II GSK 181/10
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2011-01-28
Skład orzekający: Anna Robotowska, Joanna Kabat-Rembelska, Maria Jagielska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy w przypadku nieskutecznej egzekucji należności przysługujących ubezpieczonemu od jego dłużników oraz kradzieży sprzętu niezbędnego do prowadzenia działalności gospodarczej, zachodzą przesłanki do umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne na podstawie art. 28 ust. 3a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych?Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, uznając, że Wojewódzki Sąd Administracyjny prawidłowo ocenił, iż okoliczności przedstawione przez skarżącego, w tym nieskuteczna egzekucja wierzytelności i kradzież sprzętu, nie stanowiły podstawy do stwierdzenia całkowitej nieściągalności należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne. Ponadto, Sąd podkreślił uznaniowy charakter decyzji w przedmiocie umorzenia składek, obowiązek wyważenia interesu publicznego i prywatnego oraz brak podstaw do umorzenia składek finansowanych przez ubezpieczonych.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła wniosku M. I. o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne. Organ odmówił umorzenia, wskazując na brak całkowitej nieściągalności, skuteczną egzekucję z części dochodów małżonki oraz dodatkowe źródła dochodu. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę, podzielając stanowisko organu. Skarżący kasacyjnie zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego i procesowego, w tym błędną wykładnię przepisów dotyczących całkowitej nieściągalności i umorzenia należności.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Robotowska Sędzia NSA Joanna Kabat-Rembelska Sędzia del. WSA Maria Jagielska (spr.) Protokolant Anna Tomaka-Magdoń po rozpoznaniu w dniu 28 stycznia 2011 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej M. I. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w G. z dnia 19 sierpnia 2009 r. sygn. akt III SA/Gl 1336/08 w sprawie ze skargi M. I. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] 2008 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne oddala skargę kasacyjną
Wyrokiem z dnia 19 sierpnia 2009 r., sygn. akt III SA/GI 1336/08 Wojewódzki Sąd Administracyjny w G. oddalił skargę M. I. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] lipca 2008 r., nr [...], w przedmiocie ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej.
Sąd orzekał w następującym stanie faktycznym sprawy.
Zaskarżoną decyzją Zakład Ubezpieczeń Społecznych, w wyniku powtórnego rozpatrzenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, utrzymał w mocy decyzję ZUS Oddział w Zabrzu z dnia [...]maja 2006 r. w sprawie odmowy umorzenia należności z tytułu składek w części finansowanej przez płatnika. Powyższa decyzja została wydana po uchyleniu wcześniejszej decyzji ostatecznej przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. wyrokiem z dnia 20 czerwca 2007 r. ( sygn. akt V SA/Wa 382/07 ), którym Sąd, wskazując na naruszenie art. 107 § 3 Kpa., zobowiązał organ do rozpatrzenia w sposób kompleksowy okoliczności związanych z sytuacją majątkową strony i do oceny argumentacji przedstawionej przez skarżącego we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy.
Organ wyjaśnił, że w dniu 17 lutego 2006 r. do Oddziału ZUS-u w Zabrzu wpłynął wniosek M. I. i jego małżonki R. S.-I. o umorzenie należności z tytułu nie opłaconych składek za okres od 05/2000 do 12/2003 wraz z ustawowymi odsetkami za zwłokę określonej przez stronę na 100.000zł. Wnioskodawcy powoływali się na trudną sytuację finansową i zwrócili uwagę na przewlekłą chorobę R. S.-I. będącą przyczyną zawieszenia przez nią prowadzonej działalności gospodarczej z dniem 10 września 2004r. Ponadto skarżący M. I. podał, iż zmuszony był z dniem 1 stycznia 2004 r. zlikwidować własną działalność gospodarczą z powodu całkowitej utraty płynności finansowej. Do znacznego pogorszenia sytuacji materialnej wnioskodawcy przyczyniła się również kradzież niezbędnych do świadczenia usług urządzeń i sprzętu wartości ok. 35.000 zł. Dodatkowo, małżonkowie I. nie posiadają majątku trwałego ani nieruchomości, który można byłoby spieniężyć, w związku z czym egzekucja należności z tytułu zaległych składek spowoduje ciężkie skutki dla ich rodziny, nie pozwalając na zaspokojenie bieżących potrzeb. Wniosek uzupełniono o decyzję o wykreśleniu z ewidencji działalności gospodarczej, kwestionariusz o możliwościach płatniczych płatnika składek, wyroki sądów informujące o przysługujących wierzytelnościach pieniężnych, zaświadczenie wystawione przez Naczelnika II Urzędu Skarbowego w G. z [...] grudnia 2005 r., zeznanie podatkowe za 2005 r., umowę o udzielenie kredytu zawartą z PKO I Oddział w G. z [...] października 1999 r., I umowę kredytową ze W.B. C. S.A. L. O/K. z dnia 22 grudnia 1997 r.
W dniu [...] maja 2006 r. ZUS Oddział w Z. odmówił umorzenia należności z tytułu składek w części finansowanej przez płatnika, wyjaśniając, że niewywiązanie się przez skarżącego z obowiązku opłacania co miesiąc należnych składek ubezpieczenia zgodnie z obowiązującymi przepisami. spowodowało zaległość z tytułu nieopłaconych składek i w dniu [...] maja 2005 r. wydana została decyzja o przeniesieniu odpowiedzialności zarówno na R. S.– I. jak i M. I. z tytułu powstałych zaległości. Organ dodał, iż należności powstałe z tytułu składek w części finansowanej przez ubezpieczonych nie podlegają umorzeniu, gdyż do tych należności nie stosuje się art. 28 ustawy.
We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zwrócono uwagę na posiadane przez Mariana I. wraz ze małżonką wierzytelności, które są nieściągalne, a prowadzone postępowania egzekucyjne zostały umorzone z uwagi na całkowitą nieściągalność.
Decyzją z dnia [...]sierpnia 2006r Zakład utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] maja 2006r, która jak zaznaczono wyżej została uchylona przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w W.. Po wykonaniu zalecenia Sądu i uzupełnieniu przez organ materiału dowodowego, na który złożył się kwestionariusz nie wykazujący jakichkolwiek źródeł utrzymania oraz oświadczenie, iż cały majątek rzeczowy wnioskodawców to ciągnik siodłowy Scania zajęty przez Komornika Naczelnika II Urzędu Skarbowego w G., Zakład ponownie utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] maja 2006 r. odmawiającą umorzenia należności z tytułu składek.
Organ przywołał treść art. 28 ust. 2 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych ( Dz. U. Nr 137, poz. 887 ze zm. – dalej usus.) przewidującego możliwość umarzania należności z tytułu składek w przypadku ich całkowitej nieściągalności, z zastrzeżeniem ust. 3a tej ustawy oraz treść § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365 – dalej rozporządzenie), który jako wyjątek wynikający z art. 28 ust. 3a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych przewiduje, iż należności z tytułu składek ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek mogą być umarzane w uzasadnionych przypadkach pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Organ podkreślił, iż podejmując się wykonywania działalności gospodarczej płatnik wziął na siebie obowiązek zapoznania się z przepisami prawnymi i ich respektowania tak, aby nie dochodziło do naruszeń prawa, a niekorzystne skutki finansowe prowadzonej przez zobowiązanego działalności nie mogą być przerzucane na Fundusz Ubezpieczeń Społecznych - w konsekwencji na ogół obywateli. Organ zaakcentował, iż: dochody strony do dnia 30 czerwca 2008 r. z tytułu świadczenia emerytalno – rentowego małżonki R. S.-I. stanowiły kwotę w wysokości 456,46 zł netto, z której to prowadzono skutecznie postępowanie egzekucyjne, strona spłacała zobowiązania wobec innych wierzycieli. Organ zwrócił uwagę na fakt pominięcia zatrudnienia R. S.-I. z którego to tytułu kwota uzyskiwanego dochodu stanowiła 1500,00zł brutto miesięcznie. W konsekwencji organ stwierdził iż ewentualne umorzenie należności stałoby w sprzeczności z zasadą równego traktowania wszystkich ubezpieczonych, wyrażoną w art. 2a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych.
Wojewódzki Sąd Administracyjny, oddalając skargę, wskazał iż w przepisie art. 28 ust. 3 usus. ustawodawca wskazał siedem przypadków, w których zachodzi całkowita nieściągalność należności z tytułu składek, a wyliczenie zawarte w tym przepisie jest wyczerpujące, tj. stanowi zamknięty katalog sytuacji, w których można uznać, iż ma miejsce całkowita nieściągalność należności z tytułu składek.
W ocenie Sądu I Instancji w kontrolowanej sprawie nie zaistniał żaden z przypadków stanowiących o możliwości uznania całkowitej nieściągalności należności wobec skarżącej. Sąd wskazał na ustalenie organu, że małżonka skarżącego R. S.-I. do 30 czerwca 2008 r. uzyskiwała dochód z tytułu świadczenia emerytalno rentowego, z którego skutecznie prowadzono procedurę egzekucyjną. W prowadzonym postępowaniu wyjaśniającym mającym na celu wyjaśnienie aktualnej sytuacji materialnej wnioskodawcy pominięty został przez stronę fakt zatrudnienia małżonki skarżącego i uzyskiwania z tego tytułu dochodu (kwota 1500 zł brutto). Natomiast stwierdzona bezskuteczność egzekucji wierzytelności wynikająca z załączonych do akt dokumentacji komorników nie oznacza, że występuje nieściągalność w stosunku do pozostałego majątku. Sąd I instancji ocenił, że na dzień wydania zaskarżonej decyzji, zostało prawidłowo ustalone, iż w stosunku do skarżącego nie wystąpiła przesłanka całkowitej nieściągalności, a w konsekwencji brak było prawnej możliwości umorzenia należności.
Z kolei przewidziana w art. 28 ust. 3a u.s.u.s. możliwość umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne w uzasadnionych przypadkach, pomimo braku ich całkowitej nieściągalności, dotyczy jak podkreślił WSA, wyłącznie należności ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek (definicję ustawową płatnika składek zawiera art. 4 pkt 2 usus.). Przesłanki umorzenia należności w oparciu o ten przepis określone zostały w § 3 cyt. rozporządzenia, a wśród nich znalazły się okoliczności związane z wykazaniem przez zobowiązanego, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla niego i jego rodziny. WSA podkreślił, iż decyzje podejmowane w oparciu o art. 28 ust. 3a usus. w związku z § 3 rozporządzenia również mają uznaniowy charakter, co oznacza, że Zakład może, lecz nie musi umorzyć należności, przy czym nawet stwierdzenie istnienia w sprawie przewidzianych przepisami przesłanek nie obliguje organu do zastosowania ulgi, jaką jest umorzenie należności.
Sąd nie podzielił zarzutu błędnej oceny stanu majątkowego i możliwości finansowych skarżącego przez zaliczenie w ten stan wierzytelności, które jak strona wskazała są obecnie całkowicie nieściągalne. To, iż wierzytelności są na dzień składania wniosku i rozstrzygnięcia nieściągalne nie zmienia faktu, iż stronie w dalszym ciągu prawo do tych wierzytelności przysługuje. Prawidłowo też organ, zdaniem WSA, w odniesieniu do zadłużenia strony z tytułu składek w części finansowanej przez ubezpieczonych, odmówił ich umorzenia z powodu braku podstaw do orzekania w tym zakresie, gdyż zgodnie z art. 30 usus. do składek finansowanych przez ubezpieczonych niebędących płatnikami składek nie stosuje się art. 28 i 29 tej ustawy.
Odnosząc się do złożonych przez M. I. trzech postanowień Komornika sądowego przy Sądzie Rejonowym w G. dot. zakończenia postępowania egzekucyjnego w sprawie przeciwko R. S. i M. I., umorzeniu postępowania w tej sprawie wobec stwierdzenia bezskuteczności egzekucji i zakończeniu postępowania egzekucyjnego i zwrocie tytułu wykonawczego, Sąd stwierdził, iż treść tych dokumentów nie była znana organowi rozpatrującemu wniosek o umorzenie, co stanowi podstawę do skorzystania przez skarżącego z możliwości jaką daje art. 145 § 1 pkt 5 Kpa.
W skardze kasacyjnej M. I., zaskarżył wyrok w całości, wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania oraz zarzucając naruszenie:
1. prawa materialnego przez błędną wykładnię art. 29 ust. 1 i 2 w związku z ust. 3 usus. poprzez uznanie, iż nie zachodzą przesłanki do stwierdzenia całkowitej nieściągalności;
2. prawa materialnego przez błędną wykładnię art. 29 ust. 3a usus. poprzez
uznanie (w przypadku, gdy zarzut określony w punkcie 1 okazałby się
nieuzasadniony), że brak jest uzasadnionych przesłanek do zastosowania
powyższego przepisu, w sytuacji gdy nieskuteczna okazała się egzekucja
należności przysługujących ubezpieczonemu od jego dłużników oraz doszło
do kradzieży urządzeń i sprzętu niezbędnego do świadczenia usług, a tym samym osiągnięcia dochodu pozwalającego na spłatę zobowiązań wobec Zakładu Ubezpieczeń Społecznych,
3. prawa materialnego przez błędną wykładnię art. 30 usus. poprzez
uznanie, że organ prawidłowo odmówił wydania merytorycznej decyzji
w zakresie, gdyż brak było podstaw do orzekania, choć organ zobowiązany
jest każdy wniosek rozpatrzyć i wydać stosowną decyzję lub w przypadku
bezprzedmiotowości postępowania na mocy art. 105 § 1 Kpa. postępowanie to umorzyć,
4. przepisów postępowania tj. art. 106 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia
2002 r. p.p.s.a. poprzez uznanie, że dokumenty dołączone do skargi kwalifikują się do żądania wznowienia postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 Kpa., lecz nie zostały wzięte pod uwagę przez Sąd przy orzekaniu w niniejszej sprawie, choć miały istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż potwierdzały zaistnienie przesłanek określonych w art. 28 ust. 3 pkt 5 usus. (dwa postanowienia Komornika Sądowego Rewiru I przy Sądzie Rejonowym w G. z dn. 20 czerwca 2006 r. oraz 29 grudnia 2006 r. stwierdzające bezskuteczność egzekucji, a tym samym brak majątku, który mogły być przedmiotem egzekucji).
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Autor skargi kasacyjnej oparł ją na podstawie naruszenia prawa materialnego oraz procesowego, wskazując w ramach naruszenia z art. 174 pkt 1) p.p.s.a., na błędną wykładnię art. 29 ust. 1 i 2 w związku z ust. 3 i art. 29 ust. 3a usus. Naczelny Sąd Administracyjny, związany granicami skargi kasacyjnej, nie może co do zasady dokonywać kontroli kasacyjnej, opierając ją na innych, niż wytknięte przez kasatora, zarzutach. Jednakże, jak wynika zawartego w petitum wyjaśnienia w czym kasastor upatruje wskazanego naruszenia oraz z uzasadnienia skargi kasacyjnej, przepisami uznanymi za naruszone w podany wyżej sposób są kolejno przepisy art. 28 ust. 1 i 2 oraz 28 ust. 3a.
Dokonując kontroli kasacyjnej zaskarżonego wyroku w granicach tak zakreślonych skargą kasacyjną, co wynika z art. 183 § 1 p.p.s.a., należy stwierdzić, iż skarga kasacyjna nie opiera się na usprawiedliwionych podstawach
Na wstępie stwierdzić należy, że umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne znajduje podstawę prawną w ustawie z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych ( Dz. U. z 2007 r. Nr 11, poz. 74 ) – dalej usus. oraz w rozporządzeniu Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne ( Dz. U Nr 141, poz. 1365 ) - dalej rozporządzenie. Jak stanowi art. 28 ust. 1 cyt. wyżej ustawy należności z tytułu składek mogą być umarzane w całości lub w części przez Zakład z uwzględnieniem ust. 2 – 4. Umorzenie należności z tytułu składek może nastąpić tylko w wypadku ich całkowitej nieściągalności albo, w odniesieniu wyłącznie do ubezpieczonych będących płatnikami składek, w uzasadnionych przypadkach pomimo braku całkowitej nieściągalności. Przypadki, których stwierdzenie może uzasadniać umorzenie należności z tytułu składek ubezpieczeniowych przez Zakład określa przywołane wyżej rozporządzenie.
W przedmiotowej sprawie Sąd I instancji trafnie podkreślił uznaniowy charakter decyzji wydawanych na podstawie art. 28 ust. 2 i ust. 3a u.s.u.s., powołując uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 6 maja 2004 r. ( sygn. akt IIIUZP 6/04, OSNP 2004/16/285 ), w której stwierdzono, iż przepis art. 28 ust. 2 cyt. ustawy zbudowany jest w oparciu o uznanie administracyjne, co oznacza, że decyzja w sprawie umorzenia należności ubezpieczeniowych przysługuje każdorazowo organowi rentowemu, który w przypadku stwierdzenia całkowitej nieściągalności składek, zachodzących w przypadku określonym w art. 28 ust. 3 ustawy może, lecz nie musi umorzyć zaległości. Podobnie wypowiadał się też Naczelny Sąd Administracyjny ( wyrok z dnia 29 sierpnia 2007 r. sygn. akt II GSK 141/07 ), a także inne sądy administracyjne np. Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. ( wyrok z dnia 22 grudnia 2006 r. sygn. akt II SA/Wa 2427/06 ).
Oparcie decyzji na konstrukcji swobodnego aktu administracyjnego tzw. uznania administracyjnego, oznacza, że organ administracji nie jest obowiązany do wydania jednoznacznej w treści decyzji w razie spełnienia czy zaistnienia ściśle określonych warunków (por. J. Boć, T. Kuta - Prawo administracyjne, PWN Warszawa 1984). Podjęcie rozstrzygnięcia w oparciu o uznanie administracyjne ( dyspozycja przepisu stanowiącego podstawę aktu swobodnego skonstruowania jest m.in. przy użyciu wyrażenia "organ może" ) stanowi skorzystanie z uprawnienia administracji do ukształtowania w danej sprawie i w danym stanie faktycznym skutków prawnych w ramach pewnej swobody zakreślonej przepisem prawa materialnego oraz w ramach obowiązujących reguł procesowych. Innymi słowy, działając w ramach swobodnego uznania, organ administracji ma możliwość wyboru rozstrzygnięcia w określonym stanie faktycznym. Powyższe nie oznacza, że możliwość wykorzystania przez organ luzu decyzyjnego pozwala na podjęcie decyzji w sposób dowolny tzn. wedle schematu: jeżeli można rozstrzygnąć na korzyść strony, lecz nie ma takiego obowiązku, to żądania nie uwzględnia się przy jednoczesnym braku wyczerpującego wyjaśnienia wszystkich przesłanek takiego działania.
Organ administracji, podejmując decyzję w oparciu o uznanie administracyjne, ma obowiązek zgodnie z art. 7 Kpa. wyważyć słuszny interes strony i interes publiczny, co prowadzi do wniosku, iż zasadniczo, w przypadku gdy nie sprzeciwia się temu interes publiczny, organ powinien podjąć decyzje na korzyść strony postępowania. Podkreślić przy tym należy, że w sprawach o umorzenie należności z tytułu zaległych składek ubezpieczeniowych na podstawie art. 28 ust. 1 usus. interes publiczny musi być szczególnie mocno akcentowany, bowiem akceptowanie stanu, w którym dopuszcza się niewywiązywanie się z obowiązku opłacania składek godzi w prawa innych opłacających składki osób i narusza nakreśloną art. 2a ust. 1 i 2 pkt 2) zasadę wroniego traktowania ubezpieczonych. Rozważenie zatem obu interesów tj. słusznego interesu strony postępowania i interesu publicznego, znaleźć powinno wyraz w uzasadnieniu decyzji, tak aby umożliwić kontrolę instancyjną, a następnie ewentualną kontrolę sądową rozstrzygnięcia opartego na uznaniu administracyjnym.
Kontrolowanym kasacyjnie wyrokiem Sąd I instancji, przywołując treść przepisu art. 28 ust. 1, 2 i 3a usus., prawidłowo wskazał na charakter wydawanych na tej podstawie decyzji, który zaledwie umożliwia organowi na przychylenie się do wniosku o umorzenie zaległości z tytułu składek. Może to mieć miejsce, jak w odniesieniu do ust. 2, pod warunkiem zaistnienia po stronie wnioskodawcy przypadku całkowitej nieściągalności, lub jak w odniesieniu do ust. 3a w przypadkach uzasadnionych, określonych z mocy art. 28 ust. 3b przez Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej w cyt. rozporządzeniu.
Powoływane przez skarżącego okoliczności trafnie zostały ocenione przez WSA jako takie, które nie mogły stanowić podstawy do zakwalifikowania ich do żadnej z zamkniętego i wskazanego w art. 28 ust. 3 u.s.u.s. katalogu przesłanek całkowitej nieściągalności. Zaprzestanie prowadzenia działalności gospodarczej przez zobowiązanego jest wskazaną w cyt. artykule pkt 3) przesłanką umorzenia należności, jednak towarzyszyć jej musi brak majątku, z którego można egzekwować należności. Przeniesienie odpowiedzialności za nieopłacone składki również na małżonkę skarżącego i skutecznie prowadzona egzekucja z przysługującego jej świadczenia emerytalno-rentowego, a także ujawnienie dodatkowego źródła dochodu współzobowiązanej R.S.-I. w wysokości 1.500,00zł nie mogły pozwolić na stwierdzenie, że w przypadku skarżącego zachodzi całkowita nieściągalność, co z kolei nie pozwoliło na zadośćuczynienie złożonemu wnioskowi. Stwierdzone okoliczności oraz brak innych towarzyszących, a uzasadniających argument uniemożliwienia zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych, stały na przeszkodzie umorzenia należności składkowych na podstawie art. 28 ust. 3a, ze względu na trudną sytuację majątkową rodziny, o czym mowa w § 3 ust. 1 cyt. rozporządzenia.
Trafnie również zważył Sąd I instancji, że złożone przez skarżącego do akt sprawy sądowej postanowienia Komornika sądowego Rewiru I przy Sądzie Rejonowym w G. z 2006 i 2007 r., jako nie zgłoszone organowi załatwiającemu sprawę w toku postępowania, nie mogły stać się podstawą do umorzenia zaległych należności z tytułu składek. Równocześnie za niezasadny należało uznać postawiony przez kasatora Sądowi I instancji zarzut naruszenia art. 106 § 3 p.p.s.a. przez niewzięcie przez ten Sąd pod uwagę załączonych dokumentów jako potwierdzających przesłankę określoną w art. 28 ust. 3 pkt 5 usus. a jedynie uznanie, że stanowią one podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego w przedmiotowej sprawie.
Stwierdzić należy, iż przepis art. 106 § 3 p.p.s.a daje sądowi administracyjnemu prawo przeprowadzenia dowodu uzupełniającego z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Z cyt. przepisu wynika po pierwsze, że sąd nie ma obowiązku prowadzić postępowania dowodowego nawet w takim uzupełniającym zakresie. Po wtóre zaś, dokumenty, które zostały załączone do sprawy sądowej nie stanowią o istotnych wątpliwościach związanych z kontrolowanym rozstrzygnięciem administracyjnym, lecz tworzą nowy stan faktyczny, który musi zostać oceniony przez właściwy organ administracji, jako ewentualnie spełniający przesłankę ustawową warunku całkowitej nieściągalności, umożliwiającą dopiero podjęcie rozstrzygnięcia.
Za prawidłowy co do zasady, należy uznać wywód WSA dotyczący procesowej możliwości nadzwyczajnego wzruszenia zaskarżonej decyzji tj. uruchomienia przez skarżącego postępowania na zasadzie art. 145 § 1 pkt 5 Kpa. Pogląd ten w świetle unormowań ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, które nie stwarzają przeszkód do wielokrotnego występowania z wnioskiem o umorzenie należności w razie zaistnienia nowych okoliczności, jest dyskusyjny. W żadnym jednak razie nie jest usprawiedliwione kwestionowanie powyższej oceny poprzez zarzut naruszenia art. 106 § 3 p.p.s.a.
Wreszcie odnosząc się do zarzutu naruszenia prawa materialnego przez błędną wykładnię art. 30 u.s.u.s. to stwierdzić należy, że zarzut ten nie został w skardze kasacyjnej w ogóle uzasadniony, co narusza dyspozycję art. 176 p.p.s.a. i nie pozwala Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu na skontrolowanie zaskarżonego wyroku w tej części, tym bardziej, że jak wynika z lektury zaskarżonego wyroku, WSA poza przywołaniem treści art. 30 usus. nie dokonywał wykładni wskazanego przepisu.
Z omówionych względów brak jest podstaw do skutecznego postawienia Sądowi I instancji zarzutu błędnej wykładni omówionych przepisów.
Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło