II SA/Gl 1009/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Rafał Wolnik Sędziowie Sędzia WSA Elżbieta Kaznowska (spr.) Sędzia WSA Maria Taniewska-Banacka Protokolant Magdalena Matuszek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 kwietnia 2009 r. sprawy ze skargi M. G. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie rozbiórki obiektu budowlanego uchyla zaskarżoną decyzję i orzeka, że nie podlega ona wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku. Jak wskazuje analiza akt administracyjnych, organy budowlane od [...] r. prowadziły postępowanie w przedmiocie złego stanu technicznego i rozbiórki z tego powodu budynku mieszkalnego wielorodzinnego położonego w S. przy ulicy [...]. Budynek stanowił własność A. G., który zmarł [...] r. i od roku [...] pozostaje niezamieszkały, po przesiedleniu jego lokatorów przez Gminę do innych lokali. Nie przeprowadzono postępowania spadkowego i nie ustalono spadkobierców właściciela budynku. Decyzją nr [...] z dnia [...] r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w S., działając w oparciu o art. 67 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz.U. Nr 89, poz. 414 ze zm.) oraz § 6 i § 7 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 30 sierpnia 2004 r. w sprawie warunków i trybu postępowania przy rozbiórkach nieużytkowanych, zniszczonych lub niewykończonych obiektów budowlanych (Dz.U. Nr 198, poz. 2043) nakazał K. G. wykonanie rozbiórki tego nieużytkowanego budynku, określając dodatkowe obowiązki obciążające zobowiązaną. W wyniku wniesionego przez zobowiązaną do rozbiórki K. G. odwołania, rozpatrując sprawę [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazując na postanowienie Sądu Okręgowego w K., z którego wynika, że K. G., należąca do kręgu spadkobierców ustawowych syna spadkodawcy, faktycznie objęła otwarty spadek sprawując zarząd nieruchomością przy ulicy [...], uznał, że do niej należy skierować decyzję z art. 67 ust. 1 Prawa budowlanego. Skarga wniesiona na powyższą decyzję przez K. G., spowodowała rozpoznanie sprawy przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, który wyrokiem z dnia 18 maja 2007 r. Sygn. akt II SA/Gl 1017/06 uchylił zarówno zaskarżoną decyzję organu odwoławczego, jak i poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji. W motywach rozstrzygnięcia Sąd wskazał, że o ile nie budzi wątpliwości zły stan techniczny budynku wielorodzinnego położonego w S. przy ulicy [...], niezamieszkałego od [...] r., o tyle nie ustalono adresata decyzji wydawanej na mocy art. 67 ust. 1 Prawa budowlanego. Decyzja wydana w oparciu o ten przepis może być skierowana do właściciela lub zarządcy, a obowiązkiem organu jest ustalenie tych osób na dzień wydania powyższej decyzji. W ocenie Sądu organy nie ustaliły w sposób jednoznaczny, wyczerpujący i nie budzący wątpliwości adresata decyzji, gdyż nie ustaliły kręgu spadkobierców właściciela przedmiotowego budynku A. G., zmarłego [...] r. Dopiero ustalenie właściciela (właścicieli ) nieruchomości umożliwi organowi, zdaniem Sądu, skierowanie do niego (nich) decyzji przewidzianej w art. 67 ust. 1 Prawa budowlanego. Rozpatrując ponownie sprawę, w wyniku powyższego uchylenia, Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w S. uzupełnił akta sprawy poprzez dołączenie do nich postanowienia Sądu Rejonowego w C. I Wydział Cywilny z dnia [...] r. o stwierdzeniu nabycia spadku po A. G. i W. G. oraz po umożliwieniu zapoznania się z tak zebranym materiałem aktowym wszystkim zainteresowanym wydał decyzję Nr [...] z dnia [...] r. W podstawie prawnej tej decyzji przywołał art. 67 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t.jedn. Dz.U. z 2006, Nr 156, poz. 1118 ze zm.), § 6 i § 7 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 30 sierpnia 2004 r. w sprawie warunków i trybu postępowania przy rozbiórkach nieużytkowanych, zniszczonych lub niewykończonych obiektów budowlanych (Dz.U. Nr 198, poz. 2043) i art. 104 Kodeksu postępowania administracyjnego. W decyzji tej nakazał właścicielom nieruchomości: M. G., I. S., K. G., G. O., I. M. dokonać rozbiórki nieużytkowanego budynku mieszkalnego, wielorodzinnego przy ulicy [...] w S. w terminie 6-ciu tygodni od dnia otrzymania decyzji. W decyzji umieszczono także dodatkowe obowiązki obciążające zobowiązanych, m.in. zabezpieczenie terenu rozbiórki i budynku przez dostępem osób trzecich, wywieszenie tablicy informacyjnej i ostrzegawczej, sporządzenie dokumentacji technicznej rozbiórki przez osobę posiadającą odpowiednie uprawnienia budowlane, zgłoszenie przystąpienia do rozbiórki i przedłożenie deklaracji kierownika technicznego wraz z odpisem jego uprawnień, uporządkowania terenu po rozbiórce, zgłoszenia zakończenia rozbiórki w organie orzekającym i w Wydziale Geodezji i Kartografii Urzędu Miejskiego w S. W uzasadnieniu organ po przedstawieniu dotychczasowego postępowania w sprawie przedmiotowego budynku toczącego się od [...] r., odwołał się do wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach stwierdzając, że zgodnie z jego dyspozycją ustalił obecnych właścicieli nieruchomości przy ulicy [...] w S., czyli spadkobierców A. G. Na mocy postanowienia Sądu Rejonowego w C. z dnia [...] r. są to osoby wymienione w decyzji jako zobowiązane do przeprowadzenia rozbiórki przedmiotowego budynku. Wyjaśnił dalej, że w celu zapewnienia czynnego udziału wszystkim stronom w prowadzonym postępowaniu, pismem z dnia [...] r. powiadomił wszystkich ustalonych właścicieli o możliwości zapoznania się ze zgromadzonym w sprawie materiałem, informując jednocześnie o katastrofalnym stanie budynku i konieczności jego zabezpieczenia. Organ dowodził, iż w chwili obecnej budynek znajduje się w stanie awarii budowlanej- jego stan techniczny jest katastrofalny, mocno uszkodzone, częściowo rozebrane pozbawione konstrukcji stalowych pozostają konstrukcyjne ściany nośne, częściowo zawalone stropy i całkowicie zarwany dach, oraz całkowicie w 100% zdewastowana stolarka okienna i drzwiowa. Wskutek stale pogarszającego się stanu technicznego tego budynku istnieje groźba jego zawalenia oraz zagrożenie bezpieczeństwa przebywających w pobliżu osób, stąd nakaz rozbiórki tego budynku stanowi najskuteczniejszy sposób zabezpieczenia przed wciąż powiększającym się zagrożeniem. Odwołanie od powyższej decyzji wniósł M. G. zarzucając jej naruszenie przepisów procedury administracyjnej, a to art. 7 i art. 77 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, poprzez brak wszechstronnej oceny materiału dowodowego i nie podjęcie wszelkich działań niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia sprawy, wskutek czego nastąpił błąd w ustaleniach stanu faktycznego poprzez przyjęcie, że M. G. jest zobowiązany do rozbiórki budynku przy ulicy [...], podczas, gdy nigdy nie był on zarządcą tego budynku, a nadto był zmuszony poszukać sobie innego lokalu, obrazę art. 10 Kodeksu, poprzez naruszenie zasady czynnego udziału stron w każdym stadium postępowania oraz art. 108 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez nałożenie natychmiastowego wykonania czynności w celu usunięcia zagrożenia, wniósł o jej uchylenie. W uzasadnieniu stwierdził, iż nie jest on stroną niniejszego postępowania. Nigdy nie sprawował zarządu tą nieruchomością , nie można także domniemywać , że objął spadek, skoro w [...] r. został zmuszony do wyprowadzenia się z tego budynku. Nie pobierając nigdy czynszu i nie mając żadnych innych korzyści nie może być zmuszony obecnie do rozbiórki tego budynku. Podkreślił, że jako emeryt nie ma na to żadnych środków. Nadto dodał, że być może jego siostra I. S., zainteresowana nieruchomością, może pokryć koszty rozbiórki, została jednak pominięta w postępowaniu. Zarzucając organowi naruszenie zasady czynnego udziału strony w postępowaniu oraz wyjaśnienia wszystkich okoliczności stanu faktycznego sprawy wniósł o uchylenie tej decyzji. [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją Nr [...] z dnia [...] r., działając na podstawie art. 138 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego oraz art. 67 ust. 1 i art. 83 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t.jedn. Dz.U. z 2006 r, m Nr 156, poz. 1118 ze zm.) utrzymał decyzje organu pierwszej instancji w mocy. W motywach organ odwoławczy odwołując się do treści art. 67 ust. 1 Prawa budowlanego, uznał rozstrzygniecie organu pierwsze instancji za prawidłowe, w szczególności w aspekcie katastrofy budowlanej, podkreślając dodatkowo, że już po wydaniu zaskarżonej decyzji zawaleniu uległ strop w przedmiotowym budynku. Organ stwierdził, że zgodnie z zacytowanym przepisem oraz wytycznymi zawartymi w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego obowiązek rozbiórki został nałożony solidarnie na wszystkich ustalonych właścicieli budynku. Odnosząc się do zarzutów odwołania wyjaśnił, że nie do przyjęcia są wyjaśnienia odwołującego się M. G., iż nie jest stroną tego postępowania z racji braku związku (po wyprowadzeniu się ) z tym budynkiem, bo w postępowaniu spadkowym został on wskazany jako jeden ze spadkobierców. Nie można także podzielić zarzutu naruszenia zasady czynnego udziału strony w postępowaniu, gdyż wszystkie strony były informowane o toczącym się postępowaniu podobnie jak o możliwości zapoznania się ze zgromadzonym materiałem. Odwołujący się nie skorzystał z tego prawa, nie wziął także udziału w przeprowadzonej rozprawie administracyjnej. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach wniósł M. G. Zarzucając decyzji naruszenie art. 7 i art. 77 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez nie podjęcie wszystkich działań niezbędnych dla dokładnego ustalenia stanu faktycznego, art. 10 Kodesku poprzez naruszenie zasady czynnego udziału strony w postępowaniu oraz uniemożliwienie stronom, a w szczególności, I. S., wypowiedzenia się w sprawie oraz zgłoszenia wniosków oraz obrazę art. 48 Prawa budowlanego poprzez wydanie decyzji wobec osób, które nie sprawowały zarządu, wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji . W uzasadnieniu przyznał, że Sąd Rejonowy w C. stwierdził nabycie spadku po A. G., podkreślił jednak, że nigdy nie był ani zarządcą, ani właścicielem budynku przy ulicy [...] w S. Dodał, że pobierając emeryturę nie stać go na opłacenie firmy rozbiórkowej. Powinny to uczynić organy administracji terenowej, które przez lata wskazywały kolejnych najemców lokali mieszkalnych, nie przeprowadzając w budynku wymaganych remontów, co w konsekwencji doprowadziło do pełnej jego dewastacji czyli obecnego stanu technicznego. Nie zostało, zdaniem skarżącego udowodnione, że rozbiórka jest koniecznością, gdyż w aktach sprawy nie ma żadnej ekspertyzy technicznej. W jego ocenie, skoro teren na którym znajduje się ten budynek niezbędny jest dla inwestycji gminnej (budowę parkingu), to gmina również powinna ponieść koszty rozbiórki. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wnosząc o oddalenia skargi, podtrzymał dotychczasową argumentację. Podnosząc, iż wydane decyzje uwzględniają wskazania zawarte w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Stwierdził, że sytuacja majątkowa skarżącego nie może stanowić przeszkody do wydania decyzji rozbiórkowej, zwłaszcza, iż nie jest on jedynym zobowiązanym do tej rozbiórki. Na rozprawie w dniu 16 kwietnia 2009 r. pełnomocnik skarżącego składając pismo procesowe, wniósł o odroczenie rozprawy oraz o zawieszenie postępowania sądowego, które Sąd oddalił. Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpatrując niniejszą sprawę zważył, co następuje : Skarga zasługuje na uwzględnienie, jednakże z innych powodów niż te, które zostały sformułowanych w skardze. Zgodnie z zapisem art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) - sądy administracyjne powołane są do badania zgodności z prawem decyzji, postanowień, czynności i innych aktów administracyjnych. Zatem kontrolują czy organy administracyjne wydające zaskarżone akty nie dopuściły się naruszenia przepisów prawa materialnego lub procesowego, i to naruszenia mającego bądź mogącego mieć istotny wpływ na wynik sprawy czy stanowiącego podstawę wznowienia postępowania, albo wreszcie naruszenia prawa uzasadniającego ich nieważność, albowiem jedynie wówczas jest możliwe uchylenie kwestionowanej decyzji bądź stwierdzenie jej nieważności (art.145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1271 ze zm.)). Przy czym, po myśli art.134 tej ustawy, sądy te nie są związane zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Przypomnieć też należy, iż sprawa powyższa rozpoznawana jest ponownie wskutek uprzedniego uchylenia decyzji Wojewódzkiego i Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 18 maja 2007 r.(Sygn. akt II SA/Gl 1017/06). Analiza uzasadnienia tego wyroku musi doprowadzić do stwierdzenia, że Sąd ten w wyroku uchylającym poprzednie decyzje organów nadzoru budowlanego zobowiązał je jednocześnie do jednoznacznego wyjaśnienia i ustalenia spadkobierców zmarłego w dniu [...] r. właściciela (A. G.) nieruchomości położonej w S. przy ulicy [...], czyli ustalić w ten sposób obecnych właścicieli tej nieruchomości. Wypada też przypomnieć, że przepis art. 153 cytowanej już powyżej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi stanowi, że ocena prawna i wskazania co dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. Dokonując oceny postępowania organów nadzoru budowlanego, które doprowadziło do wydania zaskarżonej decyzji należy wyraźnie podkreślić, iż organ Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w S. nie wykonał zalecenia Sądu, chociaż niewątpliwie do tego dążył. W aktach sprawy znajduje się bowiem postanowienie Sądu Rejonowego w C. z dnia [...] r. stwierdzające nabycie spadku po A. G. i W. G. Opierając się na powyższym postanowieniu organ pierwszej instancji wymienił jako aktualnych właścicieli przedmiotowej nieruchomości wskazanych w nim spadkobierców, czyli decyzję wydaną na podstawie art. 67 ust. 1 Prawa budowlanego skierował do M. G., I. S., K. G., G. O. i I. M. Rozpatrujący sprawę w wyniku wniesienia odwołania [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego potwierdził ustalenia organu pierwszej instancji, nie wprowadzając zmian w tak ustalonej liście stron postępowania. Tymczasem dokładna analiza wymienionego powyżej postanowienia Sądu musi prowadzić do stwierdzenia, że nie ustala ono w sposób jednoznaczny i nie budzący wątpliwości spadkobierców A. G. W postanowieniu jako spadkobierców A. G. wymienia się jego żonę Z. G., oraz dzieci W. G. M. G. oraz I. S. Jako że W. G. zmarł [...] r., postanowienie wskazuje jego spadkobierców, a mianowicie jego żonę K. G. oraz córki I. M. i G. O. Pomimo jednak, iż spadkobierca A. G. - jego żona Z. zmarła [...] r. nie ustalono jej spadkobierców. Trudno w takim stanie rzeczy stwierdzić by ustaleni zostali wszyscy spadkobiercy A. G. - właściciela nieruchomości, a zatem trudno uznać by wykonane zostały zalecenia Sądu z wymienionego powyżej wyroku z dnia 18 maja 2007 r.. Nie budzi bowiem wątpliwości, że ustalenie spadkobierców właściciela nieruchomości musi odnosić się i obejmować także ustalenie spadkobierców zmarłych spadkobierców A. G., czyli w tym przypadku także spadkobierców zmarłej Z. G. Mając na uwadze powyższe, iż organy orzekające w sprawie nie ustaliły aktualnego właściciela (współwłaścicieli) będącego przedmiotem sprawy budynku, naruszyły tym samym art. 7, art. 77 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, także art. 153 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Dlatego też z tego powodu Sąd uchylił zaskarżoną decyzję, obligując organ odwoławczy do ustalenia spadkobierców Z. G., którzy być może znajdują się wśród wymienionych przez organy stron postępowania, ale są to tylko przypuszczenia, które muszą uzyskać potwierdzenie. Nie podzielił natomiast Sąd innych zarzutów skargi. Stan techniczny budynku mieszkalnego wielorodzinnego położonego w S. przy ulicy [...] nie może budzić żadnych wątpliwości. Od [...] r. jest on niezamieszkały, systematycznie niszczony i obecny jego stan grozi katastrofą, stwarzając zagrożenia dla otoczenia. Dla potwierdzenia tego stanu zbyteczna jest opinia czy dodatkowa ocena, które powiększyłyby tylko koszty postępowania. Prawidłowo też decyzja wydana na podstawie art. 67 ust. 1 Prawa budowlanego skierowana została do współwłaścicieli. Zgodnie bowiem z przywołanym przepisem obowiązek rozbiórki skierowany może być do właściciela lub zarządcy, ustalonych na czas orzekania organów administracyjnych czyli aktualnych właściciela (współwłaścicieli) lub zarządcy. Budynek ten od [...] r. niezamieszkały, nie posiada obecnie zarządcy, stąd skierowanie decyzji do współwłaścicieli należy uznać za prawidłowe. Z przytoczonych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Na podstawie art. 152 cytowanej ustawy określono, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. O kosztach Sąd nie orzekał na podstawie art. 210 powołanej powyżej ustawy, jako że strona nie zgłosiła wniosku o zwrot kosztów do zamknięcia rozprawy.