III SA/Po 248/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Maria Lorych-Olszanowska Sędzia WSA Beata Sokołowska (spr.) WSA Walentyna Długaszewska Protokolant: st. sekr. sąd. Anna Piotrowska-Żyła po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 maja 2009 r. przy udziale sprawy ze skargi T. P. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia r. nr w przedmiocie odmowy przyznania płatności z tytułu działalności gospodarczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia ... ; II. zwraca skarżącemu kwotę ... złotych tytułem nadpłaconego wpisu; III. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana. /-/ W. Długaszewska /-/ M. Lorych-Olszanowska /-/ B. Sokołowska WSA/wyr.1 – sentencja wyroku Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa decyzją, działając na podstawie art. 5 ust. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (Dz. U. Nr 229, poz. 2273 ze zm.) oraz §6 ust. 1 w zw. z §2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 kwietnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz.U. Nr 73, poz. 657 ze zm.), odmówił T. przyznania płatności ONW na rok 2006. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał, iż do wniosku o przyznanie płatności zgłoszono działki położone w ... oraz działki położone w .... W dniu 28 września 2006 r. do organu I instancji wpłynął wniosek A. o dopłaty, dotyczący działek objętych wnioskiem, z tytułu przeniesienia ich posiadania. Nie został on uwzględniony w toku postępowania prowadzonego w I i II instancji. W dniu 23 października 2006 r. rozwiązano za porozumieniem stron umowę o dzierżawę działek o numerach .... W dniu 18 kwietnia 2007 r. do Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wpłynęło oświadczenie sołtysa zaświadczającego fakt uprawy i prowadzenia przez T. gospodarstwa na pow. 228 ha w rejonie ... w okresie od 2001 r. do 17 kwietnia 2007 r. W toku prowadzonego postępowania wnioskodawca oświadczył, iż użytkował wszystkie grunty do wiosny 2007 r., z tym że działka nr ... została przez niego sprzedana J. w listopadzie 2006 r. Ojciec wnioskodawcy, będący formalnie stroną umowy o dzierżawę działek, potwierdził dalsze użytkowanie działek do końca 2006 r., pomimo wcześniejszego rozwiązania umowy. Organ I instancji uznał, że środki unijne przysługują jedynie faktycznemu posiadaczowi nieruchomości rolnych, prowadzącemu na nich działalność rolniczą zgodnie z zasadami zwykłej dobrej praktyki rolniczej. W oparciu o zebrany materiał dowodowy stwierdzono, iż T. w dniu wydawania decyzji nie był w posiadaniu działek ewidencyjnych wskazanych we wniosku, a tym samym nie spełniał przesłanki do przyznania płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania. Od powyższej decyzji odwołał się wnioskodawca osobiście – pismo z dnia 27 sierpnia 2008 r. i pełnomocnik T. – pismo z dnia 2 września 2008 r. W odwołaniach w szczególności podkreślono, że wnioskodawca przez cały rok 2006 faktycznie posiadał zadeklarowane działki, samodzielnie decydował o ich przeznaczeniu, ponosił związane z tym koszty. Wykonał na tych gruntach wszystkie zabiegi agrotechniczne niezbędne dla prawidłowego utrzymania gruntów w 2006 r. spełniając jednocześnie obowiązek utrzymania ich w dobrej kulturze rolnej. Organ natomiast dokonał błędnej interpretacji przesłanek podmiotowo-przedmiotowych, uznając za konieczny warunek posiadania działek rolnych objętych wnioskiem w chwili wydawania decyzji o płatnościach ONW, co nastąpiło dopiero 14 sierpnia 2008 r. Po rozpatrzeniu odwołań, Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa decyzją utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy stwierdził, iż płatności należą się producentowi rolnemu posiadającemu dany grunt, a więc faktycznie nim władającemu. Wskazał, że za moment decydujący dla uznania istnienia takiego posiadania przyjąć należy dzień wydania decyzji. Organ II instancji podkreślił, że ponieważ T. zaprzestał prowadzenia działalności gospodarczej na spornych gruntach wiosną 2007 r. nie istniały przesłanki do wydania decyzji uwzględniającej jego wniosek o przyznanie płatności ONW na 2006 rok. Wnioskodawca nie wykazał ponadto, iż nie ponosi winy w zgłoszeniu powierzchni działek, która nie pokrywała się z rzeczywistym stanem posiadania. T. reprezentowany przez pełnomocnika w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu wniósł o uchylenie decyzji organów obu instancji zarzucając im naruszenie §2 ust. 1 i §4 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 kwietnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania objętej planem rozwoju obszarów wiejskich poprzez błędną wykładnię pojęcia podmiotu uprawnionego do otrzymania płatności ONW (ograniczonego do osoby posiadającej grunty w dniu wydawania decyzji), a także naruszenie art. 7, 12 i 8 kpa poprzez wydanie decyzji po dwóch latach od złożenia wniosku i art. 107 ust. 1 i 3 kpa poprzez niewskazanie w decyzji podstawy prawnej podjętego rozstrzygnięcia. W uzasadnieniu skargi podniesiono, iż wypowiedzenie umowy dzierżawy i zawarcie umowy sprzedaży działki nr ... w 2006 r. nie może świadczyć o zaniechaniu użytkowania rolniczego działek przez skarżącego, co faktycznie zostało przyznane w decyzji Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa. Posiadanie przedmiotowych działek trwało przez cały rok 2006, objęty wnioskiem, aż do wiosny 2007 roku. Wyraźnie zaznaczono, że istotny jest stan faktyczny istniejący na koniec roku kalendarzowego, którego dotyczy wniosek. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko i argumenty zawarte w uzasadnieniu swojej decyzji. W piśmie procesowym z 21 maja 2009 roku pełnomocnik skarżącego powtórzył i rozszerzył argumenty skargi, dotyczące posiadania gruntów do kwietnia 2007 r. oraz utrzymywania ich w dobrej kulturze rolnej. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga zasługiwała na uwzględnienie. Sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej m.in. poprzez orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne – zgodnie z art. 3 §1 i §2 pkt 1 ustawy z dnia 30 stycznia 2002 r - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Kontrola zaskarżonej decyzji dokonywana jest zarówno co do zgodności z prawem materialnym, jak i co do zachowania przy jej wydaniu przepisów postępowania procesowego. Ponadto przy kontroli legalności decyzji Sąd bierze pod uwagę również przepisy prawa wspólnotowego. W przedmiotowej sprawie bezspornym jest fakt posiadania przez skarżącego, w chwili składania w dniu 11 maja 2006 r. wniosku o przyznanie płatności ONW na 2006 r. zgłaszanych działek rolnych. W oparciu o zgromadzony materiał dowodowy za bezsporny należy też uznać fakt, iż w dniu wydania przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR decyzji o odmowie przyznania płatności ONW na rok 2006 T. nie był już w posiadaniu przedmiotowych nieruchomości. Zgodnie z §2 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 kwietnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. Nr 73, poz. 657 ze zm.) płatność ONW przysługiwała producentowi rolnemu prowadzącemu działalność rolniczą na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania, których powierzchnia przekracza 1 ha, jeżeli zobowiązał się on do przestrzegania wymagań wskazanych w art. 14 ust. 2 i 3 rozporządzenia 1257/1999/WE z 17 maja 1999 r. w sprawie wsparcia rozwoju wsi przez Europejski Fundusz Orientacji i Gwarancji Rolnej, nowelizującego i uchylającego niektóre rozporządzenia (Dz. U. WE L 160 z 1999, p. 80 ze zm.). Zgodnie natomiast z art. 14 ust. 2 wskazanego wyżej aktu prawnego dodatki wyrównawcze stanowiące wsparcie dla rolników na obszarach o niekorzystnych warunkach zagospodarowania należą się producentom prowadzącym działalność rolniczą na minimalnym wymaganym areale upraw oraz zobowiązującym się do prowadzenia działalności rolniczej na terenie ONW przez okres minimum 5 lat od pierwszej wypłaty danego dodatku wyrównawczego. Jak wynika z akt administracyjnych wniosek o przyznanie płatności zawierał tej treści zobowiązanie podpisane przez T. Okolicznością mającą decydujące znaczenie dla oceny legalności zaskarżonych decyzji była kwestia momentu, w którym wnioskodawca winien posiadać zgłoszone grunty. Dla organów obu instancji taką datą jest dzień wydania decyzji w sprawie. Z kolei zdaniem strony skarżącej taka interpretacja jest za daleko idąca, gdyż nie przewiduje sytuacji, w których po złożeniu wniosku posiadanie danej działki trwa przez cały rok objęty zgłoszeniem, a następnie zostaje przeniesione na inny podmiot. Sąd podziela w tej kwestii pogląd wyrażany w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, iż stan posiadania danej nieruchomości rolnej winien trwać przez cały rok objęty wnioskiem o przyznanie płatności. Z tego względu na prawo do płatności za dany rok kalendarzowy nie może mieć wpływu ustanie posiadania w następnym roku kalendarzowym, przed wydaniem przez organ decyzji w danej sprawie (zob. m. in. wyrok NSA z 18 grudnia 2008 r., sygn. akt II GSK 559/08; wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 10 stycznia 2008 r. - sygn. akt II SA/Rz 525/07, Lex nr 437611 oraz A. Kisielewicz, Posiadanie gospodarstwa rolnego jako przesłanka prawa do płatności i pomocy w ramach wspólnej polityki rolnej UE, s. 11-12). Płatność ONW jest bowiem ustalana w relacji do danego roku kalendarzowego na podstawie składanego corocznie wniosku i jest ona wypłacana do dnia 1 grudnia roku, w którym złożono dany wniosek (§4 ust. 1, §6 ust. 3 i ust. 6 powyżej cytowanego rozporządzenia). Decyzję w sprawie wniosku winno się natomiast wydać do dnia 30 kwietnia roku następnego (§6 ust. 5). Z tego też względu stwierdzić należy, że przeszkodą do wypłaty producentowi rolnemu za dany rok kalendarzowy płatności ONW nie mogą być zmiany stanu faktycznego w zakresie gospodarowania na danych gruntach zaistniałe po upływie określonego we wniosku roku kalendarzowego. To fakt gospodarowania na określonej nieruchomości, a nie wybór daty wydawania decyzji przez właściwy organ (która może być podejmowana często ze znacznym opóźnieniem – jak w niniejszej sprawie) decydować ma o przyznaniu prawa do płatności wynikających z posiadania działki. W przedmiotowej sprawie organy obu instancji ustaliły, iż wszystkie działki wskazane we wniosku z dnia 11 maja 2006 r. były użytkowane przez T. do kwietnia 2007 r., a zatem przez cały rok 2006, objęty powyższym wnioskiem o przyznanie płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania. Na stan posiadania nie miało wpływu rozwiązanie umów dzierżawy działek o numerach ... , czy sprzedaż działki nr ... w 2006 r., skoro te czynności prawne nie wiązały się jednocześnie do końca roku 2006 z faktycznym przekazaniem posiadania użytkowanych gruntów. Przy takich ustaleniach faktycznych organy administracji publicznej dokonały jednak błędnej wykładni obowiązujących przepisów prawa, uznając, iż dla oceny skutków stanu posiadania miarodajny winien być dzień podejmowania decyzji w przedmiocie wniosku. W toku ponownego rozpatrzenia sprawy organy winny uwzględnić interpretację przepisów dokonywaną w tym zakresie w orzecznictwie sądowoadministracyjnym i przyjąć za miarodajny moment stan posiadania spornych gruntów z końca roku 2006. Ponieważ decyzje organu I i II instancji zostały wydane z naruszeniem prawa materialnego mającego wpływ na wynik sprawy (§2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 kwietnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania objętej planem rozwoju obszarów wiejskich – Dz.U. Nr 73 poz. 657 z 2004 r. ze zm.) należało orzec o ich uchyleniu na podstawie art. 145 §1 pkt. 1 a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). O zwrocie skarżącemu kosztów postępowania oraz o wykonalności zaskarżonej decyzji Sąd orzekł natomiast w oparciu o art. 200 i 152 cytowanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. /-/ W. Długaszewska /-/ M. Lorych-Olszanowska /-/ B. Sokołowska D.W.d