I OW 25/09

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Jan Kacprzak Sędziowie: sędzia NSA Małgorzata Borowiec (spr.) sędzia del. NSA Jerzy Krupiński Protokolant Anna Krakowiecka po rozpoznaniu w dniu 21 maja 2009 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Skierniewicach o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego pomiędzy Samorządowym Kolegium Odwoławczym w Skierniewicach a Ministrem Rolnictwa i Rozwoju Wsi w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku F. S. o stwierdzenie nieważności decyzji dotyczącej przejęcia na własność Państwa bez odszkodowania nieruchomości rolnej i leśnej niezabudowanej, położonej we wsi S. oraz wypłatę z tego tytułu odszkodowania postanawia: odrzucić wniosek. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Skierniewicach, wystąpiło do Naczelnego Sądu Administracyjnego o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego z Ministrem Rolnictwa i Rozwoju Wsi, w przedmiocie rozpatrzenia wniosku F. S. o stwierdzenie nieważności decyzji Naczelnika Gminy w N. z dnia [...] października 1988 r. znak: [...], o przejęciu na własność Państwa bez odszkodowania na podstawie art. 44 ustawy z dnia 26 marca 1982 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych (Dz. U. Nr 11, poz. 79 ze zm.) nieruchomości rolnej i leśnej, niezabudowanej o pow. [...] ha położonej we wsi S., gmina N. oraz o wypłatę odszkodowania i wskazanie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi jako organu właściwego do rozpatrzenia tego wniosku. Uzasadniając wniosek wskazało, że sprawa wniesiona przez F. S. o stwierdzenie nieważności powołanej wyżej decyzji była już rozpatrywana dwukrotnie. Po raz pierwszy przez Wojewodę Łódzkiego, który decyzją z dnia [...] grudnia 2003 r. odmówił stwierdzenia nieważności omawianej decyzji Naczelnika Gminy w N., lecz decyzja ta została decyzją Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia[...] stycznia 2006 r. uchylona, a postępowanie pierwszej instancji umorzone z uwagi na prowadzenie jej przez organ niewłaściwy. Następnie Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi postanowieniem z dnia [...] stycznia 2006 r. przekazał sprawę do rozpoznania przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Skierniewicach, które decyzją z dnia [...] maja 2006 r. odmówiło stwierdzenia nieważności powołanej decyzji , a decyzją z dnia [...] czerwca 2006 r. zaskarżoną decyzję utrzymało w mocy. Powyższa decyzja stała się przedmiotem skargi F. S. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi, który wyrokiem z dnia 25 stycznia 2007 r. sygn. akt II SA/Łd 783/06 obie wydane w sprawie decyzje uchylił, zaś wniesiona od tego wyroku przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Skierniewicach skarga kasacyjna została przez Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 14 maja 2008 r. sygn. akt I OSK 722/07 oddalona. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Skierniewicach, rozpoznając sprawę po raz kolejny powzięło wątpliwość, czy jest organem właściwym w sprawie i na podstawie art. 65 § 1 w związku z art. 157 K.p.a. przekazało sprawę do - jego zdaniem organu właściwego - Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi. Z kolei Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi postanowieniem z dnia [...] grudnia 2008 r. przekazał wniosek F. S. wraz z całością akt z powrotem do ww. Kolegium. Z tych względów Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Skierniewicach uznało za zasadne złożenie do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniosku o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego. Uzasadniając wniosek o wskazanie jako organu właściwego do rozpoznania sprawy Ministra, powołało się na postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 maja 2008 r. I OW 11/08, w którym na tle sprawy zbliżonej sytuacją faktyczną i prawną przyjęto, że organem właściwym w sprawach o stwierdzenie nieważności decyzji wydanych przez terenowe jednostki administracji państwowej na podstawie art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 13 lipca 1957 r. o zmianie dekretu z dnia 18 kwietnia 1955 r. o uwłaszczeniu i uregulowaniu innych spraw związanych z reforma rolną i osadnictwem rolnym (Dz. U. Nr 39, poz. 174 ze zm.) oraz przez terenowe organy administracji rządowej na podstawie art. 45 ust. 1 ustawy z dnia 26 marca 1982 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych (Dz. U. Nr 11, poz. 79) jest Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi stosownie do art. 157 § 1 w zw. z art. 17 pkt 3 K.p.a. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi w odpowiedzi na wniosek wniósł o wskazanie jako właściwego do rozpoznania sprawy Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Skierniewicach podkreślając, iż w wydanych w tej sprawie wyrokach Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 25 stycznia 2007 r. II SA/Łd 783/06 oraz Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 maja 22008 r. I OSK 722/07 nie zakwestionowano, iż w tej sprawie organem wyższego stopnia było wskazane wyżej Kolegium. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zgodnie z art. 15 § 1 pkt 4 w związku z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. - dalej P.p.s.a.) Naczelny Sąd Administracyjny jest właściwy do rozstrzygania sporów kompetencyjnych. Spór taki powstaje w razie rozbieżności poglądów co do zakresu działania poszczególnych organów administracji publicznej i może przybrać postać bądź sporu negatywnego, gdy żaden z organów uczestniczących w sporze nie uznaje swojej właściwości w sprawie, bądź sporu pozytywnego, gdy wszystkie organy uczestniczące w sporze uznają swoją właściwość. W obu przypadkach spór kompetencyjny może powstać tylko w ramach konkretnej sprawy administracyjnej, która jest przedmiotem prowadzonego postępowania, albo co do której odmówiono nadania biegu postępowaniu. W tej sprawie wniosek o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego jest jednak niedopuszczalny z uwagi na powołany już prawomocny wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 25 stycznia 2007 r. II SA/Łd 783/06, od którego skarga kasacyjna została przez Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 14 maja 2008 r. sygn. akt I OSK 722/07 oddalona. Zauważyć bowiem należy, iż stosownie do treści art. 134 § 1 P.p.s.a. kontrola sądu administracyjnego odbywa się w granicach danej sprawy, ale sąd nie jest związany ani powołaną podstawą prawną, ani wnioskami skargi. Brak związania granicami skargi oznacza, że sąd nie ogranicza się do zbadania zasadności zarzutów skarżącego, ale ocenia, czy przy podjęciu zaskarżonego aktu lub czynności nie doszło do innych jeszcze naruszeń prawa. Sąd może na przykład uchylić zaskarżoną decyzję lub stwierdzić jej nieważność także z powodu innych naruszeń prawa oraz mimo innych wniosków skarżącego. Ocena prawna i wskazanie co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiąże w danej sprawie ten sąd oraz organ, którego działalność była przedmiotem kontroli sądowej (art. 153 P.p.s.a.).Ponadto w myśl art. 170 P.p.s.a. prawomocne orzeczenie wiąże inne sądy i organy państwowe, a w przypadkach przewidzianych w ustawie także inne osoby. Konsekwencją prawomocnego orzeczenia jest to, że nikt nie może negować faktu istnienia i treści takiego orzeczenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi w wyroku z dnia 25 stycznia 2007 r. sygn. akt II SA/Łd 783/06, a także Naczelny Sąd Administracyjny, który w wyroku z dnia 14 maja 2008 r. sygn. akt I OSK 722/07 skargę kasacyjną od wyroku Sądu pierwszej instancji oddalił, nie wypowiedział się wprost w kwestii właściwości organu, ale nie kwestionował właściwości Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Skierniewicach do rozpatrzenia wniosku F. S. o stwierdzenie nieważności decyzji Naczelnika Gminy w N. z dnia [...] października 1988 r. o przejęciu na własność Państwa bez odszkodowania nieruchomości rolnej i leśnej niezabudowanej. Nie stwierdził bowiem nieważności decyzji Kolegium, a jedynie je uchylił na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a/ i c/ P.p.s.a. Podkreślić należy, iż przy niezmienionym stanie prawnym, stosownie do treści art. 153 P.p.s.a. powołany wyrok wiąże Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Skierniewicach, natomiast Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 170 P.p.s.a. W takiej sytuacji zakwestionowanie przez to Kolegium swojej właściwości i wystąpienie z wnioskiem o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego było niedopuszczalne. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny uznając wniosek Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Skierniewicach za niedopuszczalny, na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 P.p.s.a. w związku z art. 64 § 3 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w postanowieniu.