II OSK 1387/09
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2009-11-04
Skład orzekający: Wiesław Kisiel, Anna Łuczaj, Jerzy Stankowski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy dzierżawca nieruchomości, na której znajduje się zabytek, posiada legitymację do zaskarżenia uchwały rady gminy w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, która nakłada obowiązki związane z ochroną zabytku?Ratio decidendi
Dzierżawca nieruchomości, na której znajduje się zabytek, posiada legitymację do zaskarżenia uchwały rady gminy w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, jeśli uchwała ta nakłada na niego obowiązki wynikające z przepisów ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami. Ustawa ta adresuje obowiązki zarówno do właściciela, jak i posiadacza zabytkowego budynku, co modyfikuje ogólną regułę wyprowadzania interesu prawnego z prawa własności.Stan faktyczny
Spółka [...] S.A. (skarżąca) dzierżawiła od Gminy Gdynia nieruchomość, na której znajdował się hotel oraz zabytkowa willa. Uchwała Rady Miasta Gdyni w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego objęła willę ochroną konserwatorską, co uniemożliwiło skarżącej rozbudowę hotelu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił skargę spółki, uznając, że jako dzierżawca nie posiada ona legitymacji do zaskarżenia uchwały. Skarżąca wniosła skargę kasacyjną, zarzucając naruszenie przepisów prawa materialnego i procesowego.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gdańsku.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Wiesław Kisiel (spr.) Sędziowie sędzia NSA Anna Łuczaj sędzia del. NSA Jerzy Stankowski Protokolant Marcin Rączka po rozpoznaniu w dniu 4 listopada 2009 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej [...] S.A. z siedzibą w G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 13 maja 2009 r. sygn. akt II SA/Gd 34/09 w sprawie ze skargi [...] S.A. z siedzibą w G. na uchwałę Rady Miasta Gdyni z dnia 25 czerwca 2008 r. nr XXI/507/08 w przedmiocie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego części dzielnicy Wzgórze Św. Maksymiliana w Gdyni, rejon ulic Wyspiańskiego i Ejsmonda 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gdańsku, 2. zasądza od Gminy Miasta Gdynia na rzecz [...] S.A. z siedzibą w G. kwotę 400 (słownie: czterysta) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym.
1. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wyrokiem z dnia 13 maja 2009 r., II SA/Gd 34/09, oddalił skargę [...] Spółki Akcyjnej z siedzibą w Gdyni na uchwałę Rady Miasta Gdyni z dnia 25 czerwca 2008 r., nr XXI/507/08 w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego części dzielnicy Wzgórze św. Maksymiliana w Gdyni, rejon ulic Wyspiańskiego i Ejsmonda. Wyrok ten został wydany w następującym stanie sprawy:
a) Rada Miasta Gdyni w dniu 25 czerwca 2008 r., nr XXI/507/08 podjęła uchwałę w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego części dzielnicy Wzgórze św. Maksymiliana w Gdyni, rejon ulic Wyspiańskiego i Ejsmonda.
Ustalenia uchwały odnoszą się między innymi do nieruchomości położonej przy ulicy Ejsmonda [...] w Gdyni, w skład której wchodzą działki gruntu nr [...] i [...] zabudowane dwoma budynkami połączonymi tzw. łącznikiem. W jednym z tych budynków [...] S.A. prowadzi Hotel [...]. Drugi obiekt pochodzi z lat 20-tych i znany jest jako willa [...]. Właścicielem nieruchomości jest Gmina Gdynia, która w 2000 r. wydzierżawiła ją skarżącej Spółce na okres do 31 czerwca 2040 r. W ramach tej umowy dzierżawca [...] S.A. wybudował budynek Hotelu Nadmorskiego i pozostaje jego tzw. operatorem (zarządcą).
Willa [...] w uchwalonym przez Radę planie została objęta ochroną konserwatorską, co uniemożliwienia rozbudowę hotelu zgodnie z planami dzierżawcy. Zgodnie z ustaleniami planu w stosunku do willi [...] "obowiązuje ochrona zabytkowej formy i substancji budynku tj. zachowanie w niezmienionej postaci bryły oraz dachu budynku, ochrona zabytkowych detali architektonicznych, w tym stolarki; dopuszcza się wymianę technicznie zużytych elementów budynku (okien, drzwi, itd.) pod warunkiem zachowania pierwotnej tradycyjnej formy tych elementów; w przypadku zniszczenia (lub rozbiórki) części lub całości obiektu (...) (na skutek wypadków losowych lub całkowitego zużycia materiału) obowiązuje odtworzenie architektonicznej bryły obiektu z elewacjami, dachem oraz detalami na podstawie wszelkich dostępnych źródeł informacji". Postanowienia planu ustalające ochronę konserwatorską willi [...] to zapisy zawarte w § 5 ust.1 pkt 3 lit. c oraz pkt 4 lit. a) tiret i, a także pkt 5 lit. b) i c) Karty terenu do Miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego nr 1302, numer terenu 33 pkt 5. Pismem z dnia 27 stycznia 2008 r. Pomorski Wojewódzki Konserwator Zabytków przekazał Prezydentowi Gdyni wykaz obiektów zabytkowych z obszaru Miasta Gminy, które powinny zostać włączone do gminnej ewidencji zabytków. Wśród wskazanych obiektów pod pozycją 181 wymieniony został budynek willi [...].
b) [...] S.A. w skardze wniosła o stwierdzenie nieważności § 5 ust.1 pkt 3 lit. c) oraz pkt 4 lit. a) tiret i przedmiotowego planu, a także pkt 5 lit. b) i c) Karty terenu do Miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego nr 1302, numer terenu 33 pkt 5., których uchwalenie nastąpiło z naruszeniem prawa tj. niezgodnie z przepisami ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (Dz.U. nr 162, poz.1568 ze zm.; dalej powoływana jako "u.ochr.op.zabyt."). Uzasadniając swoją legitymację do wniesienia skargi skarżąca powołała się na fakt dzierżawy nieruchomości podnosząc, że kwestionowane zapisy planu poprzez obowiązek zachowania zabytkowej formy i substancji budynku uniemożliwiają jej rozbudowę hotelu.
2. Wyrokiem z dnia 13 maja 2009 r., II SA/Gd 34/09, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił skargę [...] S.A. na uchwałę Rady Miasta Gdyni z dnia 25 czerwca 2008 r., nr XXI/507/08.
W ocenie Sądu I. instancji fakt dzierżawy nie uprawnia skarżącej spółki do uruchomienia sądowej kontroli planu w trybie art.101 ust.1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (tekst jedn.: Dz.U. z 2001 r., nr 142, poz.1591 ze zm. dalej zwana u.s.g.). Interes skarżącej polega na tym, że w ramach zawartej umowy dzierżawy zamierza rozbudować istniejący na nieruchomości obiekt, a postanowienia uchwalonego planu ustanawiając ochronę konserwatorską willi [...] utrudniają lub nawet całkowicie uniemożliwiają planowaną przez nią inwestycję. Nie oznacza to jednak, że zaskarżona uchwała narusza interes prawny skarżącej. Podstawę interesu prawnego stanowi jedynie przepis prawa materialnego.
Miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego reguluje kwestie związane z przeznaczeniem i zagospodarowaniem nieruchomości. Ze swej istoty zatem ogranicza i "narusza" prawo własności, które jest prawem o charakterze rzeczowym, bezwzględnie obowiązującym (erga omnes). Uchwalając miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego organ jest obowiązany chronić prawo własności i ograniczać je jedynie w niezbędnym zakresie podyktowanym potrzebami czy interesami ogółu. Takiego obowiązku nie ma natomiast w odniesieniu do innych osób powiązanych obligacyjnie z właścicielem nieruchomości. Zatem plan narusza interes (w rozumieniu art.101 ust.1 u.s.g.) właściciela, który jest interesem znajdującym podstawę w przepisie prawa materialnego (prawnie chronionym, własnym, konkretnym i indywidualnym), co oznacza że jest "prawnym". Interes dzierżawcy, bądź innego podmiotu należy zakwalifikować wyłącznie jako tzw. interes faktyczny. Nie znajduje on podstawy w przepisie prawa materialnego, a jego źródłem jest stosunek obligacyjny. Nie jest to także interes prawnie chroniony w tym rozumieniu, że organ planistyczny nie ma obowiązku go uwzględnić (nie jest zatem prawnie chroniony). Nie jest to również interes własny i indywidualny, albowiem opiera się na sytuacji prawnej innego podmiotu (właściciela nieruchomości). Dzierżawca nieruchomości nie jest legitymowany do zaskarżenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, albowiem plan ten nie narusza jego interesu prawnego. Prawa obligacyjne to prawa skuteczne jedynie pomiędzy stronami danego stosunku prawnego (inter parens) w przeciwieństwie do praw bezwzględnych czyli skutecznych względem wszystkich (erga omnes).
3. W skardze kasacyjnej [...] S.A. wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gdańsku oraz o zasądzenie na rzecz skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucono naruszenie przepisów postępowania, którym uchybienie miało istotny wpływ na wynik sprawy tj.:
- art.147 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz.1270 ze zm. zwana dalej P.p.s.a.) w zw. z art.101 ust.1 u.s.g., poprzez błędne ustalenie, iż [...] S.A. nie jest podmiotem legitymowanym do wniesienia skargi wskutek przyjęcia, iż skarżąca nie jest właścicielem nieruchomości położonej w Gdyni przy ul. Ejsmonda [...], czego następstwem było oddalenie skargi z uwagi na brak legitymacji po stronie skarżącego do jej wniesienia;
- art.134 § 1 P.p.s.a. poprzez jego niezastosowanie i pominięcie okoliczności istotnych dla prawidłowego rozpoznania niniejszej sprawy, tj. pominięcie okoliczności, iż skarżący jest właścicielem nieruchomości położonej w Gdyni przy ul. Ejsmonda [...], a w konsekwencji oddaleniem skargi z uwagi na brak legitymacji po stronie skarżącego do wniesienia skargi, podczas gdy Sąd rozpoznający sprawę nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną;
- art.141 pkt 4 P.p.s.a. wskutek błędnego ustalenia stanu faktycznego w uzasadnieniu wyroku, polegającego na przyjęciu, iż skarżąca nie jest właścicielem nieruchomości położonej w Gdyni przy ul. Ejsmonda [...], podczas gdy skarżąca jest właścicielem nieruchomości, której dotyczącą skarżone postanowienia;
Sądowi I. instancji zarzucono również naruszenie przepisów prawa materialnego tj.:
- art.101 ust.1 u.s.g. w zw. art.5, art.30 oraz art.71 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że skarżąca jako dzierżawca nieruchomości nie posiada legitymacji skargowej, w sytuacji gdy skarżona uchwała narusza interes prawny Spółki, poprzez bezprawne nałożenie obowiązków wynikających z przepisów art.5, art.30 oraz art.71 o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami;
- art.101 ust.1 u.s.g. w zw. z § 5 ust.1 pkt 4) lit. a tiret i) "dom, ul. Ejsmonda [...], willa [...]"; pkt 5) lit. b) i pkt 5) lit. c) Karty terenu do Miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego nr 1302, numer terenu 33, § 5 ust.1 pkt 3 lit c) uchwały nr XXI/507/08 Rady Miasta Gdyni z dnia 25 czerwca 2008 r., poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że skarżąca jako dzierżawca nieruchomości nie posiada legitymacji czynnej do zaskarżenia uchwały z uwagi na brak interesu prawnego, w sytuacji gdy skarżona uchwała narusza jej interes prawny, poprzez bezprawne nałożenie obowiązków na podstawie skarżonych postanowień;
- art.101 ust.1 u.s.g. w zw. z art.140 k.c., poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że skarżący jako właściciel nieruchomości nie posiada legitymacji czynnej do zaskarżenia uchwały z uwagi na brak interesu prawnego, w sytuacji gdy skarżona uchwała narusza jego uprawnienia wynikające z przepisu art.140 k.c. poprzez bezprawne ograniczenie go w swobodnym korzystaniu z nieruchomości, stanowiącej jego własność oraz nałożenie na niego obowiązków wynikających ze skarżonych postanowień.
Skarżąca spółka jest właścicielem nieruchomości położonej przy ul. Ejsmonda [...] w Gdyni, obejmującej działkę nr 1394/145 km 60, stanowiącej część gruntu oznaczonego symbolem przedmiotowego planu miejscowego - 33 UT, na którym usytuowany jest budynek willi [...]. Sąd I instancji w wskazał stan sprawy w sposób odbiegający od rzeczywistego stanu faktycznego, czym naruszył przepis art.141 § 4 P.p.s.a. oraz art.134 P.p.s.a.
Zaskarżony plan narusza interes prawny skarżącej, jako dzierżawcy nieruchomości, wynikający z norm prawa materialnego. Interes prawny w postaci nałożonych na skarżącą obowiązków wynika z treści samej uchwały, a więc z norm prawa materialnego oraz z przepisów ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami.
Willa [...] położona w Gdyni przy ul. Ejsmonda [...] została uznana za zabytek w rozumieniu ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami. Artykuł 5 ustawy nie dokonuje rozróżnienia czy obowiązki w nim wskazane dotyczącą posiadacza samoistnego, czy też posiadacza zależnego, w związku z czym zgodnie z zasadą lege non distinguente należy przyjąć, iż obciążają one zarówno posiadacza samoistnego, jak i zależnego. Art.336 Kodeksu cywilnego stanowi, że posiadaczem rzeczy jest zarówno ten, kto nią faktycznie włada jak właściciel (posiadacz samoistny), jak i ten, kto nią faktycznie włada jak użytkownik, zastawnik, najemca, dzierżawca lub mający inne prawo, z którym łączy się określone władztwo nad cudzą rzeczą (posiadacz zależny). Skarżący jest więc posiadaczem przedmiotowego obiektu w rozumieniu przepisu art.5 u.ochr.op.zabyt. Artykuły 30 i 71 nakładają na skarżącą konkretne obowiązki, co pozostaje w bezpośrednim związku z uchwaleniem przedmiotowego planu miejscowego. Plan przewiduje ochronę zabytkowej formy i substancji willi [...]. Obowiązki z tego tytułu ciążą bezpośrednio na Gminie Miasta Gdynia (jako właścicielu) oraz na skarżącym (jako dzierżawcy). Plan nałożył na skarżącą nowe obowiązki, narusza jej interes prawny, co uprawnia Spółkę do wniesienia skargi do sądu administracyjnego.
[...] S.A. jest właścicielem nieruchomości stanowiącej część działki, na której znajduje się budynek willi [...], a której dotyczą skarżone postanowienia w zakresie ustalenia stref ochronnych w postanowieniu § 5 ust.1 pkt 3 lit c) przedmiotowego planu miejscowego. Postanowienia ograniczają zatem skarżącą w wykonywaniu prawa własności i stanowią naruszenie jej interesu prawnego. Skarżone postanowienie nakazuje zachowanie i rewaloryzację zabudowy zabytkowej z dopuszczeniem jej adaptacji do standardów współczesnych, nie wskazując, o jaki konkretnie obiekt chodzi. Przyjąć należy, iż ograniczenie obejmuje teren całej działki, w tym także nieruchomość będącą własnością skarżącej.
W ocenie skarżącej brak było jakichkolwiek podstaw do objęcia ochroną konserwatorską willi [...]. Warunki objęcia ochroną konserwatorską budynku są zawarte w ustawie o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami i tylko one mogą stanowić miarodajne i obiektywne kryteria zawarcia w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego ochrony danego obiektu.
Art.19 u.ochr.op.zabyt. wskazuje elementy, które obligatoryjnie należy umieścić w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego. W przypadku, gdy budynek został objęty ochroną konserwatorską są one podstawą zamieszczenia w planie miejscowym ochrony danego obiektu. Jedynie istnienie przepisów lex specialis w stosunku do art.19 u.ochr.op.zabyt. może stanowić przesłankę objęcia nieruchomości ochroną konserwatorską w planie miejscowym. Przepisem takim jest między innymi art.145 u.ochr.op.zabyt. W niniejszej sprawie, brak było podstaw do zastosowania przez organy administracji jakiekolwiek przepisu szczególnego, ponieważ nie doszło do "wskazania" budynku willi [...] w trybie art.145 ustawy o ochronie zabytków w postępowaniach prowadzonych w trakcie uchwalania przedmiotowego planu miejscowego. Brak jest bowiem jakiegokolwiek dokumentu pochodzącego od Pomorskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków, który stanowiłoby "wskazanie" w rozumieniu powołanej powyżej normy prawnej.
Decyzja Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w Gdańsku z dnia 8 lutego 1985 r., nr 929 odwołuje się bezpośrednio do planu, stanowiącego jej załącznik. Natomiast z treści planu wynika jednoznacznie, że do rejestru zabytków wpisany został jedynie obszar oznaczony jako strefa "A", zaś Willa [...] znajduje się poza tym obszarem. Budynek położony jest w strefie "E", w której przewidziano jedynie zakaz lokalizacji obiektów deprecjonujących czynną i bierną ekspozycję zespołu zabytkowego. W związku z tym willa [...] nie została włączona do rejestru zabytków, co powoduje, że nie została spełniona hipoteza przepisu art.19 ust.1 pkt 1 u.ochr.op.zabyt.
Strefa ochrony obejmująca nieruchomość przy ul. Ejsmonda [...], na terenie której znajduję się Hotel Nadmorski i budynek willi [...] (§ 5 ust.1 pkt 3 lit. c) planu) narusza słuszny interes prawny Spółki, jak i przepisy prawa. Utworzenie stref ochrony konserwatorskiej opierać się powinno na formach ochrony wskazanych w art.19 ust.1 i ust.2 ustawy. Ustawodawca dając możliwość ustanowienia stref ochrony konserwatorskiej, wziął pod uwagę zespoły zabytków w rozumieniu art.19 ust.1 i ust.2 u.ochr.op.zabyt., które łatwiej objąć tą samą regulacją. Tym samym plan miejscowy nie może tworzyć nowych nakazów i zakazów w ramach stref ochronnych, lecz jedynie dokonać ich systematyzacji na potrzeby nowego planu, biorąc pod uwagę dotychczasową ochronę konserwatorską.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie, albowiem wykazała naruszenie prawa materialnego przez jego błędną interpretację.
A: Prawidłowo Sąd I instancji zinterpretował art.101 ust.1 u.s.g., przyjmując tezę dobrze ugruntowaną w orzecznictwie sądów administracyjnych zgodnie z którą legitymacja do zaskarżenia uchwały rady gminy może być wyprowadzona tylko z przepisu prawa przedmiotowego powszechnie obowiązującego, a nie - z cywilnoprawnej umowy dzierżawy. W tym zakresie argumentacja zawarta w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku jest całkowicie prawidłowa.
NSA uznaje za nietrafny wniosek, jaki z powyższej tezy wyprowadziła skargą kasacyjną (s.8), że "interes prawny w postaci nałożonych na skarżącego obowiązków wynika z treści samej uchwały, a więc niewątpliwie z norm prawa materialnego". To wnioskowanie jest dotknięte błędem idem per idem: nie można źródła interesu prawnego naruszonego zaskarżoną uchwałą wyprowadzać z tej właśnie uchwały. Uchwała wewnętrznie niesprzeczna nie może zarówno tworzyć interesu prawnego czyli zapewniać interesowi faktycznemu ochronę prawną, jak i - naruszać, podważać tenże interes. Artykuł 101 ust.1 u.s.g. powiązał legitymację skargową z interesem prawnym istniejącym już w dniu wejścia w życie zaskarżonej uchwały, a więc ochroną gwarantowaną przez przepis prawa materialnego obowiązujący już w porządku prawnym w dniu wejścia w życie zaskarżonej uchwały.
B: Powołana wyżej interpretacja art.101 ust.1 u.s.g. wymaga, aby legitymacja podmiotu zaskarżającego uchwałę rady gminy była zawsze oceniana przy zastosowaniu odpowiedniego szczegółowego przepisu prawa materialnego, o którym w zaskarżonym wyroku Sąd I instancji powiedział, że jest źródłem interesu prawnego naruszonego przez zaskarżoną uchwałę.
Skoro w zaskarżonym miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego ustalono zasady wykorzystania działek oznaczonych numerami [...] i [...] uwzględniając wymogi ochrony zabytkowej willi [...] to nie budziło wątpliwości ani Rady Miasta Gdyni, ani Sądu I instancji, ani skarżącego, że regulacją materialnoprawną pozwalającą prawidłowo ocenić legitymację skargową przedsiębiorcy [...] S.A. jest ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami.
Trafnie skarga kasacyjna wskazała, że kluczowe znaczenie w tym zakresie ma nałożenie w artykułach 5, 6, 30 i 71 u.ochr.op.zabyt. obowiązków zarówno na "właściciela lub posiadacza". Wprawdzie dominującą regułą jest wyprowadzanie interesu prawnego w rozumieniu art.101 u.s.g. z prawa własności lub wieczystego użytkowania, ale ustawodawca w przepisie szczególnym władny jest zmodyfikować tą ogólną regułę. Uczynił tak w szczególności w powołanych przepisach ustawie o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami. Adresowanie tych przepisów bezpośrednio do właściciela lub posiadacza oczywiście oznacza, że te obowiązki posiadacza zabytkowego budynku nie są pochodne od obowiązków właściciela, ale są obowiązkami własnymi posiadacza, mającymi swe źródło bezpośrednio w ustawie.
C: W postępowaniu poprzedzającym wniesienie skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, ani w postępowaniu sądowoadministracyjnym I. instancji nie zostało obalone domniemanie z art.339 Kodeksu cywilnego ["Domniemywa się, że ten, kto rzeczą faktycznie włada, jest posiadaczem samoistnym."], że [...] S.A. jest samoistnym posiadaczem willi [...], a w konsekwencji - domniemanie nałożenia bezpośrednio na tego przedsiębiorcę przez zaskarżoną uchwałę obowiązków przewidzianych przez ustawę o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami dla każdoczesnego posiadacza zabytkowego budynku. Z tego też względu Naczelny Sąd Administracyjny uznaje, że skarżąca [...] S.A. wykazała legitymację skargową w niniejszym postępowaniu sądowoadministracyjnym.
D: Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny uwzględnił skargę kasacyjną w tym zakresie, w jakim w trybie art.173 pkt 1 P.p.s.a. zarzuciła ona Sądowi I instancji naruszenie prawa materialnego, tj. art.101 ust.1 u.s.g. w zw. art.5, art.30 oraz art.71 u.ochr.op.zabyt. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku uznał, że skarżąca [...] SA nie wykazała się naruszeniem interesu prawnego, legitymującego do zaskarżenia § 5 ust.1 pkt 4) lit. a tiret i), pkt 5) lit. b) i pkt 5) lit. c) Karty terenu do Miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego nr 1302, numer terenu 33, § 5 ust.1 pkt 3 lit c) uchwały nr XXI/507/08 Rady Miasta Gdyni z dnia 25 czerwca 2008 r., albowiem nie jest właścicielem działek oznaczonych numerami [...] i [...]. Tymczasem art.5, art.30 oraz art.71 u.ochr.op.zabyt. i opiece nad zabytkami nakładają obowiązki również na posiadaczy zabytkowych obiektów.
Z tego samego powodu nie został uwzględniony zarzut naruszenia art.101 ust.1 u.s.g. w zw. z art.140 k.c. Skarżąca Spółka nie wykazała bowiem, aby jej interes prawny właściciela działki nr 1394/145 został w jakikolwiek stopniu naruszony przez zaskarżoną uchwałę. W przeciwieństwie do art.50 § 1 P.p.s.a. artykuł 101 ust.1 u.s.g. wiąże legitymację skargową nie z samym interesem prawnym - ale z jego naruszeniem. Żaden zarzut skargi kasacyjnej nie obejmował skutków uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego z działką nr 1394/145, lecz wyłącznie z działkami o numerach [...] i [...] oraz umiejscowioną tam willą [...], a z tymi nieruchomościami nie jest powiązane żadne prawo własności skarżącej Spółki. Wprawdzie w skardze kasacyjnej Skarżąca powołuje się na swą własność tej działki, zaś na rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym pełnomocnik Spółki wskazywał na techniczne powiązanie willi [...] z nowym budynkiem Hotelu Nadmorskiego, ale legitymację skargową wykazano jedynie w stosunku do dzierżawionej działki na której usytuowana jest willa [...].
Naruszenie w zaskarżonym wyroku przepisów ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami przez ich błędną interpretację - uzasadnia uwzględnienie skargi kasacyjnej.
E: Zaskarżony wyrok ograniczony był do analizy legitymacji skargowej Spółki. Z racji negatywnej odpowiedzi w tym zakresie Sąd nie dokonał oceny zgodności z prawem zaskarżonych przepisów uchwały Rady Miasta Gdyni z dnia 25 czerwca 2008 r., nr XXI/507/08 w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego części dzielnicy Wzgórze św. Maksymiliana w Gdyni, rejon ulic Wyspiańskiego i Ejsmonda. Dlatego przedwczesne byłoby wypowiadanie się przez Naczelny Sąd Administracyjny w niniejszym wyroku na temat ewentualnego naruszenia przez Sąd I instancji art.147 § 1 P.p.s.a. Dopiero po ponownym rozpoznaniu skargi przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku będzie można mówić o zastosowaniu w sprawie art.147 § 1 P.p.s.a.
F: Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji, na podstawie art.185 § 1 P.p.s.a.
O kosztach orzeczono na podstawie art.203 pkt 1 P.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło