I SA/Bd 186/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Izabela Najda-Ossowska Sędziowie: Sędzia WSA Dariusz Dudra Sędzia WSA Ewa Kruppik-Świetlicka (spr.) Protokolant Asystent sędziego Daniel Łuczon po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 20 maja 2009 r. sprawy ze skargi K. M.-B. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w T. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie przyznania płatności obszarowej 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w I. z dnia [...] nr [...] 2. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana w całości 3. zasądza od Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w T. na rzecz K. M.-B. kwotę [...] ([...]) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania Decyzją z dnia [...]. Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w T. utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w I. z dnia [...]. w sprawie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego K. M.-B. Ze stanu faktycznego sprawy wynika, że wnioskiem z dnia [...]. skarżąca zwróciła się do Biura Powiatowego ARiMR w I. o przyznanie płatności do gruntów rolnych na rok [...], tj.: • jednolitej płatności obszarowej (JPO) do dziewiętnastu działek rolnych o łącznej powierzchni [...] ha, • uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni grupy upraw podstawowych do siedmiu działek rolnych o łącznej powierzchni [...] ha • oraz uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni roślin przeznaczonych na paszę uprawianych na trwałych użytkach zielonych (JPO, TUZ) do dziesięciu działek rolnych o łącznej powierzchni [....] ha. Skarżąca i jej mąż w [...] roku posiadali dwa numery identyfikacyjne własnych gospodarstw, na które złożyli osobne wnioski o przyznanie płatności obszarowych. Skarżąca uzyskała płatność zwierzęcą do powierzchni [...] ha, natomiast jej mąż otrzymał płatność zwierzęcą do powierzchni [...] ha. W związku z faktem zawarcia małżeństwa skarżąca złożyła jeden wniosek o przyznawanie płatności zawierający również grunty deklarowane przez jej męża w [...]r. Decyzją z dnia [...] r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w I. przyznał K. M. – B. jednolitą płatność obszarową i uzupełniającą płatność obszarową do powierzchni grupy upraw podstawowych zgodnie z żądaniem zawartym we wniosku. Jednocześnie uzupełniająca płatność obszarowa do powierzchni roślin przeznaczonych na paszę uprawianych na trwałych użytkach zielonych została przyznana wnioskodawczyni do powierzchni [...] ha, tj. do powierzchni referencyjnej ustalonej na podstawie wniosku o przyznanie płatności do gruntów rolnych złożonego w [...] r. przez skarżącą. Skarżąca w odwołaniu wniosła o uwzględnienie pozostałej części trwałych użytków zielonych zadeklarowanych we wniosku, na które nie naliczono płatności. Decyzją z dnia [...] r. Dyrektor Kujawsko - Pomorskiego Oddziału Regionalnego ARiMR w T. utrzymał w mocy ww. rozstrzygnięcie wskazując, iż po przeanalizowaniu zarzutów zawartych w odwołaniu oraz po ponownym rozpatrzeniu sprawy w oparciu o zgromadzony materiał dowodowy nie dopatrzył się uchybień formalnych i merytorycznych w procesie wydawania decyzji w I instancji. W uzasadnianiu organ wskazał na przepisy art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemu wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2008 r., Nr 170, poz. 1051), zgodnie z którym rolnikowi przysługuje : 1. jednolita płatność obszarowa na będące w jego posiadaniu w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności, grunty rolne wchodzące w skład gospodarstwa rolnego, kwalifikujące się do objęcia tą płatnością zgodnie z art. 143b ust. 5 akapit pierwszy rozporządzenia Rady (WE) Nr 1782/2003, jeżeli: - na ten dzień posiada działki rolne o łącznej powierzchni nie mniejszej niż 1,0 ha; działka rolna nie może być mniejsza niż 0,1 ha; - wszystkie grunty rolne są utrzymane zgodnie z normami przez cały rok kalendarzowy, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności; - został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności. Ponadto zgodnie z ust. 2 pkt 2 art. 7 rolnikowi, który w danym roku spełnia warunki do przyznania jednolitej płatności obszarowej, przysługują płatności uzupełniające do powierzchni upraw, m.in. roślin przeznaczonych na paszę, uprawianych na trwałych użytkach zielonych, położonych na działkach rolnych objętych wnioskiem o przyznanie jednolitej płatności obszarowej. Zgodnie z § 5 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 14 marca 2008 r. w sprawie rodzajów roślin objętych płatnością uzupełniającą oraz szczegółowych warunków i trybu przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. Nr 44, poz. 265) płatność zwierzęca w danym roku kalendarzowym przysługuje, jeżeli rolnik w okresie od dnia 1 kwietnia 2005 r. do dnia 31 marca 2006 r. był posiadaczem bydła lub owiec, lub kóz, lub koni, które w tym okresie były wpisane lub zostały zgłoszone do rejestru zwierząt gospodarskich oznakowanych lub do rejestru koniowatych, o których mowa w przepisach o systemie identyfikacji i rejestracji zwierząt, przez tego rolnika lub jego małżonka, także w przypadku gdy osoby te nie pozostawały w związku małżeńskim w tym okresie oraz na podstawie wniosku o przyznanie płatności do gruntów rolnych, złożonego w 2006 r., rolnikowi przyznano płatność uzupełniającą do powierzchni trwałych użytków zielonych lub do powierzchni upraw traw przeznaczonych na paszę uprawianych na gruntach ornych. Natomiast ust. 2 § 5 powyższego rozporządzenia wskazuje, że płatność zwierzęca przysługuje do powierzchni trwałych użytków zielonych zadeklarowanych we wniosku o przyznanie płatności do gruntów rolnych na dany rok, nie większej jednak niż powierzchnia ustalona jako iloraz liczby zwierząt, o których mowa w ust. 1 pkt 1, przeliczonych na duże jednostki przeliczeniowe (DJP) i współczynnika 0,3 oraz nie większej niż powierzchnia trwałych użytków zielonych lub powierzchnia upraw traw przeznaczonych na paszę uprawianych na gruntach ornych, do której została przyznana płatność w roku 2006. W ocenie organu stosownie do obowiązujących przepisów prawa nie ma podstaw prawnych do "zsumowania" powierzchni trwałych użytków zielonych lub powierzchni upraw traw przeznaczonych na paszę uprawianych na gruntach ornych ze złożonych przez małżonków wniosków o przyznanie płatności do gruntów rolnych w 2006 roku na podstawie, których zostały przyznane im płatności uzupełniające. W odniesieniu do przedmiotowej sprawy – zdaniem organu – nie ma również zastosowania § 7 cyt. rozporządzenia, gdyż przepis ten dotyczy faktu nabycia własności wszystkich gruntów rolnych wchodzących w skład gospodarstwa rolnego będących własnością rolnika, któremu co najmniej raz przyznano płatność zwierzęcą. Zgodnie bowiem z art. 33 pkt 1 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 1964 r. Nr 9, poz. 59 ze zm.) do majątku osobistego każdego z małżonków należą: przedmioty majątkowe nabyte przed powstaniem wspólności ustawowej, a zatem w przypadku małżeństwa nie ma miejsca fakt nabycia na własność gruntów rolnych należących do współmałżonka, gdyż nieruchomości te stanowią majątek osobisty współmałżonka. Strona, w skardze skierowanej do Sądu wniosła o uchylenie decyzji organu I instancji w części nie przyznającej uzupełniającej płatności do powierzchni roślin przeznaczonych na paszę, uprawianych na trwałych użytkach zielonych (płatność zwierzęca) do całości zadeklarowanej we wniosku powierzchni oraz o uchylenie decyzji organu II instancji. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie § 5 ust. 1 pkt 1 i 2 cyt. rozporządzenia poprzez błędną jego wykładnię. Zdaniem skarżącej jeden numer identyfikacyjny, który mogą posiadać małżonkowie służy jedynie celom administracyjnym. Zgodnie z przepisami Kodeksu rodzinnego przedmiotowe gospodarstwa nadal są przedmiotem odrębnej własności każdego z małżonków. Stąd słusznym w ocenie skarżącej jest przyznanie płatności z uwzględnieniem również gruntów deklarowanych przez jej męża w roku 2006 i 2007. Skarżąca stwierdziła, iż organ niezasadnie uważa, że nie ma podstaw do "zsumowania" trwałych użytków zielonych, w przypadku ujęcia pod jednym numerem identyfikacyjnym dwóch różnych gospodarstw rolnych stanowiących odrębną własność małżonków, ze złożonych przez nich wniosków o przyznanie płatności do gruntów rolnych w 2006r. Ponadto skarżąca podniosła, że tylko w przypadku TUZ agencja nie uznała zsumowania obu gospodarstw. Natomiast w przypadku płatności ONW nie stanowiło to problemu. Podobnie przy budowie płyty gnojowej, gdzie złożono dwa odrębne wnioski i wydano dwie odrębne decyzje, organ wyraził zgodę na budowę jednej płyty dla obydwu gospodarstw. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Organ odpowiadając na zarzut naruszenia § 5 ust. 1 pkt 1 cyt. rozporządzenia stwierdził, iż przepis ten przewiduje jedynie możliwość uwzględnienia posiadania w okresie od dnia 1 kwietnia 2005 r. do dnia 31 marca 2006 r. przez małżonka rolnika, także w przypadku gdy osoby te nie pozostawały w związku małżeńskim w tym okresie, bydła lub owiec, lub kóz, lub koni, które w tym okresie były wpisane lub zostały zgłoszone do rejestru zwierząt gospodarskich oznakowanych lub do rejestru koniowatych. Ustawodawca nie przewidział takiej możliwości w odniesieniu do pkt 2 cytowanego przepisu, tj. do powierzchni trwałych użytków zielonych lub do powierzchni upraw traw przeznaczonych na paszę uprawianych na gruntach ornych. Odnosząc się do twierdzenia skarżącej, iż tylko w przypadku TUZ Agencja nie uznała zsumowania obydwu gospodarstw, a w przypadku płatności ONW jak przy budowie płyty gnojowej nie było tego problemu, organ II instancji stwierdził, co następuje. W przypadku, kiedy oboje małżonkowie wykorzystując nadane numery przystąpili do programów inwestycyjnych - budowa płyty gnojowej, tj. pomoc finansowa na dostosowanie gospodarstw rolnych do standardów Unii Europejskiej objętej planem rozwoju obszarów wiejskich oraz działań wieloletnich podejmując zobowiązania - płatność z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW), wówczas należy umożliwić im wyłącznie kontynuację tych programów. Zgodnie z obowiązującymi w ARiMR procedurami w przypadku programu dostosowanie gospodarstw rolnych do standardów Unii Europejskiej należy umożliwić małżonkowi, którego numer został zawieszony kontynuację sprawy, aż do momentu wygaśnięcia zobowiązań beneficjenta podjętych w Planie dostosowanie gospodarstwa do standardów UE i zobowiązań Agencji wynikających z decyzji przyznającej płatność. Natomiast w przypadku płatności ONW możliwe jest, aby współposiadacze jednocześnie prowadzili działalność rolniczą na tych samych działkach rolnych i w konsekwencji wypełniali zaciągnięte wcześniej zobowiązania do prowadzenia działalności rolniczej, ale tylko jeden z nich może w danym roku występować i otrzymać płatność ONW. Wojewódzki Sąd Administracyjny, zważył co następuje : Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, to jest kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Sąd, kierując się tymi przesłankami i badając zaskarżoną decyzję w oparciu o wyżej powołane przepisy i w granicach sprawy, nie będąc jednak związany - stosownie do art. 134 p.p.s.a. - zarzutami i wnioskami skargi, uznał, iż skarga zasługuje na uwzględnienie. Zatem Sąd stwierdza, że decyzja Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w T. z dnia [...] r. i utrzymana nią w mocy decyzja Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w I. z dnia [...] r., naruszają prawo w stopniu kwalifikującym je do wyeliminowania z obrotu prawnego. Jak wynika z przedstawionego stanu sprawy organ odmówił skarżącej przyznania uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni roślin przeznaczonych na paszę uprawnianych na trwałych użytkach zielonych (JPO,TUZ) w stosunku do powierzchni będącej własnością jej męża a przyznając jedynie do powierzchni referencyjnej ustalonej według złożonego przez nią wniosku w 2006r. Organ kierował się przepisem § 5 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 14 marca 2008 r. w sprawie rodzajów roślin objętych płatnością uzupełniającą oraz szczegółowych warunków i trybu przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. Nr 44, poz. 265), gdzie wskazano, że płatność zwierzęca w danym roku kalendarzowym przysługuje, jeżeli rolnik : • w okresie od dnia 1 kwietnia 2005 r. do dnia 31 marca 2006 r. był posiadaczem bydła lub owiec, lub kóz, lub koni, które w tym okresie były wpisane lub zostały zgłoszone do rejestru zwierząt gospodarskich oznakowanych lub do rejestru koniowatych, o których mowa w przepisach o systemie identyfikacji i rejestracji zwierząt, przez tego rolnika lub jego małżonka, także w przypadku gdy osoby te nie pozostawały w związku małżeńskim w tym okresie oraz na podstawie wniosku o przyznanie płatności do gruntów rolnych, złożonego w 2006 r., rolnikowi przyznano płatność uzupełniającą do powierzchni trwałych użytków zielonych lub do powierzchni upraw traw przeznaczonych na paszę uprawianych na gruntach ornych. Powołał się również na ust. 2 § 5 powyższego rozporządzenia, który wskazuje, że : • płatność zwierzęca przysługuje do powierzchni trwałych użytków zielonych zadeklarowanych we wniosku o przyznanie płatności do gruntów rolnych na dany rok, nie większej jednak niż powierzchnia ustalona jako iloraz liczby zwierząt, o których mowa w ust. l pkt 1, przeliczonych na duże jednostki przeliczeniowe (DJP) i współczynnika 0,3 • oraz nie większej niż powierzchnia trwałych użytków zielonych lub powierzchnia upraw traw przeznaczonych na paszę uprawianych na gruntach ornych, do której została przyznana płatność w roku 2006. W ocenie Sądu, stanowisko zaprezentowane przez organ odwoławczy w zaskarżonej decyzji jest nieprawidłowe. Za potwierdzeniem postawionej tezy przemawiają poniższe wywody. Przede wszystkim należy przywołać przepisy ustawy z dnia 26 stycznia 2007r. o płatnościach w ramach systemu wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2008 r., Nr 170, poz. 1051), zgodnie z którym rolnikowi przysługuje : 1. jednolita płatność obszarowa na będące w jego posiadaniu w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności, grunty rolne wchodzące w skład gospodarstwa rolnego, kwalifikujące się do objęcia tą płatnością zgodnie z art. 143b ust. 5 akapit pierwszy rozporządzenia Rady (WE) Nr 1782/2003, jeżeli: a) na ten dzień posiada działki rolne o łącznej powierzchni nie mniejszej niż 1,0 ha; działka rolna nie może być mniejsza niż 0,1 ha; b) wszystkie grunty rolne są utrzymane zgodnie z normami przez cały rok kalendarzowy, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności; c) został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności. Jak wynika z akt sprawy oba gospodarstwa rolne spełniały powyższe przesłanki gdyż w roku poprzedzającym zgłoszenie wniosków o dopłaty oba gospodarstwa otrzymały żądane dopłaty w pełnej wysokości. W tym miejscu należy zadać pytanie, co zmieniło się w sytuacji skarżących, czy stracili uprawnienia do dopłat. Spełnili przecież wszystkie wymagania ustawy. W sytuacji skarżącej nic się nie zmieniło. Organ jedynie zwrócił uwagę, iż jako małżonkowie winni złożyć jeden wniosek, a ich gospodarstwa winny posiadać jeden numer identyfikacyjny. W tym miejscu należy przywołać stosowne przepisy tj. art. 12 ust. 4 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz o ewidencji wniosków o przyznanie płatności ( Dz. U. Nr 10, poz. 76 ze zm. ), który stanowi, iż w przypadku : • małżonków • podmiotów będących współposiadaczami gospodarstw rolnego nadaje się jeden numer identyfikacyjny. Numer ten nadaje się temu ze współmałżonków, tak jak w niniejszej sprawie, co do którego drugi małżonek wyraził pisemną zgodę. W niniejszej sprawie skarżąca złożyła oświadczenie, że oboje posiadają gospodarstwa rolne, które stanowią ich majątek odrębny. Związek małżeński został zawarty w 2005r. i od tego roku małżonkowie prowadzą wspólnie oba gospodarstwa rolne. To oznacza, że oboje są współposiadaczami obu gospodarstw. Czym zatem w tej sytuacji jest zmiana numeru identyfikacyjnego? Należy podkreślić, że w roku 2007 oboje małżonkowie otrzymali dopłaty w pełnej wysokości, składając dwa oddzielne wnioski. Natomiast w roku 2008 składając jeden wniosek , zgodnie z zaleceniem organu , w związku z koniecznością posługiwania się małżonków jednym numerem identyfikacyjnym odmówiono przyznania dopłaty uzupełniającej do gruntów męża przeznaczonych pod uprawę pasz, mimo, że w roku 2007 otrzymał taką dopłatę. Zdaniem Sądu takie rozstrzygnięcie organu jest nieprawidłowe. Organ błędnie przyjął w tym wypadku, iż jest to wniosek o dopłaty samej skarżącej i zastosował wobec niej przepis § 5 ust. 1 pkt 1 i 2 cyt rozporządzenia uznając, iż można przyznać tylko taką dopłatę, jaką tylko ona otrzymała w roku 2006, pomimo, że w ubiegłym roku tj. w 2007 i w roku 2006 składając osobne wnioski na własne numery identyfikacyjne, otrzymali dopłaty również i za grunty przeznaczone pod paszę. W sprawie dokonano jedynie czynności technicznej w postaci wskazania jednego numeru identyfikacyjnego dla obu gospodarstw rolnych. Co stałoby się gdyby jeden z małżonków nie wyraził zgody na wpisanie wspólnego numeru ewidencyjnego lub gdy w małżeństwie tym istniała rozdzielność ustawowa małżeńska? Oboje małżonkowie w takich sytuacjach mieliby oddzielne numery identyfikacyjne dla swych gospodarstw rolnych i nadal otrzymaliby dopłaty w pełnej wysokości. W przedmiotowej sprawie są nadal dwa gospodarstwa rolne a dopłaty "idą" za konkretnym gospodarstwem, co jest zgodne z wolą Ustawodawcy i polityką rolną Unii Europejskiej. Ponadto, jak wynika z akt administracyjnych i oświadczeń strony małżeństwem są już od 2005r. i wspólnie od tego roku prowadzą działalność rolną razem w dwóch gospodarstwach rolnych, których są współposiadaczami, pomimo, że gospodarstwa te stanowią ich odrębne własności. W opinii Sądu zmiana numeru identyfikacyjnego, w wyniku czynności materialno – technicznej nie może skutkować pozbawieniem uprawnień do dopłat. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ winien wziąć pod uwagę powyższe uwagi. Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. ) orzekł, jak w sentencji wyroku. O wykonalności decyzji orzeczono w oparciu o art. 152 , a o kosztach na podstawie art. 200 cyt. ustawy.