II SA/Sz 221/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Arkadiusz Windak, Sędziowie Sędzia WSA Barbara Gebel,, Sędzia WSA Katarzyna Grzegorczyk – Meder /spr./, Protokolant Małgorzata Płocharska-Małys, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 6 maja 2009 r. sprawy ze skargi J. W. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zarzutów w sprawie prowadzonego postępowania egzekucyjnego oddala skargę. Prezydent Miasta, występując w roli wierzyciela, po uprzednim doręczeniu J. W. w dniu [...] r. r. upomnienia, wystawił w dniu [...] r. tytuł wykonawczy, nr [...], obejmujący należności z tytułu opłat dodatkowych za nieopłacony postój pojazdu marki [...] o numerze rejestracyjnym [...] w strefie płatnego parkowania, obejmujący kwotę [...] zł oraz koszty upomnienia w wys. [...] zł. Jako podstawę prawną egzekwowanej należności wierzyciel wskazał ustawę z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2004 r. Nr 204, poz. 2086 ze zm.) oraz uchwałę Rady Miasta z dnia [...] r., Nr [...] w sprawie opłat za parkowanie pojazdów samochodowych na drogach publicznych w [...] oraz sposobu ich pobierania (Dz. Urz. Woj. [...] Nr [...], poz. [...].) oraz uchwałę Rady Miasta z dnia [...] r., Nr [...] zmieniająca uchwałę w sprawie ustalenia strefy płatnego parkowania, opłat za parkowanie pojazdów samochodowych na drogach publicznych Miasta [...] oraz sposobu ich pobierania (Dz. Urz. Woj. Zach. Nr [...], poz. [...]). Tytuł wykonawczy doręczono J. W. [...] r. Pismem z dnia [...] r. J. W. wniósł zarzuty na prowadzone postępowanie egzekucyjne. W uzasadnieniu zarzutów zobowiązany podał, że nie był użytkownikiem pojazdu i nigdy nie otrzymał wezwania do zapłaty za nieopłacony postój w strefie płatnego parkowania. Zobowiązany oświadczył nadto, że jego samochód użytkują różne osoby, jednakże nie jest on w stanie określić dnia i godziny w jakich osoby te używały pojazd. Postanowieniem z dnia [...] r. Prezydent Miasta uznał wniesione zarzuty dotyczące nieistnienia obowiązku, błędu co do osoby zobowiązanego oraz braku uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia za nieuzasadnione. Pismem z dnia [...] r. zobowiązany J. W. wniósł zażalenie na powyższe postanowienie wnosząc o jego uchylenie. W zażaleniu wskazał nadto imiona i nazwiska [...] osób, które użytkują jego samochód. Samorządowe Kolegium Odwoławcze, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) oraz art. 18, art. 33 i art. 34 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005 r. Nr 229, poz. 1954 ze zm.), postanowieniem nr [...] z dnia [...] r., utrzymało w mocy postanowienie Prezydenta Miasta z dnia [...] r. Argumentując zasadność swojego stanowiska Kolegium wskazało, że podstawą zarzutu mogą być wyłącznie okoliczności enumeratywnie wymienione w art. 33 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Ponadto, w sprawie mają zastosowanie przepisy art. 13 ust. 1 pkt 1 i art. 13b ust. 1, 2, 3, 4 i 5 oraz art. 13 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych oraz uchwała Rady Miasta z dnia [...] r., Nr [...] w sprawie ustalenia strefy płatnego parkowania, opłat za parkowanie pojazdów samochodowych na drogach publicznych Miasta [...] oraz sposobu ich pobierania i uchwała Rady Miasta z dnia [...] r., Nr [...]. Powołując się na treść § [...] ust. [...] i § [...] ust. [...] Kolegium stwierdziło, że obowiązek wniesienia opłaty za parkowanie oraz opłaty dodatkowej powstaje z mocy prawa. Zatem osoba, która parkuje pojazd w strefie płatnego parkowania bez ważnego biletu parkingowego winna mieć pełną świadomość, że narusza obowiązujące prawo w tym zakresie i może otrzymać zawiadomienie, które stwierdza jedynie fakt nieuiszczenia opłaty z tytułu parkowania pojazdu w strefie płatnego parkowania. W zakresie błędu co do osoby zobowiązanego Kolegium stwierdziło, że faktem jest, że zobowiązanym do opłaty za płatny postój jest korzystający z drogi, jednakże, w sytuacji, gdy korzystającym z drogi nie jest właściciel pojazdu wówczas winien on wskazać osoby, które użytkowały jego samochód i nie uiściły opłaty z tego tytułu. Zobowiązany wezwany do podania tych osób wskazał imiona i nazwiska [...] osób, które prawdopodobnie użytkują pojazd, jednakże nie wskazał ich adresów jak i terminów, w których osoby te z pojazdu korzystały. W ocenie Kolegium skarżący dysponując upomnieniem oraz danymi osób, które korzystały z pojazdu nie wykazał, która z tych osób w konkretnym terminie korzystała z pojazdu i stąd też zarzut błędu co do osoby zobowiązanej, nader ogólnikowy i nieskonkretyzowany, nie mógł zostać uwzględniony. Zdaniem Kolegium, nie jest również możliwa - z logicznego punktu widzenia - sytuacja, w której samochód o określonej wartości, często bardzo wysokiej, udostępniany jest różnym osobom a właściciel pojazdu nie jest w stanie podać konkretnie, kiedy te osoby korzystały z pojazdu. Obowiązek ustalenia osób korzystających z drogi, które użytkowały pojazd wnoszącego zażalenie spoczywa na nim, gdyż to on - podnosząc zarzut - zamierzał wywołać określony skutek prawny w postaci uchylenia się od odpowiedzialności. Powołując się na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 czerwca 2006 r. I OSK 209/07 Kolegium podniosło, że to w interesie skarżącego, w celu ustalenia osoby odpowiedzialnej za użycie pojazdu, jego uszkodzenie itp. leży wykazanie szczególnej dbałości o mienie, którego jest właścicielem. Skarżący nie prowadząc żądnej ewidencji pozbawił się środków dowodowych, które w tej sprawie miałyby kluczowe znaczenie dla ustalenia osoby zobowiązanej. Ryzyko nieposiadania takich dokumentów obciąża jedynie skarżącego. Organ egzekucyjny nie musi, a nawet nie może prowadzić postępowania dowodowego mającego na celu ustalenie korzystającego z drogi publicznej, ponieważ nie pozwalają ba to przepisy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Organ w takiej sytuacji może domniemywać, że korzystającym z drogi publicznej był właśnie właściciel samochodu. W przedmiotowej sprawie, w ocenie Kolegium, nie ulega wątpliwości, że samochód marki [...] o numerze rejestracyjnym [...] , należący do J. W. został zarejestrowany w strefie płatnego parkowania przez pełniących swoje obowiązki inspektorów i zapisany przez nich na blankietach zawiadomień o nieopłaconym postoju w strefie płatnego parkowania, które zostały umieszczone za wycieraczką przedniej szyby samochodu. Nie jest możliwe, uwzględniając zasady wiedzy i doświadczenia życiowego oraz logicznego rozumowania, aby inspektor SPP wypisał zawiadomienie o nieopłaconym postoju, wpisując w nim markę i numer rejestracyjny samochodu zobowiązanego, mimo że tego dnia, o wskazanej godzinie w tej części miasta nie widział takiego pojazdu na terenie strefy, bądź też wystawił takie wezwanie, widząc prawidłowo wypełniony i ważny blankiet opłaty za postój. J. W. zaskarżył wyżej opisane postanowienie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wnosząc o stwierdzenie jego nieważności. Podtrzymując zarzut błędu co do osoby zobowiązanego oświadczył, że nie pamięta kto użytkował jego pojazd w okresach wskazanych w upomnieniu, które zostało mu przekazane dopiero po około [...] latach od dat w nim wskazanych. Według Skarżącego, nie otrzymał żadnego wezwania i ukarany powinien być użytkownik samochodu, a nie on, bowiem parkuje zawsze z ważnym biletem parkingowym. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny z w a ż y ł, co następuje Sądowa kontrola zaskarżonego postanowienia, dokonana według kryterium zgodności z prawem i w granicach rozstrzygania Sądu zakreślonych przez art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), nie dostarczyła podstaw do uwzględnienia skargi. Zaskarżone postanowienie wydane zostało w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym w oparciu o przepisy ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005 r. Nr 229, poz. 1954 ze zm.). W trakcie tego postępowania skarżący, po uprzednim doręczeniu mu upomnienia oraz odpisu tytułu wykonawczego z dnia [...] r., Nr [...], w ustawowym terminie wniósł zarzuty w sprawie prowadzonego postępowania egzekucyjnego, wskazując na nieistnienie obowiązku uiszczenia opłaty z tytułu nieopłaconego postoju w Strefie Płatnego Parkowania oraz błąd co do osoby zobowiązanego. W związku z tym, że wierzyciel – Prezydent Miasta występował w sprawie również w roli organu egzekucyjnego, rozpatrzył wniesione zarzuty w trybie art. 34 § 4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji uznając je, podobnie jak i organ odwoławczy, za nieuzasadnione. Przystępując do oceny stanowiska organów zaprezentowanych w sprawie, w pierwszej kolejności wskazać należy, że zgodnie z art. 13 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2007 r. Nr 19, poz. 115 ze zm.), korzystający z dróg publicznych są obowiązani do ponoszenia opłat za parkowanie pojazdów samochodowych na drogach publicznych w strefie płatnego parkowania. W myśl art. 13b ust. 1 powołanej ustawy, opłatę, o której mowa w art. 13 ust. 1 pkt 1, pobiera się za parkowanie pojazdów samochodowych w strefie płatnego parkowania, w wyznaczonym miejscu, w określone dni robocze, w określonych godzinach lub całodobowo. Kolejne przepisy art. 13b ustawy o drogach publicznych określają zasady ustalania strefy płatnego parkowania (ust. 2) i upoważniają radę gminy (miasta) do ustalania takiej strefy (ust. 3) oraz do ustalania wysokości stawek opłaty za parkowanie pojazdów w takiej strefie i do określenia sposobu pobierania tej opłaty (ust. 4 pkt 1 i 3). W ust. 5 wymienionego artykułu ustawodawca określił między innymi dopuszczalne różnicowanie wysokości opłat w zależności od czasu parkowania, a w ust. 7 wskazał, że wymienione opłaty pobiera zarząd drogi, a w przypadku jego braku - zarządca drogi. Ponadto, zgodnie z art. 13f omawianej ustawy, za nieuiszczenie opłat, o których mowa w art. 13 ust. 1 pkt 1, pobiera się opłatę dodatkową (ust. 1), przy czym wysokość i sposób jej pobierania określa rada gminy (miasta), lecz jej wysokość nie może przekraczać 50 zł (ust. 2), opłatę tę pobiera zarząd drogi, a w przypadku jego braku zarządca drogi (ust. 3). Podejmując uchwałę Nr [...] z dnia [...] r. w sprawie ustalenia strefy płatnego parkowania, opłat za parkowanie pojazdów samochodowych na drogach publicznych oraz sposobu ich pobierania, Rada Miasta wykorzystała upoważnienie zawarte we wskazanych wyżej przepisach ustawy o drogach publicznych. Uchwała ta, jak i uchwała ją zmieniająca Nr [...] z dnia [...] r., wydane na podstawie i w granicach upoważnienia ustawowego, są aktami prawa miejscowego i zgodnie z art. 87 ust. 2 Konstytucji RP stanowią źródło powszechnie obowiązującego prawa na terenie Miasta [...]. Przepisy omawianych uchwał Rady Miasta, jako przepisy obowiązujące na terenie [...], dotyczą więc każdego, kto parkuje pojazd na terenie wyznaczonej Strefy Płatnego Parkowania. Zgodnie z § [...] ust. [...] w/w uchwały Rady Miasta nr [...], opłata dodatkowa za nieuiszczenie opłaty za parkowanie pojazdów samochodowych na drogach publicznych w SPP wniesiona w terminie 7 dni od nieopłaconego postoju wynosi [...] zł, a po tym terminie [...] zł. Uznać zatem należy, że działanie organów w niniejszej sprawie a w szczególności żądanie przez Prezydenta Miasta uiszczenia opłat określonych w tytule wykonawczym, znajdowało oparcie w przepisach powszechnie obowiązującego prawa. Ponadto, przytoczone wyżej regulacje prawne prowadzą do istotnego stwierdzenia, że obowiązek ponoszenia opłat za pozostawienie pojazdu w strefie płatnego parkowania powstaje wprost z przepisów prawa, bez potrzeby jego konkretyzacji w drodze aktu indywidualnego, np. decyzji (vide: wyrok NSA z dnia 7 grudnia 2005 r., sygn. akt FSK 2580/04; wyrok WSA w Szczecinie z dnia 26 lipca 2006 r., sygn. II SA/Sz 534/06, niepubl.). Opłata dodatkowa, o której mowa w art. 13f ustawy o drogach publicznych, jest bowiem funkcjonalnie związana z opłatą za parkowanie pojazdu w Strefie Płatnego Parkowania uregulowaną w art. 13 ust. 1 pkt 1 tej ustawy, a ustawowe określenie: "Za nieuiszczenie opłat, o których mowa w art. 13 ust. 1 pkt 1, pobiera się opłatę dodatkową", wskazuje na to, że obowiązek jej uiszczenia wynika z mocy prawa, zaś ustawodawca nie przewidział konieczności wydawania w tym przedmiocie jakiegokolwiek aktu administracyjnego. W konsekwencji, po stronie zarządcy (zarządu) drogi nie istnieje również obowiązek doręczania właścicielowi pojazdu orzeczenia w tym zakresie. Zasadnie przyjęło Samorządowe Kolegium Odwoławcze, że w razie nieuiszczenia opłaty za parkowanie, obowiązek jej uiszczenia obciąża - co do zasady - właściciela pojazdu. Właściciel jest bowiem na ogół korzystającym z drogi, chyba że udowodni, że pojazd użyczył innej osobie, a taka sytuacja nie wystąpiła w rozpatrywanej sprawie. Skarżący co prawda zasygnalizował, że być może w okresach wyszczególnionych w upomnieniu, pojazd użytkował ktoś z jego członków rodziny wymieniając z imienia i nazwiska [...] osób, jednakże nie wskazał która z tych osób w terminach wynikających z upomnienia korzystała z pojazdu będącego jego własnością. Odnosząc się do tak prezentowanego stanowiska skarżącego należy zauważyć, że, dowodów na okoliczność kto i kiedy używał stanowiący jego własność samochód nie mógł przeprowadzić z urzędu sam organ, albowiem - jak to wskazano powyżej - to nie organ egzekucyjny nakłada na korzystającego z dróg publicznych obowiązek uiszczenia należnej opłaty. Ma on prawo domniemywać, że korzystającym z dróg publicznych był właściciel samochodu. Ten ostatni zaś może dochodzić swych racji, podnosząc w toku postępowania egzekucyjnego zarzut, o którym mowa w art. 33 pkt 4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, tj. błędu, co do osoby zobowiązanego, wskazując jednocześnie osoby, którym w tym czasie umożliwił korzystanie z pojazdu (vide: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 czerwca 2007 r., sygn. akt I OSK 209/07, Lex nr 344875). Ustosunkowując się do kwestionowanego przez skarżącego faktu doręczania mu "zawiadomień", należy wyjaśnić, że sporządzane przez inspektora SPP zawiadomienia dokumentują jedynie fakt nieuiszczenia opłaty, a zarazem informują właściciela pojazdu o powstałym obowiązku dokonania opłaty, lecz nie nakładają tego obowiązku. Doręczenie tej informacji nie wymaga zatem doręczenia w sposób przewidziany przepisami kodeksu postępowania administracyjnego, tj. "za potwierdzeniem odbioru". W aktach rozpatrywanej sprawy znajduje się [...] zawiadomień o nieopłaconym postoju pojazdu marki [...], wystawionych przez różnych inspektorów Strefy Płatnego Parkowania (o czym świadczą odmienne numery służbowe i podpisy). Z zawiadomień tych wynika, że pojazd Skarżącego, bez uiszczenia opłaty, parkowany był w Strefie Płatnego Parkowania. W zawiadomieniach wskazane są konkretne dane dotyczące ulicy postoju, godziny sporządzenia zawiadomienia, numeru rejestracyjnego i marki pojazdu, data (dzień, miesiąc, rok) oraz numer służbowy inspektora wypełniającego zawiadomienie. Posiadając takie, jak opisane wyżej dowody, Samorządowe Kolegium Odwoławcze trafnie odwołując się do wiedzy i doświadczenia życiowego oraz zasad logicznego rozumowania, dokonując tzw. swobodnej oceny dowodów, zgodnie z art. 80 kpa, miało podstawę do przyjęcia, że dowody te w sposób wystarczający dokumentują fakty nieuiszczenia przez Skarżącego opłaty za parkowanie pojazdu w Strefie Płatnego Parkowania, co skutkowało żądaniem uiszczenia opłaty dodatkowej w wys. [...] zł za każdy nieopłacony postój. W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny uznając, że zaskarżone postanowienie jest zgodne z prawem, na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł o oddaleniu skargi.