I OSK 405/09

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Irena Kamińska po rozpoznaniu w dniu 23 kwietnia 2009 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia M. K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 30 grudnia 2008 r., sygn. akr IV SA/Po 702/07 odrzucające skargi M. K. na decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu z dnia [...] czerwca 2007 r. nr [...] nr [...] nr [...] w przedmiocie zasiłków celowych postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie i przekazać sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Poznaniu do ponownego rozpoznania Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu postanowieniem z dnia 30 grudnia 2008 r., sygn. akt IV SA/Po 702/07 odrzucił skargi M. K. na decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu dnia [...] czerwca 2007 r. nr [...], nr [...] oraz nr [...] w przedmiocie zasiłków celowych. W uzasadnieniu postanowienia wskazano, że przedmiotowe decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu nr [...],[...] i [...] z [...] czerwca 2007 r. zostały nadane jako jedna przesyłka w placówce pocztowej w dniu 21 czerwca 2007 r. na adres zamieszkania skarżącego wraz z prawidłowym pouczeniem o sposobie i terminie wniesienia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu - k. 26 i 27 akt administracyjnych. W dniu 25 czerwca 2007r. doręczyciel nie zastał adresata, i przesyłkę awizowano. Wobec niepodjęcia przesyłki w terminie została ona ponownie awizowana w dniu 2 lipca 2007r. Niepodjęcie przesyłki po drugim zawiadomieniu spowodowało odesłanie jej w dniu 10 lipca 2007r. do nadawcy - Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu. Skarżący stawił się w siedzibie organu w dniu 7 września 2007r., gdzie zostały wydane mu decyzje nr [...],[...] i [...] z [...] czerwca 2007r. Skargi na powyższe decyzje złożono w dniu 19 września 2007r. w sekretariacie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu. Wydając zaskarżone postanowienie Sąd pierwszej instancji podkreślił, iż zgodnie z art. 44 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2000r., nr 98, poz. 1071 ze zm., dalej: k.p.a.) w razie niemożności doręczenia pisma adresatowi osobiście, albo w przypadku jego nieobecności dorosłemu domownikowi, poczta przechowuje pismo przez okres czternastu dni w swojej placówce pocztowej. Jak wynika z materiału zgromadzonego w aktach administracyjnych, pierwsze zawiadomienie o pozostawieniu przesyłki w placówce pocztowej miało miejsce w dniu 25 czerwca 2007r., a kolejne w dniu 2 lipca 2007r., z zachowaniem wymogów wskazanych w art. 44 § 2 i § 3 k.p.a. Mając na uwadze fakt, że w terminie 14 dni od pierwszego zawiadomienia o pozostawieniu pisma w placówce pocztowej, tj. do końca dnia 9 lipca 2007r. skarżący nie podjął go, Sąd pierwszej instancji uznał, że zgodnie z art. 44 § 4 k.p.a. pismo zostało skutecznie doręczone z upływem 9 lipca 2007r. Oznacza to, że 30 dniowy termin do wniesienia skarg obliczony zgodnie z art. 53 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. - dalej p.p.s.a.), o którym pouczono skarżącego w uzasadnieniach zaskarżonych decyzji, upłynął wraz z dniem 8 sierpnia 2007r. Sąd pierwszej instancji uznał więc doręczenie za skuteczne biorąc pod uwagę, że dokonane zostało przez podmiot profesjonalnie zajmujący się usługami pocztowymi, a ponadto skarżący nie przytoczył żadnych okoliczności mogących świadczyć o nieskuteczności doręczenia zastępczego. W tym stanie rzeczy odebranie przez skarżącego decyzji w siedzibie organu w dniu 7 września 2007r zdaniem Sądu nie mogło zostać uznane za podstawę do obliczania terminu do wniesienia skargi. Zażalenie na powyższe postanowienie do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniósł M. K. zaskarżając je w całości. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił błędne przyjęcie, iż doręczenie zastępcze było skuteczne i dlatego termin do wniesienia skargi na powyższe decyzje upłynął w dniu 9 lipca 2007 r., w związku z czym złożone przez skarżącego skargi należało odrzucić jako złożone po terminie. Skarżący podniósł, iż nie znalazł w swojej skrzynce na listy ani w drzwiach jakiejkolwiek informacji o przesyłce adresowanej do niego oraz o pozostawieniu jej na poczcie. Tak więc, jego zdaniem doręczenie nie było prawidłowe i powyższe decyzje otrzymał dopiero na własną interwencje w Samorządowym Kolegium Odwoławczym w dniu 7 września 2007 r., gdzie dopiero w tym dniu został pouczony o sposobie i terminie odwołania się, co uczynił w dniu 19 września 2007 r. Skarżący zaznaczył, że przy zastępczym doręczeniu istnieje jedynie domniemanie doręczenia prawidłowego i dlatego aby je za takie uznać, muszą być spełnione dodatkowe warunki, mianowicie listonosz musi dokładnie oznaczyć datę do której można przesyłkę odebrać przy drugim awizowaniu oraz awizo musi być złożone w skrzynce pocztowej lub w drzwiach mieszkania. O fakcie zawiadomienia adresata o złożeniu przesyłki na poczcie musi być dokonana stosowa adnotacja doręczyciela na dowodzie doręczenia. Według skarżącego samo umieszczenia na kopercie zawierającej przesyłkę lub na dowodzie potwierdzającym doręczenia pisma stempla czy wzmianki o awizowaniu przesyłki (np. nie podjęto w terminie) nie może być uznane za spełniające przesłanki doręczenia. Tak więc skarżący uważa, że przedmiotowe decyzje nie zostały prawidłowo doręczone w sposób zastępczy i właściwe doręczenie nastąpiło dopiero w dniu 7 września 2007 r., w związku z czym złożenie przez niego skarg nastąpiło w przewidzianym do tego terminie. W związku z powyższym skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Poznaniu do ponownego rozpoznania. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. Przedmiotem sporu w niniejszej sprawie pozostaje fakt czy doręczenie skarżącemu decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu w trybie art. 44 §1 pkt. 1 Kodeksu postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000r., nr 98, poz. 1071 ze zm., dalej zwane K.p.a.) jest doręczeniem prawidłowym. Zgodnie z art. 44 § 1 k.p.a. w razie niemożności doręczenia pisma w sposób wskazany w art. 42 i 43: 1) poczta przechowuje pismo przez okres czternastu dni w swojej placówce pocztowej - w przypadku doręczania pisma przez pocztę, 2) pismo składa się na okres czternastu dni w urzędzie właściwej gminy (miasta) - w przypadku doręczania pisma przez pracownika urzędu gminy (miasta) lub upoważnioną osobę lub organ. § 2. Zawiadomienie o pozostawieniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w terminie siedmiu dni, licząc od dnia pozostawienia zawiadomienia w miejscu określonym w § 1, umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy nie jest to możliwe, na drzwiach mieszkania adresata, jego biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe, bądź w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata. § 3. W przypadku niepodjęcia przesyłki w terminie, o którym mowa w § 2, pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru przesyłki w terminie nie dłuższym niż czternaście dni od daty pierwszego zawiadomienia. § 4. Doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1, a pismo pozostawia się w aktach sprawy. Doręczenie unormowane w przepisie art. 44 K.p.a. zakłada możliwość przyjęcia fikcji prawnej doręczenia pisma stronie, to jest dopuszcza powstanie skutku doręczenia pisma nawet wtedy, gdy faktycznie pismo to do adresata nie dotarło, co może mieć doniosłe skutki dla strony postępowania administracyjnego. Aby jednak doręczenie pisma adresatowi w omawianym trybie mogło być uznane za prawnie skuteczne, muszą być bezwzględnie spełnione przesłanki określone w tym przepisie. Przede wszystkim nie może budzić wątpliwości, że doręczyciel dochował wymogu dotyczącego sposobu zawiadomienia adresata o złożeniu przesyłki na określony czas w placówce pocztowej. Musi zostać wyraźnie zaznaczone, że doręczyciel powiadomił adresata o przesyłce w sposób wskazany w art. 44 k.p.a. Zgodnie z § 3 tego artykułu, w przypadku niepodjęcia przesyłki w terminie, pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru przesyłki w terminie nie dłuższym niż czternaście dni od daty pierwszego zawiadomienia, a więc dopiero po upływie siedmiu dni od daty pozostawienia pierwszego zawiadomienia. Skuteczność doręczenia zastępczego następuje zatem najpóźniej po upływie 14 dni od dnia umieszczenia przez doręczyciela pierwszego zawiadomienia o próbie doręczenia pisma. Z adnotacji poczty na przesyłce, która zawierała decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu wynika, iż po raz pierwszy awizowano ją w dniu 25 czerwca 2007 r. na skutek nie zastania adresata w miejscu zamieszkania. Powtórnego awiza dokonano w dniu 2 lipca 2007 r., a zwrot przedmiotowej przesyłki do organu nastąpił w dniu 10 lipca 2007 r. Powyższych adnotacji brakuje jednakże na druku dowodu doręczenia przesyłki. Tak samo nie została na nim podana przyczyna nieoddania przesyłki adresatowi oraz informacja o zawiadomieniu adresata o złożeniu przesyłki w urzędzie pocztowym. W związku z powyższym należy stwierdzić, że skuteczność doręczenia dokonanego w trybie art. 44 K.p.a. zależy przede wszystkim od zawiadomienia adresata o złożeniu pisma w urzędzie pocztowym (por. wyrok SN z dnia 22 lutego 2001 r., sygn. akt III RN 70/2000). Samo umieszczenie na przesyłce informacji o jej dwukrotnym awizowaniu, bez adnotacji na druku doręczenia o przyczynie nieoddania przesyłki adresatowi oraz powiadomieniu go o złożeniu przesyłki w urzędzie pocztowym nie może być uznane za skuteczne doręczenie w trybie art. 44 K.p.a. Zasady stosowania tzw. "fikcji doręczenia", ustanowionej w art. 44 K.p.a. muszą być stosowane ściśle i uchybienie któremukolwiek z elementów procedury doręczenia zastępczego powoduje, że strona zeń korzystająca nie będzie mogła skutecznie powołać się na domniemanie doręczenia (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 stycznia 2007 r., sygn. akt I OSK 23/07, Lex 360227). W związku z tym należy stwierdzić, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu błędnie uznał skuteczność doręczenia dokonanego w trybie art. 44 K.p.a. Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 w zw. z art. 197 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) orzekł jak w sentencji.