II OZ 1142/09

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jacek Chlebny po rozpoznaniu w dniu 22 grudnia 2009 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia T. H. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 4 listopada 2009 r., sygn. akt II SA/Ol 754/09 w zakresie odmowy przyznania prawa pomocy w sprawie ze skargi T. H. na decyzję Warmińsko-Mazurskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Olsztynie z dnia [...] czerwca 2009 r., Nr [...] w przedmiocie doprowadzenia budynku mieszkalnego do stanu poprzedniego postanawia: oddalić zażalenie. Zaskarżonym postanowieniem z dnia 4 listopada 2009 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie odmówił skarżącemu T. H. przyznania prawa pomocy w sprawie z jego skargi na decyzję Warmińsko-Mazurskiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Olsztynie z dnia [...] czerwca 2009 r. w przedmiocie doprowadzenia budynku mieszkalnego do stanu poprzedniego. W uzasadnieniu Sąd stwierdził, że skarżący nie wykazał, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Skarżący wraz z żoną posiadali oszczędności wielokrotnie przekraczające wysokość wpisu, jak również pozwalające na samodzielne ustanowienie adwokata. Na rachunku bankowym skarżącego i jego małżonki znajdowała się kwota 5500,99 zł. Środki te zostały wypłacone w dniu 21 sierpnia 2009 r., po odebraniu przez skarżącego wezwania do uiszczenia wpisu. Ponadto skarżący uzyskuje dochody w wysokości 1173,30 zł, zaś jego małżonka 1231, 53 zł miesięcznie. Opłaty za energię elektryczną, wodę, lekarstwa oraz telewizję kablową kształtują się na poziomie 616, 47 zł miesięcznie. Uwzględniając przedstawione przez stronę w toku postępowania informacje, posiadane oszczędności oraz wspólne dochody i wydatki małżonków Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził, że skarżący nie wykazał, iż nie może ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. W zażaleniu skarżący podniósł, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania, ponieważ znajduje się w trudnej sytuacji materialnej. Skarżący wskazał, że nie posiada żadnych oszczędności, a jego dochody wynoszą 993, 70 zł miesięcznie. Pieniądze te skarżący przeznacza na bieżące wydatki oraz na zakup lekarstw w kwocie 200 zł. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Instytucja prawa pomocy jest wyjątkiem od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania przez stronę i ma zastosowanie w szczególnie uzasadnionych przypadkach. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. W niniejszej sprawie uznać należy, że skarżący nie wykazał dostatecznie, że nie dysponuje wystarczającymi środkami na poniesienie kosztów postępowania sądowego. Trafnie więc Sąd pierwszej instancji oddalił wniosek o przyznanie prawa pomocy. Dla oceny, czy strona jest w stanie ponieść koszty postępowania (koszty sądowe i inne wydatki) istotne znaczenie ma jej stan majątkowy i dochody oraz sytuacja rodzinna. Oznacza to, że w przypadku, gdy skarżący wraz żoną prowadzi wspólne gospodarstwo domowe, nie można ograniczać się do sytuacji majątkowej i dochodów skarżącego, ale należy uwzględnić sytuację majątkową i dochody wszystkich członków rodziny prowadzących wspólne gospodarstwo domowe. Uwzględniając wysokość emerytury skarżącego i jego żony (w sumie 2225 zł miesięcznie netto), okoliczność, iż na wspólnym koncie skarżącego i jego żony w toku postępowania sądowego znajdowały się środki pieniężne w wysokości ponad pięciu tysięcy złotych, a także wysokość ponoszonych wydatków na leczenie (200 zł) oraz koszty utrzymania, należało dojść do wniosku, iż skarżący jest w stanie ponieść koszty postępowania sądowego. Okoliczność, iż w dniu 21 sierpnia 2009 r. żona skarżącego wypłaciła wszystkie zgromadzone na koncie środki nie oznacza, że skarżący w toku postępowania ich nie posiadał. W tym stanie rzeczy Sąd miał podstawy do oceny, iż skarżący jest w stanie ponieść koszty postępowania sądowego. Przy czym należy podkreślić, że obowiązek udzielenia wzajemnej pomocy przez małżonków i przyczynienia się do zaspokojenia stworzonej przez nich rodziny znajduje swoje umocowanie prawne w przepisach Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego (art. 13 i 27 KRO). Z obowiązku udzielenia pomocy drugiemu małżonkowi nie zwalnia nawet rozdzielność majątkowa. Ponadto nie sposób przyjąć, iż skarżący nie prowadzi wspólnego gospodarstwa z żoną skoro razem mieszkają oraz posiadają wspólne konto. Z tych przyczyn zażalenie skarżącego nie mogło być uwzględnione i podlega oddaleniu. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji postanowienia.