I SA/Wr 74/09
WyrokWSA we Wrocławiu2009-05-18
Skład orzekający: Jadwiga Danuta Mróz, Annetta Chołuj, Dagmara Dominik
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy zwrot kosztów zabezpieczenia przed wpływami eksploatacji górniczej, otrzymany przez spółkę prowadzącą działalność na terenie specjalnej strefy ekonomicznej, stanowi przychód podlegający opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób prawnych, czy też jest zwolniony z tego opodatkowania na podstawie art. 17 ust. 1 pkt 21 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych?Ratio decidendi
Zwrot kosztów zabezpieczenia przed wpływami eksploatacji górniczej, otrzymany przez spółkę prowadzącą działalność na terenie specjalnej strefy ekonomicznej, stanowi nieodpłatne świadczenie otrzymane na zwrot wydatków związanych z wytworzeniem środka trwałego, od którego dokonuje się odpisów amortyzacyjnych. W związku z tym, taki zwrot korzysta ze zwolnienia od podatku dochodowego od osób prawnych na podstawie art. 17 ust. 1 pkt 21 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych, a organy podatkowe błędnie uznały go za przychód podlegający opodatkowaniu.Stan faktyczny
Spółka A z o.o. poniosła koszty zabezpieczenia hal produkcyjnych przed wpływami eksploatacji górniczej, zaliczając je do wartości początkowej środków trwałych i odpisów amortyzacyjnych. Następnie, na mocy ugody z B S.A., otrzymała zwrot tych kosztów, które zaksięgowała jako przychody operacyjne. Organy podatkowe uznały ten zwrot za przychód podlegający opodatkowaniu, kwestionując jego zwolnienie z podatku dochodowego od osób prawnych, mimo że dotyczył on obiektów wykorzystywanych w działalności specjalnej strefy ekonomicznej. Spółka wniosła skargę, argumentując, że zwrot kosztów powinien być zwolniony z opodatkowania.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu uchylił zaskarżoną decyzję Dyrektora Izby Skarbowej we W. i orzekł, że decyzja ta nie podlega wykonaniu, zasądzając jednocześnie od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz skarżącej kwotę 5.617,00 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jadwiga Danuta Mróz, Sędziowie Sędzia WSA Anetta Chołuj (sprawozdawca), Sędzia WSA Dagmara Dominik, Protokolant Lucyna Barańska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 28 kwietnia 2009 r. sprawy ze skargi A spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w P. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej we W. Ośrodek Zamiejscowy w L. z dnia [...] listopada 2008 r. nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób prawnych za 2006 r. I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. orzeka, że decyzja wymieniona w pkt I nie podlega wykonaniu, III. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej we W. na rzecz strony skarżącej kwotę 5.617,00 (słownie: pięć tysięcy sześćset siedemnaście) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Przystępując do rozstrzygania, Sąd przyjął następujący stan faktyczny i prawny sprawy.
Decyzją z dnia [...] nr [...], Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej we W. Ośrodek Zamiejscowy w L. działając stosownie do postanowień art. 7 ust. l, art. 17 ust. l pkt 34 i art. 27 ust. l ww. ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych w związku z art. 21 § l pkt l i § 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2005 r. Nr 8, póz. 60 ze zm.), a także art. 24 ust. l pkt l lit.a ustawy z dnia 28 września 1991 r. o kontroli skarbowej (j-t. Dz. U. z 2004 r. Nr 8, poz. 65 ze zm.) określił A Spółce z ograniczoną odpowiedzialnością (dalej także: podatnik/spółka/skarżąca) wysokość zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób prawnych za 2006 rok w kwocie [...].
Organ I instancji w trakcie prowadzonego postępowania zakwestionował zaliczenie przez Spółkę, dochodu uzyskanego ze zwrotu kosztów zabezpieczeń profilaktycznych przed wpływami od eksploatacji górniczej w kwocie [...], do dochodu zwolnionego od podatku dochodowego na podstawie przepisów ustawy z dnia 20 października 1994 r. o specjalnych strefach ekonomicznych (Dz.U. Nr 123, poz. 600 ze zm.) oraz przepisów art. 17 ust. 1 pkt 34 ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (Dz.U. z 2000 r. Nr 54, póz. 654 ze zm.- przywołanej dalej jako updp). Konsekwencją stwierdzonej nieprawidłowości była konieczność korekty wykazanego przez Spółkę w złożonym zeznaniu podatkowym dochodu wolnego od podatku o kwotę [...], co jednocześnie spowodowało zmianę wysokości podstawy opodatkowania. Za 2006 r. Spółka wykazała dochód do opodatkowania z działalności pozastrefowej w kwocie [...] z następujących przychodów: ze sprzedaży usług najmu, wyniku na sprzedaży środków trwałych oraz odsetek od depozytu. Dochód wolny od podatku został określony przez organ I instancji w wysokości [...], a podstawa opodatkowania w kwocie [...].
W wyniku przeprowadzonej kontroli podatkowej organ ustalił, że skarżąca poniosła dodatkowe koszty w wysokości [...] na wytworzenie hali pras i hali magazynowej w Specjalnej Strefie Ekonomicznej, w związku z oddziaływaniem zakładu górniczego B na bezpieczeństwo posadowienia budynków. Koszty te skarżąca zaliczyła do wartości początkowej środków trwałych i z uwagi na ich związek z działalnością związaną na terenie LSSE Spółka zaliczyła do kosztów uzyskania przychodów tej działalności (zwolnionej od podatku) w formie odpisów amortyzacyjnych. Następnie koszty te zostały na podstawie ugody z dnia [...] zawartej pomiędzy Spółką A a B S.A. w L., niemal w całości zwrócone Spółce, która uznała, że podlegają one zwolnieniu od updp. W § 1 ugody B S.A. uznaje, że ww. nowo wybudowane hale położone są na terenie górniczym C i wymagały zabezpieczenia przed wpływami górniczymi, zgodnie z postanowieniem Dyrektora Okręgowego Urzędu Górniczego we W. L.dz. [...] z dnia [...]. Za podstawę wykonania zabezpieczeń profilaktycznych przyjmuje się art. 99 Prawa geologicznego i górniczego. W § 3 strony uzgodniły, że określona w oparciu o przedłożone kosztorysy, kwota zwrotu nakładów za zabezpieczenia wynosi łącznie [...], w tym: - Hala pras-[...], Hala magazynowa - Centrum logistyki – [...]. Powyższa kwota wpłynęła na rachunek bankowy Spółki w dniu [...] i została zaksięgowana na konto "pozostałe przychody operacyjne - szkody górnicze i inne odszkodowania". Otrzymane pieniądze z tytułu zawartej ugody Spółka potraktowała jako przychód zwolniony od opodatkowania podatkiem dochodowym od osób prawnych z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej na terenie specjalnej strefy ekonomicznej.
Organ podkreślił, że Spółka A na podstawie Zezwolenia nr [...], wydanego w dniu [...] przez Ministra Gospodarki (uzupełnionego decyzją z dnia [...]) uzyskała zezwolenie na prowadzenie na terenie L. Specjalnej Strefy Ekonomicznej działalności gospodarczej rozumianej jako działalność produkcyjna, handlowa i usługowa w zakresie wyrobów wytworzonych na terenie strefy w zakresie produkcji siedzeń do samochodów. Uzyskanie ww. zwrotu kosztów nie jest działalnością objętą zezwoleniem, a dochody z niej uzyskane nie są wolne od podatku dochodowego tak jak dochody z działalności gospodarczej wymienionej w zezwoleniu.
W odwołaniu z dnia [...] pełnomocnik Spółki wniósł o uchylenie ww. decyzji organu I instancji w całości i umorzenie postępowania w sprawie, zarzucając naruszenie art. 17 ust. l pkt 34, art. 7 ust. 1 i ust. 3 ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych oraz art. 120 i 121 Ordynacji podatkowej. W uzasadnieniu odwołania pełnomocnik Spółki wskazał w szczególności, iż sporny przychód powiązany jest bezpośrednio z nakładami (stanowi ich zwrot) na działalność w LSSE (L.j Specjalnej Strefie Ekonomicznej). Budynki te są bezpośrednio związane z prowadzoną na podstawie zezwolenia działalnością produkcyjną, gdyż to właśnie te budynki stanowią inwestycję w LSSE i w nich jest ona prowadzona. Przychód jest nierozerwalnie związany z działalnością produkcyjną Spółki wykonywaną na terenie LSSE, gdyż dotyczy bezpośrednio możliwości jej wykonywania właśnie w tym miejscu - bez odpowiednich zabezpieczeń nie powstałyby budynki, w których Spółka prowadzi działalność. Nie byłoby tego przychodu, gdyby Spółka nie prowadziła działalności w zakresie, miejscu i czasie, jakie wynikają z zezwolenia na działalność w LSSE.
Spółka bezspornie poniosła koszty, które są przez organ kwalifikowane do kosztów uzyskania przychodów zwolnionych, natomiast przychód uzyskany ze zwrotu tych samych kosztów organ uznaje że nie podlega zwolnieniu. Zdaniem skarżącej w zaskarżonej decyzji dokonano alokacji wbrew regule, że "przychody uzyskane z poszczególnych źródeł łączą się z określonymi kosztami, tym samym koszty te należy odliczać od każdego przychodu uzyskiwanego ze związanego z nim źródła", rozdzielając i alokując przychód do przychodów podlegających opodatkowaniu, a koszty bezpośrednio z nim związane do kosztów zwolnionych.
Dyrektor Izby Skarbowej we W. Ośrodek Zamiejscowy w L. decyzją z dnia [...] o nr [...] nie uwzględnił odwołania i utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Wskazał, że istota sporu w przedmiotowej sprawie sprowadza się do oceny, czy zwrot kosztów zabezpieczenia przed wpływami eksploatacji górniczej, otrzymany od B S.A. w L., stanowi przychód podlegający w 2006 r. opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób prawnych, czy też jest zwolniony z tego opodatkowania, z uwagi na wykorzystywanie zabezpieczonych obiektów w działalności gospodarczej prowadzonej na terenie specjalnej strefy ekonomicznej.
Organ powołał niesporną treść art. 12 ustawy z dnia 20 października 1994 r. o specjalnych strefach ekonomicznych (j.t. Dz. U. Nr 123, poz. 600 ze zm.) oraz 16 ust. 2, zgodnie z którym zakres przedmiotowy działalności gospodarczej prowadzonej na terenie specjalnej strefy ekonomicznej określa zezwolenie. Wskazał, na przepisy § 5 ust. 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 15 kwietnia 1997r. w sprawie ustanowienia legnickiej specjalnej strefy ekonomicznej (Dz.U. Nr 44, póz. 274 ze zm.) z którego wynika, iż ww. zwolnienia z podatku dochodowego przysługują wyłącznie z tytułu działalności prowadzonej na terenie strefy. Także na podstawie art. 17 ust. 1 pkt 34 ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (j .t. Dz. U. z 2000r. Nr 54, poz. 654 ze zm.) wolne od podatku są dochody, z zastrzeżeniem ust. 4-6, uzyskane z działalności gospodarczej prowadzonej na terenie specjalnej strefy ekonomicznej na podstawie zezwolenia, o którym mowa w art. 16 ust. l ustawy z dnia 20 października 1994r. o specjalnych strefach ekonomicznych, przy czym wielkość pomocy publicznej udzielanej w formie tego zwolnienia nie może przekroczyć wielkości pomocy publicznej dla przedsiębiorcy, dopuszczalnej dla obszarów kwalifikujących się do uzyskania pomocy w największej wysokości, zgodnie z odrębnymi przepisami. Pomocą publiczną udzielaną przedsiębiorcy prowadzącemu działalność gospodarczą na terenie strefy jest niezapłacony przez tego przedsiębiorcę podatek obliczony od dochodu osiąganego wyłącznie z działalności prowadzonej na terenie strefy na podstawie właściwego zezwolenia. Równocześnie art. 17 ust. 4 powołanej powyżej ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych, stanowi, że powyższe zwolnienie, o którym mowa w ust. 1 pkt 34 tegoż art. 17, przysługuje podatnikowi wyłącznie z tytułu dochodów uzyskanych z działalności gospodarczej prowadzonej na terenie strefy.
Z powołanych unormowań wynika, że zwolnieniu od podatku dochodowego od osób prawnych podlega tylko dochód z działalności gospodarczej, prowadzonej na terenie specjalnej strefy ekonomicznej w zakresie przedmiotowym, określonym w zezwoleniu. Zatem, jeżeli dany rodzaj działalności gospodarczej nie jest wymieniony w zezwoleniu, a także jeżeli działalność nie jest działalnością pomocniczą, niezbędną do realizacji zakresu działalności gospodarczej wymienionej w zezwoleniu, to dochód z takiej działalności nie podlega zwolnieniu od podatku dochodowego od osób prawnych.
Zgodnie z definicją, zawartą w Rozporządzeniu Rady (EWG) Nr 696/93 z dnia 1 5 marca 1993 r. w sprawie jednostek statystycznych do celów obserwacji i analizy systemu produkcyjnego we Wspólnocie (Dz. U. UE. L. 93. 76. l ze zm.), działalność pomocnicza w ramach danej jednostki prowadzona jest w celu umożliwienia lub ułatwienia produkcji określonych towarów i usług przez daną jednostkę na rzecz stron trzecich. Produkty działalności pomocniczej nie są jako takie dostarczane stronom trzecim. Za działalność pomocniczą uznaje się taką działalność, która spełnia wszystkie następujące łącznie warunki: a) służy tylko jednostce, do której się odnosi; innymi słowy wytworzone towary lub usługi nie mogą być sprzedawane w obrocie; b) porównywalna działalność na podobną skalę realizowana jest w podobnych jednostkach produkcyjnych; c) wytwarza usługi lub, wyjątkowo, dobra nietrwałe, które nie wchodzą w skład produktu końcowego jednostki (np. drobne narzędzia lub rusztowania); d) wpływa na koszty bieżące samej jednostki, tzn. nie powoduje tworzenia środków trwałych brutto.
W ocenie organu odwoławczego otrzymanie przedmiotowego zwrotu kosztów zabezpieczenia przed wpływami eksploatacji górniczej nie stanowi działalności pomocniczej Spółki, a jedynie związane jest z działalnością gospodarczą, prowadzoną na terenie specjalnej strefy ekonomicznej. Nie jest też działalnością wyszczególnioną w ww. zezwoleniu. Kwestionowany zwrot kosztów nie podlega zwolnieniu od podatku dochodowego od osób prawnych, na podstawie art. 17 ust. 1 pkt 34 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych. Powyższego stanowiska nie zmienia okoliczność, iż zwrot kosztów zabezpieczenia przed wpływami eksploatacji górniczej dotyczył budynków, które znajdowały się na terenie specjalnej strefy ekonomicznej i były wykorzystywane w prowadzonej działalności gospodarczej. Poza sporem jest, że wykonanie przedmiotowego zabezpieczenia było obowiązkiem ustawowym wynikającym z prawa geologicznego i górniczego. Jednakże nie przesądza to o tym, by zwrot kosztów tego zabezpieczenia uznać za przychód z działalności podstawowej objętej ww. zezwoleniem, a także by uznać go za element wspomagający działalność podstawową, tj. działalność pomocniczą.
Odnośnie zarzucanego w odwołaniu naruszenia przepisów art. 7 ust. 1 oraz ust. 3 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych organ odwoławczy wskazał, że niewątpliwie wykonanie prac zabezpieczających przed wpływami eksploatacji górniczej dotyczących należących do Spółki budynków wykorzystywanych w objętej zwolnieniem podatkowym działalności gospodarczej było niezbędne i koszty związane z tymi pracami są elementem mającym wpływ na wysokość dochodu podlegającego zwolnieniu. W tym miejscu powołał treść art. 15 ust. l ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych, kosztami uzyskania przychodów są koszty poniesione w celu osiągnięcia przychodów, z wyjątkiem kosztów wymienionych w art. 1 6 ust. l .
Organ stwierdził, iż poniesione przez Spółkę wydatki inwestycyjne wpływają na wynik podatkowy ze strefowej działalności gospodarczej poprzez odpisy amortyzacyjne, nie mogą natomiast stanowić kosztów uzyskania przychodów w sposób bezpośredni. Koszty poniesione na zabezpieczenie budynków przed szkodami górniczymi wpływają na wysokość wartości początkowej tych budynków, stanowiącej podstawę dokonywania odpisów amortyzacyjnych, zaliczonych do kosztów uzyskania przychodów. Bez znaczenia dla takiej kwalifikacji tych kosztów ma ich późniejszy zwrot przez B S.A. w L.. Przedstawione powyżej regulacje prawne nie umożliwiają zaliczenia przedmiotowych wydatków do kosztów podatkowych jednorazowo w momencie otrzymania kwestionowanego zwrotu kosztów.
Dodatkowo organ odwoławczy zwrócił uwagę, iż w sprawie nie może mieć zastosowanie art. 17 ust. 1 pkt 21 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych, bowiem zakres zwolnienia, o którym mowa w wyżej cytowanym przepisie obejmuje subwencje, dopłaty i inne nieodpłatne świadczenia, wchodzące do dochodów podatników, otrzymane na pokrycie kosztów lub zwrot wydatków dotyczących środków trwałych, wartości niematerialnych i prawnych, pochodzące ze środków publicznych, a więc z budżetu państwa, jak i budżetów jednostek samorządowych, a także pochodzące ze środków publicznych, będących w dyspozycji niektórych funduszy celowych, czy agencji rządowych, które zgodnie z kreującymi je ustawami mają także prawo udzielania dotacji. Nie obejmuje natomiast dochodu w postaci zwrotu kosztów otrzymanego na podstawie ugody zawartej z B S.A.
W skardze z dnia 29 grudnia 2008 r. pełnomocnik skarżącej spółki wniósł o uchylenie decyzji obu organów, zarzucając:
- naruszenie przepisów art. 17 ust. 1 pkt 34 i 4 updp przez jego niezastosowanie i oparcie rozstrzygnięcia na przepisach statystycznych wydanych w celu obserwacji i analizy systemu produkcyjnego we Wspólnocie
- naruszenie art. 7 ust. 1 i 3 updp przez całkowite zignorowanie potwierdzonej w art. 15 ust, 2 zasady rozdzielania przychodów i kosztów na dwa źródła – opodatkowane i zwolnione oraz odpowiedniego przyporządkowania przychodów i kosztów do danego źródła polegające na rozdzieleniu przychodów i kosztów na dwa źródła przez zaliczenie poniesionych przez Spółkę wydatków do źródła zwolnionego, a uzyskanych przychodów związanych bezpośrednio z wydatkami do źródła opodatkowanego.
- naruszenie art. 17 ust. 1 pkt 21 updp przez jego błędną wykładnię polegającą na uznaniu, wbrew jego brzmieniu i bez żadnego uzasadnienia, że zwolnienie o którym mowa w tym przepisie dotyczy wyłącznie świadczeń uzyskanych ze środków publicznych;
- naruszenie art. 120 op przez orzeczenie z pominięciem obowiązujących przepisów prawa oraz powołanie nieznanych prawu kryteriów zaliczania określonych przychodów do działalności głównej i pomocniczej przy jednoczesnym zignorowaniu wykładni stosowanych przepisów prawa
- naruszenie art. 210 § 1 pkt 6 i 4 Op przez ograniczenie się do zacytowania trzech niezależnych podstaw prawnych które powinny mieć zastosowanie w sprawie, a następnie ich pominięcie oraz nie wskazanie przesłanek zastosowania przepisów statystycznych, przyjętych za podstawę rozstrzygnięcia a tym samym pozbawienie w istocie prawa strony do udziału w postępowaniu, jakim jest wiedza na temat jedynej podstawy prawnej.
W odpowiedzi na skargę strona przeciwna wniosła o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Na podstawie art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002, nr 153, poz. 1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Według art. 1 § 2 powołanej ustawy, kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002, nr 153, poz. 1270 ze zm. – dalej powoływanej jako u.p.s.a.), ogranicza podstawy prawne uwzględnienia skargi do stwierdzenia naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Należy także wskazać, że sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy, ale nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, a także powołaną podstawą prawną (art. 134 §1 u.p.s.a.)
W zakresie tak określonej kognicji Sąd stwierdził, że skarga zasługuje na uwzględnienie, z uwagi na naruszenie przepisów procesowych.
Przedmiotem sporu jest ocena, czy zwrot kosztów zabezpieczenia przed wpływami eksploatacji górniczej, otrzymany od B S.A. w L., stanowi przychód podlegający w 2006 r. opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób prawnych tak jak twierdzą organy podatkowe, czy też jest zwolniony z tego opodatkowania, z uwagi na wykorzystywanie zabezpieczonych obiektów w działalności gospodarczej prowadzonej na terenie specjalnej strefy ekonomicznej ewentualnie na podstawie art. 17 ust. 1 pkt 21 updp, jak wywodzi to strona skarżąca.
Na wstępie należy wskazać, że koszty zabezpieczenia budynków przed szkodami górniczymi wynikają z przepisów prawa geodezyjnego i górniczego i związane są z miejscem prowadzenia tej działalności w obszarze zagrożonym szkodami górniczymi, powstałymi w wyniku działania zakładu B. Poniesione koszty zabezpieczeń nie są więc bezpośrednio związane z prowadzeniem działalności przez Spółkę w LSSE. Niemniej jednak – jak uznały organy - wykonanie prac zabezpieczających przed wpływami eksploatacji górniczej dotyczących należących do Spółki budynków wykorzystywanych w objętej zwolnieniem podatkowym działalności gospodarczej było niezbędne i koszty związane z tymi pracami są elementem mającym wpływ na wysokość dochodu podlegającego zwolnieniu. Jednak zakwestionowanie przez organy zaliczenia zwrotu wydatków do przychodu zwolnionego uzyskiwanego na terenie Specjalnej Strefy Ekonomicznej nie zwalnia organu od rozważenia czy na podstawie innego typu preferencji przychód ten korzysta ze zwolnienia.
Przepisem alternatywnym wskazywanym przez stronę skarżącą był przepis art. 17 ust. 1 pkt 21 updp.
Zgodnie z art. 17 ust.1 pkt 21 updp wolne od podatku dochodowego są dotacje, subwencje, dopłaty i inne nieodpłatne świadczenia , z zastrzeżeniem pkt 14 i 14a, otrzymane na pokrycie kosztów albo jako zwrot wydatków związanych z otrzymaniem, zakupem albo wytworzeniem we własnym zakresie środków trwałych lub wartości niematerialnych i prawnych, od których dokonuje się odpisów amortyzacyjnych zgodnie z art. 16a-16m. Dokonując analizy cytowanego przepisu należy dojść do przekonania, iż aby miało zastosowanie zwolnienie z niego wynikające muszą zostać spełnione łącznie dwa warunki. Pierwszy środki muszą stanowić dotację, subwencję, dopłatę lub inne nieodpłatne świadczenie. Drugi, środki zostały otrzymane na pokrycie kosztów albo jako zwrot wydatków związanych z otrzymaniem, zakupem albo wytworzeniem we własnym zakresie środków trwałych lub wartości niematerialnych i prawnych.
Nie budzi wątpliwości, że otrzymane środki nie są dotacją, subwencją czy dopłatą. Pozostaje jednak pytanie czy są one nieodpłatnym świadczeniem. Jak podnosi się w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego zapadłym na gruncie art. 12 ust. 1 pkt 2 updp pojęcie nieodpłatnego świadczenia ma szerszy zakres niż w prawie cywilnym. Obejmuje ono bowiem wszystkie zjawiska gospodarcze i zdarzenia prawne, których następstwem jest uzyskanie korzyści kosztem innego podmiotu, lub te wszystkie zdarzenia prawne i zdarzenia gospodarcze w działalności osób prawnych, których skutkiem jest nieodpłatne, to jest niezwiązane z kosztami lub inną formą ekwiwalentu, przysporzenie majątku tej osobie, mające konkretny wymiar finansowy (vide uchwała NSA z 16.10.2006 r. sygn. akt II FPS 1/06).
W przypadku zwrotu kosztów zabezpieczenia przed wpływami eksploatacji górniczej, otrzymanego przez skarżącą od B S.A. w L. korzyść ekonomiczna jest ewidentna. Wykonanie prac zabezpieczających przed wpływami eksploatacji górniczej w związku z oddziaływaniem zakładu górniczego B należących do Spółki budynków wykorzystywanych w objętej zwolnieniem podatkowym działalności gospodarczej było niezbędne i wynikało z przepisów prawa tj. art.99 Prawa geologicznego i górniczego, co wynikało z postanowienia Dyrektora Okręgowego Urzędu Górniczego we W. L.dz. [...] z dnia [...]. Natomiast koszty te zostały na podstawie ugody z dnia [...] zawartej pomiędzy Spółką A a B S.A. w L., niemal w całości zwrócone Spółce. Skarżąca Spółka poniosła nakłady wynikające z przepisów prawa, natomiast zwrot tych wydatków otrzymała od B, które stanowiło nieodpłatne świadczenie. Zatem charakter tego świadczenia spełniał pierwszą przesłankę z art. 17 ust. 1 pkt 21 updp.
W ocenie Sądu otrzymane przez spółkę świadczenie spełniało także drugą przesłankę, a mianowicie środki te otrzymane zostały jako zwrot wydatków związanych z wytworzeniem we własnym zakresie środka trwałego od którego spółka dokonywała odpisów amortyzacyjnych. Jak wynika za stanu faktycznego koszty wytworzenia zabezpieczeń przed szkodami górniczymi budynków skarżąca zaliczyła do wartości początkowej środków trwałych i z uwagi na ich związek z działalnością związaną na terenie LSSE Spółka zaliczyła do kosztów uzyskania przychodów tej działalności (zwolnionej od podatku) w formie odpisów amortyzacyjnych. Korzystanie ze zwolnienia od podatku na podstawie przepisu art. 17 ust. 1 pkt 21 updp jest możliwe wówczas, gdy z dowodów istniejących u osoby prawnej jednoznacznie wynika, że takie świadczenie zostało udzielone na wytworzenie konkretnego środka trwałego, dającego się zidentyfikować w oparciu o dokumenty, tak jak to ma miejsce w rozpatrywanej sprawie.
W tym miejscu należy wskazać, że ustawodawca przewidując zwolnienie zawarte w przepisie art. 17 ust. 1 pkt 21 nie uzależnił jego zastosowanie od uzyskania – tak jak to twierdzi organ odwoławczy – od środków ze środków publicznych.
Zdaniem Sądu umknęło ocenie organu rozważenie uznania zwrotu wydatków za odszkodowanie, o którym mowa w art. 17 ust. 12 updp, bowiem Spółka zaksięgowała zwrot wydatków na konto "pozostałe przychody operacyjne - szkody górnicze i inne odszkodowania".
Z uwagi na stwierdzone naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy Sąd wyeliminował z obrotu prawnego zaskarżoną decyzję na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ppsa.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło