I SA/Łd 1511/08

WyrokWSA w Łodzi2009-05-07

Skład orzekający: Bogusław Klimowicz, Teresa Porczyńska, Paweł Kowalski

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy faktury wystawione przez osobę, która formalnie zarejestrowała działalność gospodarczą, ale faktycznie nie prowadziła jej samodzielnie, a jedynie użyczyła swojego nazwiska innym osobom, mogą stanowić podstawę do obniżenia podatku należnego o podatek naliczony?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że faktury wystawione przez podmiot, który formalnie zarejestrował działalność gospodarczą, ale faktycznie nie prowadził jej samodzielnie, a jedynie użyczył swojego nazwiska innym osobom, nie mogą stanowić podstawy do obniżenia podatku należnego o podatek naliczony. Dotyczy to sytuacji, gdy sprzedaż została udokumentowana fakturami wystawionymi przez podmiot nieuprawniony do ich wystawienia, a podatnik wiedział lub mógł wiedzieć o oszukańczym charakterze transakcji. Sąd powołał się na art. 88 ust. 3a pkt 1 lit. a) oraz art. 88 ust. 3a pkt 4a ustawy o VAT, podkreślając, że odliczeniu podlega podatek naliczony związany z faktycznie dokonanymi transakcjami.
Stan faktyczny
Spółka "A" Sp. z o.o. zaskarżyła decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł., która utrzymała w mocy decyzję organu I instancji określającą Spółce zobowiązanie w podatku od towarów i usług. Organ I instancji zakwestionował zastosowanie przez Spółkę stawki VAT 0% do sprzedaży tkaniny na rzecz kontrahenta ze Słowacji z powodu braku wymaganych dokumentów potwierdzających wywóz towarów. Ponadto, organ zakwestionował prawo Spółki do obniżenia podatku należnego o podatek naliczony z faktur wystawionych przez firmę "B" M. K., uznając, że M. K. nie prowadził samodzielnie działalności gospodarczej, a jedynie użyczył swojego nazwiska. Spółka zarzuciła naruszenie przepisów ustawy o VAT i Ordynacji podatkowej.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Bogusław Klimowicz Sędziowie Sędzia NSA Teresa Porczyńska (spr.) Sędzia WSA Paweł Kowalski Protokolant Asystent sędziego Paweł Pijewski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 kwietnia 2009 r. sprawy ze skargi "A" Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Ł. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie określenia zobowiązania w podatku od towarów i usług za okresy rozliczeniowe od stycznia do grudnia 2005 r. oddala skargę. I SA/Łd 1511/08 UZASADNIENIE Decyzją z dnia [...] nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej w Ł., po rozpatrzeniu odwołania A Sp. z o.o. z siedzibą w Ł. od decyzji Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w Ł. z dnia [...], utrzymał w mocy decyzję organu podatkowego I instancji, określającą wskazanej Spółce zobowiązanie w podatku od towarów i usług za sierpień i wrzesień 2005 r. i nadwyżkę podatku naliczonego nad należnym w poszczególnych miesiącach 2005 r., do przeniesienia na następny miesiąc. Organ I instancji zakwestionował zastosowanie przez Spółkę stawki podatkowej VAT 0% do opodatkowania sprzedaży tkaniny syntetycznej dokonanej na rzecz T. D. – kontrahenta, którego siedziba znajdowała się w B. B., położonej na terenie Słowacji, udokumentowanej fakturami o Nr: [...] z dnia [...], [...] z dnia [...], [...] z dnia [...] i [...] z dnia [...]. Z treści faktur i dowodów WZ wynikało, że nabywca odebrał towary z magazynu Spółki własnym transportem. Wobec braku dokumentów wymaganych przez art.42 ust.3 i 4 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz.U. Nr 54, poz.535 ze zm.; dalej ustawa VAT), wskazujących rodzaj i nr rejestracyjny środka transportu wywożącego towary, specyfikacji poszczególnych sztuk ładunku, potwierdzenia przyjęcia towarów we wskazanym przez nabywcę miejscu znajdującym się na terenie innego państwa członkowskiego UE, nie uznano udokumentowanej wymienionymi fakturami sprzedaży tkaniny za dostawy wewnątrzwspólnotowe. Opodatkowano zatem sprzedaż według stawki 22%, właściwej dla sprzedaży krajowej, zgodnie z art.41 ust.1 w zw. z art.42 ust. 12 ustawy VAT. Zastosowanie stawki 0% dla tej sprzedaży skutkowało zaniżeniem przez Spółkę podatku należnego. Organ I instancji zakwestionował także prawo Spółki do obniżenia podatku należnego o podatek naliczony wynikający z poszczególnych faktur z miesięcy: wrzesień, październik i listopad 2005 r., rozliczających zakup przędzy, wystawionych przez firmę B z siedzibą w W. Organ zaprezentował takie stanowisko w wyniku ustalenia, że M. K. nie prowadził samodzielnie działalności gospodarczej pod firmą B, a jedynie użyczył swojego nazwiska jako firmy dla innej osoby prowadzącej działalność gospodarczą pod jego szyldem. Ustaleń takich dokonano po przeprowadzeniu czynności sprawdzających prawidłowość i rzetelność dokumentów wystawionych przez firmę działającą pod nazwą B z siedzibą w W., uzupełnionych dokumentami (protokółami z zeznań) z Sądu Rejonowego dla W. P. – P. oraz z Urzędu Skarbowego W. P., którą włączono do postępowania kontrolnego postanowieniem z dnia 23.11.2007 r. Zebrane dokumenty potwierdzają, że M. K. nie prowadził samodzielnie działalności gospodarczej, a jedynie zarejestrował jej rozpoczęcie we właściwych urzędach. Zeznał w toku przesłuchań w Komendzie Rejonowej Policji W. [...] oraz w Urzędzie Skarbowym W. P., że dokumenty uzyskane po dokonaniu rejestracji działalności gospodarczej przekazał nieznanej osobie. Zeznał także, że: nie dysponuje dokumentacją firmy i nie wie gdzie ona jest przechowywana; nigdy nie wystawiał żadnych faktur sprzedaży; podpisywał jedynie dokumenty rejestracyjne i deklarację VAT za miesiąc czerwiec 2005 r.; otrzymywał miesięcznie 1000,00 zł tytułem wynagrodzenia. W związku z powyższym organ I instancji stwierdził, że M. K. nie był podatnikiem podatku VAT w rozumieniu art.15 ustawy VAT bowiem przepis ten stanowi, że podatnikami podatku VAT są osoby prawne, jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej oraz osoby fizyczne wykonujące samodzielnie działalność gospodarczą, bez względu na cel lub rezultat tej działalności. Nie był więc uprawniony do wystawiania faktur VAT. W konsekwencji organ ten przyjął, że faktury wystawione w miesiącach: wrześniu, październiku i listopadzie 2005 r. przez firmę B nie stanowią dla spółki A podstawy do obniżenia podatku należnego o podatek naliczony wykazany w tych fakturach, ponieważ faktury te wystawione zostały przez podmiot nieuprawniony. Organ powołał tu art.88 ust.3a pkt.1 lit.a ustawy VAT. Na podstawie art.21 § 1 pkt.1, § 3 i § 3a ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (j.t. Dz.U. z 2005 r. Nr 8, poz.60 ze zm.; dalej ustawa O.p.) organ I instancji określił spółce zobowiązanie w podatku od towarów i usług za miesiąc sierpień 2005 r. i za miesiąc wrzesień 2005 r. oraz kwotę nadwyżki podatku naliczonego nad należnym do przeniesienia na następny miesiąc od stycznia do lipca 2005 r. i od października do grudnia 2005 r., tj. inaczej niż spółka wykazała w deklaracjach. W odwołaniu od tej decyzji spółka zarzuciła naruszenie art.42 ust.1 pkt.2, ust.3, ust.4 i ust.12 oraz art.88 ust.3a pkt.1 lit.a ustawy VAT oraz art.121 § 1, art.122, art.180 § 1 i art.187 ustawy O.p. Powołując się na oświadczenie księgowej B. O. spółka podniosła, że przekazała kontrolującym dokumenty potwierdzające realizację dostaw wewnątrzwspólnotowych na rzecz T. D. z B. B. w Słowacji. Prawo spółki do zastosowania stawki podatku VAT 0% do opodatkowania tych dostaw zrealizowanych od stycznia do maja 2005 r. o łącznej wartości 4.693,00 zł nie powinno więc być kwestionowane. Odnośnie zakwestionowania prawa spółki do obniżenia podatku należnego o podatek VAT wynikający z faktur wystawionych przez firmę B spółka zarzuciła organowi I instancji, że bezpodstawnie uznał tą firmę za nieistniejącą. Podniosła, że załączyła do sprawy dokumenty, z których wynika, że firma B została zarejestrowana otrzymując zaświadczenie o wpisie do ewidencji działalności gospodarczej, nadano jej numer regon, numer identyfikacji podatkowej. Firma złożyła w Urzędzie Skarbowym dokument NIP-1. Posiadała także rachunek bankowy. M. K. udzielił upoważnienia w formie przedstawicielstwa bezpośredniego. Złożył także deklarację VAT-7. Spółka zarzuciła także, że organ I instancji ustalił nieprowadzenie działalności gospodarczej przez M. K. bez badania dokumentacji związanej z działalnością gospodarczą. Oparł się na dokumentacji z innych postępowań, która nie może stanowić w przedmiotowej sprawie materiału dowodowego. Spółka przyznaje, że być może M. K. prowadził działalność na zasadach tzw. niedookreślonej cichej spółki, za udział w której otrzymywał wynagrodzenie. Nie można jednak twierdzić, że był to podmiot nieistniejący. Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. po rozpatrzeniu odwołania strony podzielił stanowisko organu I instancji uznając, że postępowanie dowodowe przeprowadzone zostało zgodnie z prawem a ustalenia w zakresie stanu faktycznego nie budzą zastrzeżeń. Organ odwoławczy wyjaśnił, że analiza spisu dokumentów przedkładanych w toku kontroli nie potwierdza by strona złożyła dokumenty potwierdzające realizację dostaw wewnątrzwspólnotowych, to jest potwierdzających wywóz towarów z Polski na Słowację. Przeprowadzone z urzędu przez organ odwoławczy postępowanie uzupełniające z udziałem Naczelnika [...] Urzędu Celnego w Ł. w celu uzupełnienia materiału dowodowego w tym zakresie potwierdziło brak dowodów świadczących o wywozie towarów z terytorium kraju i dostarczenia ich nabywcy na Słowacji. Niezasadny jest w tej sytuacji, w ocenie organu odwoławczego, zarzut naruszenia art.42 ust.1 pkt.2, ust.3, ust.4 i ust.12 ustawy VAT. Organ odwoławczy nie stwierdził również aby w postępowaniu przed organem I instancji naruszono art..88 ust.3a pkt.1 lit.a powołanej ustawy, kwestionując prawo spółki do obniżenia podatku należnego o podatek naliczony wynikający z 16 faktur wystawionych w 2005 r. przez firmę B. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wyjaśniono, że z protokółu przesłuchania strony spisanego w Urzędzie Skarbowym W. P. w dniu [...] wynika, że M. K. pouczony o odpowiedzialności karnej za fałszywe zeznania potwierdził, iż firmował swoim nazwiskiem działalność gospodarczą nieznanych mu bliżej osób. Zgodził się być figurantem za wynagrodzenie miesięczne w wysokości 1000,00 zł. Stwierdził, że nigdy nie wystawiał żadnych dokumentów dotyczących prowadzonej działalności, a w szczególności żadnych faktur sprzedaży i zakupu VAT. Wyjaśniono także, że ustalenia zawarte w protokóle z kontroli przeprowadzonej w dniach [...]. przez pracowników Urzędu Skarbowego W. P. w zakresie prawidłowości rozliczenia podatku od towarów i usług przez firmę B za okresy czerwiec – październik 2005 r. także potwierdzają, że M. K. nie prowadził działalności gospodarczej zarejestrowanej na jego nazwisko. Do protokółu z tej kontroli załączono protokół z przesłuchania strony z dnia [...] M. K. potwierdził swoje zeznania z przesłuchania go jako strony. Stwierdził, że podpisał dostarczoną mu deklarację VAT-7 za czerwiec 2005 r. Żadnych innych dokumentów nie podpisywał. Nie wie kto podpisał okazane mu dokumenty podpisane jego nazwiskiem. Nie wie także kto prowadził dokumentację księgową i gdzie ona się znajduje. Zeznania o treści zgodnej z wyżej opisanymi M. K. złożył również w trakcie przesłuchania go w charakterze świadka przez Komendę Rejonową Policji W. [...] (protokół z dnia [...]). Organ odwoławczy uznał w związku z powyższym, że sporne faktury nie dokumentowały czynności sprzedaży dokonanych przez M. K. Tym samym spółka, posiadając faktury dokumentujące czynności, które w rzeczywistości nie miały miejsca nie miała prawa odliczyć podatku z tych faktur. Organ odwoławczy ocenił jako bezpodstawny zarzut, że organ I instancji uznała firmę Impet M. K. za nieistniejącą i wyjaśnił, że teza taka nie wynika z uzasadnienia decyzji tego organu. Organ I instancji ustalił natomiast że M. K. nie prowadził samodzielnie działalności gospodarczej pod zarejestrowaną firmą, a jedynie użyczył swojego nazwiska jako firmy dla innej osoby prowadzącej działalność pod jego szyldem. Za niezasadne uznał organ odwoławczy także zarzuty dotyczące nie badania przez organ I instancji dokumentacji związanej z działalnością gospodarczą. Przeczą temu w ocenie organu odwoławczego dokumenty włączone do akt sprawy jako dowód w sprawie postanowieniem Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w Ł. z listopada 2007 r. Wyjaśnił, że na mocy art.180 ustawy O.p. dokumenty zgromadzone w innych postępowaniach mogły być dowodami w analizowanej sprawie podatkowej. W związku z powyższym organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję organu podatkowego I instancji. W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi strona zarzuciła zaskarżonej decyzji jedynie niezgodność z prawem polegającą na niewłaściwym zastosowaniu art.88 ust.3a pkt.1 lit. a ustawy VAT. Strona podniosła, że czynności sprzedaży przędzy dokonywała osoba upoważniona przez M. K. Istniał podmiot i przedmiot sprzedaży. Nie można więc było uznać, że nie istnieje sprzedawca bądź, że nie było sprzedaży. Powołała się na orzecznictwo sądów administracyjnych. Odnosząc się do prezentowanych w orzecznictwie poglądów podkreśliła, że w kwestionowanych decyzjach nie wykazano że podatnik mógł przewidywać, że transakcja miała na celu uzyskanie korzyści podatkowej. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga nie jest uzasadniona. Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) i art.3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153 poz.1270 ze zm.; dalej p.p.s.a), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem i stosują środki określone w ustawie. Mając na uwadze powyższe przesłanki Wojewódzki Sąd Administracyjny nie uwzględnił skargi, albowiem nie stwierdził, aby zaskarżona decyzja administracyjna i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji naruszały prawo materialne lub przepisy postępowania podatkowego w sposób mogący wpłynąć na wynik sprawy. Organy podatkowe nie naruszyły przepisów postępowania podatkowego ani prawa materialnego, kwestionując prawo spółki do zastosowania stawki podatku VAT 0% do opodatkowania dostaw wewnątrzwspólnotowych zrealizowanych według twierdzeń strony skarżącej od stycznia do maja 2005 r. na rzecz kontrahenta ze Słowacji, o łącznej wartości 4.693,00 zł. Postępowanie przed organami podatkowymi wykazało brak dokumentów potwierdzających realizację dostaw wewnątrzwspólnotowych, to jest potwierdzających wywóz towarów z Polski na Słowację. Nie ma w tej sytuacji podstaw do uznania za zasadny zarzutu naruszenia przepisów art.42 ust.1 pkt.2, ust.3, ust.4 i ust.12 ustawy VAT, przewidujących stawkę VAT 0% w przypadku dostaw wewnątrzwspólnotowych i określających warunki jakie podatnik ma spełnić aby zastosować taką stawkę podatku. Podkreślić tu należy, że strona skarżąca uznała za właściwe stanowisko organów podatkowych gdyż nie było ono przedmiotem skargi skierowanej do WSA w Łodzi, co wyraźnie oświadczył pełnomocnik strony na rozprawie w dniu 24 kwietnia 2009 r. Sporne pozostało stanowisko organów podatkowych w zakresie, w którym zakwestionowały prawo podatnika do obniżenia podatku należnego o podatek naliczony, wynikający z 16 faktur wystawionych przez firmę B w okresie wrzesień – październik 2005 r. Stan prawny obowiązujący w tym okresie to uregulowania zawarte w powoływanej wyżej ustawie VAT z 11 marca 2004 r. Z art.86 ust.1 tej ustawy wynika prawo strony, do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego, w zakresie, w jakim towary i usługi są wykorzystywane do wykonywania czynności opodatkowanych. Przepis ust.2 pkt.1a) art.86 stanowi, że kwota podatku naliczonego to suma kwot podatku określonych w fakturach otrzymanych przez podatnika z tytułu nabycia towarów i usług. Jednakże prawo to wolą ustawodawcy zostało ograniczone. Z art.88 ust.3a ustawy VAT, dodanego przez art.1 pkt.22 lit. b ustawy z dnia 21 kwietnia 2005 r. (Dz.U. z 2005 r. Nr 90, poz.756), zmieniającej ustawę VAT z dniem 1 czerwca 2005 r. wynika, że nie stanowią podstawy do obniżenia podatku należnego oraz zwrotu różnicy podatku lub zwrotu podatku naliczonego faktury i dokumenty celne w przypadku gdy: sprzedaż została udokumentowana fakturami lub fakturami korygującymi wystawionymi przez podmiot nieistniejący lub nieuprawniony do wystawiania faktur lub faktur korygujących (pkt.1 a), a także w przypadku gdy stwierdzają czynności, które nie zostały dokonane – w części dotyczącej tych czynności (pkt.4a). Organy przyjęły, że M. K. nie był podatnikiem podatku VAT w rozumieniu art.15 ust.1 ustawy VAT, jako że nie wykonywał samodzielnie działalności gospodarczej, a jedynie użyczył swojego nazwiska jako firmy dla innej osoby prowadzącej działalność pod jego szyldem. Nie był więc uprawniony do wystawiania faktur. Zatem zgodnie z art.88 ust.3a pkt.1a ustawy, faktury podpisane przez M. K. nie stanowią podstawy do obniżenia podatku należnego o wynikający z nich podatek naliczony. Należy zgodzić się z prezentowanym w orzecznictwie poglądem, że zgodnie z przepisami prawa wspólnotowego, art. 88 ust. 3a pkt 1 lit. a) ustawy VAT nie pozwala na odmowę prawa do odliczania podatku VAT, zawartego w fakturach wystawionych przez podmiot, który był w dacie ich wystawienia podatnikiem podatku VAT oraz prowadził działalność gospodarczą i był uprawniony do wystawiania faktur VAT. Sprzeczna z prawem wspólnotowym jest wykładnia art. 88 ust. 3a pkt 1 lit. a) tej ustawy, uznająca, że organ podatkowy ma prawo odmówić odliczenia podatku VAT zawartego w fakturach dotyczących faktycznie zrealizowanych usług, gdy zbywca usługi nie dokonał zgłoszenia rejestracyjnego czy jego aktualizacji i nie zapłacił należnego podatku (por. wyrok wsa z dnia 13.09.2007 r., sygn. akt I SA/Ol 271/07, M. Podat. 2008/04/39; Lex nr 300065) Istotny staje się zapis art. 5 ust. 2 ww. ustawy stwierdzający, że czynności określone w ust. 1 podlegają opodatkowaniu niezależnie od tego, czy zostały wykonane z zachowaniem warunków oraz form określonych przepisami prawa. W analizowanej sprawie nie mamy do czynienia z podatnikiem niezarejestrowanym, ale z podatnikiem nieuprawnionym do wystawienia faktur VAT Zgodnie z art.106 ust.1 ustawy, do wystawienia faktur zobowiązani są podatnicy, o których mowa w art.15 ust. 1 ustawy, wykonujący samodzielnie działalność gospodarczą, o której mowa w art.15 ust.2 ustawy. Okolicznością wystarczająco udowodnioną w postępowaniu podatkowym jest, że M. K. nie prowadził działalności gospodarczej, mimo jej zarejestrowania pod swoim nazwiskiem. A contrario przyjąć by można, że faktura wystawiona przez podmiot, który nie może być podatnikiem, a więc przez podmiot nieuprawniony, nie potwierdza czynności opodatkowanej i nie może, nawet w sytuacji faktycznego nabycia przez podatnika towaru, stanowić podstawy do odliczenia podatku naliczonego. Konieczne jest tu jednak odwołanie się do uregulowań unijnych. Zgodnie z art.22 ust.8 VI Dyrektywy, nie naruszając przepisów, które mają być wydane zgodnie z art.17 ust.4, Państwa Członkowskie mogą nałożyć inne obowiązki, które uznają za konieczne do prawidłowego naliczenia i pobrania podatku i uniknięcia oszustw podatkowych. Przepis art.88 ust.3a pkt.1 lit.a ustawy należy do tej kategorii przepisów. Musi być jednak interpretowany zgodnie z celem regulacji (zapobieganie nadużyciom). Standardy wykładni prawa wspólnotowego ustalane są przez orzecznictwo ETS, który wielokrotnie podkreślał, że w procesie interpretacji prawa konieczne jest uwzględnianie nie tylko brzmienia przepisu prawa wspólnotowego, lecz także kontekstu w jakim przepis ten występuje oraz celu normy, której część stanowi. Np. w wyroku ETS z 211 lutego 2006 r. w sprawie Halifax plc i in., sygn. C-255/02 Trybunał stwierdził, że VI Dyrektywa powinna być interpretowana w ten sposób, iż sprzeciwia się ona prawu podatnika do odliczenia podatku od wartości dodanej, jeżeli transakcje, z których wynika to prawo stanowią nadużycie. Dla stwierdzenia nadużycia wymagane jest, po pierwsze, aby transakcje, pomimo iż spełniają formalnie przesłanki przewidziane w odpowiednich przepisach VI Dyrektywy i ustawodawstwa krajowego transponującego tę dyrektywę, skutkowały uzyskaniem korzyści podatkowej, której przyznania byłoby sprzeczne z celem tych przepisów. Po drugie, z ogółu obiektywnych okoliczności powinno również wynikać, iż zasadniczym celem tych transakcji jest uzyskanie korzyści podatkowej. W wyroku tym, powołując się na swoje wcześniejsze orzeczenia, ETS stwierdził ponadto, że podmioty nie mogą powoływać się na normy prawa wspólnotowego w celach nieuczciwych lub stanowiących nadużycie. W rzeczywistości bowiem nie można poszerzać zakresu uregulowania wspólnotowego tak, aby objąć nim nadużycia podmiotów gospodarczych, to znaczy transakcje, które nie są przeprowadzane w ramach zwykłych transakcji handlowych, lecz wyłącznie w celu nadużycia korzyści przewidzianych w prawie wspólnotowym. Zasada zakazu nadużycia znajduje zastosowanie również w dziedzinie podatku VAT. W rzeczywistości bowiem walka z oszustwem, unikaniem opodatkowania i ewentualnymi nadużyciami jest celem uznanym i wspieranym przez VI Dyrektywę (pkt 68-71 tego wyroku). Mając powyższe na uwadze należy przyjąć, że czyni zadość zasadzie proporcjonalności oraz zasadzie neutralności taka interpretacja przepisu art.88 ust.3a pkt.1 lit.a ustawy VAT, zgodnie z którą nie zachodzi podstawa do obniżenia podatku należnego o podatek naliczony w przypadku, gdy sprzedaż została udokumentowana fakturą wystawioną przez podmiot nieuprawniony lub nieistniejący, a podatnik wiedział lub mógł wiedzieć o oszukańczym charakterze transakcji. Z zaskarżonej decyzji nie wynika by ustalenia dokonane w postępowaniu podatkowym uprawniały do stwierdzenia, że skarżąca spółka wiedziała lub mogła wiedzieć, że na fakturach widnieje podpis osoby nieuprawnionej do ich wystawienia. Zakwestionowanie prawa do obniżenia podatku należnego o podatek naliczony wynikający z analizowanych faktur na podstawie art.88 ust.3a pkt.1 lit.a ustawy VAT jest w danym stanie faktycznym n nieprawidłowe. Należy jednak zwrócić uwagę na przepis art.88 ust.3a pkt.4a ustawy VAT nie powołany przez organy jako podstawa rozstrzygnięcia, z którego wynika, że nie stanowią podstawy do obniżenia podatku należnego oraz zwrotu różnicy podatku lub zwrotu podatku naliczonego faktury i dokumenty celne w przypadku gdy stwierdzają czynności, które nie zostały dokonane – w części dotyczącej tych czynności. Treść zacytowanego wyżej przepisu oznacza, że aby zrealizować uprawnienie podatnika do obniżenia podatku należnego o podatek naliczony musi on dysponować fakturą dokumentującą nie jakąkolwiek dokonaną czynność gospodarczą, lecz właśnie tę którą potwierdza przedmiotowa faktura. Skoro zgodnie z art.106 ust.1 ustawy VAT faktura winna zawierać dane pozwalające na zidentyfikowanie transakcji oraz jej stron (nabywcy i sprzedawcy) to znaczy, że odliczeniu podlega tylko ten podatek naliczony, który został zapłacony w związku z transakcją oznaczoną na przedmiotowej fakturze. Warunek ten nie jest zaś spełniony nawet wówczas, gdy towar faktycznie znalazł się w dyspozycji podatnika, lecz faktura która miałaby dokumentować jego otrzymanie w istocie dotyczy innej niż rzeczywista transakcji (por. wyrok z dnia 25.04.2007 r. I SA/Łd sygn. akt 241/06 nie publ.). Sporne faktury nie odzwierciedlają czynności, które zostały faktycznie dokonane między wskazanymi w nich podmiotami. Rzeczywiste odzwierciedlenie operacji gospodarczej to wykazanie w fakturze obrotu faktycznie dokonanego między wskazanymi w niej podmiotami. Możliwość obniżenia podatku należnego o podatek naliczony wynikający z takich faktur wyłączona jest przez art.88 ust.3a pkt.4a ustawy VAT. Fakt, że skarżący nie powołał wskazanego przepisu jako podstawy rozstrzygnięcia, a powołał wadliwie inny przepis nie czyni koniecznym uchylenia zaskarżonej decyzji w świetle art.145 § 1 pkt1 a p.p.s.a., albowiem sąd zgodnie z tym przepisem uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy. Powołanie niewłaściwej podstawy prawnej rozstrzygnięcia pozostało bez wpływu na wynik sprawy. Nie zasługuje na uwzględnienie zarzut nie zweryfikowania przez organy podatkowe zeznań M. K. w części dotyczącej ustanowienia pełnomocnika i jego rzeczywistej roli w przedsiębiorstwie. Ustalenia dokonane w postępowaniu podatkowym wykazały, że M. K. użyczył jedynie swojego nazwiska. Podpisał dokumenty umożliwiające rozpoczęcie działalności gospodarczej pod jego nazwiskiem przez inną nieznaną mu bliżej osobę i dokument umożliwiający prowadzenie tej działalności bez jego udziału. Pełnomocnictwo to w świetle art.96 ustawy Kodeks Cywilny – umocowanie do działania w cudzym imieniu. Z ustaleń dokonanych w postępowaniu dowodowym wynika, że M. K. nie prowadził działalności gospodarczej. Osoba działająca na podstawie dokumentu nazwanego pełnomocnictwem nie działała w imieniu M. K., którego związek z prowadzoną, w istocie poza nim działalnością, polegał jedynie na pobieraniu miesięcznego wynagrodzenia za użyczenie nazwiska. Mając na względzie podniesione wyższej argumenty, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi uznając wniesioną skargę za niezasadną, na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił ją. JZ

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło