I OSK 1027/09
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2009-12-17
Skład orzekający: Joanna Runge -Lissowska, Wojciech Chróścielewski, Jacek Hyla
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy postanowienie o przekazaniu sprawy według właściwości, dotyczące wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji emerytalnej, podlega kognicji sądu administracyjnego?Ratio decidendi
Postanowienie Ministra Obrony Narodowej o przekazaniu wniosku według właściwości, poprzedzające postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji emerytalnej, należy do kategorii postanowień podlegających zaskarżeniu do sądu administracyjnego. Sąd administracyjny powinien ocenić prawidłowość stanowiska organu, który uznał się za niewłaściwy do rozpoznania wniosku. Właściwym do stwierdzenia nieważności decyzji emerytalnej jest wojskowy organ emerytalny, a nie Minister Obrony Narodowej.Stan faktyczny
Z. P. złożył wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w Szczecinie dotyczących jego służby wojskowej i prawa do emerytury. Minister Obrony Narodowej przekazał wniosek według właściwości do Dyrektora Wojskowego Biura Emerytalnego w Szczecinie. Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił postanowienie Ministra Obrony Narodowej, uznając, że właściwym do stwierdzenia nieważności decyzji jest Minister Obrony Narodowej. Minister Obrony Narodowej wniósł skargę kasacyjną.Rozstrzygnięcie
Uchyla zaskarżony wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego i oddala skargę Z. P., zasądzając od Z. P. na rzecz Ministra Obrony Narodowej zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Joanna Runge -Lissowska Sędziowie sędzia NSA Wojciech Chróścielewski sędzia del. NSA Jacek Hyla(spr.) Protokolant Joanna Drapczyńska po rozpoznaniu w dniu 17 grudnia 2009 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Ministra Obrony Narodowej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 27 kwietnia 2009 r. sygn. akt II SA/Wa 184/09 w sprawie ze skargi Z. P. na postanowienie Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] kwietnia 2008 r. nr [...] w przedmiocie przekazania sprawy według właściwości 1. uchyla zaskarżony wyrok i oddala skargę, 2. zasądza od Z. P. na rzecz Ministra Obrony Narodowej kwotę 280 (dwieście osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Wyrokiem z dnia 27 kwietnia 2009 r., sygn. akt II SA/Wa 184/09 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił postanowienie Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] kwietnia 2008 r. nr [...] w przedmiocie przekazania sprawy według właściwości oraz utrzymane nim w mocy postanowienie z dnia [...] lutego 2008 r. nr [...].
Z uzasadnienia wyroku sądu I instancji wynika, że Z. P., wnioskiem z dnia [...] stycznia 2008 r., zwrócił się do Prezesa Rady Ministrów o stwierdzenie nieważności błędnych decyzji Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w Szczecinie z dnia [...] stycznia 1986 r. oraz z dnia [...] grudnia 1986 r. o nr [...] i nr [...]. W obszernym uzasadnieniu opisał przyczyny, dla których złożył ten wniosek, m.in. przebieg zawodowej służby wojskowej i poddał w wątpliwość powody zwolnienia go z tej służby oraz ustalenia w przedmiocie prawa do wojskowego zaopatrzenia emerytalnego. Prezes Rady Ministrów wniosek ten przekazał w celu merytorycznego rozpoznania Ministrowi Obrony Narodowej jako organowi właściwemu w sprawie.
Minister Obrony Narodowej, postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2008 r. nr [...], wydanym na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 127 § 3 k.p.a., utrzymał w mocy swoje poprzednie postanowienie z dnia [...] lutego 2008 r., nr [...], wydane na podstawie art. 65 § 1 oraz art. 126 k.p.a., którym wniosek Z. P. z dnia [...] stycznia 2008 r. przekazał według właściwości do rozpoznania przez Dyrektora Wojskowego Biura Emerytalnego w Szczecinie. W uzasadnieniu podał, że z treści tego wniosku wynika, że dotyczy on ponownego ustalenia prawa do wojskowego zaopatrzenia emerytalnego. Stosownie jednak do treści art. 32 ustawy z dnia 10 grudnia 1993 r. - o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin (tekst jednolity Dz. U. z 2004 r. Nr 8, poz. 66 z późn. zm.), prawo do świadczeń pieniężnych z tytułu zaopatrzenia emerytalnego lub ich wysokości ulega ponownemu ustaleniu na wniosek osoby zainteresowanej albo z urzędu, jeżeli po uprawomocnieniu się decyzji w tej sprawie zostaną przedstawione istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne albo ujawnione dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, a mające wpływ na prawo do świadczeń lub ich wysokość. Natomiast na podstawie § 2 i 3 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 23 lutego 2004 r. w sprawie trybu postępowania i właściwości organów w sprawach zaopatrzenia emerytalnego żołnierzy zawodowych oraz uprawnionych członków ich rodzin (Dz. U. Nr 67, poz. 618 z późn. zm.), wojskowym organem właściwym do ustalenia prawa do zaopatrzenia emerytalnego i wysokości świadczeń pieniężnych z tytułu zaopatrzenia oraz ich wypłaty jest dyrektor wojskowego biura emerytalnego, przy czym jego właściwość ustala się według miejsca zamieszkania osoby uprawnionej.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Z. P. wnosił o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz utrzymanego nim w mocy postanowienia z dnia [...] lutego 2008 r., nr [...], zarzucając, że nie domagał się ponownego ustalenia prawa do emerytury wojskowej, ale stwierdzenia nieważności decyzji ówczesnego organu emerytalnego, tj. Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w Szczecinie z dnia [...] stycznia 1986 r. nr [...] oraz z dnia [...] grudnia 1986 r. o nr [...].
Minister Obrony Narodowej w odpowiedzi na skargę, powołując się na ustalony stan faktyczny i prawny, wnosił o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 9 października 2008 r. w sprawie o sygn. akt II SA/Wa 740/08, na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 i § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), odrzucił skargę Z. P. W uzasadnieniu Sąd podkreślił, że skarżący wnosił wyraźnie o stwierdzenie nieważności błędnych decyzji organu wojskowej administracji państwowej Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w Szczecinie. Zgodnie z treścią art. 32 ust 2 powołanej ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin, decyzje ostateczne, od których nie zostało wniesione odwołanie do właściwego sądu, mogą być z urzędu przez wojskowy organ emerytalny zmienione, uchylone lub unieważnione, na zasadach określonych w przepisach k.p.a. Zdaniem Sądu fakt, iż organ wojskowy w sprawach emerytalnych stosuje przepisy k.p.a. nie może zmienić ogólnej regulacji zawartej w art. 31 ust. 4, 5 powołanej ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin, w myśl której w sprawach dotyczących prawa do zaopatrzenia emerytalnego i świadczenia z tego tytułu oraz w przypadku niewydania przez organ emerytalny decyzji w tych sprawach, zainteresowanemu przysługuje odwołanie do właściwego sądu według zasad określonych w przepisach k.p.c., a więc do właściwego sądu powszechnego. W ocenie Sądu również postanowienie o przekazaniu sprawy według właściwości w zakresie prawa do wojskowego zaopatrzenia emerytalnego, dotyczy prawa do zaopatrzenia w sprawie zakresu ubezpieczenia społecznego, a zatem rozpoznanie skargi na postanowienie w tym przedmiocie nie należy do kognicji sądu administracyjnego, a skarga jest niedopuszczalna.
Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznając sprawę, w wyniku złożonej przez skarżącego skargi kasacyjnej, na podstawie art. 185 § 1 w związku z art. 182 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, uchylił powyższe postanowienie.
W uzasadnieniu NSA podał, że w niniejszej sprawie przedmiotem skargi Z. P. jest postanowienie Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] kwietnia 2008 r. w przedmiocie przekazania wniosku według właściwości. Stosownie do art. 65 § 1 k.p.a. na takie postanowienie przysługuje zażalenie. Zaskarżone postanowienie należy zatem do kategorii postanowień wymienionych w art. 3 § 2 pkt 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Naczelny Sąd Administracyjny nie podzielił natomiast słuszności poglądu wyrażonego w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia Sądu I instancji, że postanowienie o przekazaniu podania według właściwości dotyczy bezpośrednio prawa do wojskowego zaopatrzenia emerytalnego rozpatrywanego w sprawie z zakresu ubezpieczenia społecznego i dlatego nie podlega kognicji sądu administracyjnego. Postanowienie Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] kwietnia 2008 r. o przekazaniu według właściwości wniosku skarżącego, poprzedzało bowiem właściwe postępowanie w sprawie, której dotyczył wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji wydanych przez wojskowy organ emerytalny. Zostało ono wydane przez organ, który uznał się za niewłaściwy w tej sprawie, a nie przez organ właściwy do rozpoznania wniosku i sąd winien był ocenić prawidłowość takiego stanowiska Ministra.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, ponownie rozpoznając sprawę, w uzasadnieniu wyroku uchylającego postanowienia organów obu instancji wskazał, że sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Zatem skoro skarżący w swoim wniosku z dnia [...] stycznia 2008 r. wniósł wyraźnie o stwierdzenie nieważności błędnych decyzji ówczesnego wojskowego organu emerytalnego administracji państwowej Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w Szczecinie to zgodnie z art. 157 § 1 k.p.a., właściwym do stwierdzenia nieważności tych decyzji nie będzie następca prawny tego organu, tj. Dyrektor Wojskowego Biura Emerytalnego w Szczecinie, lecz organ wyższego stopnia, a więc Minister Obrony Narodowej. Podmiot ten określony jest w punkcie 31 załącznika "Wykaz jednostek organizacyjnych podległych Ministrowi Obrony Narodowej lub przez niego nadzorowanych" obwieszczenie Ministra Obrony Narodowej z dnia 6 grudnia 2007 r. w sprawie wykazu jednostek organizacyjnych podległych Ministrowi Obrony Narodowej lub przez niego nadzorowanych (M.P. Nr 94, poz. 1034) i w punkcie 31 załącznika "Wykaz jednostek organizacyjnych podległych Ministrowi Obrony Narodowej lub przez niego nadzorowanych wraz z ich bezpośrednim podporządkowaniem" decyzji nr [...] Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] lutego 2008 r. w sprawie bezpośredniego podporządkowania jednostek organizacyjnych podległych Ministrowi Obrony Narodowej lub przez niego nadzorowanych (Dz. U. MON Nr 3, poz. 23).
Minister Obrony Narodowej wniósł skargę kasacyjną od powyższego wyroku, zarzucając mu naruszenie:
1. przepisów postępowania przez sądami administracyjnymi, tj.:
– art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez brak pełnego wyjaśnienia podstawy rozstrzygnięcia oraz nie dokonanie oceny wszystkich okoliczności faktycznych sprawy, a także ich oceny pod względem zgodności z prawem,
– art. 145 § 1 pkt 1 c p.p.s.a. przez jego zastosowanie; art. 151 p.p.s.a. przez jego nie zastosowanie,
– art. 153 p.p.s.a. poprzez niejasne i niezrozumiałe wskazanie co do dalszego postępowania organu wyrażone w uzasadnieniu wyroku w zakresie rozpatrzenia wniosku skarżącego w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w Szczecinie dla którego organem wyższego stopnia, o którym mowa w art. 157 k.p.a. jest Dowódca Pomorskiego Okręgu Wojskowego, a nie Minister Obrony Narodowej jak wskazał Sąd. Nie wyjaśnienie dlaczego wojskowy organ emerytalny - Dyrektor Wojskowego Biura Emerytalnego w Szczecinie - nie jest właściwy do rozpoznania wniosku skarżącego w trybie art. 32 ust. 2 ustawy z dnia 10 grudnia 1993 r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin (Dz. U. z 2004r. Nr 8, poz. 66 ze zm.) i wydania decyzji w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji o ustaleniu prawa skarżącego do emerytury wojskowej, podczas gdy z przepisu tego jednoznacznie wynika właściwość wojskowego organu emerytalnego w tej sprawie,
– naruszenie art. 153 w zw. z art. 190 p.p.s.a. poprzez niezwiązanie się w całości oceną prawną wyrażoną w postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 listopada 2007 r. (sygn. akt I OSK 279/07), którym Sąd odrzucił skargę kasacyjną skarżącego i uznał, że sąd administracyjny nie jest właściwy do rozpoznania skargi na bezczynność Ministra Obrony Narodowej w zakresie rozpoznania wniosku skarżącego o stwierdzenie nieważności decyzji wojskowych organów emerytalnych z 1986 r. o ustaleniu jego prawa do wojskowej emerytury i renty inwalidzkiej, wydanych na podstawie ustawy z dnia 16 grudnia 1972 r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych i ich rodzin (Dz. U. z 1983 r. Nr 29, poz. 139 ze zm.) oraz oceną prawną wyrażoną w postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 11 lutego 2009 r. (sygn. akt I OSK 75/09), który stwierdził, że postanowienie Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] kwietnia 2008r. o przekazaniu według właściwości podania skarżącego zostało wydane przez organ, który uznał się za niewłaściwy w sprawie, a nie przez organ właściwy do rozpoznania wniosku i Sąd winien był ocenić prawidłowość takiego stanowiska Ministra.
2. prawa materialnego przez dokonanie nieprawidłowej oceny zastosowania przez Ministra Obrony Narodowej przepisu z art. 32 ust. 2 ustawy z dnia 10 grudnia 1993 r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin w zakresie ustalenia właściwości Dyrektora Wojskowego Biura Emerytalnego w Szczecinie do rozpoznania wniosku skarżącego o stwierdzenie nieważności decyzji Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w Szczecinie w przedmiocie świadczeń emerytalno-rentowych skarżącego poprzez przyjęcie przez Sąd, iż organem właściwym do stwierdzenia nieważności decyzji wojskowego organu emerytalnego jest Minister Obrony Narodowej.
W konsekwencji wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie oraz o zasądzenie od strony przeciwnej na rzecz organu kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Zdaniem organu to, że wojskowy organ emerytalny stosuje przepisy k.p.a., wskutek odesłania zawartego art. 32 ust. 2 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych (może zmienić, uchylić lub unieważnić decyzje na zasadach określonych w tym kodeksie), nie zmienia zasady, iż decyzje wydawane na podstawie tego przepisu są decyzjami z zakresu ubezpieczeń społecznych. Pomimo tego, że przepis art. 32 ust. 2 cyt. ustawy wprost nie wymienia postanowień wydawanych przez organ przy rozpatrywaniu spraw związanych z zaopatrzeniem emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin, odnosząc się do decyzji to analogiczne zasady opisane w przytoczonym postanowieniu NSA z dnia 20 listopada 2007 r. (sygn. akt I OSK 279/07), winny mieć zastosowanie do postanowień wydawanych w sprawach związanych zaopatrzeniem emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin. Organ podziela również pogląd NSA iż "nie jest uprawniona taka wykładnia przepisu art. 32 ust. 2 w związku z art. 31 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych, która prowadziłaby do wniosku, że w sprawach dotyczących tego samego stosunku prawnego byłby właściwy sąd powszechny, ale także sąd administracyjny, w zależności od tego, w jakim trybie została wydana decyzja wojskowego organu emerytalnego".
Zdaniem organu Sąd I instancji nie dokonał pełnego wyjaśnienia podstawy rozstrzygnięcia oraz nie dokonał oceny wszystkich okoliczności faktycznych sprawy, a także ich oceny pod względem zgodności z prawem i w konsekwencji uwzględnił skargę na postanowienie, zamiast skargę tę oddalić. Sąd I instancji także poprzez niejasne i niezrozumiałe wskazanie co do dalszego postępowania organu, wyrażone w uzasadnieniu wyroku w zakresie rozpatrzenia wniosku skarżącego o stwierdzenie nieważności decyzji Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w Szczecinie dla którego organem wyższego stopnia, o którym mowa w art. 157 k.p.a. jest Dowódca Pomorskiego Okręgu Wojskowego, a nie Minister Obrony Narodowej naruszył przepis art. 153 p.p.s.a. Sąd nie wyjaśnił dlaczego przyjął, iż wojskowy organ emerytalny - Dyrektor Wojskowego Biura Emerytalnego w Szczecinie - nie jest właściwy do rozpoznania wniosku skarżącego w trybie art. 32 ust. 2 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin i wydania decyzji w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji o ustaleniu prawa skarżącego do emerytury wojskowej, podczas gdy z przepisu tego jednoznacznie wynika właściwość wojskowego organu emerytalnego w tej sprawie. Nadto sąd nie wskazał w jaki sposób i na jakiej podstawie Minister Obrony Narodowej miałby stwierdzić nieważność decyzji Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w Szczecinie, który mu nie podlega. Nadto na uwagę zasługuje również pogląd wyrażony przez Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 25 lutego 2003r. (sygn. akt. III KKO 18/02) dotyczący analogicznych do omawianych regulacji art. 32 ust. 2 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin, regulacji art. 123 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U Nr 137, poz. 887 ze zm.). Sąd Najwyższy stwierdził, że ostateczne decyzje Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, od których nie wniesiono odwołania do właściwego sądu pracy i ubezpieczeń społecznych mogą być uchylone, zmienione lub unieważnione na zasadach określonych w przepisach k.p.a. jedynie z urzędu, a nie na wniosek strony. Podkreślić należy, że w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku Sąd nie przedstawił żadnych (poza przytoczonymi wyżej) argumentów i ocen, którymi kierował się uchylając zaskarżone postanowienie. Nie wskazał dlaczego w jego ocenie zaskarżone postanowienie Ministra Obrony Narodowej utrzymujące w mocy postanowienie Nr [...] z dnia [...] lutego 2008r. w przedmiocie przekazania sprawy według właściwości Dyrektorowi WBE w Szczecinie jest wadliwe i jakimi wadami jest ono dotknięte. W konsekwencji Sąd dokonał wadliwej kontroli legalności zaskarżonego postanowienia, co miało istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia. W tej sytuacji zarzut naruszenia przez Sąd I instancji przepisów postępowania przez sądami administracyjnymi, tj. art. 141 § 4 p.p.s.a. należy uznać za uzasadniony.
W konsekwencji opisanych wyżej uchybień Sąd I instancji uwzględniając skargę Z. P. i uchylając zaskarżone postanowienie naruszył przepis art.145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. przez jego zastosowanie, zaś przepis art. 151 p.p.s.a. przez jego niezastosowanie.
Sąd wbrew dyspozycji wyrażonej w art. 153 p.p.s.a. nie wskazał także jaki dalszy tryb postępowania organ powinien zastosować przy rozpoznawaniu sprawy. Zdaniem organu ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania, aby wiązały przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ i w konsekwencji, w przypadku zaskarżenia nowego rozstrzygnięcia Sąd, muszą być wyrażone wprost i nie mogą być przedmiotem wykładni uzasadnienia Sądu przez organ.
W ocenie organu Sąd i instancji naruszył również przepisy prawa materialnego przez dokonanie nieprawidłowej oceny zastosowania przez Ministra Obrony Narodowej przepisu art. 32 ust. 2 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin, w zakresie ustalenia właściwości Dyrektora Wojskowego Biura Emerytalnego w Szczecinie do rozpoznania wniosku skarżącego o stwierdzenie nieważności decyzji Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w Szczecinie wydanych w przedmiocie świadczeń emerytalno-rentowych skarżącego poprzez przyjęcie przez Sąd, iż organem właściwym do stwierdzenia nieważności decyzji wojskowego organu emerytalnego jest Minister Obrony Narodowej, co miało wpływ na wynik sprawy. Właściwość organu Sąd wywiódł bowiem wyłącznie z przepisu art. 157 § 1 k.p.a., pomijając regulację szczególną wynikającą z art. 32 ust. 2 cyt. ustawy.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje,
Skarga kasacyjna opiera się na usprawiedliwionych podstawach.
W myśl art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 154, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania.
W pierwszym rzędzie zwrócić należy uwagę na to, że zarówno sąd I instancji jak i Naczelny Sąd Administracyjny związane były z mocy art. 153 p.p.s.a. oceną prawną zawartą w postanowieniu NSA z dnia 11 lutego 2009r. sygn. akt I OSK 75/09, którym uchylono postanowienie sądu I instancji o odrzuceniu skargi. Zgodnie z nią ocena zgodności z prawem postanowienia o przekazaniu podania skarżącego według właściwości należy do kognicji sądu administracyjnego, pomimo tego, że merytoryczne rozpatrzenie sprawy prowadziłoby do wydania decyzji z zakresu ubezpieczeń społecznych – podlegającej kontroli sądu powszechnego – sądu ubezpieczeń społecznych. Sąd I instancji zajmując stanowisko odmienne niż zawarte w przywołanym postanowieniu, naruszyłby przepis art. 153 p.p.s.a., a zatem zarzuty skargi kasacyjnej, kwestionujące stanowisko sądu w tym zakresie nie mogły być uznane za uzasadnione.
Na uwzględnienie zasługiwał natomiast przede wszystkim zarzut naruszenia prawa materialnego przez dokonanie nieprawidłowej oceny zastosowania przez Ministra Obrony Narodowej przepisu art. 32 ust. 2 ustawy z dnia 10 grudnia 1993 r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin (Dz. U. z 2004 r. Nr 8, poz. 66 ze zm.). Przepis ten stanowi, że decyzje ostateczne, od których nie zostało wniesione odwołanie do właściwego sądu, mogą być z urzędu przez wojskowy organ emerytalny zmienione, uchylone lub unieważnione, na zasadach określonych w przepisach k.p.a.
Umknęło uwadze sądu I instancji, że przepis ten, odsyłający do k.p.a. w zakresie nadzwyczajnych trybów postępowania, zmierzających do podważenia ostatecznych decyzji emerytalnych określa jednoznacznie organ właściwy do prowadzenia takich postępowań. Jest to zatem wojskowy organ emerytalny, który zgodnie z art. 3 ust. 1 pkt 11 ustawy jest organem emerytalnym właściwym w sprawach ustalania prawa do zaopatrzenia emerytalnego i wysokości świadczeń pieniężnych z tytułu tego zaopatrzenia, określonym przez Ministra Obrony Narodowej. Minister Obrony Narodowej określił natomiast właściwość organów rozporządzeniem z dnia 23 lutego 2004 r. w sprawie trybu postępowania i właściwości organów w sprawach zaopatrzenia emerytalnego żołnierzy zawodowych oraz uprawnionych członków ich rodzin (Dz. U. z 2004 nr 67 poz. 618 z późn. zmianami). Przepis § 2 ust. 1 rozporządzenia stanowi, że wojskowym organem właściwym do ustalania prawa do zaopatrzenia emerytalnego i wysokości świadczeń pieniężnych z tytułu tego zaopatrzenia oraz ich wypłaty jest dyrektor wojskowego biura emerytalnego, zaś z § 3 ust. 1 rozporządzenia wynika, że właściwość wojskowego organu emerytalnego ustala się według miejsca zamieszkania osoby uprawnionej do zaopatrzenia emerytalnego.
Skoro żądanie skarżącego dotyczyło stwierdzenia nieważności ostatecznej decyzji emerytalnej, to zgodnie z omówionymi wyżej regulacjami postępowanie w tym przedmiocie prowadzić powinien właściwy, z uwagi na miejsce zamieszkania skarżącego, wojskowy organ emerytalny, czyli Dyrektor Wojskowego Biura Emerytalnego w Szczecinie na zasadach określonych w k.p.a.
Zatem zaskarżone do sądu I instancji postanowienie Ministra Obrony Narodowej o przekazaniu wniosku skarżącego według właściwości do Dyrektora Wojskowego Biura Emerytalnego w Szczecinie było zgodne z prawem, a skarga na nie powinna zostać oddalona na podstawie art. 151 p.p.s.a.
Skoro jednak Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie nie uczynił tego, to rzeczą Naczelnego Sądu Administracyjnego rozpatrującego skargę kasacyjną wniesioną przez Ministra Obrony Narodowej, wobec stwierdzenia naruszenia prawa materialnego - art. 32 ust. 2 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin było uchylenie zaskarżonego wyroku I instancji i oddalenie skargi na podstawie art. 188 k.p.a.
W sytuacji, gdy zarzut skargi kasacyjnej dotyczący naruszenia prawa materialnego jest uzasadniony, a stan faktyczny sprawy w zakresie istotnym dla rozstrzygnięcia jest bezsporny, nie zachodzi potrzeba ustosunkowania się do zarzutów skargi kasacyjnej dotyczących naruszenia przepisów postępowania, gdyż te ostatnie naruszenia pozbawione są istotnego wpływu na wynik sprawy (por. wyrok NSA z dnia 18 czerwca 2007r. II GSK 46/07).
W tym stanie sprawy Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło