I GZ 86/09

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Stanisław Gronowski po rozpoznaniu w dniu 13 sierpnia 2009 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia Dyrektora Izby Celnej w O. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w O. z dnia 22 czerwca 2009 r. sygn. akt I SA/Ol 309/09 w zakresie oddalenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia i oddalenia wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia w sprawie ze skarg "B. P." Spółki z o.o. w P. na decyzje Dyrektora Izby Celnej w O. z dnia [...] października 2007 r. nr [...], z dnia [...] października 2007 r. nr [...], z dnia [...] czerwca 2007 r. nr [...], z dnia [...] czerwca 2007 r. nr [...], w przedmiocie uznania zgłoszenia celnego za nieprawidłowe oraz określenia kwoty podatku od towarów i usług postanawia: I. oddalić zażalenie; II. oddalić wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia. Postanowieniem z dnia 22 czerwca 2009 r., sygn. akt I SA/Ol 309/09 Wojewódzki Sąd Administracyjny w O. oddalił wniosek Dyrektora Izby Celnej w O. o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie z dnia 23 kwietnia 2009 r. oraz oddalił wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia w sprawie ze skarg "B. P." Spółki z o.o. w P. na decyzje Dyrektora Izby Celnej w O. z dnia [...] października 2007 r. nr [...], z dnia [...] października 2007 r. nr [...], z dnia [...] czerwca 2007 r. [...], z dnia 12 czerwca 2007 r. nr [...] w przedmiocie uznania zgłoszenia celnego za nieprawidłowe oraz określenia kwoty podatku od towarów i usług. W uzasadnieniu Sąd I instancji podał, że postanowieniem z dnia 23 kwietnia 2009 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w O. umorzył postępowanie w powyższych sprawach z uwagi na to, że po wniesieniu skarg przez "B. P." Spółkę z o.o. w P. Dyrektor Izby Celnej w O. uchylił zaskarżone decyzje oraz decyzje organu I instancji i umorzył postępowanie. Odpis postanowienia wraz z uzasadnieniem został doręczony Dyrektorowi Izby Celnej w O. w dniu 29 kwietnia 2009 r. W dniu 30 czerwca 2009 r. organ złożył zażalenie na powyższe postanowienie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia oraz wnioskiem o wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia. Wniosek o przywrócenie terminu uzasadnił tym, że nie został pouczony o terminie i sposobie wniesienia zażalenia, natomiast został pouczony tylko o sposobie i terminie wniesienia skargi kasacyjnej. Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie Sąd I instancji wskazał, iż zgodnie z art. 87 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej: "p.p.s.a", pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana w ciągu 7 dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. Stosownie do § 2 cytowanego artykułu w piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. W ocenie Sądu I instancji w rozpoznawanej sprawie brak jest podstaw do przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia. Wprawdzie Dyrektor Izby Celnej w O. nie został pouczony o sposobie i terminie wniesienia zażalenia, ale organ dysponuje profesjonalną obsługą prawną i doskonale rozróżnia środki prawne, jakimi są zażalenie i skarga kasacyjna. Ponadto powołując się na postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 lipca 2006 r., sygn. akt II FSK 1025/05, Sąd I instancji podniósł, że art. 6 p.p.s.a., nakazujący sądowi administracyjnemu udzielanie stronom występującym bez adwokata lub radcy prawnego potrzebnych wskazówek co do czynności procesowych oraz pouczanie ich o skutkach prawnych tych czynności i skutkach zaniedbań stanowi jedynie dyrektywę generalną przy wszystkich czynnościach procesowych. Nie można z tego przepisu wywieść obowiązku szczegółowego instruowania strony co do wszelkich możliwych jej zachowań, w szczególności alternatywnych. W tym stanie rzeczy w ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego organ nie uprawdopodobnił braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia zażalenia. W tej sytuacji brak jest również podstaw do wstrzymania wykonania zaskarżonego postanowienia na podstawie art. 196 p.p.s.a. Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł Dyrektor Izby Celnej w O., domagając się zmiany zaskarżonego postanowienia w całości bądź uchylenia i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia Sądowi I instancji. Ponadto wniósł o wstrzymanie wykonania orzeczenia. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie: • art. 6 oraz art. 140 § 3 p.p.s.a poprzez przyjęcie, iż strona była należycie pouczona o terminie i sposobie wniesienia środka odwoławczego; • art. 86 § 1 i art. 87 § 1 i 2 p.p.s.a. poprzez przyjęcie, że strona nie uprawdopodobniła okoliczności braku winy, pomimo tego, że organ wykazał, że w przesłanym wraz z orzeczeniem pouczeniu brak jest informacji o możliwości i terminie wniesienia środka zaskarżenia, jakim jest zażalenie. W uzasadnieniu organ podniósł, że w rozpoznawanej sprawie Dyrektor Izby Celnej w O. nie był reprezentowany przez fachowego pełnomocnika, orzeczenie zaś zostało wydane na posiedzeniu niejawnym. Toteż, na przesłanym orzeczeniu powinna być zamieszczona informacja o sposobie i terminie wniesienia środka odwoławczego, jakim jest zażalenie. W ocenie organu brak stosownego pouczenia o możliwości wniesienia środka odwoławczego lub błędne pouczenie nie może szkodzić stronie. Jeżeli w wyniku tego strona uchybiła terminowi do wniesienia środka odwoławczego, to jest to podstawa do przywrócenia tego terminu. Tym samym błędne pouczenie lub brak pouczenia jest wystarczającą przesłanką do uprawdopodobnienia, iż uchybienie terminu nastąpiło bez winy strony. Wprawdzie Dyrektor Izby Celnej w O. korzysta z profesjonalnej obsługi prawnej, jednakże w niniejszej sprawie nie udzielono stosownego pełnomocnictwa. W odpowiedzi na zażalenie "B. P." Sp. z o.o. w P. wniosła o jego oddalenie oraz zasądzenie od organu na jej rzecz kosztów postępowania zażaleniowego wg norm przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do art. 86 § 1 p.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu 7 dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu (art. 87 § 1 p.p.s.a.), przy czym równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie (art. 87 § 4 p.p.s.a.). W orzecznictwie i w literaturze prawniczej przyjmuje się, iż brak winy w uchybieniu terminu powinien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, biorąc pod uwagę obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy. Przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i nie jest możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Zatem, przy uwzględnieniu wymogów przewidzianych w art. 87 § 1 p.p.s.a., przywrócenie terminu może mieć miejsce jedynie wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. W rozpoznawanej sprawie bezspornym jest fakt, że Dyrektor Izby Celnej w O. nie został pouczony o możliwości wniesienia zażalenia na postanowienie z dnia 23 kwietnia 2009 r. Stosownie do art. 173 p.p.s.a. od wydanego przez wojewódzki sąd administracyjny wyroku lub postanowienia kończącego postępowanie w sprawie przysługuje skarga kasacyjna do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Zażalenie do Naczelnego Sądu Administracyjnego przysługuje natomiast na postanowienia wojewódzkiego sądu administracyjnego w przypadkach przewidzianych w ustawie, a ponadto na postanowienia, których przedmiotem jest zwrot kosztów postępowania, jeżeli strona nie wnosi skargi kasacyjnej (art. 194 § 1 pkt 9 p.p.s.a.). Z kolei z art. 163 § 2 p.p.s.a. wynika, że postanowienia wydane na posiedzeniu niejawnym sąd doręcza z urzędu obu stronom. Gdy stronie przysługuje środek zaskarżenia, postanowienie należy doręczyć z uzasadnieniem. Doręczając postanowienie należy pouczyć stronę występującą w sprawie bez adwokata lub radcy prawnego o dopuszczalności, terminie i sposobie wniesienia środka zaskarżenia. W literaturze przyjmuje się, że brak prawidłowego pouczenia może stanowić o braku zawinienia w dochowaniu terminu (zob. Dauter B., Gruszczyński B., Kabat A, Niezgódka - Madek M., Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Zakamycze 2005 r., s. 380). Ponadto Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 19 sierpnia 2004 r. sygn. akt V CZ 79/04 (opubl. w LEX nr 351195), wydanym na tle identycznej regulacji zawartej w Kodeksie postępowania cywilnego, a dotyczącej przywrócenia terminu do dokonania czynności, stanął na stanowisku, że błędne pouczenie o przysługującym stronie środku odwoławczym może podlegać rozważeniu w sprawie z wniosku o przywrócenie terminu do złożenia właściwego środka odwoławczego, po spełnieniu wszystkich wymaganych w tym zakresie przesłanek. Jednakże, co należy mieć na uwadze, w niniejszej sprawie nie miało miejsca błędne pouczenie organu tylko brak pouczenia w odniesieniu do zażalenia. Organ nie może więc skutecznie wywodzić, iż pozostawał w zaufaniu do treści pouczenia, do którego zresztą nie zastosował się, tym bardziej w sytuacji, gdy uchybił również dalej idącemu terminowi jakim jest termin 30 dni na wniesienie skargi kasacyjnej. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego wniosek organu o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia nie uzasadniał jego uwzględnienia w świetle przepisu art. 87 § 1 p.p.s.a. W myśl tego przepisu, który został prawidłowo powołany przez Wojewódzki Sąd Administracyjny, pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. Zatem, w świetle powyższego przepisu strona wnioskująca o przywrócenie terminu powinna wykazać dokonanie wspomnianej czynności w terminie 7 dni od ustania przyczyny uchybienia terminu. Danych na tę okoliczność nie przedstawiono we wniosku o przywrócenie terminu. W tym stanie rzeczy organ nie uprawdopodobnił, iż dochował terminu wynikającego z art. 87 § 1 p.p.s.a. Brak ten nie był uchybieniem formalnym pisma procesowego, gdyż nie stanowił przeszkody dla nadania biegu sprawie. Natomiast stanowił mankament merytoryczny. Toteż, nie zachodziły przesłanki do wezwania organu do uzupełnienia wniosku o przywrócenie terminu w trybie art. 49 § 1 p.p.s.a. Z wymienionych względów należy przyjąć, iż Wojewódzki Sąd Administracyjny w O. oddalając wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia nie naruszył zarzuconych w zażaleniu art. 86 § 1 i art. 87 § 1 i 2 p.p.s.a. Z uwagi na fakt, że Sąd I instancji zasadnie oddalił wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia, brak było podstaw do wstrzymania wykonania zaskarżonego postanowienia na podstawie art. 196 p.p.s.a. Z powyższych względów wniosek o wstrzymanie zaskarżonego postanowienia skierowany do Naczelnego Sądu Administracyjnego należało oddalić na podstawie art. 196 p.p.s.a. jako bezprzedmiotowy. Konkludując Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., oddalił zażalenie.