IV SA/Wr 6/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Lidia Serwiniowska Sędzia WSA Małgorzata Masternak-Kubiak Sędzia WSA Wanda Wiatkowska-Ilków (spr.) Protokolant Aleksandra Rygielska po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 21 lutego 2008 r. sprawy ze skargi E. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w J. G. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zasiłku rodzinnego oraz dodatku do zasiłku rodzinnego I. uchyla decyzję I i II instancji; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w J. G. na rzecz skarżącej kwotę 90 (dziewięćdziesiąt) zł tytułem zwrotu kosztów przejazdu. Decyzją nr [...] z dnia [...] Kierownik Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w K. działający na podstawie upoważnienia Burmistrza K. – na podstawie art. 104 kpa w związku z art. 5 art. 6, art. 14 i art. 20 ust. 3 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jednolity Dz. U. z 2006r. Nr 139, poz. 992 ze zm.) oraz rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 2 czerwca 2005r. w sprawie sposobu i trybu postępowania o świadczenia rodzinne ( Dz. U. Nr 105, poz. 881 ze zm.) oraz Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 lipca 2006r. w sprawie wysokości dochodu rodziny albo dochodu osoby uczącej się stanowiących podstawę ubiegania się o zasiłek rodzinny oraz wysokość świadczeń rodzinnych odmówił E. W. przyznania zasiłku rodzinnego na córkę K. W. na okres od 1 września 2007r. do 31 sierpnia 2008r. oraz dodatku do zasiłku rodzinnego na rozpoczęcie roku szkolnego, jednorazowo w miesiącu wrześniu 2007r. w powodu braku uprawnień. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że prawo do zasiłku rodzinnego przysługuje jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę albo dochód osoby uczącej się nie przekracza kwoty 504 zł, lub gdy członkiem rodziny jest dziecko legitymujące się orzeczeniem o niepełnosprawności a dochód na członka rodziny nie przekracza kwoty 583 zł. Na podstawie wniosku oraz zaświadczenia o dochodzie podlegającym opodatkowaniem podatkiem dochodowym od osób fizycznych na zasadach ogólnych, wydanego przez Urząd Skarbowy w J. G., po przeliczeniu zgodnie z §15 ust. 1 i 2 Rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z 2 czerwca 2005r. oraz Rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 27 marca 2006r. zmieniającego wcześniej wyminenione rozporządzenie w sprawie sposobu i trybu w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz.U. Nr 58, poz. 401) stwierdzono, że miesięczny dochód rodziny wynosił 1.687,94 zł i w przeliczeniu na osobę wyniósł 843,97 zł i przekracza kryterium dochodowe uprawniające do zasiłku rodzinnego zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych o kwotę -339,97 zł. W niniejszej sprawie nie ma również zastosowania art. 5 ust. 3 o świadczeniach rodzinnych. Wnioskodawczyni nie przysługuje także dodatek do świadczenia rodzinnego albowiem po myśli art. 8 ustawy o świadczeniach rodzinnych jest on przyznawany osobom uprawnionym do przyznania prawa do świadczenia rodzinnego. Na dochód rodziny składa się dochód stanowiący świadczenie rehabilitacyjne w roku 2006 oraz dochód uzyskany z zatrudnienia w B. spółka z.o.o. za miesiąc maj 2007r. Zgodnie z § 18 Rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 2 czerwca 2005r. w przypadku uzyskania przez członka rodziny dochodu po roku, z którego dochody stanowią podstawę do ustalenia prawa do świadczeń rodzinnych do dochodu dodaje się miesięczną kwotę dochodu uzyskanego przez członka rodziny. Świadczenie rehabilitacyjne wypłacane w okresie od 15 stycznia 2006r. do 9 stycznia 2007r. wykazane zaświadczeniem Urzędu Skarbowego nie stanowi po myśli art. 3 pkt 23 ustawy, o świadczeniach rodzinnych utraconego dochodu. Wobec powyższego dochód wnioskodawczyni wynikający z zaświadczenia Urzędu Skarbowego powiększony o dochód uzyskany z zatrudnienia przekracza kryterium uprawniające do przyznania prawa do zasiłku rodzinnego. Od decyzji tej skarżąca wniosła odwołanie. Podniosła w nim, że decyzja jest niezasadna. Wskazała, że obecnie jej jedynym dochodem jest dochód uzyskiwany z tytułu zatrudnienia w firmie B. spółka z.o.o., który wynosi 843,97 zł oraz alimenty. Podała, że w okresie od 15 stycznia 2006r. do 9 stycznia 2007r. przybywała na świadczeniu rehabilitacyjnym, który stanowi jej dochód utracony oraz, że w dniu 20 lutego 2007r. zaprzestała prowadzenie działalności gospodarczej. Po rozpoznaniu odwołania Samorządnego Kolegium Odwoławczego w J. G. Decyzją Nr [...] z dnia [...] utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy. Jako podstawę prawną swojego rozstrzygnięcia wskazano art. 5,6, 14 i 20 ust. 3 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych. Według organu II instancji organ I instancji zasadnie przyjął, że nie zostały spełnione przesłanki określone w art. 5 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Dochód rodziny bowiem wyniósł 1687,94 zł a w przeliczeniu na osobę w rodzinie 843,97 zł – czyli przekracza kryterium dochodowe o 339,9zł. Na wskazany dochód składa się dochód stanowiący świadczenie rehabilitacyjne za 2006r. w wysokości 10,127,62 zł wykazany przez Urząd Skarbowy oraz dochód w wysokości 843,97zł uzyskany za miesiąc maj 2007r. z zatrudnienia E. W. w B. spółka z.o.o. – dodany do dochodu rodziny po myśli art. §18 Rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z 2 czerwca 2005r. Zgodnie z art. 4 ust. 1 i 2 oraz 5 ust. 1 cytowanej ustawy zasiłek rodzinny mający na celu częściowe pokrycie wydatków na utrzymanie dziecka przysługuje jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie nie przekracza 504 zł. Powyższa ustawa określa zasady ustalenia dochodu. Jest on ustalony na podstawie zaświadczenia właściwego urzędu skarbowego (art. 23 ust. 4 pkt 1) a także między innymi oświadczeń o dochodach członków rodziny uzyskanych w poprzednim roku kalendarzowym. Art. 3 pkt 2 stanowi, że dochód rodziny oznacza przeciętny miesięczny dochód członków rodziny uzyskany w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy. W świetle powyższych regulacji wliczenie do dochodu rodziny odwołującej się świadczenia rehabilitacyjnego otrzymywanego w wymienionym wyżej okresie jest prawidłowe. W świetle art. 3 pkt 23 ustawy o świadczeniach rodzinnych jest bezsporne, że w niniejszej sprawie nie zaistniały przesłanki do przyjęcia, że świadczenie rehabilitacyjne stanowi - jak twierdzi w odwołaniu skarżąca, dochód utracony i może być wliczony od dochodu rodziny. W sprawie nie zaistniały przesłanki wymienione w art. 5 ust. 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Przyznanie zasiłków rodzinnych nie należy to uznania organu administracji, jest możliwe po spełnieniu warunków określonych ustawą o świadczeniach rodzinnych i nie jest możliwe przyznanie zasiłku, gdy warunki te nie są spełnione. Zgodnie z art. 8 ustanowionej ustawy dodatki przysługują osobom, które mają prawo do zasiłku rodzinnego. Ponieważ E. W. nie ma prawa do zasiłku rodzinnego nie ma nie ma również prawa do dodatku z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego. W skardze na powyższą decyzję wnioskodawczyni zarzuciła, iż przy wyliczeniu dochodu jej rodziny za 2006r. nie uwzględniono, że zanim podjęła pracę w firmie B. spółka z.o.o. wcześniej dwukrotnie utraciła dochód tj. w związku z zaprzestaniem prowadzenia swojej działalności gospodarczej i wykreśleniem działalności gospodarczej z dniem 20 lutego 2007r. oraz w związku utratą z dniem 1 maja 2007r. statusu osoby bezrobotnej i utraty z tym dniem prawa do zasiłku dla bezrobotnych. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i przywołał dotychczasową argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) Sądy administracyjne właściwe są do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Decyzja jest zgodna z prawem, jeżeli jest zgodna z przepisami prawa materialnego i przepisami prawa procesowego. Uchylenie decyzji administracyjnej względne twierdzenie jej nieważności przez sąd następuje tylko w przypadku istnienia istotnych wad w postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego mającego wpływ na wynik sprawy (art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. zwanej dalej upsa). W niniejszej sprawie takie wady i uchybienia występują, skarga zatem musi być uwzględniona. Podstawą materialno-prawną złożonego przez skarżąca wniosku o przyznanie zasiłku rodzinnego i dodatku do zasiłku rodzinnego jest ustawa z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. Nr 228,poz. 2255 ze zm.) zwaną dalej ustawą, a w jej ramach przepisy dotyczące ustalenia wysokości dochodu, który warunkuje przyznanie prawa do świadczeń. Podstawowym w tym zakresie przepisem jest art. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych, w §1 tegoż artykułu ustawodawca stanowi, że zasiłek rodzinny przysługuje osobom, o których mowa w art. 4 ust. 2, jeżeli dochód rodzinny w przeliczeniu na osobę albo dochód osoby uczącej się nie przekracza kwoty 504 zł - a jeżeli członkiem rodziny jest dziecko legitymujące się orzeczeniem o niepełnosprawności lub orzeczeniem o umiarkowanym lub znacznym stopniu niepełnosprawności 583 zł (§2 art.5). Dochód rodziny po myśli art. 3 § 2 powołanej ustawy – oznacza przeciętny miesięczny dochód członków rodziny uzyskany w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy. W niniejszej sprawie niesporne jest, że dziecko, na które ubiega się wnioskodawczyni zasiłku oraz dodatku z tytułu rozpoczęcia roku szkolonego 2007r. nie jest niepełnosprawne – czyli dochód rodziny w przeliczeniu na członka rodziny uprawniający do przyznania prawa do świadczeń nie może przekroczyć 504 zł jak również i to, że w roku poprzedzającym złożenie wniosku o przyznanie prawa do świadczeń- tj. 2006r. dochód rodziny na który składało się świadczenie rehabilitacyjne otrzymywane przez skarżącą wynosił 10.127, 62 zł. Zainteresowana nie złożyła dokumentu potwierdzającego, nie twierdziła też że dziecko jest niepełnosprawne. Zaświadczenie zaś stwierdzające wysokość dochodu rodziny w 2006r. zostało wydane przez urząd skarbowy – zatem przez właściwy organ po myśli §2 ust. 1 pkt 6 a Rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 2 czerwca 2005r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne ( Dz. U. Nr 105, poz. 881 ze zm.) . Rozporządzenie powyższe zostało wydane na podstawie art. 23 ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych i jak wynika z treści jego " tytułu" określa sposób i tryb postępowania w sprawach rodzinnych. §18 tego rozporządzenia stanowił podstawę do wydania zaskarżonej decyzji. Stanowi on, że w przypadku uzyskania przez członka rodziny dochodu po roku, z którego dochody stanowią podstawę do ustalenia prawa do świadczeń rodzinnych, do dochodu rodziny dodaje się miesięczną kwotę uzyskaną przez członka rodziny, o ile dochód ten osoba utrzymuje w dniu ustalenia prawa do świadczeń rodzinnych. Podstawą do sformułowania powyższego zapisu i delegacją ustawową stanowi art. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych. W ust. 4a tegoż artykułu ustawodawca stanowi, że w przypadku uzyskania przez członka rodziny, osobę uczącą się lub dziecko pozostające pod opieką opiekuna prawnego dochodu, o którym mowa w art. 3 pkt 24 prawo do zasiłku rodzinnego ustala się na podstawie dochodu rodziny, osoby uczącej się lub dziecka powiększonego o uzyskany dochód. Z powołanego przepisu, a także art. 5 ust. 4 ustawy który dotyczy utraconego dochodu wynika (a także z art. 3 § 2, który stanowi, że dochód rodziny to dochód uzyskany w poprzednim roku kalendarzowym – roku przed złożeniem wniosku o przyznanie prawa do świadczeń) że uzyskanie dochodu lub jego utrata musi dotyczyć roku następnego po roku, z którego jest obliczany dochód. Sytuacje, które oznaczają utratę dochodu lub uzyskanie dochodu definiuje art. 3 ust. 2 pkt 22 i 23 ustawy o świadczeniach rodzinnych. W stanie faktycznym sprawy nie ma klasycznej sytuacji o której stanowi §18 wymienionego rozporządzenia. Niesporny stan faktyczny odnośnie sytuacji zawodowej wnioskodawczyni przedstawia się w ten sposób, że w roku 2007 do miesiąca lutego prowadziła działalność gospodarczą, następnie zarejestrowała się jako osoba bezrobotna i otrzymała zasiłek dla bezrobotnych. 1 maja 2007r. utraciła te uprawnienia bo z tym dniem podjęła pracę w firmie B. spółka z.o.o i z tego tytułu otrzymuje dochód. Zatem po myśli powołanego art. 3 § 2 ust. 22 i 23 powołanej ustawy najpierw utraciła dochód zaprzestając prowadzenia działalności gospodarczej później go uzyskała otrzymując zasiłek dla bezrobotnych. Tracąc ten zasiłek utraciła dochód aby go uzyskać po podjęciu pracy zarobkowej od 1 maja 2007r. Dochód rodziny to inne pojęcie niż dochód uzyskany lub utracony, zatem dla sprawy nie ma znaczenia z jakich źródeł został otrzymany. Na dochód rodziny składają się dochody, przychody i należności pieniężne określone w art. 3 ust. 1 ustawy, nie są one całości tożsame z dochodami utraconymi lub uzyskanymi. Zatem w ocenie Sądu stan faktyczny sprawy uzasadnia zastosowanie § 17 ust.2 powołanego rozporządzenia. Mówi on, że nie pomniejsza się dochodu rodziny o dochód utracony, jeżeli w tym samym roku kalendarzowym osoba uzyskała inny dochód i nie utraciła go przed zgłoszeniem wniosku o zasiłek, bez względu na przerwę w uzyskaniu dochodów w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy. Nie można bowiem z pola widzenia tracić faktu, że w roku następnym po roku kalendarzowym, z którego obliczany jest dochód następowały zmiany określone w ustawie o świadczeniach rodzinnych, które można zakwalifikować jako utratę dochodu i uzyskanie dochodu. W sytuacji zawodowej i dochodowej wnioskodawczyni nie doszło do prostej zmiany - "uzyskania dochodu" lub "utraty dochodu". Zmieniały się one przemiennie. §18 ust. 1 powołanego rozporządzenia dotyczy sytuacji, w której po roku kalendarzowym z którego dochody są podstawą do obliczenia dochodu rodziny w przeliczeniu na członka rodziny doszło tylko do "uzyskania dochodu"- poprawy sytuacji materialnej, zaś §17 ust. 1 rozporządzenia sytuacji gdy doszło tylko do utraty dochodu (w porównaniu do roku poprzedzającego obliczenie dochodu). Sytuację, w której znalazła się wnioskodawczyni reguluje powołany wyżej § 17 ust.2. Zatem organy również w oparciu o powyższy przepis powinny rozpoznać wniosek skarżącej. Ponadto mając na uwadze treść art. 134§1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd orzekający zauważa, że zgodnie z art. 3 pkt 1c ustawy o świadczeniach rodzinnych dochód oznacza również inne dochody niepodlegające opodatkowaniu na podstawie przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych w tym między innymi alimenty na rzecz dzieci. Organy nie odwołały się do tej części dochodu, choć w odwołaniu wnioskodawczyni przyznała, że jej córka takie świadczenie otrzymuje. Zatem również w tym zakresie organy powinny uzupełnić stan faktyczny i na jego podstawie poczynić rozważania. W tych okolicznościach należy uznać, że zaskarżona decyzja po myśli art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) podlega uchyleniu.