I SA/Sz 157/09
WyrokWSA w Szczecinie2009-05-14
Skład orzekający: Kazimiera Sobocińska, Nadzieja Karczmarczyk-Gawęcka, Zofia Przegalińska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy przedsiębiorstwo energetyczne, które na podstawie umowy o udostępnienie gruntów korzysta z gruntów leśnych stanowiących własność Skarbu Państwa w celu utrzymania i eksploatacji linii elektroenergetycznej, jest posiadaczem zależnym tych gruntów w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 4 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, a tym samym podatnikiem podatku od nieruchomości?Ratio decidendi
Sąd uznał, że umowa o udostępnienie gruntów pod linią elektroenergetyczną, która przewiduje odpłatne przekazanie gruntów przedsiębiorstwu energetycznemu w celu utrzymania i eksploatacji linii, a także nakłada na to przedsiębiorstwo obowiązek utrzymywania tych gruntów, spełnia przesłanki posiadania zależnego. W związku z tym, podatnikiem podatku od nieruchomości jest posiadacz zależny, a nie zarządca gruntów Skarbu Państwa (Nadleśnictwo).Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła określenia wysokości zobowiązania w podatku od nieruchomości za rok 2006. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy, który uznał, że obowiązek podatkowy w podatku od nieruchomości za grunty zajęte pod linie energetyczne ciąży na Skarbie Państwa – Nadleśnictwie (N. Ł.), a nie na przedsiębiorcy energetycznym (P. S.A.). Skarb Państwa – N. Ł. zaskarżyło tę decyzję, argumentując, że P. S.A. jest posiadaczem zależnym tych gruntów i jako takie powinno być obciążone podatkiem.Rozstrzygnięcie
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy, stwierdził, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu, i zasądził od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz Skarbu Państwa – N. Ł. zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Kazimiera Sobocińska Sędziowie Sędzia WSA Nadzieja Karczmarczyk-Gawęcka (spr.) Sędzia NSA Zofia Przegalińska Protokolant Beata Radomska po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 6 maja 2009 r. sprawy ze skargi Skarbu Państwa – N. Ł. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2006 r. I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzająca ją decyzję Wójta Gminy z dnia [...] nr [...] II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu, III. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz Skarbu Państwa – N. Ł. kwotę [...] złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Decyzją z dnia [...] r. o nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S., działając na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2005 r., Nr 8, poz. 60, ze zm.) w związku z art. 1a ust. 1 pkt 3, art. 2 ust. 1 pkt 3, art. 3 ust. 1, art. 4 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (t. j. Dz. U. z 2006r., Nr 21, poz. 844 ze zm.), po rozpatrzeniu sprawy z odwołania N. Ł. od decyzji znak: [...] z dnia [...] r. wydanej przez Wójta Gminy R. w sprawie określenia wysokości zobowiązania
w podatku od nieruchomości za rok [...], orzekł o utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzją organu podatkowego pierwszej instancji.
Uzasadniając swoje rozstrzygniecie, organ odwoławczy wskazał, że ww. decyzją organ podatkowy pierwszej instancji określił P. G. L. L. Ł. wysokość zobowiązania w podatku od nieruchomości za [...] r. w kwocie [...] zł, ustalając jednocześnie terminy płatności i wysokości poszczególnych rat. Wysokość tego podatku określono po przeprowadzeniu postępowania podatkowego, w trakcie którego stwierdzono, że w dniu [...] r. N. Ł. złożyło deklarację na podatek od nieruchomości na [...] r., deklarując łączną kwotę podatku w wysokości [...] zł. Następnie, w dniu [...] r. podatnik złożył korektę deklaracji na [...] r. zmniejszając łączną kwotę podatku do wysokości [...] zł.
Z uzasadnienia do ww. korekty wynikało, że:
- skorygowano powierzchnię gruntów pod jeziorami z uwagi na zawarte umowy dzierżawy jezior;
- skorygowano powierzchnię "gruntów pozostałych" z uwagi na umowę z [...] r. zawartą z P. S.A. z siedzibą w W. na udostępnienie gruntów opisanych w ewidencji gruntów i budynków jako tereny różne "Tr" (grunty pod liniami energetycznymi) o łącznej powierzchni [...] m².
- lokale mieszkalne i budynki pozostałe ze względu na ich sprzedaż w [...]r.
Wezwaniem z dnia [...] r. Wójt Gminy R. wezwał podatnika do przedłożenia korekty deklaracji na podatek od nieruchomości na [...] r. za nieruchomości objęte czasową umową udostępnienia gruntów zawartą w dniu [...] r. do [...] r. pomiędzy P. G. L. L. N. Ł. a P. S.A. z siedzibą w W. na części działek nr: [...] obręb ewidencyjny K., nr: [...] obręb ewidencyjny R., nr: [...] obręb ewidencyjny D.
o łącznej powierzchni: [...] m², opisanych w ewidencji gruntów i budynków jako tereny różne "Tr" - grunty pod liniami energetycznymi, w celu utrzymania
i umożliwienia eksploatacji linii.
Pismem z dnia [...] r. N. Ł. poinformowało organ podatkowy, iż obowiązek podatkowy za grunty wskazane w wezwaniu ciąży na P. S.A.
W dalszej części uzasadnienia swojej decyzji organ odwoławczy wskazał, że organ podatkowy pierwszej instancji, po przytoczeniu stosownych regulacji ustawy
z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych, stanął na stanowisku, że postanowienia umowy z dnia [...] r. a w szczególności § 2 ust. 2 i § 4
ust. 1 nie dowodzą, że N. Ł. przeniosło posiadanie gruntów na P. S.A., a samo przestało faktycznie nimi władać. Tym samym, nie została spełniona przesłanka, o której mowa w art. 3 ust. 1 pkt 4 lit. a ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, by za podatnika podatku od nieruchomości uznać P. S.A., co oznacza, że obowiązek podatkowy w podatku od nieruchomości ciąży na N. Ł.
W odwołaniu od powyższej decyzji strona wniosła o jej uchylenie w całości, podnosząc niewłaściwe zastosowanie art. 3 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych.
Odwołujący podkreślił, że bezspornym w sprawie pozostaje, że grunty wskazane w zaskarżonej decyzji zajęte są na prowadzenie działalności gospodarczej związanej z przesyłaniem energii elektrycznej, tj. działalności innej niż działalność leśna i wykluczającym jej prowadzenie. Jak wynika z umowy, na gruncie pod liniami została przeprowadzona wycinka pasa o określonej szerokości w celu umożliwienia prawidłowej eksploatacji budowli liniowej przesyłającej prąd o wysokim napięciu. Chociaż pozyskane drewno i krzewy pozostają własnością lasów, to nie można, zdaniem strony, uznać, że pozyskanie to nastąpiło wskutek prowadzenia produkcji leśnej przez N. Ł.
Jednocześnie, strona zwróciła uwagę na konstrukcję wskazanej umowy, wskazując, że spełniona została przesłanka z art. 348 KC do przeniesienia posiadania, jaką jest wydanie rzeczy. Wprawdzie, jak podkreślono w odwołaniu, P. nie włada rzeczą faktycznie jak właściciel i nie może nią rozporządzać, ale korzysta z nieruchomości w znaczeniu gospodarczym czyli stało się posiadaczem zależnym. Tak więc, w ocenie N. Ł. podatnikiem podatku od nieruchomości w spornym zakresie jest P. S.A.
Analizując sprawę z związku z wniesionym odwołaniem, organ odwoławczy ponownie przytoczył brzmienie postanowień "czasowej umowy udostępnienia gruntów", zawartej [...] r. pomiędzy P. G. L. L. P. N. Ł. a P. S.A. z siedzibą w W., stwierdzając, że nie przenosi ona posiadania tychże gruntów w rozumieniu art. 348 KC. Na mocy tej umowy, w ocenie organu odwoławczego, N. Ł. zezwoliło jedynie P. na wejście/wjazd na grunty leśne, celem wykonania czynności związanych z eksploatacją i utrzymaniem linii elektroenergetycznych, a zatem umowa ta ma charakter przejściowy, a jej istotą nie jest najem czy dzierżawa gruntów w celu prowadzenia na nich działalności gospodarczej i pobierania pożytków, lecz zakres działań właściwy dla służebności gruntowej, polegających na powstrzymywaniu się N. Ł. od wykonywania niektórych uprawnień właścicielskich oraz na korzystaniu w ograniczonym zakresie z tych gruntów przez P. S.A.
Tak więc, zdaniem organu odwoławczego, węzeł obligacyjny ustanowiony wyżej wskazaną umową można uznać za wypełniający treść art. 352 § 1 KC, zgodnie z którym, kto faktycznie włada rzeczą w zakresie odpowiadającym treści służebności jest posiadaczem służebności. Z przepisu tego wynika więc, że podmiot odpowiadający wskazanej charakterystyce, nie jest posiadaczem rzeczy
w rozumieniu art. 336 KC, lecz jedynie posiadaczem służebności. W takiej sytuacji, zdaniem organu odwoławczego, uznać należy, że N. Ł., które jest jednostką organizacyjną L. P., włada spornymi gruntami o powierzchni [...] m² sklasyfikowanymi jako tereny różne "Tr", z mocy art. 3 ust. 2 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, a zatem to na N. Ł. ciąży obowiązek zapłaty podatku od nieruchomości.
Nie zgadzając się z takim rozstrzygnięciem Skarb Państwa – N. Ł. wniosło skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w S., wnosząc o uchylenie decyzji organu odwoławczego oraz poprzedzającej ją decyzji Wójta R., jako wydanych z naruszeniem prawa materialnego, tj. art. 3 ust. 1 pkt 4 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych w związku z art. 348 i art. 336 KC, błędne ustalenie stanu faktycznego oraz naruszenie interesu prawnego strony.
W uzasadnieniu skargi, po powołaniu się na zapisy umowy z [...] r., wskazano, że od daty jej zawarcia P. korzysta z nieruchomości w znaczeniu gospodarczym, czyli od tej daty stało się posiadaczem zależnym, który we własnym imieniu i na własny rachunek prowadzi działalność gospodarczą inną niż rolnicza i leśna, i którego obarcza obowiązek podatkowy za ww. grunty zajęte na prowadzenie działalności gospodarczej związanej z przesyłaniem energii elektrycznej.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymał swoje stanowisko
w sprawie i wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w S. z w a ż y ł, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) Sąd dokonuje kontroli zgodności ostatecznych decyzji administracyjnych z prawem.
Sądowa kontrola zaskarżonego rozstrzygnięcia ostatecznego dokonana według kryterium zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego doprowadziła do stwierdzenia, że skarga zasługuje na uwzględnienie.
Istotą sporu jest ocena legalności decyzji, którą określono P. G. L. L.P. N. Ł. podatek od nieruchomości od gruntów zajętych pod napowietrznymi liniami elektroenergetycznymi, będących własnością P. L.P.
Na wstępie należy zaznaczyć, że stan faktyczny sprawy ustalony przez organy podatkowe nie budzi zastrzeżeń. P.G. L. L. P. N. Ł., jako zarządca gruntów Skarbu Państwa, umową zatytułowaną jako "czasowa umowa udostępnienia gruntów" z [...]r. udostępniło na rzecz P.S.A. w Warszawie grunty o powierzchni [...]m² . W § 2 ust. 2 tej umowy przewidziano, że do czasu ustanowienia służebności gruntowych, o których mowa w ust. 1, N. udostępnia na rzecz P. w celu utrzymania i umożliwienia eksploatacji linii elektroenergetycznej grunty leśne o wskazanej powyżej powierzchni. Za udostępnienie gruntów P. zobowiązane są płacić miesięczne wynagrodzenie określone w § 3 umowy.
Jeżeli chodzi o zapisy kształtujące prawa stron do korzystania z gruntów pod liniami napowietrznymi, to w omawianej umowie zapisano, że obowiązek utrzymywania linii elektroenergetycznych i urządzeń z nimi związanych oraz gruntów pod tymi liniami, umożliwiających ich prawidłową eksploatację, w tym oczyszczanie
z roślinności drzewiastej i krzewiastej spoczywa na PSE (§ 4 ust. 1). Przy czym pozyskane sortymenty drzewne stanowią własność L. P. Natomiast N., zgodnie z § 4 ust. 2 tej umowy, zobowiązało się do współpracy z wybranym przez P. wykonawcą, realizującym oczyszczanie udostępnionych gruntów z drzew i krzewów.
Ponadto organy ustaliły, że [...] m² udostępnionych gruntów znajdujących się na części działek nr: [...] obręb ewidencyjny K., nr: [..] obręb ewidencyjny R., nr: [...] obręb ewidencyjny D. zostało sklasyfikowane w ewidencji gruntów jako użytki - tereny różne oznaczone symbolem "Tr", które zostały wydzielone specjalnie na potrzeby tej linii energetycznej.
W tym miejscu trzeba wskazać, że opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości nie podlegają grunty sklasyfikowane w ewidencji gruntów i budynków jako lasy, z wyjątkiem zajętych na prowadzenie działalności gospodarczej. Wtedy zgodnie z art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (t. j. Dz. U. z 2006r., Nr 21, poz. 844 ze zm.) podlegają opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości. W przedmiotowej sprawie grunt został zajęty na prowadzenie działalności gospodarczej związanej z przesyłaniem energii elektrycznej, a więc działalności innej niż działalność leśna i wykluczającej jej prowadzenie. Grunt ten został sklasyfikowany w ewidencji gruntów i budynków jako "Tr" (tereny różne). Grunt ten podlega zatem podatkowi od nieruchomości. Sporne jest na kim ciąży obowiązek podatkowy, na przedsiębiorcy czy też na nadleśnictwie i czy P. S.A. można uznać za posiadacza zależnego, zobowiązanego do zapłaty podatku od nieruchomości.
Zgodnie z art. 3 ust. 1 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych podatnikami podatku od nieruchomości są osoby fizyczne, osoby prawne, jednostki organizacyjne, w tym spółki nieposiadające osobowości prawnej, będące:
1) właścicielami nieruchomości lub obiektów budowlanych, z zastrzeżeniem ust. 3,
2) posiadaczami samoistnymi nieruchomości lub obiektów budowlanych,
3) użytkownikami wieczystymi gruntów,
4) posiadaczami nieruchomości lub ich części albo obiektów budowlanych lub ich części, stanowiących własność Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego, jeżeli posiadanie:
a) wynika z umowy zawartej z właścicielem, Agencją Własności Rolnej Skarbu Państwa lub z innego tytułu prawnego, z wyjątkiem posiadania przez osoby fizyczne lokali mieszkalnych niestanowiących odrębnych nieruchomości,
b) jest bez tytułu prawnego, z zastrzeżeniem ust. 2.
Z kolei po myśli art. 3 ust. 2 ww. ustawy obowiązek podatkowy, dotyczący przedmiotów opodatkowania wchodzących w skład Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa lub będących w zarządzie P. G. L. L. P., ciąży odpowiednio na jednostkach organizacyjnych Agencji Własności Rolnej Skarbu Państwa i jednostkach organizacyjnych L. P., faktycznie władających nieruchomościami lub obiektami budowlanymi.
Z zestawienia ust. 1 i ust. 2 art. 3 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych wynika zatem, że zasadą wynikającą z ust. 2 jest obowiązek płacenia tego podatku przez N. czyli zarządcę nieruchomości będącej własnością Skarbu Państwa, jeżeli nie została ona przekazana innemu podmiotowi. Jednak w niniejszej sprawie mamy doczynienia z umową "czasowego udostępnienia gruntów". Należy więc rozważyć, czy z zapisów umowy zawartej [...] r. pomiędzy Nadleśnictwem a P. wynika, że Spółka jest posiadaczem zależnym w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 4 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych i czy, tym samym, ciąży na niej obowiązek podatkowy w podatku od nieruchomości.
W tym miejscu należy odwołać się do cywilistycznej konstrukcji instytucji posiadania. Zgodnie z art. 336 Kodeksu cywilnego posiadaczem rzeczy jest zarówno ten, kto nią faktycznie włada jak właściciel (posiadacz samoistny), jak i ten kto nią faktycznie włada jak użytkownik, zastawnik, najemca, dzierżawca lub mający inne prawo, z którym łączy się określone władztwo nad cudzą rzeczą (posiadacz zależny). Rozróżnia się zatem dwa rodzaje posiadania samoistne i zależne. Posiadanie jest kategorią ściśle związaną z władztwem faktycznym nad rzeczą. Władztwo to stanowi związek posiadacza z rzeczą. Ten związek musi być faktyczny, czyli zapewniać posiadaczowi możliwość wpływu na rzecz przy użyciu bezpośrednich środków fizycznych. Wydaje się, że wystarczy sama możliwość sprawowania faktycznej władzy nad rzeczą. Trudno wymagać by posiadacz w każdej chwili zachowywał fizyczny kontakt z rzeczą (por. Kodeks Cywilny - Komentarz, red E. Gniewek , Wydawnictwo BECK W-wa 2006 r., str. 476).
W ocenie Sądu orzekającego w niniejszej sprawie zapisy umowy zawartej [...] r. przez P. G. L. L. P. N. Ł. z P. S.A. w W., na mocy której N. odpłatnie udostępniło Spółce grunty o powierzchni łącznej [...] m² - wskazują, że pomimo iż w jej treści nie wpisano zamiast udostępnienia – przekazania, to cel zawarcia umowy wskazuje jednoznacznie na czasowe odpłatne przekazanie gruntów P. Umowa ta została zawarta w celu utrzymania i umożliwienia eksploatacji linii elektroenergetycznej, co wynika bezpośrednio z treści § 2 i § 3 tej umowy. Także § 4 omawianej umowy przewiduje, że obowiązek utrzymywania linii elektroenergetycznych i urządzeń z nimi związanych oraz gruntów pod tymi liniami, umożliwiających ich prawidłową eksploatację, w tym oczyszczanie z roślinności drzewiastej i krzewiastej spoczywa na skarżącej Spółce. W świetle tych zapisów to na P. ciąży obowiązek utrzymywania gruntów pod liniami elektroenergetycznymi, natomiast obowiązki N. sprowadzają się jedynie do współpracy
z wybranym przez skarżącą wykonawcą realizującym oczyszczanie udostępnionych gruntów z drzew i krzewów. W żaden sposób nie można przyjąć więc, że Spółka ma jedynie prawo wjazdu i wyjazdu na udostępniony jej grunt. Z faktu, że umowa ta została nazwana "czasową umową udostępnienia gruntów" nie można bowiem, jak to czynią organy, wywodzić, że P. nie jest posiadaczem tych gruntów. Zdaniem składu orzekającego, tak skonstruowana umowa udostępnienia gruntów pod linią elektroenergetyczną wiąże się z ich wydaniem. Spełniona jest więc przesłanka z art. 348 Kodeksu cywilnego do przeniesienia posiadania, jaką jest wydanie rzeczy.
Okolicznościami, które przemawiają stanowiskiem N. Ł. jest, oprócz treści umowy, także fakt, że udostępnione grunty zostały sklasyfikowane w ewidencji gruntów jako użytki - tereny różne oznaczone symbolem "Tr" , które zostały wydzielone specjalnie na potrzeby tej linii energetycznej. Klasyfikacja tych działek wskazuje, że są to użytki zakwalifikowane jako tereny różne i działalność leśna nie jest na nich prowadzona przez N..
Podkreślić w tym miejscu trzeba, że zgodnie z art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 10 kwietnia 1997 r. Prawo energetyczne (t. j. z 2006 r. Dz. U. Nr 89, poz. 625 ze zm.) przedsiębiorstwo energetyczne zajmujące się przesyłaniem lub dystrybucją paliw lub energii, jest obowiązane utrzymywać zdolność urządzeń, instalacji i sieci do realizacji zaopatrzenia w te paliwa lub energię w sposób ciągły i niezawodny, przy zachowaniu obowiązujących wymagań jakościowych. Zakład energetyczny ustawowo został więc zobowiązany do dbania o urządzenia i to na nim spoczywa obowiązek układania swoich stosunków prawnych, aby możliwa była realizacja nałożonych na niego obowiązków. W analizowanej umowie Spółka zobowiązała się do utrzymywania gruntów pod liniami elektroenergetycznymi, co oznacza, że na niej spoczywa obowiązek dbania o te grunty. P. na skutek umowy z dnia [...] r. i korzystaniem z gruntu sklasyfikowanym w ewidencji tych gruntów jako tereny różne, pozbawiła niejako N. możliwości prowadzenia na tych gruntach gospodarki leśnej, o jakiej mowa w ustawie z dnia 28 września 1991 r. o lasach (Dz. U. z 2005 r. Nr 45 poz. 435 ze zm.). Stosowne procedury, tj. uzyskanie zgody właściwego organu na przeznaczenie terenu leśnego na cele nieleśne, decyzyjne wyłączenie gruntu spod gospodarki leśnej (produkcji leśnej) i dokonanie zmian w ewidencji gruntów, pozbawiły więc wydzielony pas gruntu statusu gruntu leśnego.
Ze stanu faktycznego wynikającego z umowy można więc wnosić, że udostępnienie gruntów L. P., w celu umożliwienia eksploatacji linii spełnia wszystkie przesłanki posiadania zależnego. W tym przypadku N. udostępniło umownie nieruchomości pod napowietrzną linią energetyczną. W związku z tym, podatnikiem podatku od nieruchomości jest, zgodnie z art. 3 ust. 1 pkt 4 ustawy o opłatach i podatkach lokalnych, posiadacz zależny gruntu pod linią elektroenergetyczną stanowiącego własność Skarbu Państwa, a posiadanie wynika z umowy cywilnoprawnej zawartej z L. P. Pogląd taki zaprezentowany został przez L. Etela i K. Tesznera w Przeglądzie Podatków Lokalnych i Finansów Samorządowych Nr 6 (64) i podziela go Sąd orzekający w niniejszej sprawie. Podobne stanowisko zajął Mariusz Unisk w Doradztwie Podatkowym (2005/4/27), gdzie wskazał, że gdy przedmiotem zawieranych umów - w zakresie gruntów leśnych - jest oddanie do korzystania pasa eksploatacyjnego gruntu na posadowienie budowli liniowej należy przyjąć, iż przedmiotem wyłączenia z działalności leśnej i - jednocześnie - przedmiotem zajęcia na działalność gospodarczą, jest jedynie opisany powyżej, ściśle określony w zawartej umowie, pas gruntu zajęty na posadowienie i eksploatację budowli liniowej. Innymi słowy - pozostała część lasu zajęta jest (może być) w dalszym ciągu na wykonywanie działalności leśnej. Z kolei, przedsiębiorca zajmujący pas eksploatacyjny gruntu (lasu) staje się posiadaczem zależnym części nieruchomości (gruntu) w wyniku umowy zawartej z właścicielem (nadleśnictwem reprezentującym właściciela); jest więc w przedmiotowym zakresie podatnikiem podatku od nieruchomości na mocy art. 3 ust. 1 pkt 4 lit. a ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. (przy zastosowaniu stawek właściwych dla gruntów związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej). Obowiązek podatkowy w stosunku do tego przedsiębiorcy (właściciela budowli liniowej) powstaje jednak jedynie w stosunku do części nieruchomości (gruntu), tzn. w zakresie pasa gruntu (pasa eksploatacyjnego), oddanego do korzystania na podstawie zawartej z nadleśnictwem umowy. Obowiązek podatkowy w tym zakresie nie ciąży więc, wbrew stanowisku organu odwoławczego, na N. Ł.
Także orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego w tym zakresie po uchwaleniu uchwały z dnia 19 sierpnia 1996 r. (opublikowanej ONSA 1996/4/152, FPK 9/96) jest jednolite. W uchwale tej Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że gdy w wyniku umowy cywilnoprawnej zawartej przez jednostkę organizacyjną L. P. przekazano w posiadanie zależne nieruchomość stanowiącą własność Skarbu Państwa - obowiązek podatkowy w podatku od nieruchomości ciąży na posiadaczach zależnych. Jeżeli zatem dana osoba lub jednostka organizacyjna zawiera umowę z Lasami Państwowymi, umowa ta jest traktowana jako zawarta ze Skarbem Państwa. Tym samym, w oparciu o art. 3 ust. 1 pkt 4 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, jest podatnikiem podatku od nieruchomości, jeżeli umowa ta dotyczy, jak w rozpatrywanej sprawie, użytków sklasyfikowanych jako tereny różne. Tak też wypowiedział się Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 14 listopada 2008 r. – Sygn. akt II FSK 936/08 (opublikowany orzeczenia.nsa.gov.pl/doc/B2FB2D0879).
Z tego też względu, określenie podatku od nieruchomości w zaskarżonej decyzji P. G. L. L. P. N. Ł. należy uznać za nieuzasadnione i sprzeczne z obowiązującym prawem.
Nie można też podzielić argumentacji organu odwoławczego, że umowę z [...] r. należy traktować, jako umowę służebności gruntowej. Po pierwsze, gdyby taka była wola właściciela gruntów to taką umowę mógłby zawrzeć, z tym że przewidziana jest tu forma aktu notarialnego. Jak wskazuje się w orzecznictwie Sądu Najwyższego posiadaczem służebności jest ten, kto faktycznie korzysta z cudzej nieruchomości w zakresie odpowiadającym treści służebności, a korzystanie to ma cechy trwałości, natomiast jeżeli korzystanie to ma swoje źródło w oświadczeniu o ustanowieniu służebności gruntowej złożonym bez zachowania formy aktu notarialnego, posiadanie jest w złej wierze. W drodze czynności prawnej ustanowić służebność gruntową może tylko właściciel nieruchomości, a zatem do niego należy decyzja czy z tego prawa skorzystać. Poza tym, co do zasady odpłatność nie należy do treści służebności.
Mając na uwadze powyższe, uznając, że zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem art. 3 ust. 1 pkt 4 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a w zw. z art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) Sąd orzekł jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło