VII SA/Wa 27/09
WyrokWSA w Warszawie2009-05-22
Skład orzekający: Halina Kuśmirek, Elżbieta Zielińska – Śpiewak, Jolanta Augustyniak - Pęczkowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej może uchylić ostateczną decyzję nakazującą rozbiórkę w trybie art. 161 k.p.a., jeśli nie stwierdzono realnego zagrożenia dla życia lub zdrowia ludzkiego, gospodarki narodowej lub ważnych interesów państwa, wynikającego z tej decyzji lub jej wykonania?Ratio decidendi
Organ administracji publicznej nie może uchylić ostatecznej decyzji nakazującej rozbiórkę w trybie art. 161 k.p.a., jeśli nie stwierdzono realnego, obiektywnie udowodnionego stanu zagrożenia dla życia lub zdrowia ludzkiego, gospodarki narodowej lub ważnych interesów państwa. Przesłanki warunkujące uchylenie decyzji w tym trybie podlegają ścisłej wykładni i nie mogą być rozszerzane.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła wniosku spółki K. S.A. o uchylenie decyzji nakazującej rozbiórkę kabla energetycznego. Organ pierwszej instancji utrzymał w mocy decyzję nakazującą rozbiórkę. Po wyroku WSA w Gliwicach oddalającym skargę, spółka wystąpiła do Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego (GINB) o uchylenie decyzji w trybie art. 161 k.p.a. GINB odmówił uchylenia decyzji, uznając brak stanu zagrożenia. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, GINB utrzymał w mocy swoją poprzednią decyzję. Spółka wniosła skargę do WSA w Warszawie, zarzucając naruszenie art. 161 § 1 k.p.a. oraz przepisów proceduralnych.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Halina Kuśmirek, , Sędzia WSA Elżbieta Zielińska – Śpiewak (spr.), Sędzia WSA Jolanta Augustyniak - Pęczkowska, , Protokolant Ewa Sawicka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 maja 2009 r. sprawy ze skargi K. [...] S.A. w K. [...] na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] listopada 2008 r. znak [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji nakazującej rozbiórkę. skargę oddala
[...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego ostateczną decyzją z dnia [...] listopada 2001r. utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...] października 2001r. nakazującą K. [...] w K. rozbiórkę kabla energetycznego średniego napięcia położonego wzdłuż ul. [...] w K.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z dnia 15 kwietnia 2004r. sygn. akt II SA/Ka 3678/01 oddalił skargę K. [...] S. A. [...] na w/w decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektor Nadzoru Budowlanego z dnia [...] listopada 2001r., Pismem z dnia 26 maja 2008r. K. [...] wystąpiła do Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z wnioskiem o uchylenie ostatecznej decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] listopada 2001r. w trybie art. 161 kpa.
Decyzją z dnia [...] września 2008r. znak [...] Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego na podstawie art. 161 § 1 w związku z art. 5 § 2 pkt 4 Kodeksu postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000r. nr 98, poz. 1071 ze zm.), po przeprowadzeniu na wniosek K. [...] S. A. K. [...] w K. postępowania w sprawie uchylenia decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia [...] listopada 2001r. oraz poprzedzającej ją decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...] października 2001r. nakazującej K. [...] rozbiórkę kabla energetycznego średniego napięcia ,położonego wzdłuż ul. [...] w K.,
- odmówił uchylenia decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia [...] listopada 2001r oraz utrzymanej nią w mocy decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...] października 2001r.
W uzasadnieniu organ wyjaśnił, iż art. 161 kpa reguluje nadzwyczajny tryb wzruszenia decyzji administracyjnej przy czym kompetencja organu wskazanego w przepisie może być realizowana wyłącznie po spełnieniu przesłanek w nim wskazanych:
W ocenie organu w niniejszej sprawie brak jest podstaw do uchylenia ostatecznej decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] listopada 2001r. bowiem w sprawie nie wystąpił stan zagrożenia dla dóbr chronionych przepisem.
Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego przypomniał, iż K. [...] w listopadzie 2000r. bez pozwolenia na budowę i bez zgłoszenia wymieniła kabel średniego napięcia wzdłuż ul. [...] w K., w związku z czym wydano na podstawie art. 48 Prawa budowlanego nakaz rozbiórki. Wykonanie decyzji, a więc rozebranie kabla nie stworzy, zdaniem organu stanu zagrożenia dla wskazanych w art. 161 kpa. dóbr.
Decyzją z dnia [...] listopada 2008r. znak: [...] Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa w związku z art. 127 § 3 kpa, po rozpatrzeniu wniosku K. [...] S. A. K. [...] o ponowne rozpatrzenie sprawy, zakończonej własną decyzją z dnia [...] września 2008r.
← utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję z dnia [...] września 2008r.
Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego podtrzymał swoją argumentację i dodatkowo wskazał, iż określony w art. 161 kpa tryb wzruszenia decyzji ostatecznych ma charakter subsydiarny bowiem organ może działać tylko wtedy, gdy w inny sposób nie można usunąć tego zagrożenia.
Analizując ponownie akta sprawy, oraz przedstawione przez stronę skarżącą argumenty organu wyjaśnił, iż celem przepisu art. 161 kpa, nie jest usuwanie jakichkolwiek wadliwości decyzji ostatecznej. Podstawowym celem postępowania administracyjnego prowadzonego w trybie art. 161 kpa, jest ustalenie w jakim stopniu stan faktyczny odpowiada ustawowym przesłankom uchylenia decyzji ostatecznej, zawartym w art. 161 § 1 kpa. Ustalenie, że skutki wywierane przez decyzję ostateczną nie dadzą się zakwalifikować jako stan zagrażający życiu lub zdrowiu ludzkiemu lub też grożący powstaniem poważnych szkód dla gospodarki narodowej albo dla ważnych interesów państwa – powoduje wydanie decyzji odmawiającej uchylenia decyzji ostatecznej.
W niniejszej sprawie, w ocenie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego, nie istnieje stan zagrożenia dla dóbr wymienionych w art. 161 kpa. Jak wskazuje sam skarżący dopiero wykonanie nakazanej rozbiórki kabla może ewentualnie spowodować zagrożenie dla życia i zdrowia ludzkiego, jak i może grozić poważnymi szkodami dla gospodarki narodowej.
Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższą decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego wniósł K. [...] S. A. K. [...] w K.
W skardze decyzji zarzucono:
1. naruszenie art. 161 § 1 kpa przez przyjęcie, że w sprawie nie zachodzi zagrożenie życia i zdrowia pracowników skarżącego z chwilą realizacji zaskarżonej decyzji;
2. naruszenie art. 7, 8, 75 § 1 i 80 kpa przez nie wyjaśnienie wszystkich okoliczności faktycznych, a w szczególności wysokości szkody powstałej w gospodarce wskutek zatrzymania ruchu zakładu górniczego spowodowanego brakiem zasilania w energię elektryczną, jako wyniku realizacji zaskarżonej decyzji.
Wskazując na powyższe, K. [...] S. A. K. [...] w K. wniosła o uchylenia zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy organowi nadzoru budowlanego do ponownego rozpoznania, i zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania wg norm przepisanych.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny, zważył co następuje:
Skarga podlega oddaleniu, gdyż zaskarżona decyzja odpowiada prawu, a tylko w takim zakresie, zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.), podlega ona kontroli sądów administracyjnych.
Art. 161 § 1 kpa stanowiący podstawę zaskarżonej decyzji przewiduje możliwość uchylenia lub zmiany w niezbędnym zakresie każdej decyzji ostatecznej. Możliwość ta odnosi się wyłącznie do ochrony, w sytuacjach wyjątkowych, wartości szczególnie cennych i może nastąpić jedynie wówczas, gdy w inny sposób nie można usunąć stanu zagrażającego życiu lub zdrowiu ludzkiemu albo zapobiec poważnym szkodom dla gospodarki narodowej lub dla ważnych interesów państwa.
Zagrożenie tych dóbr musi być realne, obiektywnie udowodnione i winno wynikać przede wszystkim z treści samej decyzji ostatecznej lub całokształtu okoliczności jej wydania, a tylko wyjątkowo z jej wykonania (por. wyrok NSA z dnia 16 maja 2006r., I OSK 889/05, niepublikowany; wyrok SN z dnia 10 stycznia 1997r., III RN 52/96, OSNP 1997/18/331).
Pokreślić jeszcze tylko należy, że naczelny organ administracji państwowej stosując art. 161 § 1 kpa ma obowiązek bezspornego wykazania, że w danej sprawie wystąpił stan zagrożenia jednej z wymienionych w tym przepisie wartości i tego stanu nie można usunąć w inny sposób (por wyrok NSA z dnia 10 maja 1984r. II SA 1989/83, ONSA 1984/1/45).
W tym kontekście zgodzić należy się z Głównym Inspektorem Nadzoru Budowlanego, iż w okolicznościach niniejszej sprawy nie ma realnie istniejącego stanu zagrożenia życia lub zdrowia ludzkiego, bądź zagrożenia wystąpieniem powyższych szkód dla gospodarki narodowej, które miałyby wynikać z ostatecznej decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] listopada 2001r., lub z jej wykonania.
Nakaz rozbiórki kabla energetycznego orzeczony decyzją [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] listopada 2001r. był przedmiotem kontroli Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, który wyrokiem z dnia 15 kwietnia 2004r. sygn. akt II SA/Ka 3678/01 skargę na decyzję oddalił.
W ocenie Sądu orzekającego w niniejszej sprawie zasadnie organ uznał, iż po wyroku z dnia 15 kwietnia 2004r. nie wystąpiły nowe okoliczności stwarzające stan realnego zagrożenia dla zdrowia lub życia ludzkiego, bądź szkód dla gospodarki narodowej.
Podnoszona przez skarżącego argumentacja dotycząca powstania stanu zagrożenia dla dóbr wymienionych w art. 161 § 1 kpa w sytuacji wykonania nakazu rozbiórki jest niezrozumiała skoro nie było żadnych przeszkód do legalnego wybudowania awaryjnego zasilania kopalni, tym bardziej, że jak wywodził sam skarżący obowiązek taki wynika z przepisów Prawa geologicznego i górniczego.
Przepis art. 161 § 1 kpa stanowi odstępstwo od podstawowej zasady stabilności decyzji ostatecznych wyrażonej w art. 16 kpa. Organ uchylając na tej podstawie decyzję ostateczną musi zatem ustalić i wykazać, że istotnie zachodziła w sprawie sytuacja (stanu zagrożenia) w niej określona. Przesłanki warunkujące uchylenie lub zmianę ostatecznej decyzji w tym trybie nie mogą zatem podlegać wykładni rozszerzającej lecz tylko ścisłej (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 1 grudnia 2005r. sygn. akt VII SA/Wa 681/05, Lex 196280).
Wobec powyższego uznając, iż zaskarżona decyzja odpowiada prawu Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002r. nr 153, poz. 1270 ze zm.), skargę oddalił.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 23.07.2026. · Źródło