II FSK 1003/10

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie sędzia WSA del. Małgorzata Jarecka po rozpoznaniu w dniu 28 maja 2010 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej Z. i B. D. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 10 sierpnia 2009 r., sygn. akt I SA/Wr 324/09 o odrzuceniu skargi w sprawie ze skargi Z. i B. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia 6 stycznia 2009 r., Nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie podatku rolnego za 2006 r. postanawia oddalić skargę kasacyjną Postanowieniem z dnia 10 sierpnia 2009 r., sygn. akt I SA/Wr 324/09 Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, odrzucił skargę Z. i B. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia 6 stycznia 2009 r. w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji dotyczącej ulgi w podatku rolnym za 2006 r. Uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie Sąd wskazał, że zarządzeniem doręczonym w dniu 22 czerwca 2009 r. skarżący zostali wezwani do uiszczenia wpisu od skargi w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi. Termin do uiszczenia wpisu upłynął bezskutecznie w dniu 29 czerwca 2009 r., a więc zaszły przesłanki do odrzucenia skargi na podstawie art. 220 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) W skardze kasacyjnej pełnomocnik skarżących zaskarżył powyższe postanowienie w całości. Środek zaskarżenia oparł na naruszeniu przepisów mających wpływ na wynik sprawy, tj.: - art. 45 ust. 1 Konstytucji w zw. z art. 58 § 1 pkt 3 w zw. z art. 220 § 3 w zw. z art. 245 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez nietrafne zastosowanie tychże przepisów i odrzucenie skargi wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 26.02.2009 r., z powodu nieuiszczenia przez skarżących wpisu od skargi, w sytuacji, gdy skarżący złożyli wniosek o przyznanie prawa pomocy w całkowitym zakresie. Naruszenie wyżej wymienionych przepisów postępowania miało istotny wpływ na wynik sprawy, bowiem doprowadziło do bezzasadnego odrzucenia skargi w sytuacji gdy złożony już został wniosek o przyznanie prawa pomocy w całkowitym zakresie. Wskazując na powyższe podstawy, pełnomocnik skarżących wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia oraz zasądzenie kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej pełnomocnik podniósł, że Sąd odrzucił skargę z powodu nieopłacenia jej w terminie podczas gdy skarżący wnieśli wniosek o zwolnienie od kosztów oraz ustanowienie adwokata i Sąd posiadał już informację o ich ciężkiej sytuacji materialnej. Rozstrzygnięcie to doprowadziło do sytuacji, w której skarżący pomimo złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy zostali pozbawienia możliwości skorzystania ze swoich uprawnień. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 220 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sąd nie podejmie żadnej czynności na skutek pisma, od którego nie zostanie uiszczona należna opłata. W tym przypadku przewodniczący wzywa wnoszącego pismo do uiszczenia opłaty w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania. Skarga, skarga kasacyjna, zażalenie oraz skarga o wznowienie postępowania, od których pomimo wezwania nie został uiszczony należny wpis, podlegają odrzuceniu przez sąd (§ 3). Strona skarżąca wezwana do uiszczenia opłaty sądowej może skutecznie złożyć wniosek o zwolnienie jej od kosztów postępowania we wskazanym jej przez sąd terminie zakreślonym w wezwaniu do uiszczenia opłaty. Jak wynika z akt sprawy wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego zostało doręczone skarżącym w dniu 22 czerwca 2009 r. wraz z pouczeniem o terminie w jakim należy go uiścić. Termin do uiszczenia wpisu upłynął 29 czerwca 2009 r. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że Sąd I instancji w zaistniałej sytuacji trafnie przyjął, że z upływem w/wym. terminu spełniona została przesłanka do odrzucenia skargi. W zakreślonym w/wym. terminie nie doszło do zdarzenia, które zwalniało stronę od obowiązku dokonania nakazanej w nim czynności. W świetle utrwalonego orzecznictwa zdarzeniem takim jest złożenie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wprawdzie wprost regulacji takiej nie zawiera, lecz jak wynika z licznych orzeczeń Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd ten zgadza się ze stanowiskiem Sądu Najwyższego wyrażonym w orzeczeniu z dnia 2 listopada 1962 r. II CZ 121/62 (OSNC 1963, nr 7-8, poz. 182) zgodnie z którym, jeżeli strona po doręczeniu jej wezwania do uiszczenia opłaty sądowej, ale przed upływem siedmiodniowego terminu, złoży wniosek o zwolnienie jej od kosztów sądowych, pierwotne wezwanie traci moc. W rozpatrywanej sprawie, we wskazanym terminie skarżący takiego wniosku nie złożyli. Uczynili to dopiero w dniu 27 lipca 2009 r. (data stempla pocztowego, k. 65), czyli prawie miesiąc po upływie terminu do uiszczenia wpisu od skargi. Twierdzenie pełnomocnika skarżących, iż niedopuszczalnym jest wydanie postanowienia o odrzuceniu skargi przed rozpoznaniem wniosku o prawo pomocy, nawet jeśli wniosek ten został złożony po upływie terminu do uiszczenia opłaty, nie znajduje uzasadnienia ani w przepisach prawa, ani w orzecznictwie sądowym. Niezasadne są również zarzuty skargi kasacyjnej nieprawidłowego zastosowania przez Sąd I instancji przepisów art. 58 § 1 ust. 3 oraz 245 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, albowiem nie stanowiły one i nie mogły stanowić podstawy rozstrzygnięcia Sądu. Przepis art. 58 § 1 ust. 3 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi odnosi się bowiem do braków formalnych skargi, do takich zaś braków nie zalicza się opłaty sądowej, natomiast przepis art. 245 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi dotyczy prawa pomocy, o którym Sąd I instancji nie orzekał w sprawie. Nie zasługuje także na uwzględnienie zarzut naruszenia art. 45 Konstytucji RP powiązany z powyższymi przepisami. Prawidłowe zastosowanie przez Sąd I instancji przepisów postępowania przed sądami administracyjnym nie może bowiem prowadzić do naruszenia norm Konstytucji gwarantujących obywatelowi swobodny dostęp do niezawisłego i bezstronnego sądu. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.