III SA/Wa 3323/08
WyrokWSA w Warszawie2009-05-14
Skład orzekający: Lidia Ciechomska-Florek, Bożena Dziełak, Alojzy Skrodzki
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy wierzytelność, której nieściągalność została udokumentowana postanowieniem o zakończeniu postępowania upadłościowego wydanym na podstawie przepisów Prawa upadłościowego z 1934 r., może zostać zaliczona do kosztów uzyskania przychodów, mimo braku w tym postanowieniu wzmianki o likwidacji majątku dłużnika?Ratio decidendi
Wierzytelność, której nieściągalność została udokumentowana postanowieniem o zakończeniu postępowania upadłościowego wydanym na podstawie Prawa upadłościowego z 1934 r., może zostać zaliczona do kosztów uzyskania przychodów. Literalna wykładnia art. 16 ust. 2 pkt 2 lit. c) u.p.d.o.p., która wymagałaby wzmianki o likwidacji majątku w postanowieniu, ustępuje wykładni celowościowej, gdy takie postanowienie nie było możliwe do uzyskania na gruncie przepisów Prawa upadłościowego z 1934 r. Brak takiej wzmianki nie może pozbawić podatnika prawa do zaliczenia wierzytelności do kosztów uzyskania przychodów.Stan faktyczny
Skarżąca spółka E. S.A. wniosła o wydanie interpretacji indywidualnej w sprawie zaliczenia do kosztów uzyskania przychodów nieściągalnej wierzytelności. Dłużnik spółki został postawiony w stan upadłości, a postępowanie upadłościowe zakończyło się prawomocnym postanowieniem sądu. Spółka utworzyła odpis aktualizacyjny na wartość należności i zaliczyła go do kosztów, jednak nie do kosztów podatkowych. Minister Finansów uznał stanowisko spółki za nieprawidłowe, wskazując na brak odpowiedniego udokumentowania nieściągalności wierzytelności, ponieważ w postanowieniu o zakończeniu postępowania upadłościowego brakowało wzmianki o likwidacji majątku, co było wymogiem według organu. Spółka zaskarżyła interpretację, argumentując, że postępowanie upadłościowe toczyło się na podstawie przepisów Prawa upadłościowego z 1934 r., które nie przewidywały takiej wzmianki.Rozstrzygnięcie
1) uchyla zaskarżoną interpretację indywidualną, 2) stwierdza, że uchylona interpretacja indywidualna nie może być wykonana w całości, 3) zasądza od Ministra Finansów na rzecz E. S.A. z siedzibą w W. kwotę 200 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Lidia Ciechomska-Florek, Sędziowie Sędzia WSA Bożena Dziełak (sprawozdawca), Sędzia WSA Alojzy Skrodzki, Protokolant Lidia Wasilewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 maja 2009 r. sprawy ze skargi E. S.A. z siedzibą w W. na interpretację indywidualną Ministra Finansów z dnia [...] sierpnia 2008 r. nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób prawnych 1) uchyla zaskarżoną interpretację indywidualną, 2) stwierdza, że uchylona interpretacja indywidualna nie może być wykonana w całości, 3) zasądza od Ministra Finansów na rzecz E. S.A. z siedzibą w W. kwotę 200 zł (dwieście złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Skarżąca - E. S.A. w W. złożyła wniosek z [...] kwietnia 2008 r. o wydanie interpretacji indywidualnej w przedmiocie podatku dochodowego od osób prawnych. Z przedstawionego we wniosku stanu faktycznego wynikało, że Skarżąca w ramach prowadzonej działalności dokonała udokumentowanej fakturą sprzedaży na rzecz F. sp. z o.o. Należności wynikające z faktury zaliczono do przychodów należnych, opodatkowanych podatkiem dochodowym. Kontrahent utracił płynność finansową, wskutek czego nie był w stanie uregulować swoich zobowiązań. W związku z tym Skarżąca utworzyła - zgodnie z przepisami o rachunkowości - odpis aktualizacyjny na wartość powyższej należności, zaliczając go w ciężar kosztów, ale nie zaliczając go do kosztów podatkowych. Kontrahenta Skarżącej postawiono w stan upadłości. Postępowanie upadłościowe zakończone zostało postanowieniem Sądu Rejonowego z [...] marca 2005 r., prawomocnym od [...] marca 2005 r. Postanowienie to Skarżąca otrzymała [...] września 2007 r.
Na wezwanie Organu, zawierające pytania co do stanu faktycznego, Skarżąca pismem z [...] lipca 2008 r. wyjaśniła, że przedawnienie wierzytelności nastąpiło z upływem dwóch lat od dnia następnego po dniu uprawomocnienia się postanowienia o ukończeniu postępowania upadłościowego tj. w 2007 r. W tym samym roku, z uwagi na nieściągalność wierzytelności, rozwiązano odpis zgodnie z art. 35 ust. 3 ustawy z dnia 29 września 1994 r. o rachunkowości (Dz.U. z 2002 r. Nr 76, poz. 694 z późn. zm.). Z postanowienia Sądu nie wynikało, iż postępowanie upadłościowe obejmuje likwidację majątku, ponieważ wydane ono zostało na podstawie art. 217 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 24 października 1934 r. - Prawo upadłościowe (Dz.U. z 1991 r. Nr 118, poz.512), które możliwości takiej nie przewidywało.
Skarżąca zadała pytanie, w którym okresie powinna zaliczyć do kosztów uzyskania przychodów wartość nieściągalnej wierzytelności udokumentowanej w sposób określony w art. 16 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (Dz.U. z 2000 r. Nr 54, poz. 654 z późn. zm.), dalej: "u.p.d.o.p.".
W jej ocenie, jeżeli podatnik nie posiada dokumentów wymienionych w art. 16 ust. 2 pkt 2 u.p.d.o.p., brak jest podstaw do uznania wierzytelności za nieściągalną i zaliczenia jej w ciężar kosztów na podstawie art. 16 ust. 1 pkt 25 lit. a) tej ustawy. Udokumentowanie nieściągalności w sposób inny niż wskazany w ustawie nie wywiera skutku w postaci uznania wierzytelności za koszt uzyskania przychodów. Podstawą zaliczenia wartości nieściągalnej wierzytelność do tych kosztów nie jest samo wydanie postanowienia o ukończeniu postępowania upadłościowego dłużnika, nawet gdy stało się ono prawomocne, a podatnik dysponuje wiedzą o zakończeniu takiego postępowania z publikacji w Monitorze Sądowym i Gospodarczym.
Na poparcie swojego stanowiska Skarżąca wskazała interpretację Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w W. z [...] października 2006 r., że wierzytelności odpisane jako nieściągalne można zaliczyć do kosztów uzyskania przychodów od momentu, gdy podatnik jest w stanie udokumentować nieściągalność, po doręczeniu mu postanowienia. W ocenie Skarżącej nie jest natomiast trafny pogląd, że termin końcowy na uczynienie powyższego wyznacza art. 16 ust.1 pkt 20 u.p.d.o.p., bowiem moment otrzymania postanowienia o ukończeniu postępowania upadłościowego jest zarówno początkowym, jak i końcowym terminem, w którym do kosztów uzyskania przychodów zaliczyć należy wierzytelność udokumentowaną jako nieściągalna w sposób określony w art. 16 ust. 2 pkt 2. Brak jest podstaw do zaliczania kosztów związanych z nieściągalną wierzytelnością do przychodów roku innego niż ten, w którym spełnione zostały wszystkie przesłanki określone ustawą. Z tego względu przedmiotowa wierzytelność powinna stanowić koszt uzyskania przychodu Skarżącej w 2007 r.
W interpretacji indywidualnej z [...] sierpnia 2009 r. Minister Finansów, z upoważnienia którego działał Dyrektor Izby Skarbowej w W., uznał stanowisko Skarżącej za nieprawidłowe.
Z art. 16 ust. 1 pkt 25 lit a) i pkt 26a wywiódł, że ustawodawca wprowadził dwie instytucje prawa podatkowego umożliwiające tymczasowe lub definitywne zaliczenie wartości nieściągalnej wierzytelność do kosztów uzyskania przychodów. Rozpoznanie odpisu aktualizującego (w przeciwieństwie do spisania wierzytelności) ma charakter przejściowy, ponieważ przy umorzeniu, przedawnieniu lub odpisaniu wierzytelności jako nieściągalnej, podatnik zobowiązany jest wykazać przychód (art. 12 ust. 1 pkt 4d u.p.d.o.p. ).
Organ wskazał, że do uznania za koszty uzyskania przychodów muszą być spełnione łącznie dwie przesłanki, a mianowicie wierzytelności muszą być odpisane w księgach rachunkowych jako nieściągalne i ich nieściągalność musi być udokumentowana w sposób ściśle określony w u.p.d.o.p. Termin zaliczenia nieściągalnych wierzytelności do kosztów uzyskania przychodów ograniczony jest art.16 ust.1 pkt 20 ww. ustawy, zgodnie z którym kosztami nie są wierzytelności odpisane jako przedawnione.
Zdaniem Organu przy określaniu momentu zaliczania wierzytelności nieściągalnych do kosztów uzyskania przychodów, należy stosować generalną zasadę "przypisywania" kosztów do określonego roku podatkowego. Zasady wynikające z art. 15 ust. 4 (w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2006 r.) i obecnie obowiązującego art. 15-4d u.p.d.o.p. dotyczą również przypadku, gdy wiedzę o dacie wydania przez sąd postanowień, o których mowa w art. 16 ust. 2 pkt 2 u.p.d.o.p. podatnik czerpie z Monitora Sądowego i Gospodarczego, co wynika z prawnych konsekwencji ogłoszenia tamże danych.
Minister Finansów zaznaczył, że kwestię ustalenia momentu zaliczania nieściągalnej wierzytelności do kosztów uzyskania przychodów można rozważać, gdy spełnione są warunki zaliczenia takiej wierzytelności do kosztów podatkowych. W ocenie Organu wierzytelność opisana przez Skarżącą nie spełnia wszystkich przesłanek umożliwiających jej zaliczenie w koszty, ponieważ nieściągalność tej wierzytelności nie została odpowiednio udokumentowana. Postanowienie Sądu upadłościowego nie zawiera bowiem zastrzeżenia, iż ukończone postępowanie upadłościowe obejmuje likwidację majątku, co jest warunkiem koniecznym przyjęcia, że postanowienie spełnia wymogi z art.16 ust. 2 pkt 3 u.p.d.o.p. Ponadto, z uwagi na przedawnienie się wierzytelności 2 kwietnia 2007 r., jej zaliczenie do kosztów podatkowych w roku 2007 byłoby sprzeczne z art.16 ust. 1 pkt 20 u.p.d.o.p.
W wezwaniu do usunięcia naruszenia prawa Skarżąca wniosła o wydanie interpretacji w zakresie określonym w art. 14c Ordynacji podatkowej. Jej zdaniem Minister Finansów naruszył ten przepis nie ustosunkowując się do wszystkich elementów zapytania. Negatywnie oceniając przedstawione przez nią przez nią stanowisko, nie wskazał jednocześnie stanowiska prawidłowego, stosownie do art. 14c § 2 Ordynacji podatkowej. Rażącym naruszeniem przepisów podatkowych jest brak odpowiedzi w kwestii momentu zaliczenia przedmiotowej wierzytelności do kosztów uzyskania przychodów. Skarżąca wskazała, iż nieściągalność wierzytelności udokumentowana została w sposób określony w art.16 ust. 2 pkt 2 u.p.d.o.p., co stanowi podstawę do zaliczenia jej do kosztów. Ponieważ postępowanie upadłościowe toczyło się na podstawie przepisów Prawa upadłościowego z 1934 r., Skarżąca nie miała możliwości uzyskania postanowienia o treści innej niż załączone do wniosku. Zarzuciła, że Organ nie wskazał innego sposobu udokumentowania nieściągalności wierzytelności.
W opinii Skarżącej z literalnej wykładni art. 16 ust. 1 pkt 20 u.p.d.o.p. wynika zakaz zaliczenia do kosztów uzyskania przychodów wierzytelności odpisanych jako przedawnione, natomiast przedmiotową wierzytelność odpisano na podstawie art. 35b ust. 3 ustawy o rachunkowości, ze względu na jej nieściągalność. Skarżąca zarzuciła, iż Organ nie wyjaśnił, czy niemożność zaliczenia wartości tej wierzytelności do kosztów podatkowych ma charakter definitywny, czy też istnieje możliwość jej zaliczenia w koszty innego okresu.
W piśmie z [...] września 2008 r. Skarżąca wyjaśniła ponadto, że zgodnie ze stanowiskiem wyrażonym w wyroku Sądu Najwyższego z dnia 8 kwietnia 2008 r. (sygn. akt II CSK 533/07) postanowienie sędziego komisarza jest w istocie orzeczeniem sądu, o którym mowa w art. 125 Kodeksu cywilnego. Wbrew zatem jej wcześniejszemu poglądowi przedmiotowa wierzytelność nie przedawniła się.
W odpowiedzi na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa Minister Finansów stwierdził brak podstaw do zmiany interpretacji.
Jego zdaniem skoro wartość nieściągalnej wierzytelności nie mogła być zaliczona do kosztów, bezprzedmiotowym było rozpatrywanie kwestii momentu tego zaliczenia. Nie jest bowiem zadaniem organu rozpatrywanie zagadnień w formie przypuszczeń. Za pozbawione znaczenia dla rozstrzygnięcia uznał stanowisko Skarżącej co do przedawnienia wierzytelności, ponieważ jej stanowisko w przedmiocie kosztów uznano za nieprawidłowe przede wszystkim z uwagi na nieodpowiedni sposób udokumentowania nieściągalności wierzytelności.
W skardze złożonej na powyższą interpretację Skarżąca wniosła o jej uchylenie. Zarzuciła naruszenie:
art.16 ust.2 pkt 2 lit. c w zw. z art.16 ust.1 pkt 25 oraz art.15 ust. 1 u.p.d.o.p. przez błędną interpretację i przyjęcie, że nieściągalność wierzytelności nie została odpowiednio udokumentowana, tj. w sposób uniemożliwiający jej zaliczenie do kosztów uzyskania przychodów, z tego względu, że w postanowieniu sądu powołanym we wniosku brak jest zastrzeżenia, że ukończone postępowanie upadłościowe obejmuje likwidację majątku;
art.14c oraz art. 120 i art. 121 § 1 Ordynacji podatkowej przez niewskazanie stanowiska prawidłowego oraz uzasadnienia prawnego w zakresie, w jakim Organ kwestionuje prawidłowość oceny prawnej stanu faktycznego dokonanego przez Skarżącą.
Uzasadniając zarzuty Skarżąca powtórzyła dotychczasową argumentację. Wskazała, że wnioski płynące z wykładni językowej art. 16 ust. 2 pkt 2 lit. c) u.p.d.o.p. zaprezentowanej przez Organ są w niniejszej sprawie nie do zaakceptowania. W jej ocenie ratio legis tego przepisu i art. 16 ust. 1 pkt 25 (w brzmieniu obowiązującym przed i po 1 stycznia 2004 r.) jest umożliwienie zaliczenia do kosztów uzyskania przychodów wierzytelności udokumentowanej jako nieściągalna w związku z ukończeniem postępowania upadłościowego, w sposób dostosowywany do zmian w prawie upadłościowym.
Skarżąca stwierdziła, że składając wniosek o wydanie interpretacji nie wątpiła, że nieściągalność wierzytelności została właściwie udokumentowana.
Organ podatkowy zajmując stanowisko odmienne ograniczył się do zanegowania oceny prawnej stanowiska Skarżącej, nie podał stanowiska prawidłowego i odstąpił od uzasadnienia prawnego dokonanej przez siebie oceny w kontekście zmian u.p.d.o.p. i prawa upadłościowego.
W odpowiedzi na skargę Minister Finansów wniósł o oddalenie skargi. Podtrzymał stanowisko zajęte w zaskarżonej interpretacji i w odpowiedzi na wezwanie do usunięcia naruszania prawa. Jego zdaniem art.16 ust.2 pkt 2 lit. c) u.p.d.o.p. jednoznacznie określa sposób udokumentowania nieściągalności wierzytelności. Wnioski płynące z wykładni językowej mają pierwszeństwie przy interpretacji przepisu i dlatego oceniając stanowisko Skarżącej przede wszystkim odniesiono się do tej wykładni.
W ocenie Organu zaskarżona interpretacja spełniała wymogi wynikające z przepisów Ordynacji podatkowej, w tym art. 14c § 1. Stwierdzono w niej bowiem niezgodność stanowiska Skarżącej z przepisami prawa podatkowego i wskazano, że ze względu na brak odpowiedniego udokumentowania nieściągalności wierzytelności, nie może jej zaliczyć do kosztów uzyskania przychodów.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Skarga zasługiwała na uwzględnienie.
I. Kontroli Sądu poddana została wydana przez Ministra interpretacja indywidualna przepisów ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych. Wniosek Skarżącej dotyczył momentu zaliczenia w koszty uzyskania przychodów wierzytelności uznanej za nieściągalną, której nieściągalność udokumentowana została prawomocnym postanowieniem Sądu Rejonowego Sądu Gospodarczego w P. z dnia [...] marca 2005 r. o zakończeniu postępowania upadłościowego wobec dłużnika Skarżącej.
Skarżąca wywodziła, iż mogła uwzględnić wartość tej wierzytelności w kosztach uzyskania przychodów roku 2007, kiedy to otrzymała powyższe postanowienie.
Minister Finansów uznał natomiast, że postanowienie to nie spełnia wymogów określonych w art. 16 ust. 2 pkt 2 lit. c) u.p.d.o.p., ponieważ nie wynika z niego, aby zakończone wobec dłużnika postępowanie upadłościowe obejmowało likwidację majątku. W rezultacie stwierdził, iż nie jest możliwe zaliczenie do kosztów uzyskania przychodów opisanej przez Skarżącą wierzytelności.
Zważyć należało, że Minister Finansów wezwał Skarżącą do uzupełnienia przedstawionego we wniosku stanu faktycznego między innymi o informację, czy z postanowienia sądu wynikał fakt, iż ukończone postępowanie upadłościowe obejmowało likwidację majątku "Spółki X". Skarżąca wyjaśniła, że okoliczność ta z postanowienia nie wynika, ponieważ art. 217 Prawa upadłościowego z 1934 r., na podstawie którego postanowienie wydano, nie przewidywał takiej możliwości.
Powyższe oznacza, iż Minister Finansów - na własne żądanie - uzyskał informację, że postępowanie upadłościowe wobec dłużnika Skarżącej toczyło się na podstawie przepisów Prawa upadłościowego, a nie ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe i naprawcze (Dz.U. Nr 60, poz. 535 z późn. zm.).
Skoro zaś Organ za właściwe uznał wypowiedzenie się co do samej kwestii możliwości uwzględnienia wartości przedmiotowej wierzytelności w kosztach uzyskania przychodów, to nie mógł powyższej informacji pominąć w swoich rozważaniach.
Przepis art. 217 Prawa upadłościowego stanowił, że po wykonaniu planu ostatniego podziału sąd stwierdzi postanowieniem ukończenie postępowania upadłościowego. Postanowienie będzie ogłoszone przez obwieszczenie w Monitorze Sądowym i Gospodarczym oraz w prasie lokalnej i doręczone upadłemu, syndykowi oraz członkom rady wierzycieli, a jeżeli dotyczy upadłości przedsiębiorstwa państwowego - także organowi założycielskiemu.
Cytowany przepis, w przeciwieństwie do przepisów Prawa upadłościowego i naprawczego (art. 15, art. 369) nie przewidywał zaznaczania w postanowieniu o zakończeniu postępowania upadłościowego okoliczności, że postępowanie to obejmowało likwidację majątku. Zasadnie okoliczność tę wskazywała Skarżąca.
Zdaniem Sądu Skarżąca ma również rację podnosząc brak podstaw do stawiania w zakresie dokumentowania nieściągalności wierzytelności wymogów, które z uwagi na uwarunkowania prawne nie mogły być spełnione, bez względu na jakiekolwiek okoliczności leżące po stronie podatnika lub podejmowane przez niego działania.
W takim przypadku wykładnia literalna art. 16 ust. 2 pkt 2 lit. c) u.p.d.o.p., na jakiej pierwszeństwo powoływał się Minister Finansów, ustąpić musi wykładni celowościowej. Nie do pogodzenia z konstytucyjną zasadą państwa prawa (art. 2 Konstytucji RP) jest bowiem skutek do jakiego wykładnia literalna prowadzi w przypadku podatników, posiadających nieściągalne wierzytelności dłużników, co do których zakończono postępowanie upadłościowe prowadzone na podstawie przepisów Prawa upadłościowego i którzy w związku z tym nie mają żadnej możliwości wykazania nieściągalności w sposób określony w ww. przepisie ustawy podatkowej.
Pominięcie wykładni celowościowej w okolicznościach rozpatrywanej sprawy skutkowało naruszeniem zasady prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych (art. 121 § 1 Ordynacji podatkowej). Skarżąca miała prawo oczekiwać, że Minister Finansów dokonując wykładni tego przepisu weźmie pod uwagę specyfikę sytuacji, będącej wynikiem działań ustawodawcy.
Aktualnie obowiązujące brzmienie art. 16 ust. 2 pkt 2 lit. c) u.p.d.o.p. uzyskał od 1 stycznia 2004 r., mocą ustawy z dnia 12 listopada 2003 r. o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. Nr 202, poz. 1957). Sąd podzielił pogląd Skarżącej, że ratio legis nowelizacji tego przepisu sprowadzało się do dostosowania jego treści do przepisów obowiązującego od 1 października 2003 r. Prawa upadłościowego i naprawczego.
Natomiast prawidłowo odczytaną przez Skarżącą istotą omawianej regulacji ustawy podatkowej było i jest umożliwienie zaliczenia do kosztów uzyskania przychodów wierzytelności udokumentowanej jako nieściągalna, gdy nieściągalność ta wiąże się z zakończeniem postępowania upadłościowego prowadzonego wobec dłużnika podatnika.
Jeżeli więc postanowienie o zakończeniu postępowania upadłościowego wydane zostało na podstawie Prawa upadłościowego, brak jest podstaw do kwestionowania możliwości uwzględnienia wartości nieściągalnej wierzytelności w kosztach uzyskania przychodów z tego tylko względu, że w postanowieniu nie było stwierdzenia, iż postępowanie upadłościowe obejmowało likwidację majątku dłużnika.
Stanowisko Ministra Finansów w omawianym zakresie naruszało przepis prawa materialnego, a mianowicie art. 16 ust. 2 pkt 2 lit. c) u.p.d.o.p. w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 2004 r. Naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy, tj. treść i zakres przedmiotowy zaskarżonej interpretacji.
II. Zajęcie stanowiska o niemożności zaliczenia wartości przedmiotowej wierzytelności do kosztów uzyskania przychodów spowodowało, że Minister Finansów co do momentu, w którym zaliczenie to było możliwie w świetle przepisów u.p.d.o.p. ogólnikowo jedynie stwierdził, że zasady wynikające z art. 15 ust. 4 (w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2006 r. i obecnie obowiązującego art. 15-4d u.p.d.o.p. dotyczą również przypadku, gdy wiedzę o dacie wydania przez sąd postanowień, o których mowa w art. 16 ust. 2 pkt 2 u.p.d.o.p. podatnik czerpie z Monitora Sądowego i Gospodarczego, co wynika z prawnych konsekwencji ogłoszenia tamże danych.
Jednakże Minister Finansów nie wskazał jak zasady wynikające z tych przepisów należało zastosować w stanie faktycznym opisanym przez Skarżącą, która jednoznacznie przypisała wartość nieściągalnej wierzytelności do 2007 r., gdy otrzymała postanowienie o zakończeniu postępowania upadłościowego jej dłużnika. Równie jednoznaczna winna być wypowiedź Organu.
W rezultacie w zaskarżonej interpretacji Minister Finansów ocenił stanowisko Skarżącej w powyższej kwestii jako nieprawidłowe, ale nie przedstawił związanego z nią uzasadnienia prawnego.
Jak wskazywał Organ w odpowiedzi na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, powodem uznania stanowiska Skarżącej za nieprawidłowe były okoliczności nie związane z zakresem przedstawionego przez nią zagadnienia budzącego wątpliwości - momentu rozpoznania kosztu uzyskania przychodu.
I chociaż co do zasady Minister Finansów prawidłowo wywodził, że moment zaliczania nieściągalnej wierzytelności do kosztów uzyskania przychodów można rozważać, gdy spełnione są warunki zaliczenia takiej wierzytelności do kosztów, jednakże specyfika interpretacji polega między innymi na tym, że to wnioskodawca określa jej przedmiot, wskazując zagadnienie wymagające interpretacji i wyrażając co do niego własne stanowisko.
To właśnie stanowisko podlega ocenie prawnej Organu poprzez uznanie go za prawidłowe lub nieprawidłowe. Ocena ta, zgodnie z art. 14c § 1 Ordynacji podatkowej, musi być uzasadniona, a jeżeli jest oceną negatywną - musi jej towarzyszyć stanowisko - w opinii Organu - prawidłowe (art. 14c § 2 ww ustawy).
Zdaniem Sądu zaskarżona interpretacja wydana została z naruszeniem także tych przepisów polegającym na braku uzasadnienia prawnego oceny stanowiska prawnego Skarżącej oraz nieprzedstawieniu stanowiska, które w ocenie organu było w tym względzie prawidłowe. Brak tego stanowiska również był skutkiem stwierdzenia przez organ, że wartość przedmiotowej wierzytelności nie stanowiła kosztów uzyskania przychodów. Naruszenie to mogło mieć - i miało - istotny wpływ na wynik sprawy.
Organ nie mógł niejako zwolnić się z obowiązku oceny stanowiska Skarżącej uznając je za bezprzedmiotowe z uwagi na niespełnienie przesłanek zaliczenia opisanej przez Skarżącą wierzytelności do kosztów uzyskania przychodów, ponieważ bez prowadzenia postępowania dowodowego niedopuszczalnego w postępowaniu interpretacyjnym, nie mógł wykluczyć, że któraś z tych przesłanek została spełniona.
Skarżąca opisała stan faktyczny powołując się na jedną z okoliczności uzasadniających uznanie wierzytelności za nieściągalną i zadała związane z nią pytanie o moment zaliczenia wartości tej wierzytelności w koszty uzyskania przychodów. Stanowisko Skarżącej w tym zakresie mogło być uznane za nieprawidłowe, jeżeli wadliwie wskazała ona tenże moment.
Sąd stwierdził przy tym wyżej, że treść art. 16 ust. 2 pkt 2 lit. c) u.p.d.o.p. nie uprawniała Ministra Finansów do zakwestionowania prawidłowości stanowiska Skarżącej opartego na założeniu możliwości zliczenia wartości przedmiotowej wierzytelności do kosztów uzyskania przychodów, ponieważ wykładnia tego przepisu przedstawiona w zaskarżonej interpretacji była wadliwa.
Sąd nie może natomiast wypowiedzieć się w przedmiocie momentu, w jakim Skarżąca wartość wierzytelności mogłaby zaliczyć do kosztów podatkowych, ponieważ stanowiska w tym względzie nie zajął Minister Finansów. Wypowiedź Sądu równałaby się zatem udzieleniu interpretacji, co jest obowiązkiem Organu. Sąd natomiast kontroluje zgodność z prawem interpretacji wydanej przez organ podatkowy (art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych - Dz.U. Nr 153, poz. 1269). Innymi słowy Sąd bada, czy zaskarżona interpretacja została udzielona zgodnie z przepisami prawa i z uwzględnieniem okoliczności faktycznych wskazanych przez wnioskodawcę na etapie jej wydawania.
III. W ponownie wydanej interpretacji Minister Finansów oceni zatem prawidłowość stanowiska Skarżącej w przedmiocie momentu zaliczenia w koszty uzyskania przychodu wierzytelności, której nieściągalność udokumentowano w sposób opisany przez nią we wniosku o interpretację i w jego uzupełnieniu dokonanym na wezwanie organu. Minister Finansów przyjmie, że nieściągalność wierzytelności została wykazana w sposób określony w art. 16 ust. 2 pkt 2 lit. c) u.p.d.o.p.
IV. Sąd uznał, że zaskarżona interpretacja wydana została z naruszeniem zarówno przepisów prawa materialnego, jak i przepisów postępowania. Dlatego też uchylił ją na podstawie art. 146 § 1 p.p.s.a.
Zakres, w jakim uchylona interpretacja nie może być wykonana określono w oparciu o art. 152 p.p.s.a.
Sąd na wniosek Skarżącej zasądził na jej rzecz koszty postępowania sądowego zgodnie z art. 200 p.p.s.a., w kwocie równej uiszczonemu wpisowi.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło