II OSK 78/10
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2011-03-16
Skład orzekający: Alicja Plucińska - Filipowicz, Marek Stojanowski, Janina Kosowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej prawidłowo orzekł o wymeldowaniu osoby z miejsca pobytu czasowego, jeśli okoliczności faktyczne wskazują na brak jej faktycznego zamieszkiwania w tym miejscu, mimo twierdzeń o trwającym remoncie?Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, uznając, że organy administracji prawidłowo ustaliły fakt opuszczenia przez skarżącego miejsca pobytu czasowego. Sąd podkreślił, że ciężar dowodu spoczywa na skarżącym, który nie przedstawił dowodów na potwierdzenie remontu ani swojego przebywania w lokalu, a jego twierdzenia o braku możliwości zamieszkiwania z powodu remontu nie zostały udowodnione, co skutkuje uznaniem opuszczenia lokalu za dobrowolne i trwałe.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła wymeldowania J. G. z miejsca pobytu czasowego. Organy administracji orzekły o wymeldowaniu, uznając, że skarżący nie zamieszkuje w lokalu, mimo że był tam zameldowany czasowo. Skarżący twierdził, że nie może przebywać w lokalu z powodu trwającego remontu i utrudnień ze strony siostry. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę, a Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną skarżącego, uznając jego argumenty za nieuzasadnione.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Alicja Plucińska - Filipowicz Sędziowie sędzia NSA Marek Stojanowski sędzia del NSA Janina Kosowska (spr.) Protokolant Renata Sapieha po rozpoznaniu w dniu 16 marca 2011 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej J. G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 23 września 2009 r. sygn. akt III SA/Wr 121/09 w sprawie ze skargi J. G. na decyzję Wojewody Dolnośląskiego z dnia [...] stycznia 2009 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania z miejsca pobytu czasowego oddala skargę kasacyjną.
Wyrokiem z dnia 23 września 2009 r., sygn. akt III SA/Wr 121/09, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu oddalił skargę J. G. na decyzję Wojewody Dolnośląskiego z dnia 2 stycznia 2009 r., Nr [...], w przedmiocie wymeldowania z miejsca pobytu czasowego oraz przyznał na rzecz pełnomocnika skarżącego wynagrodzenie tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.
Opisując stan faktyczny i prawny niniejszej sprawy, Sąd I instancji wskazał, iż zaskarżoną decyzją, Wojewoda Dolnośląski, po rozpatrzeniu odwołania skarżącego, utrzymał w mocy decyzję Prezydenta Wrocławia z dnia [...] października 2008 r., Nr [...], orzekającą o wymeldowaniu J. G. z miejsca pobytu czasowego w lokalu położonym we Wrocławiu przy ul. [...].
W uzasadnieniu, organ odwoławczy podał, że postępowanie w sprawie wymeldowania zostało wszczęte na wniosek J. G. – ojca skarżącego. Z jego zeznań złożonych w dniu 7 sierpnia 2008 r. wynika, że syn nie mieszka w miejscu zameldowania na pobyt czasowy, a swoje sprawy życiowe koncentruje w lokalu przy ul. [...] we Wrocławiu, gdzie jest zameldowany na pobyt stały. Zeznająca w dniu 7 sierpnia 2008 r. R. D. – siostra skarżącego oświadczyła również, że jej brat nie mieszka w spornym lokalu. Stwierdziła, że skarżący został tam zameldowany na pobyt czasowy, ponieważ miał opiekować się ojcem, jednak tego nie czyni. W piśmie z dnia 28 września 2008 r., Komisariat Policji Wrocław - Ołbin poinformował organ prowadzący postępowanie, że z relacji sąsiadów wynika, iż skarżący mieszka w lokalu przy ul. [...]. W piśmie z dnia 3 października 2008 r., Komisariat Policji Wrocław - Rakowiec poinformował natomiast, że w lokalu przy ul. [...] nikt nie mieszka. Sąsiedzi stwierdzili ponadto, że skarżący nigdy nie mieszkał pod wskazanym adresem. Z zeznań złożonych w dniu 21 października 2008 r. przez skarżącego wynika, że przebywa on w lokalu przy ul. [...], gdzie zameldowany jest na pobyt stały. Zamieszkiwanie zaś w miejscu zameldowania na pobyt czasowy uniemożliwiają mu siostra oraz jej syn.
Uznając zgromadzony materiał dowodowy za wystarczający do rozpoznania sprawy organ I instancji, decyzją z dnia [...] października 2008 r., orzekł o wymeldowaniu skarżącego z miejsca pobytu czasowego w lokalu przy ul. [...] we Wrocławiu. Od powyższej decyzji skarżący wniósł odwołanie, kwestionując jej zasadność.
Organ odwoławczy, podtrzymując w zaskarżonej decyzji stanowisko organu I instancji wskazał, że zgodnie z art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2006 r., Nr 139, poz. 993 ze zm.), organ gminy wydaje, na wniosek strony lub z urzędu, decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Uznał, że w niniejszej sprawie bezspornym jest fakt niezamieszkiwania skarżącego w miejscu zameldowania na pobyt czasowy, gdyż w tej kwestii zgodne ze sobą są zeznania świadków. Odnosząc się do podniesionego w odwołaniu zarzutu utrudniania odwołującemu się zamieszkiwania w spornym lokalu zauważył, że sądy administracyjne konsekwentnie podtrzymują pogląd, iż dla wykazania niedobrowolnego charakteru opuszczenia miejsca pobytu wymagane jest podjęcie przewidzianych prawem środków, skutkujących uzyskaniem rozstrzygnięcia organu państwa m.in. wyroku przywracającego posiadanie lokalu lub orzeczenia potwierdzającego fakt zmuszania do jego opuszczenia. Wobec braku podjęcia przez skarżącego skutecznych działań w celu przezwyciężenia przeszkód w swobodnym korzystaniu z lokalu, opuszczenie przez niego miejsca czasowego zameldowania organ odwoławczy uznał za równoznaczne z dobrowolnym opuszczeniem lokalu. W jego ocenie, w trakcie postępowania, skarżący nie wykazał jakoby opuszczenie przez niego dotychczasowego miejsca pobytu czasowego miało charakter niedobrowolny. Nadmienił ponadto, że zgodnie z art. 9 ust. 2b ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, zameldowanie w lokalu służy wyłącznie celom ewidencyjnym i ma na celu potwierdzenie faktu pobytu w tym lokalu. Utrzymanie w ewidencji ludności zapisu o zameldowaniu osoby, pomimo stwierdzonego faktu opuszczenia przez nią miejsca zameldowania oznaczałoby tolerowanie niedopuszczalnej przepisami prawa fikcji meldunkowej.
W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na decyzję organu odwoławczego skarżący, podniósł, iż nie jest prawdą, że nigdy nie zamieszkiwał w lokalu przy ul. [...]. Zauważył, iż nie ma możliwości przebywania pod adresem zameldowania na pobyt czasowy, w dalszym ciągu bowiem prowadzony jest remont tego mieszkania i brak dostępu do wody, energii i kanalizacji.
W odpowiedzi na skargę, organ odwoławczy, podtrzymując dotychczasowe stanowisko, wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu oddalił skargę, a uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie, po uprzednim przytoczeniu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, wskazał, iż źródłem powinności organu administracji w zakresie dokonania czynności wymeldowania jest sam fakt opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu przez osobę podlegającą wymeldowaniu. Nie ma przy tym znaczenia to, czy strona posiadała, czy też nadal posiada, uprawnienie do przebywania w tym miejscu. Zauważył, iż w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego utrwalił się pogląd, zgodnie z którym przesłanka opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych jest spełniona w przypadku, gdy opuszczenie to ma charakter trwały i jest dobrowolne. Podkreślił, iż tak rozumianym opuszczeniem lokalu jest nie tylko fizyczny brak przebywania, ale i zamiar opuszczenia danego lokalu. Przedstawiony w ten sposób zamiar, rozumiany jako przejaw woli osoby opuszczającej lokal, powinien być jednakże oceniany na podstawie obiektywnych okoliczności, a nie treści ujętych w oświadczeniach zainteresowanej osoby (wyrok NSA z dnia 5 stycznia 2007 r., sygn. akt II OSK 133/06).
Mając na uwadze powyższe, Sąd I instancji wskazał, iż rozpoznanie niniejszej sprawy wymagało ustalenia przez organy administracyjne obu instancji, czy skarżący opuścił miejsce dotychczasowego pobytu przy ul. [...] we Wrocławiu i czy opuszczenie to miało charakter trwały i dobrowolny w rozumieniu art. 15 ust 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Dodał, iż ustalenia powyższe powinny były zostać poczynione zgodnie z przepisami prawa procesowego, w tym przede wszystkim zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej, wynikającą z art. 7 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.), zwanej dalej w skrócie kpa. W tym też celu, zgodnie z wymogami określonymi w art. 77 § 1 i 80 kpa, organ obowiązany był w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy, a jego decyzja, w myśl art. 107 § 1 i 3 kpa, powinna była zawierać powołanie podstawy prawnej oraz uzasadnienie faktyczne i prawne.
Odnosząc wskazane reguły procesowe do rozpatrywanej sprawy Sąd I instancji przyjął, że organy meldunkowe wyczerpująco zebrały materiał dowodowy, który następnie oceniły w granicach prawem przewidzianej swobody, co w efekcie doprowadziło do prawidłowych ustaleń stanu faktycznego, przedstawionego w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Opierając się na prawidłowo dokonanych ustaleniach uznać należało bowiem, że spełniona została wymagana prawem przesłanka do wymeldowania skarżącego z miejsca tymczasowego zameldowania w postaci niewątpliwego ustania pobytu skarżącego w spornym lokalu. Sam fakt opuszczenia lokalu nie był zresztą przez skarżącego kwestionowany, co więcej skarżący podkreślał, że w mieszkaniu nie przebywa, a na pobyt stały zameldowany jest w lokalu przy ul. [...] we Wrocławiu (protokół z przesłuchania z dnia 21 października 2008 r.). W ocenie Sądu I instancji, organy właściwie uznały, że skarżący nie przebywa w miejscu tymczasowego zameldowania w sposób trwały i dobrowolny. W prowadzonym postępowaniu nie zostało potwierdzone, by opuszczenie mieszkania przez skarżącego spowodowane było bezprawnym działaniem innych osób, natomiast ponad wszelką wątpliwość ustalono, iż skarżący opuścił miejsce tymczasowego pobytu. W trakcie postępowania administracyjnego przesłuchano świadków – w osobie ojca i siostry skarżącego, którzy potwierdzili opuszczenie przez niego lokalu oraz fakt jego zamieszkiwania przy ulicy [...]. Fakt ten znalazł potwierdzenie w informacji przesłanej przez Komisariat Policji Wrocław - Ołbin (pismo z dnia 28 września 2008 r.). Pismem z dnia 3 października 2008 r., Komisariat Policji Wrocław - Rakowiec potwierdził z kolei fakt nie zamieszkiwania przez skarżącego w lokalu przy ul. [...] oraz, że nigdy skarżący tam nie mieszkał. Zresztą sam skarżący nie kwestionuje, iż nie przebywa w miejscu czasowego zameldowania. W tych okolicznościach, Sąd zauważył, iż kwestią wymagającą wyjaśnienia w postępowaniu pozostał jedynie charakter opuszczenia miejsca zameldowania i wola skarżącego w tym względzie.
W ocenie Sądu I instancji, bezsporny jest fakt, iż poprzez podjęte działania skarżący nie przeniósł dotychczasowego centrum życiowego do lokalu przy ul. [...]. Jego twierdzenia dotyczące bezprawnego utrudniania powrotu do tego miejsca nie znajdują potwierdzenia w zebranym i ocenionym przez organy materiale dowodowym. Brak podjęcia przez niego skutecznych działań w celu przezwyciężenia przeszkód w swobodnym korzystaniu z lokalu, należy uznać za równoznaczne z dobrowolnym opuszczeniem lokalu. Zdaniem Sądu, organy meldunkowe dokonując ustaleń odnoszących się do charakteru opuszczenia przez skarżącego miejsca zameldowania i jego woli w tym zakresie nie uchybiły wymaganiom procedury dowodowej.
Od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu skargę kasacyjną złożył skarżący, reprezentowany przez pełnomocnika, ustanowionego w ramach prawa pomocy. Zaskarżając przedmiotowy wyrok w całości przytoczył art.173 oraz art. 174 pkt. 2 ustawy 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm) , a jako podstawę skargi kasacyjnej wskazał naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: art. 145 § 1 pkt 1 oraz art. 151 powołanej ustawy zwanej dalej w skrócie ppsa, poprzez ich odpowiednio niezastosowanie i zastosowanie w sytuacji, gdy należało uchylić zaskarżoną decyzję, albowiem naruszała ona przepisy:
1/ prawa procesowego, tj.: art. 7 i 77 kpa poprzez brak wyjaśnienia wszystkich okoliczności faktycznych istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy i niedokonanie wyczerpującego zebrania, a co za tym idzie także rozstrzygnięcia całego materiału dowodowego wskutek całkowitego pominięcia wskazywanych przez skarżącego okoliczności, zgodnie z którymi nie zamieszkuje on w lokalu przy ul. Mościckiego, gdyż prowadzi tam remont w związku z czym nie sposób przyjąć, że opuścił on miejsce pobytu czasowego,
2/ prawa materialnego, tj.: art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych w wyniku jego zastosowania i w efekcie wydanie decyzji o wymeldowaniu w sytuacji, gdy przedmiotowy przepis nie miał zastosowania w sprawie albowiem w rzeczywistości skarżący nie opuścił miejsca zameldowania na pobyt czasowy.
W oparciu o przytoczoną podstawę kasacyjną pełnomocnik skarżącego wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisach.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniósł, iż Sąd I instancji nie dostrzegł, iż organy obu instancji w żaden sposób nie rozpatrzyły twierdzeń skarżącego, zgodnie z którymi w lokalu przy ul. [...] prowadzi remont, co świadczy jednoznacznie o tym, że nie opuścił on miejsca pobytu czasowego. Pełnomocnik skarżącego podzielił stanowisko Sądu I instancji, zgodnie z którym przesłanka opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych jest spełniona, gdy opuszczenie to ma charakter trwały i jest dobrowolne. Stwierdził jednak, iż nie można mówić o trwałym opuszczeniu lokalu w sytuacji dokonywania jego remontu. Fakt ten nie świadczy o opuszczeniu lokalu, ale raczej o zamiarze przeniesienia do tego miejsca ośrodka swoich osobistych interesów życiowych. W ocenie pełnomocnika skarżącego, brak sprawdzenia przez organy okoliczności wskazywanych przez skarżącego, a dotyczących remontu mieszkania, świadczy o naruszeniu art. 7 i 77 kpa, gdyż organy nie ustaliły w sposób wyczerpujący wszystkich kwestii dotyczących opuszczenia miejsca pobytu czasowego i jego charakteru. Pełnomocnik podniósł jednocześnie, iż przy spornych interesach stron niniejszego postępowania administracyjnego za niedopuszczalne i sprzeczne ze wskazanymi wyżej przepisami uznać należy również oparcie rozstrzygnięcia wyłącznie na twierdzeniach podnoszonych przez jedną stronę i osoby związane z tą stroną.
Pełnomocnik skarżącego stwierdził ponadto, iż w konsekwencji naruszenia przedmiotowych przepisów prawa procesowego i przyjęcia, że skarżący dobrowolnie i trwale opuścił miejsce pobytu czasowego, organy naruszyły także art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Podniósł, iż opuszczenie lokalu to nie tylko fizyczny brak przebywania w nim, ale i zamiar opuszczenia danego lokalu. W niniejszej zaś sprawie skarżący nie miał zamiaru opuszczania miejsca pobytu czasowego, gdyż jak twierdzi, a co nie zostało w żaden sposób zbadane przez organy, prowadzi w nim remont. Remont natomiast stanowi fakt obiektywny i jest możliwy do stwierdzenia w trakcie postępowania administracyjnego.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną, pełnomocnik uczestnika postępowania – J. G., wniósł o jej oddalenie oraz o zasądzenie na rzecz uczestnika kosztów zastępstwa w postępowaniu kasacyjnym według norm przepisanych. Na wstępie podniósł, iż skarżący w podstawie kasacyjnej powołał się na naruszenie przepisów prawa procesowego, tj. m.in. art. 145 § 1 pkt 1 ppsa bez wyraźnego wskazania, czy chodzi o normy zawarte w lit. a, b czy c. W jego ocenie, już samo to uchybienie stanowi powód do oddalenia skargi kasacyjnej. Dodał ponadto, iż wobec powołania się w podstawie kasacyjnej na naruszenie prawa procesowego, oddaleniem skutkować musi również podnoszone przez skarżącego naruszenie prawa materialnego, tj. art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych.
Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 7 i 77 kpa, pełnomocnik stwierdził, iż Sąd I instancji dokonał właściwej oceny zastosowania tych przepisów przez organy administracji. Za nieprawdziwy uznał zarzut tolerowania przez Sąd oparcia przez organy rozstrzygnięcia wyłącznie na twierdzeniach podnoszonych przez jedną ze stron postępowania oraz osobach związanych z tą stroną. Zauważył, iż oprócz ojca skarżącego zeznania złożyła jego córka, a siostra skarżącego. Wywiad z sąsiadami zamieszkującymi we Wrocławiu przy ul. [...] i ul. [...] przeprowadziły ponadto organy Policji Wrocław - Ołbin i Wrocław - Rakowiec. Jeśli natomiast sąsiedzi oraz organy Policji są osobami związanymi z jedną ze stron, to skarżący powinien ten fakt udowodnić, w przeciwnym razie jest to gołosłowne twierdzenie, nie znajdujące uzasadnienia w zebranym materiale dowodowym. Odnosząc się do kwestii podnoszonego przez skarżącego faktu prowadzenia przez niego remontu przy ul. [...], pełnomocnik stwierdził, iż nie miał on nigdy miejsca. Wskazał, iż skarżący w żaden sposób tego nie udowodnił, przedstawiając np. zdjęcia, zeznania świadków, faktury zakupu materiałów budowlanych, umowy o wykonanie remontu, itp. Przepytywani przez Policję sąsiedzi również nic nie wiedzą o takim fakcie. W związku z powyższym, w ocenie pełnomocnika, organy oceniły zebrany w niniejszej sprawie materiał dowodowy w granicach prawem przewidzianej swobody, a wydając decyzję o wymeldowaniu nie naruszyły reguł, zawartych w art. 7 i 77 kpa, co potwierdził Sąd I instancji. Skoro zatem Sąd nie dopatrzył się naruszenia prawa procesowego, które skutkowałoby uchyleniem zaskarżonej decyzji, to nie mógł nie zastosować art. 151 ppsa.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:
Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 183 § 1 ppsa, Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. Jeżeli w sprawie nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania, wymienione w art. 183 § 2 ppsa, jak ma to miejsce w niniejszej sprawie, to Sąd rozpoznając sprawę związany jest granicami skargi. Związanie granicami skargi oznacza związanie podstawami zaskarżenia wskazanymi w skardze kasacyjnej oraz jej wnioskiem. W świetle art. 174 ppsa, skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, a także 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Natomiast podstawa, na której oparta została skarga kasacyjna w niniejszej sprawie okazała się nieusprawiedliwiona.
Na wstępie, nawiązując do zarzutów zawartych w odpowiedzi na skargę kasacyjną, a dotyczących konstrukcji powołanej w niej podstawy kasacyjnej, stwierdzić należy, iż w warunkach niniejszej sprawy powiązanie zarzutu naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 ppsa z art. 7 i 77 kpa oraz art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych pozwała jednak przyjąć, iż przedmiotowy zarzut opiera się na naruszeniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i a ppsa, na co wskazywać może uzasadnienie podstawy kasacyjnej w tym zakresie. Zatem w warunkach niniejszej sprawy mimo tego uchybienia co do konstrukcji podstawy kasacyjnej daje się odczytać intencję tych zarzutów. Niezależnie jednak od powyższego, zauważyć należy, iż o ile oparcie podstawy kasacyjnej z art. 174 pkt. 2 ppsa na naruszeniu art. 145 § 1 pkt 1 "lit. c" ppsa w związku z art. 7 i 77 kpa uznać można za dopuszczalne i pozwalające na rozpoznanie kwestii zasadności zarzutu opartego na tym naruszeniu, o tyle oparcie podstawy kasacyjnej z art. 174 pkt 2 ppsa na naruszeniu art. 145 § 1 pkt 1 ppsa w związku z art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych bez powiązania tej podstawy z podstawą kasacyjną z art. 174 pkt 1 ppsa opartą na naruszeniu przez Sąd wskazanego przepisu prawa materialnego przez jego niewłaściwe zastosowanie uznać należy za wadliwe i to w stopniu niepozwalającym na merytoryczne odniesienie się do podstawy kasacyjnej w tym zakresie. Nieprawidłowa ocena zastosowania prawa materialnego przez organ administracji kwestionowana powinna być bowiem w ramach podstawy kasacyjnej z art. 174 pkt 1 ppsa, a nie art. 174 pkt 2 ppsa. W konsekwencji, Naczelny Sąd Administracyjny nie odniesie się do podstawy kasacyjnej w zakresie, w jakim dotyczy naruszenia art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych.
Przechodząc do oceny zasadności zarzutu naruszenia art. 151 ppsa i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa w związku z art. 7 i 77 kpa, stwierdzić należy, iż sprowadza się on do podważenia dokonanej przez Sąd I instancji oceny poprawności przeprowadzonego w niniejszej sprawie przez organy administracji publicznej postępowania dowodowego w zakresie dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego. W ocenie skarżącego, organy administracji pominęły bowiem istotną dla sprawy, a podnoszoną przez niego w toku postępowania administracyjnego, okoliczność prowadzenia remontu w lokalu przy ul. [...] we Wrocławiu, nie przeprowadzając dodatkowych ustaleń w tym zakresie, a podjęte rozstrzygnięcia oparły wyłącznie na twierdzeniach jednej strony postępowania i związanych z nią osób.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, przytoczony wyżej zarzut naruszenia przepisów postępowania nie jest zasadny. Na wstępie, zauważyć należy, iż rzeczywiście w postępowaniu administracyjnym, to na organach administracji publicznej spoczywa obowiązek przeprowadzenia całego postępowania co do wszystkich istotnych okoliczności rozpoznawanej sprawy. W świetle art. 7 i 77 § 1 kpa, to organy bowiem zobowiązane są do podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Ustalenie stanu faktycznego w drodze całościowego zebrania i oceny materiału dowodowego jest zatem funkcją postępowania administracyjnego. Sąd administracyjny kontroluje natomiast, czy proces ten odbył się zgodnie z prawem.
W niniejszej sprawie, Sąd I instancji dokonał właściwej oceny tego procesu. Zauważyć należy, iż skarżący w istocie w toku postępowania administracyjnego powołał się na okoliczność prowadzenia remontu w lokalu przy ul. [...] we Wrocławiu. Wskazać jednak należy, iż stosownie do art. 80 kpa, organ administracji publicznej ocenia, czy dana okoliczność została udowodniona, na podstawie całokształtu materiału dowodowego. W konsekwencji, dysponując dowodami z zeznań świadków – ojca i siostry skarżącego oraz pismem Komisariatu Policji Wrocław Rakowic, z których wynika, że skarżący nie przebywa i nie przebywał we wskazanym lokalu, a tym samym zaprzeczającym podniosłej przez niego okoliczności, miał wszelkie podstawy do tego, aby zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów odmówić wiarygodności twierdzeniu skarżącego. Podkreślić jednocześnie należy, iż ciążący na organach administracji publicznej obowiązek wyczerpującego zebrania materiału dowodowego co do wszystkich faktów mających znaczenie prawne dla sprawy nie pozbawia stron postępowania możliwości składania wniosków o przeprowadzenie określonych dowodów, czy też samodzielnego przedkładania dowodów na poparcie własnych twierdzeń, szczególnie jeśli leży to w ich interesie. W niniejszej sprawie, skarżący nie przedstawił natomiast żadnych dowodów na potwierdzenie okoliczności prowadzenia ( jak sam podał od wielu lat) remontu w lokalu przy ul. [...], która świadczyć miała o braku opuszczenia przez niego tego lokalu, a nawet o zamiarze przeniesienia do niego ośrodka jego osobistych interesów życiowych. Mając na uwadze zgromadzony w niniejszej sprawie materiał dowodowy, stwierdzić zatem należy, iż wobec biernej postawy skarżącego, organy administracji publicznej nie prowadziły dodatkowych ustaleń w tym zakresie, skoro w świetle zebranych w toku postępowania administracyjnego dowodów, okoliczność trwałego braku przebywania przez skarżącego w miejscu czasowego zameldowania w lokalu przy ul. [...], została udowodniona. Zresztą skarżący sam wielokrotnie wskazywał, że zamieszkuje w miejscu stałego zameldowania. Dodatkowo zauważyć należy, iż także na etapie postępowania sądowoadministracyjnego skarżący nie przedłożył żadnych dowodów na potwierdzenie podnoszonej okoliczności dotyczącej remontu przedmiotowego lokalu jak i czasowego w nim przebywania. Zarówno w toku postępowania administracyjnego, jak i sądowoadministracyjnego, skarżący nie podważył zatem w sposób skuteczny pozostałych zgromadzonych w sprawie dowodów. W konsekwencji, za nietrafny uznać należy zawarty w skardze kasacyjnej zarzut niedopuszczalności- na co w ocenie skarżącego Sąd I instancji nie zwrócił uwagi- oparcia rozstrzygnięć organów administracji publicznej na tych dowodach, szczególnie w sytuacji, gdy poza zeznaniami świadków – ojca i siostry skarżącego, których jak można sądzić skarżący uznaje za osoby o sprzecznym z nim interesie, dowodami, na których oparły rozstrzygnięcia organy są również informacje Komisariatów Policji Wrocław - Rakowic i Wrocław - Ołbin, przesłane w odpowiedzi na pisma organu I instancji z prośbą o sprawdzenie, czy skarżący zamieszkuje w lokalach przy ul. [...] i przy ul. [...], a którym trudno przypisać stronniczość.
W świetle powyższego, stwierdzić należy, iż w niniejszej sprawie, dokonanej przez Sąd I instancji oceny poprawności przeprowadzonego przez organy administracji publicznej postępowania dowodowego nie można uznać za wadliwą, a w konsekwencji także podjętego przez ten Sąd rozstrzygnięcia za naruszające prawo. Skarga kasacyjna wniesiona w niniejszej sprawie nie zasługuje tym samym na uwzględnienie, gdyż podstawa, na której została oparta nie jest usprawiedliwiona.
Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 ppsa, orzekł jak w sentencji wyroku.
Wyjaśnić jednocześnie należy, iż Sąd ten nie orzekł o przyznaniu pełnomocnikowi skarżącego wynagrodzenia za zastępstwo prawne wykonane na zasadzie prawa pomocy przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, gdyż przepisy art. 209 i 210 ppsa mają zastosowanie tylko do kosztów postępowania między stronami. Wynagrodzenie pełnomocnika za wykonaną pomoc prawną z urzędu należne od Skarbu Państwa (art. 250 ppsa) przyznawane jest przez wojewódzki sąd administracyjny w postępowaniu określonym w przepisach art. 258-261 ppsa.
Wyjaśnić również należy, iż przepisy ppsa nie przewidują możliwości zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego poniesionych przez uczestnika postępowania sądowego w związku ze sporządzeniem przez zawodowego pełnomocnika odpowiedzi na skargę kasacyjną, gdyż jak wskazano już wyżej zwrot kosztów postępowania kasacyjnego możliwy jest tylko między stronami.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło