta Stołecznego Warszawy z dnia 2 grudnia 2004 r. w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu Miasta Stołecznego Warszawy, postanowił (w § 1): 1) zakwalifikować i umieścić na liście oczekujących na wynajem lokalu wnioski osób wymienionych w złączniku nr 1 i 2, 2) odmówić zakwalifikowania wniosków osób wymienionych w załączniku nr 3. W załączniku nr 3 do uchwały nr [...] Zarządu Dzielnicy [...] zatytułowanej: "Wnioskodawcy, których wnioski o najem lokali zostały rozpatrzone odmownie na podstawie § 4 i § 29", został wymieniony L. P., ubiegający się o przydział lokalu nr [...]przy ul. [...] w W. W opisie sprawy wskazano, że najemcą przedmiotowego lokalu była M. K., która zmarła 1 sierpnia 2006 r. Z wnioskiem o uregulowanie uprawnień do lokalu wystąpił wnuk zmarłej L. P., który nie należy do kręgu osób uprawnionych do wstąpienia w stosunek najmu zgodnie z art. 691 k.c. Przeprowadzony wywiad potwierdził długoletnie wspólne zamieszkiwanie wnuka z babcią do jej śmierci. Razem z wnioskodawcą mieszka obecnie jego siostra z dziećmi. Bywa również mąż siostry, który pozostaje bez stałego miejsca zamieszkania, a wcześniej był zameldowany razem z rodzicami w lokalu przy ul. [...] o pow. 56,50 m2. Lokal ten został sprzedany, a w to miejsce zakupione zostało mieszkanie w [...] przy ul. [...], gdzie już mąż siostry wnioskodawcy nie został zameldowany. Natomiast poprzednim miejscem zamieszkania wnioskodawcy i jego siostry był lokal ich rodziców przy ul. [...] (3 pokoje z kuchnią) o pow. 60 m2, w którym zameldowane są i mieszkają 2 osoby. Lokal przy ul. [...] nie zabezpiecza minimum metrażowego. Jest nadmiernie zagęszczony. Chociażby z tego powodu niezasadny jest zatem jego wynajem dla tej rodziny. Jak wynika z akt administracyjnych, wnioskiem z dnia 13 września 2006 r., uzupełnionym w dniu 18 sierpnia 2006 r., L. P. wystąpił o przydzielenie przedmiotowego lokalu (zawarcie umowy najmu zajmowanego bez tytułu prawnego) po śmierci najemcy M. K., w którym jest zameldowany i mieszka od 21 lat. Na skutek podjęcia przez Zarząd Dzielnicy [...] w dniu [...] lipca 2007 r. uchwały nr [...] niekorzystnej dla wnioskodawcy, pismem wniesionym w dniu 22 sierpnia 2008 r. L. P. (reprezentowany przez pełnomocnika) wniósł o usunięcie naruszonego prawa. We wniosku zainteresowany podniósł, iż spełnia przesłanki określone w § 4 i 29 uchwały nr XLII/1010/2004 Rady Miasta Stołecznego Warszawy z dnia 2 grudnia 2004 r., wobec tego umieszczenie go na liście osób, których wnioski zostały rozpatrzone odmownie, rażąco narusza interes prawny wnioskodawcy. W dniu [...] października 2008 r. Zarząd Dzielnicy [...] podjął uchwałę nr [...] w sprawie rozpatrzenia wezwania zgłoszonego przez L. P. do usunięcia przez ten Zarząd naruszenia prawa wydaną uchwałą z dnia [...] lipca 2007 r. nr [...], w której w § 1 stwierdził, że kwestionowana uchwała odmawiającą zakwalifikowania i umieszczenia na liście oczekujących na najem lokalu mieszkalnego jest zgodna z przepisami obowiązującego prawa i postanawia uznać wezwanie do usunięcia naruszenia prawa za niezasadne. W dniu 5 listopada 2008 r. pełnomocnik L. P. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na uchwałę Zarządu Dzielnicy [...] z dnia [...] lipca 2007 r. nr [...] w sprawie rozpatrzenia wniosków o wynajem lokali, w zakresie w jakim odmawia ona zakwalifikowania i umieszczenia na liście oczekujących na wynajem lokalu wniosku skarżącego. Wnosząc o uchylenie zaskarżonej uchwały i zasądzenie na rzecz strony kosztów postępowania, skarżący zarzucił wydanie wskazanej uchwały z naruszeniem § 4 ust. 1 i 2 uchwały nr XLII/1010/2004 Rady Miasta Stołecznego Warszawy z dnia 2 grudnia 2004 r. w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu Miasta Stołecznego Warszawy, poprzez nieprawidłową wykładnię i przyjęcie, że wniosek o zawarcie umowy najmu lokalu nr [...] przy ul. [...] w W. nie spełnia przesłanek wymiennych w powołanym przepisie, ponieważ lokal jest nadmiernie zagęszczony i nie zabezpiecza minimum metrażowego. Ponadto skarżący zarzucił bezpodstawne przyjęcie, że warunki mieszkaniowe, dla wnioskodawcy L. P. i jego siostry A. K. i jej dwojga małoletnich dzieci, są dobre u rodziców przy ul. [...] w W., przez co wniosek skarżącego nie zasługuje na uwzględnienie. W uzasadnieniu skargi podniesiono, że § 4 uchwały stanowiący podstawę kwestionowanego rozstrzygnięcia stanowi o pomocy dla osób zamieszkujących w pomieszczeniach nie nadających się na stały pobyt ludzi, a co za tym idzie nie ma prawnego uzasadnienia dla odmowy wynajmu lokalu osobie mieszkającej w lokalu zagęszczonym poniżej 6 m2 na osobę. Ponadto organ samorządowy nie uwzględnił podniesienia przez mieszkańców standardu zajmowanego przez wiele lat lokalu, co uczyniono za zgodą zarządcy. Za dowolne i bezpodstawne skarżący uznał powoływanie się na dobre warunku mieszkaniowe rodziców wnioskodawcy, z którymi od 23 lat zainteresowany nie prowadzi wspólnego gospodarstwa domowego. Organ pominął natomiast istotne w sprawie okoliczności, a w szczególności fakt wnoszenia przez wnioskodawcę w terminie wymaganych opłat czynszowych oraz fakt, że wnioskodawca i jego siostra nie posiadają tytułu prawnego do innego lokalu, budynku mieszkalnego lub jego części. W ocenie strony, zaskarżona uchwała rażąco narusza jego interes prawny, albowiem odmowę wpisania na listę osób oczekujących na przydział lokalu oparto na przesłankach niewskazanych w uchwale określającej zasady wynajmowania lokali z zasobu gminnego. W odpowiedzi na skargę Zarząd Dzielnicy [...] wniósł o jej odrzucenie, ewentualnie oddalenie skargi. W uzasadnieniu pisma procesowego organ podniósł, iż spełnienie kryteriów określonych w prawie miejscowym (§ 4 uchwały nr XLII/1010/2004 Rady Miasta Stołecznego Warszawy z dnia 2 grudnia 2004 r. w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu Miasta Stołecznego Warszawy), nie obliguje Zarządu Dzielnicy do zakwalifikowania wniosku, co zostało potwierdzone uchwałą Sądu Najwyższego z dnia 25 czerwca 2008 r. sygn. akt II CZP 37/08. W świetle tej uchwały, uchwała rady gminy podjęta na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 2 i ust. 3 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminny i o zmianie Kodeksu cywilnego, nie stanowi podstawy roszczenia o zawarcie umowy najmu lokalu mieszkalnego dla osoby spełniającej kryteria przewidziane w tej uchwale. Zasób mieszkaniowy będący w dyspozycji Urzędu jest ograniczony. Zatem zasadnym jest, aby pomoc taka była udzielana dopiero wówczas, gdy nie może być, w szczególnych sytuacjach, udzielona przez grono osób zobowiązanych do świadczeń alimentacyjnych, w skład których w rozumieniu Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego wchodzi zapewnienie mieszkania. Rozpatrując wniosek L. P., Zarząd Dzielnicy [...] podjął zaskarżoną uchwałę posiłkując się wątpliwościami dotyczącymi zarówno zajmowanego lokalu, jak dotyczącymi wnioskodawcy wraz z osobami z nim występującymi. Lokal przy ul. [...] w W. posiada 28,51 m2 powierzchni użytkowej i 19,77 m2 powierzchni mieszkalnej, składa się z 2 pokoi oraz kuchni i jest nadmiernie zagęszczony, gdyż oprócz wnioskodawcy, jego siostry i 2 małoletnich dzieci przebywa w nim mąż A. K. P. K. Ponadto w lokalu tym zarejestrowana jest działalność gospodarcza L.P. w zakresie usług ogólnobudowlanych (wg. oświadczenia skarżącego zawiesił on prowadzenie działalności w dniu [...]), a także działalność gospodarcza firmy P. K. w zakresie usług fotograficznych. Poprzednie miejsce zamieszkania wnioskodawcy i jego siostry u rodziców przy ul. [...] w W. (mieszkanie o powierzchni użytkowej 60,60 m2 zamieszkałe przez 2 osoby) nie wskazuje, aby były tam trudne warunki mieszkaniowe. Organ powołał się dodatkowo na niejasną sytuację w kwestii uzyskania średnich miesięcznych dochodów przypadających na członka rodziny, a odpowiadających, co do wysokości, zasadzie przewidzianej w § 4 ust. 2 uchwały z dnia 2 grudnia 2004 r. Tylko dochody A. K. zostały wystarczająco udokumentowane. Natomiast dochody wnioskodawcy i P. K.opierają się na ich oświadczeniach. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Zgodnie z przepisem art. 1 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Przy czym oceniając legalność zaskarżonej uchwały Zarządu Dzielnicy [...], Sąd ocenia jej zgodność z prawem na podstawie przepisów prawa obowiązujących w dacie podejmowania tej uchwały. Skarga L. P. zasługuje na uwzględnienie. W pierwszej kolejności należy rozważyć dopuszczalność skargi z uwagi na zawarty w niej wniosek o odrzucenie skargi. Kwestię tę jednoznacznie przesądził Naczelny Sąd Administracyjny podejmując uchwałę w składzie 7 sędziów z dnia 21 lipca 2008 r. sygn. akt I OPS 4/08 stwierdzając, iż uchwała zarządu dzielnicy m.st. Warszawy odmawiająca zakwalifikowania i umieszczenia na liście osób oczekujących na najem lokalu z mieszkaniowego zasobu gminy, w tym także lokalu będącego pracownią służącą prowadzeniu działalności w dziedzinie kultury i sztuki, jest aktem z zakresu administracji publicznej i podlega kontroli sądowej na podstawie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Przechodząc do merytorycznej oceny zaskarżonej uchwały Zarządu Dzielnicy [...] z dnia [...] lipca 2007 r., nr [...] w sprawie rozpatrzenia wniosków o wynajem lokali wskazać należy, że podstawę materialnoprawną jej wydania stanowi przepis § 4 uchwały nr XLII/1010/2004 Rady Miasta Stołecznego Warszawy z dnia 2 grudnia 2004 r. w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu Miasta Stołecznego Warszawy (Dz. Urz. Mazow. Nr 309, poz. 9577 ze zm.). Powołany przepis ustanawia kryteria jakie powinna spełniać osoba ubiegającą się o wynajem lokalu z zasobu mieszkaniowego gminy warszawskiej. W świetle § 4 pkt 1 i 2 powołanej uchwały, z mieszkaniowego zasobu wynajmowane są lokale osobom, które: 1) są bezdomne lub pozostają w trudnych warunkach mieszkaniowych, tj. są najemcami bądź zamieszkują za zgodą wynajmującego w lokalu, w którym na osobę przypada nie więcej niż 6 m2 powierzchni łącznej pokoi, także osoby zamieszkujące w pomieszczeniach nie nadających się na stały pobyt ludzi w rozumieniu prawa budowlanego, a nadto 2) osiągają dochód nie przekraczający minimum dochodowego. W kolejnych przepisach tej uchwały w rozdziale II "Wynajem lokali" ustalono w jakich przypadkach nie stosuje się warunków określonych w § 4 uchwały (§ 5 pkt 1-3) i odmawia się wynajęcia lokalu pomimo spełnienia przesłanek z § 4 uchwały (§ 6). Podkreślenia wymaga, iż prawodawca nie ustala innych, poza powołanymi, przesłanek warunkujących najem lokalu z zasobu gminnego, jak też nie odsyła do stosowania innych przepisów, posiłkowania się innymi kryteriami kwalifikacyjnymi poza ściśle określonymi w § 4 ww. chwały. Tryb rozpatrywania wniosków określa natomiast rozdział VI "Tryb rozpatrywania i załatwiania wniosków o najem lokali" powołanej uchwały. Zgodnie z § 21 ust. 1 uchwały, wnioski (osób występujących o najem lokali, zamianę lub uregulowanie tytułu prawnego do lokalu) zaopiniowane przez Komisję (Mieszkaniową) rozpatruje zarząd dzielnicy, który rozstrzyga o zakwalifikowaniu i umieszczeniu na liście osób oczekujących na najem lokalu. W oparciu o przepis § 23 uchwały, realizacja listy polega na złożeniu wnioskodawcy kolejno trzech propozycji najmu lokalu odpowiednio dla struktury rodziny wnioskodawcy, z uwzględnieniem jego specyficznych, uzasadnionych potrzeb jak inwalidztwo, podeszły wiek, itp. Analiza powyższych uregulowań prawnych prowadzić musi do wniosku, że przydział gminnego lokalu mieszkaniowego i zawarcie umowy najmu następuje wieloetapowo. W pierwszej kolejności, posługując się jednoznacznie określonymi w § 4 kryteriami, zarząd dzielnicy ustala czy wnioskodawca (samodzielnie lub z osobami ubiegającymi się o najem lokalu) spełnia przesłanki określone w tym przepisie i w zależności od wyniku dokonanych ustaleń podejmuje uchwałę o wpisaniu wnioskodawcy na listę oczekujących na pomoc mieszkaniową lub na listę osób, które do pomocy mieszkaniowej nie zostały zakwalifikowane. Dopiero uzyskanie statusu osoby zakwalifikowanej na listę oczekujących (pełniącej kryteria zawarcia umowy najmu) wywołuje ten skutek, iż może ona oczekiwać "przyznania" jej lokalu odpowiedniego do potrzeb wnioskodawcy. Następnie przyjęcie przez wnioskodawcę propozycji najmu wskazanego lokalu powoduje podjęcie przez zarząd dzielnicy uchwały o skierowaniu do zawarcia umowy najmu (§ 24 uchwały) i w konsekwencji zawarcie umowy najmu lokalu. Jak wynika z akt dokumentacyjnych niniejszej sprawy, odmowę wpisania skarżącego na listę osób oczekujących na najem gminnego lokalu mieszkaniowego podjęto na podstawie przesłanek niewymienionych w § 4 ww. uchwały, wskazując na nadmierne zagęszczenie lokalu mieszkalnego i dobre warunki lokalowe rodziców wnioskodawcy, prowadzących odrębne gospodarstwo domowe. Ponadto organ powołał się na niejasną sytuację dochodową wnioskodawcy, jak i osoby z nim zamieszkującej – P. K. Należy zatem przypomnieć, że w świetle art. 7 k.p.a. na organie administracji ciąży obowiązek podjęcia wszelkich niezbędnych kroków do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Tym samym zaistniałe w sprawie nieścisłości należy wyjaśnić dostępnymi organowi środkami, albowiem w przeciwnym razie naraża się on na słuszny zarzut rozstrzygania zaistniałych wątpliwości na niekorzyść strony. Jest to o tyle istotne, iż organ opiera się w swych osądach na domniemaniach, a nie na wiarygodnych dowodach pozwalających obalić twierdzenia wnioskodawcy, co do uzyskiwanych przez niego dochodów. Ponadto w odpowiedzi na skargę sam organ wskazuje, iż w zasadzie kryterium dochodowe zostało przez wnioskodawcę spełnione. W tym stanie rzeczy należy stwierdzić, iż oparcie odmowy zakwalifikowania skarżącego na listę osób oczekujących na najem lokalu z mieszkaniowego zasobu gminy na przesłankach nie określonych w przepisach uchwały nr XLII/1010/2004 Rady Miasta Stołecznego Warszawy z dnia 2 grudnia 2004 r. w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu Miasta Stołecznego Warszawy, zostało dokonane z naruszeniem prawa materialnego, tj. § 4 tej uchwały, które miało wpływ na wynik sprawy. Zatem zaskarżona uchwała w części, w jakiej dotyczy odmowy zakwalifikowania i umieszczenia skarżącego na liście osób oczekujących na najem lokalu nie może ostać się w obrocie prawnym. Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd na podstawie art. 146 § 1 w zw. z art. 152 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł, jak w sentencji. W przedmiocie zwrotu kosztów postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 tej ustawy.