I SA/Wr 823/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jadwiga Danuta Mróz po rozpoznaniu w dniu 18 maja 2009 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku strony skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi S. P. oraz małoletniego K. P. reprezentowanego przez S. P. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie odmowy odroczenia terminu do złożenia zgłoszenia nabycia majątku w drodze spadku postanawia: przyznać prawo pomocy. W sprawie, w odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu skargi w kwocie 500 zł S. P., występująca w imieniu własnym oraz w imieniu małoletniego K. P., wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego. Wnioskująca wskazała, że jest bezrobotna i otrzymuje rentę rodzinną po zmarłym mężu w kwocie [...] zł miesięcznie. W piśmie procesowym z dnia 24 października 2008 r. argumentowała, że po śmierci męża i na skutek "niekorzystnej" ugody z jego wspólnikami w zakresie rozliczenia działalności spółki cywilnej [...] znalazła się z synem w bardzo trudnej sytuacji finansowej, w której obecnie nie stać jej na zakup opału na zimę. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach skarżąca podała, że wraz synem są właścicielami, w udziałach po ½, mieszkania o powierzchni [...] m², ich źródłem dochodu jest renta rodzinna syna w kwocie [...] zł (brutto) miesięcznie. Pismem z dnia 17 listopada 2008 r. wezwano wnioskującą do przedłożenia zeznania podatkowego podatku dochodowego od osób fizycznych za rok 2007 wraz z załącznikami, zaświadczenia z Urzędu Skarbowego o wysokości jej przychodów za ostatnie trzy miesiące, szczegółowego - określonego kwotowo - zestawienia ponoszonych przez stronę skarżącą miesięcznie wydatków, ze wskazaniem źródeł ich finansowania, szczegółowych wyciągów z posiadanych przez stronę skarżącą rachunków i lokat bankowych, w tym związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej i dewizowych, za ostatnie trzy miesiące, szczegółowych informacji o posiadanych przez stronę skarżącą środkach transportu, informacji o korzystaniu przez nią z Pomocy Społecznej i innych form wsparcia państwowego, a także innych dokumentów oraz informacji, których treść może mieć znaczenie dla oceny wniosku skarżącej. W dniu 2 grudnia 2008 r. strona przesłała do akt sprawy pismo, w którym wskazała, że jej miesięczne wydatki wynoszą [...]zł; jednocześnie S. P. oświadczyła, że nie prowadzi działalności gospodarczej, nie posiada rachunku bankowego, jest właścicielem samochodu [...] rocznik [...] o wartości [...]zł i nie korzysta z pomocy społecznej. Powyższe informacje znalazły potwierdzenie w dostarczonych do Sądu dokumentach. Nadto z przesłanego odpisu zeznania podatkowego S. P. w podatku dochodowym od osób fizycznych wynika, że w roku 2007 uzyskała ona przychód z emerytury – renty w kwocie [...]zł. Postanowieniem z dnia 15 grudnia 2008 r. referendarz sądowy odmówił stronie skarżącej przyznania prawa pomocy we wnioskowanym przez nią zakresie. Pismem z dnia 20 stycznia 2009 r. skarżąca wniosła sprzeciw od powyższego orzeczenia, wnosząc o jego uchylenie oraz o zwolnienie jej od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika z urzędu. W uzasadnieniu sprzeciwu strona wskazała, że aktualnie w ponoszonych przez nią wydatkach pomaga jej rodzina, ponadto do tej pory utrzymywała się ze zgromadzonych wcześniej oszczędności, ale sytuacja finansowa skarżącej staje się coraz cięższa, gdyż pozostaje ona bezrobotna, a dodatkowo – celem podnoszenia swoich kwalifikacji – uczęszcza na płatny kurs zawodowy. Wskazała, że z powodu braku wiedzy prawniczej niezbędna jest jej reprezentacja w postępowaniu przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym. Pismem z dnia 11 lutego 2009 r. Sąd wezwał skarżącą o udokumentowanie jej sytuacji majątkowej poprzez przedłożenie odcinków renty rodzinnej, jaką skarżąca otrzymuje po zmarłym mężu oraz oświadczenie, czy skarżąca korzysta z innych forma wsparcia państwowego, szczegółowego określenia, w jakiej części w kosztach utrzymania strony partycypuje rodzina, ujawnienie stanu oszczędności, na jakie wnioskująca powołuje się w sprzeciwie oraz udzielenie informacji, czy skarżąca podjęła obecnie zatrudnienie. Przesyłka zawierająca wskazane powyżej pismo – z uwagi na niemożność doręczenia jej adresatce – została po podwójnym awizowaniu zwrócona do nadawcy w dniu 23 kwietnia 2009 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – zwanej dalej upsa w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Mając powyższe na uwadze Sąd ponownie rozpoznał na podstawie zebranego materiału dowodowego wniosek strony o przyznanie jej prawa pomocy, stosując przepisy regulujące kwestię zwolnienia od kosztów sądowych. Stosownie do art. 245 § 1 upsa prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje – stosownie do § 2 art. 245 powołanej wyżej ustawy procesowej – zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego, natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje – na podstawie § 3 tego samego artykułu – zwolnienie tylko od odpłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Częściowe zwolnienie z opłat lub wydatków może z kolei polegać – zgodnie z przepisem art. 245 § 4 upsa, na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej. Natomiast z uregulowania sformułowanego w art. 246 § 1 pkt. 1) i 2) upsa wynika, iż przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, w zakresie częściowym natomiast – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i swojej rodziny. Istotą prawa pomocy w zakresie przyznania z urzędu radcy prawnego (adwokata, doradcy podatkowego, rzecznika patentowego) jest natomiast nieodpłatne korzystanie strony z profesjonalnego pełnomocnika, wskutek przejęcia przez Sąd ciężaru kosztów związanych z tą reprezentacją. Założeniem prawa do bezpłatnej pomocy prawnej jest to, że strona - ze względu na swój stan majątkowy - nie jest w stanie ponieść jej kosztów. Kierując się aktualną sytuacją finansową wnioskującej przedstawioną we wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz w informacjach zawartych w sprzeciwie od postanowienia referendarza sądowego z dnia 15 grudnia 2008 r., Sąd stwierdził, że z danych zawartych w oświadczeniach strony wynika, iż nie jest ona w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i swojej rodziny. Powyższe uzasadnia głównie fakt pozostawania przez wnioskującą bez pracy, bez prawa do zasiłku oraz utrzymywania siebie i swojego małoletniego syna – którego interes prawny skarżąca reprezentuje w niniejszej sprawie - z renty po zmarłym małżonku wynoszącej [...] zł, z pomocy udzielanej jej przez rodzinę i "niewielkich oszczędności", jakie posiada wnioskująca. Przyznając stronie prawo pomocy we wnioskowanym przez nią zakresie Sąd kierował się głównie sytuacją życiową strony i okolicznością, że w rozpatrywanej przez Sąd sprawie - dotyczącej odmowy odroczenia terminu do złożenia zgłoszenia nabycia majątku w drodze spadku - skarżąca reprezentuje nie tylko interes własny, ale i interes małoletniego syna. Sąd, rozpoznając zatem na podstawie zebranego materiału dowodowego wniosek strony o przyznanie jej prawa pomocy, stosując przepisy regulujące kwestię zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego stwierdził, że sytuacja materialna skarżącej uniemożliwia jej odłożenie niezbędnej kwoty celem opłacenia kosztów sądowych oraz kosztów profesjonalnej pomocy prawnej bez uszczerbku koniecznego dla siebie i rodziny. W związku z powyższym, Wojewódzki Sąd Administracyjny - na podstawie art. 245 § 1 i § 2 i 246 § 1 pkt 1) upsa - orzekł jak w sentencji.