II SA/Wa 83/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Pisula-Dąbrowska, Sędziowie WSA Przemysław Szustakiewicz, WSA Sławomir Antoniuk (spr.), Protokolant Arkadiusz Koziarski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 maja 2009 r. sprawy ze skargi J. J. na decyzję Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] listopada 2008 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji - oddala skargę - Minister Obrony Narodowej decyzją z dnia [...] listopada 2008 r. nr [...] wydaną na podstawie art. 127 § 3 i art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] września 2008 r. nr [...] odmawiającą wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności ostatecznej decyzji Dyrektora Departamentu Kadr i Szkolnictwa Wojskowego Ministerstwa Obrony Narodowej z dnia [...] kwietnia 2003 r. nr [...] w przedmiocie wypowiedzenia [...] J. J. stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej dokonanego przez organ wojskowy. W uzasadnieniu powyższej decyzji Minister Obrony Narodowej podniósł, iż Dyrektor Departamentu Kadr i Szkolnictwa Wojskowego MON decyzją z dnia [...] grudnia 2002 r. nr [...], wydaną na podstawie art. 78 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 czerwca 1970 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (tekst jednolity Dz. U. z 1997 r. Nr 10, poz. 55 ze zm.), wypowiedział [...] J. J. stosunek służbowy zawodowej służby wojskowej. Decyzję tę doręczono stronie w dniu 13 stycznia 2003 r. Na wniosek zainteresowanego oficera z dnia 4 kwietnia 2003 r. Dyrektor Departamentu Kadr MON ostatecznym rozkazem personalnym z dnia [...] kwietnia 2003 r. nr [...], podjętym na podstawie § 131 ust. 2 i 3 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 19 grudnia 1996 r. w sprawie służby wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. z 1997 r. Nr 7, poz. 38 ze zm.), wycofał wypowiedzenie stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej z dnia [...] grudnia 2002 r. dokonane przez organ wojskowy. Rozkaz doręczono stronie za pokwitowaniem w dniu 27 maja 2003 r. Z uwagi jednak na utrzymujący się brak możliwości zagospodarowania oficera w strukturach Sił Zbrojnych RP, zgodnie z posiadanym stopniem wojskowym oraz kwalifikacjami i doświadczeniem zawodowym, Dyrektor Departamentu Kadr i Szkolnictwa Wojskowego MON decyzją z dnia [...] kwietnia 2003 r., wydaną na podstawie art. 78 ust. 2 pkt 2 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych oraz § 137 ust. 1 i 2 ww. rozporządzenia, wypowiedział [...] J. J. stosunek służbowy zawodowej służby wojskowej. Decyzję tę doręczono stronie w dniu 24 kwietnia 2003 r. Oficer nie skorzystał z przysługującego mu prawa wniesienia odwołania, wskutek czego decyzja stała się ostateczna w administracyjnym toku instancji. W dniu 20 września 2005 r. wymieniony oficer wystąpił do Ministra Obrony Narodowej z wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji Dyrektora Departamentu Kadr i Szkolnictwa Wojskowego MON z dnia [...] kwietnia 2003 r. w przedmiocie wypowiedzenia stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej. Minister Obrony Narodowej postanowieniem z dnia [...] października 2005 r. nr [...] wszczął postępowanie w przedmiocie stwierdzenia nieważności kwestionowanej decyzji i decyzją z dnia [...] października 2005 r. nr [...] odmówił stwierdzenia nieważności ostatecznej decyzji Dyrektora Departamentu Kadr i Szkolnictwa Wojskowego MON z dnia [...] kwietnia 2003 r. Na skutek rozpoznania wniosku oficera o ponowne rozpatrzenie sprawy, Minister Obrony Narodowej w dniu [...] stycznia 2006 r. wydał decyzję nr [...], którą utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. W wyniku rozpatrzenia skargi J. J. wniesionej na powyższą decyzję, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 26 lipca 2006 r., sygn. akt II SA/Wa 469/06 oddalił skargę. Przedmiotowy wyrok stał się prawomocny z dniem 7 października 2006 r. J. J. w dniu 18 sierpnia 2008 r. ponownie wystąpił do Ministra Obrony Narodowej, na podstawie art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a., z wnioskiem o stwierdzenie nieważności ostatecznej decyzji Dyrektora Departamentu Kadr i Szkolnictwa Wojskowego MON z dnia [...] kwietnia 2003 r. Minister Obrony Narodowej nie znajdując podstaw do uwzględnienia powyższego wniosku strony, decyzją z dnia [...] września 2008 r. odmówił wszczęcia postępowania w przedmiotowej sprawie. Zachowując ustawowy termin J. J. w dniu 15 października 2008 r. wystąpił do Ministra Obrony Narodowej z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie przedmiotowej sprawy. Ponowne rozpoznanie przez Ministra Obrony Narodowej sprawy zakończonej rozstrzygnięciem z dnia [...] listopada 2008 r. pozwoliło stwierdzić, iż wniosek odwoławczy nie zasługiwał na uwzględnienie. Organ wskazał, iż przedmiotowa sprawa została poddana szczegółowej kontroli Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który prawomocnym wyrokiem z dnia 26 lipca 2006 r., sygn. akt II SA/Wa 469/06 oddalił skargę na decyzję Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] stycznia 2006 r., utrzymującą w mocy decyzję Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] października 2005 r., odmawiającą stwierdzenia nieważności ostatecznej decyzji Dyrektora Departamentu Kadr i Szkolnictwa Wojskowego MON z dnia [...] kwietnia 2003 r. Wobec powyższego przedmiotowa sprawa, z uwagi na powagę rzeczy osądzonej, o której mowa w art. 171 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), wiąże strony, albowiem zgodnie z dyspozycją wyrażoną w art. 170 powołanej ustawy, orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach przewidzianych w ustawie także inne osoby. Dlatego też zasadnym było podjęcie, na podstawie art. 157 § 3 k.p.a., decyzji odmawiającej wszczęcia postępowania w sprawie zakończonej prawomocnym wyrokiem sądu. Odnosząc się do szeregu merytorycznych kwestii podnoszonych przez stronę we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy organ podkreślił, iż są one nieistotne i pozostają poza zakresem niniejszego postępowania nadzorczego, gdyż niczego nie wnoszą do niniejszego rozstrzygnięcia. Decyzja Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] listopada 2008 r. stała się przedmiotem skargi wniesionej przez J. J. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji skarżący podniósł, iż w dniu 8 sierpnia 2008 r., na podstawie art. 157 § 2 k.p.a. w związku z art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a., wystąpił do Ministra Obrony Narodowej z wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji Dyrektora Departamentu Kadr i Szkolnictwa Wojskowego MON z dnia [...] kwietnia 2003 r. Był to drugi wniosek w sprawie. Po raz pierwszy sprawa została poddana szczegółowej kontroli Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który prawomocnym wyrokiem z dnia 26 lipca 2006 r., oddalił skargę. Jednak sprawa podnoszona kolejnym wnioskiem jest sprawą nową, różni się od poprzedniej tym, że nie dotyczy rozstrzygnięć merytorycznych zawartych w decyzji Dyrektora Departamentu Kadr i Szkolnictwa Wojskowego MON z dnia [...] kwietnia 2003 r. Powyższa decyzja w obecnej sprawie jest tylko jednym z dowodów mających uzasadnić naruszenie art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. W sprawie sądowej oznaczonej sygn. akt II SA/Wa 469/06 nie występował dowód, który obecnie stanowi główny argument mający uzasadnić rażące naruszenie procedur obowiązujących w procesie wydawania decyzji administracyjnej. Dowodem tym jest decyzja Dyrektora Departamentu Kadr i Szkolnictwa Wojskowego MON z dnia [...] grudnia 2002 r. nr [...] w przedmiocie "wypowiedzenia stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej", którą to decyzję skarżący otrzymał w dniu 13 stycznia 2003 r. i zachowując ustawowy termin złożył od niej odwołanie. Na sugestie organu, zainteresowany złożył wniosek o cofnięcie odwołania. Następnie w dniu [...] kwietnia 2003 r. Dyrektor Departamentu Kadr i Szkolnictwa Wojskowego MON wydał decyzję o wycofaniu własnej decyzji z dnia [...] grudnia 2002 r. o wypowiedzeniu stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej (decyzje doręczono stronie 27 maja 2003 r.). W dniu [...] kwietnia 2003 r. wydana została nowa decyzja tego samego organu o wypowiedzeniu skarżącemu stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej (doręczona stronie 24 kwietnia 2003 r.). Spowodowało to, iż przez okres ośmiu dni funkcjonowały w obiegu prawnym dwie tożsame decyzje w tej samej sprawie, biorąc pod uwagę terminy wydania tych decyzji i ponad miesiąc, biorąc pod uwagę terminy potwierdzenia ich otrzymania. W tej sytuacji powoływanie się w odmowie wszczęcia postępowania nadzorczego jest nieuprawnione, gdyż decyzja Dyrektora Departamentu Kadr i Szkolnictwa Wojskowego MON z [...] kwietnia 2003 r., jako już poprzednio rozstrzygnięta inną decyzją tego organu z dnia [...] grudnia 2002 r. jest dotknięta wadą wymienioną w art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. W odpowiedzi na skargę Minister Obrony Narodowej wniósł o jej oddalenie oraz podtrzymał argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, iż przedmiotem sprawy sądowoadministracyjnej jest ocena przez Sąd prawidłowości prowadzenia przez organ administracji publicznej postępowania administracyjnego oraz zapadłego w tym postępowaniu rozstrzygnięcia. Skarga nie może zostać uwzględniona, bowiem zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Zaskarżone rozstrzygnięcie zostało wydane w oparciu o przepis art. 157 § 3 k.p.a., który stanowi, iż odmowa wszczęcia postępowania w sprawie nieważności decyzji następuje w drodze decyzji. Wskazać należy, że zgodnie z treścią art. 170 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Przepis ten dotyczy prawomocności materialnej orzeczenia, która polega na związaniu tym orzeczeniem takich podmiotów, jak wszystkie strony postępowania oraz sąd, który wydał to orzeczenie oraz inne sądy i inne organy państwowe. Gwarantuje to zachowanie spójności i logiki działania organów państwowych, a w konsekwencji zasada wyrażona w tym przepisie zapobiega funkcjonowaniu w obrocie prawnym rozstrzygnięć, których nie można pogodzić w całym systemie sprawowania władzy. Zatem wszystkie wymienione w powyższym przepisie podmioty muszą brać pod uwagę fakt istnienia prawomocnego orzeczenia sądowego oraz jego treść i są nim związane. Decyzja Dyrektora Departamentu Kadr i Szkolnictwa Wojskowego MON z dnia [...] kwietnia 2003 r. o wypowiedzeniu skarżącemu stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej była przedmiotem rozstrzygnięcia sądu administracyjnego. Wymienione orzeczenie zostało poddane kontroli sądowej pod względem zaistnienia przesłanek z art. 156 § 1 k.p.a. przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie. Sąd prawomocnym wyrokiem z dnia 26 lipca 2006 r., sygn. akt II SA/Wa 469/06 oddalił skargę J. J. wniesioną na decyzje nadzorcze Ministra Obrony Narodowej w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności ww. decyzji Dyrektora Departamentu Kadr i Szkolnictwa Wojskowego MON z dnia [...] kwietnia 2003 r. Sąd administracyjny badał wówczas nie tylko zarzuty przedstawione przez stronę w skardze, ale kierując się dyspozycją art. 134 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, ocenił również kwestionowaną decyzję pod kątem wystąpienia w niej wad wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a. Oznacza to, że Sąd badał także, czy w sprawie nie wystąpiły okoliczności, które uzasadniałyby stwierdzenie nieważności badanej decyzji na podstawie art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a., o co wnosił skarżący we wniosku z dnia 18 sierpnia 2008 r. Efekty tego badania dały wynik negatywny, czego wyrazem jest zawarte w uzasadnieniu wyroku stwierdzenie, że decyzja o wypowiedzeniu skarżącemu stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej nie zawiera wad powodujących jej nieważność, o których mowa w art. 156 k.p.a. W myśl art. 170 - Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, wskazany wyrok jest zatem wiążący dla strony postępowania, w tym organu i sądu orzekającego w przedmiotowej sprawie. Stanowisko Ministra Obrony Narodowej przedstawione w zaskarżonej decyzji należy uznać za prawidłowe. W orzecznictwie sądów administracyjnych akceptowany jest pogląd, iż organ nie może wszcząć postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, która wyrokiem sądu administracyjnego uznana została za zgodną z prawem (przykładowo wyrok WSA w Warszawie z dnia 9 listopada 2006 r., sygn. akt II SA/Wa 1162/06 – publik. LEX nr 328773). Choć nie ma wprost przepisu, z którego wynikałby zakaz wszczynania postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, która była przedmiotem kontroli przez sąd administracyjny, a wynikiem tego postępowania było oddalenie skargi, to jednak w takiej sytuacji nie zachodzi potrzeba dokonywania oceny zaistnienia którejkolwiek z przesłanek wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a. Skoro bowiem ocena została już przez Sąd dokonana i wiąże strony (skarżącego i organ), to bezprzedmiotowe jest wszczynanie i prowadzenie postępowania nadzorczego przez organ, który powinien sprawę załatwić szybko kierując się zasadą ekonomiki procesowej. Przy zastosowaniu art. 157 § 3 k.p.a. należy badać podstawy formalnoprawne procedowania, które dotyczą nie tylko istnienia strony ale i przedmiotu sprawy. W tym znaczeniu, przedmiot sprawy administracyjnej faktycznie przestaje istnieć, z uwagi na związanie oceną prawną prawomocnego wyroku sądowego. Innymi słowy, organ nadzorczy nie może orzekać ponownie w sprawie zakończonej już prawomocnym orzeczeniem sądowym. Mając powyższe na względzie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 w związku z art. 132 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.