II OSK 804/08
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2009-05-25
Skład orzekający: Anna Łuczaj, Andrzej Jurkiewicz, Agnieszka Wilczewska-Rzepecka
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy oskarżenie o popełnienie przestępstw z art. 296 k.k. i art. 229 k.k. (przestępstwa przeciwko działalności instytucji państwowych i obrotowi gospodarczemu) uzasadnia cofnięcie pozwolenia na broń myśliwską na podstawie art. 18 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji, bez konieczności wykazywania bezpośredniego związku między tymi czynami a uzasadnioną obawą użycia broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego?Ratio decidendi
Cofnięcie pozwolenia na broń na podstawie art. 18 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji, w przypadku gdy osoba jest oskarżona o przestępstwa inne niż przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu, wymaga wykazania przez organ administracji publicznej istnienia uzasadnionej obawy, że osoba ta może użyć broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego. Sam fakt oskarżenia o takie przestępstwa nie jest wystarczający; konieczna jest ocena całokształtu okoliczności, w tym cech osobowych i dotychczasowego postępowania, które uzasadniają tę obawę.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła cofnięcia pozwolenia na broń myśliwską J. B. w związku z toczącym się przeciwko niemu postępowaniem karnym o popełnienie przestępstw z art. 296 k.k. i art. 229 k.k. Organy administracji uznały, że te przestępstwa uzasadniają cofnięcie pozwolenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzje organów, uznając, że samo oskarżenie o te przestępstwa nie jest wystarczające do cofnięcia pozwolenia bez wykazania uzasadnionej obawy użycia broni. Komendant Główny Policji wniósł skargę kasacyjną, kwestionując wykładnię WSA.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę kasacyjną.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Anna Łuczaj ( spr. ) Sędziowie Sędzia NSA Andrzej Jurkiewicz Sędzia del. WSA Agnieszka Wilczewska-Rzepecka Protokolant Elżbieta Maik po rozpoznaniu w dniu 25 maja 2009 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej Komendanta Głównego Policji od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29 stycznia 2008 r. sygn. akt VI SA/Wa 2071/07 w sprawie ze skargi J. B. na decyzję Komendanta Głównego Policji z dnia [...] września 2007 r. nr [...] w przedmiocie cofnięcia pozwolenia na broń palną myśliwską oddala skargę kasacyjną.
Wyrokiem z dnia 29 stycznia 2008 r., sygn. akt VI SA/Wa 2071/07 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie – po rozpoznaniu skargi J. B. – uchylił decyzję Komendanta Głównego Policji z dnia [...] września 2007 r. oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Komendanta Stołecznego Policji z dnia [...] czerwca 2007 r. (pkt 1); uchylił postanowienie Komendanta Stołecznego Policji z dnia [...] stycznia 2007 r. (pkt 2); stwierdził, że uchylone decyzje i postanowienie nie podlegają wykonaniu (pkt 3) oraz zasądził od Komendanta Głównego Policji na rzecz skarżącego kwotę 457 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania (pkt 4).
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Sąd podał, iż zaskarżoną decyzją Komendant Główny Policji utrzymał w mocy decyzję Komendanta Stołecznego Policji z dnia [...] czerwca 2007 r. cofającą J. B. pozwolenie na posiadanie broni palnej myśliwskiej. Postępowanie wszczęto w dniu 26 sierpnia 2005 r. w związku z informacją o prowadzonym przeciwko J. B. postępowaniu o popełnienie przestępstw określonych w art. 296 § 2 k.k. i w art. 229 § 1 k.k. oraz zastosowaniu tymczasowego aresztowania. Z aktu oskarżenia wynika, że skarżący jest podejrzany o to, iż w sierpniu 2002 r. w Warszawie będąc prezesem zarządu "[...]" SA, złożył osobie pełniącej funkcję publiczną zarządcy Przedsiębiorstwa [...] w L. "[...]" Przedsiębiorstwo Państwowe obietnicę korzyści majątkowej w kwocie 100.000 zł w zamian za wyrażenie zgody na kompensację wzajemnych należności z tytułu kaucji gwarancyjnej należnej firmie "[...]" [...] Polska sp. z o.o. ([...] S, A.) w K. od [...] w L. "[...]" PP, a następnie kwotę tę osobie tej wręczył, tj. o przestępstwo określone w art. 229 § 1 k.k., ponadto w okresie od marca do maja 2003 r. tej samej osobie wręczył korzyść majątkową w kwocie 30.000 zł w zamian za odstąpienie od wyegzekwowania w formie gotówkowej należności [...] w L. "[...]" PP z tytułu realizacji umowy cesji wierzytelności pomiędzy "[...]" a "[...]" z dnia [...] grudnia 2002 r. i wyrażenie zgody na potrącenie tych należności w formie kompensat należności wzajemnych, tj. o przestępstwo określone w art. 229 § 1 k.k. w związku z art. 12 k.k. Nadto w okresie od sierpnia do kwietnia 2003 r. w Warszawie działając w celu osiągnięcia korzyści majątkowej dla "[...]" S.A. udzielił pomocy W. G. w wyrządzeniu szkody w wielkich rozmiarach w majątku zarządzanego przez niego Przedsiębiorstwa [...] w L. "[...]" Przedsiębiorstwo Państwowe w kwocie 3 544 558, 43 zł, w ten sposób, że pełniąc funkcję Prezesa zarządu "[...]" S.A. w W. zawarł z nim dwie niekorzystne z punktu widzenia interesów [...] w L. "[...]" PP umowy cesji wymaganych i bezspornych wierzytelności: w dniu [...] sierpnia 2002 r. w kwocie 11 418 456,98 zł za cenę 8 750 000 zł i w dniu [...] grudnia 2002 r. w kwocie 2 190 253,63 za cenę 1 314 152, 18 zł, tj. znacznie poniżej rzeczywistej wartości należnych temu przedsiębiorstwu od PKP S.A. w Warszawie, a następnie w sposób niekorzystny dla Przedsiębiorstwa "[...]" zrealizował zawarte umowy, nabywając wierzytelności innych podmiotów w stosunku do [...] "[...]" i doprowadzając w ten sposób do kompensat wzajemnych należności pomiędzy "[...]" S.A. i [...] "[...]", tj. o czyn określony w art. 18 § 3 k.k. w związku z art. 296 § 3 w związku z § 1 i 2 k.k.
Postanowieniem Sądu Okręgowego w L. z dnia [...] września 2006 r. uchylony został w stosunku do skarżącego areszt tymczasowy na rzecz poręczenia majątkowego w kwocie 200 000 zł oraz dozoru Policji, z zakazem opuszczania kraju połączonego z zatrzymaniem paszportu.
Postanowieniem z dnia [...] stycznia 2007 r. Komendant Stołeczny Policji przejął do depozytu broń i amunicje skarżącego oraz dokumenty potwierdzające legalność ich posiadania uznając, iż zachodzą okoliczności, o których mowa w art. 19 ust. 1 pkt 1 ustawy o broni i amunicji.
Organ I instancji uznał, iż toczące się przeciwko skarżącemu postępowanie karne o powyższe przestępstwa oraz zastosowanie na kilkanaście miesięcy tymczasowego aresztowania stanowią wystarczającą przesłankę do zaliczenia skarżącego do osób, o których mowa w art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji, a tym samym do cofnięcia na podstawie art. 18 ust. 1 pkt 2 ustawy pozwolenia na broń palną myśliwską.
W odwołaniu od powyższej decyzji oraz postanowienia z dnia [...] stycznia 2007 r. J. B. wniósł o ich uchylenie i umorzenie postępowania w sprawie. Zarzucił naruszenie art. 106 § 3 k.p.a. poprzez brak wskazania w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji przyczyn dla jakich organ administracyjny odmówił wiarygodności i mocy dowodowej okolicznościom podnoszonym przez niego w oświadczeniu z dnia 10 czerwca 2007 r. i piśmie z lutego 2007r., naruszenie art. 77 § 1 k.p.a. w związku z art. 80 k.p.a. przez pominięcie w./w. okoliczności i dokonanie dowolnych ustaleń faktycznych na podstawie wybiórczo analizowanego materiału dowodowego oraz nie rozważenie wszystkich prawnie relewentnych okoliczności faktycznych sprawy. Nadto zarzucił organowi I instancji niewłaściwe zastosowanie art. 18 ust. 1 pkt. 2 w związku z art. 15 ust. 1 pkt 6 oraz art. 19 ust. 1 ustawy o broni i amunicji. Zdaniem skarżącego prawidłowa ocena materiału dowodowego winna prowadzić do wniosku, że skarżący nie należy do osób, co do których istnieje uzasadniona obawa, że mogą użyć broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego. Przepis art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy stanowi ustawową dyrektywę interpretacyjną dla organu wskazującą na typ zachowań karalnych, dyskwalifikujących posiadacza broni palnej w zakresie nabywania uprawnień do niej, bądź jej dalszego posiadania. Podejrzenia popełnienia jakiegokolwiek innego przestępstwa nie może być przesłanką uzasadniającą przedmiotową obawę, lecz należy ustalić szereg innych okoliczności. Istotnym jest czy charakter popełnionych czynów w połączeniu z innymi okolicznościami stwarza stan uzasadnionej obawy użycia broni sprzecznie z porządkiem prawnym. Czyny z art. 229 i art. 296 k.k. nie są przestępstwami przeciwko życiu, zdrowiu i mieniu. J. B. powołał się na dotychczasową niekaralność, zasadę domniemania niewinności oraz art. 42 ust. 3 Konstytucji RP. W ocenie skarżącego organ nie wziął pod uwagę pozytywnych okoliczności, tj. wykształcenia, braku nałogów, ojcostwa, faktu, że jest cenionym menedżerem, prezesem zarządu kierującym działalnością spółek kapitałowych o wielomilionowej wartości kapitału zakładowego i majątku oraz pracodawcą dla 180 osób. W ocenie skarżącego nieuzasadnione jest postanowienie o przejęciu broni w depozyt Policji, skoro działanie to zostało podjęte przez organ Policji dopiero po upływie ponad roku od wszczęcia postępowania w sprawie cofnięcia pozwolenia na broń i nie było żadnego stanu zagrożenia dla bezpieczeństwa publicznego.
Komendant Główny Policji decyzją z dnia [...] września 2007 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Organ wskazał, że uzasadniona obawa, o której mowa w art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji, w stosunku do skarżącego wynika z faktu, że toczy się przeciwko skarżącemu postępowanie karne o popełnienie w różnym czasie kilku umyślnych przestępstw przeciwko działalności instytucji państwowych oraz przeciwko obrotowi gospodarczemu. Okoliczność ta zaprzecza nieskazitelnej postawie skarżącego, której należy oczekiwać od osób, posiadających tak szczególne prawo, jakim jest pozwolenie na broń. Podejrzenie o świadome i wielokrotne działanie przeciwko ustanowionemu porządkowi prawnemu niweczy rękojmię prawidłowego korzystania z broni i świadczy o tym, że osoba taka nie powinna posiadać pozwolenia na broń myśliwską. Postępowanie skarżącego objęte aktem oskarżenia stwarza domniemanie, że może nie przestrzegać przepisów prawa dotyczących posiadania i używania broni. Skarżący jest oskarżony o przestępstwa umyślne o wysokim stopniu społecznej szkodliwości, wywołujące negatywne skutki w sferze stosunków społecznych i gospodarczych. Pozytywne opinie z koła łowieckiego, z miejsca zamieszkania oraz opinia środowiskowa nie mają wpływu na ocenę postępowania skarżącego. Nadto w postępowaniach administracyjnych w sprawach pozwoleń na broń nie ma zastosowania prawnokarna zasada domniemania niewinności. Okoliczność, że postępowanie karne nie zostało prawomocnie zakończone nie stanowi w świetle art. 18 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy przeszkody do wydania decyzji na podstawie tych przepisów. Organ podniósł, że przez wiele miesięcy - w wyniku zmiany przez skarżącego miejsca zamieszkania i zastosowania tymczasowego aresztowania - nie było możliwe skontrolowanie warunków przechowywania broni i amunicji. Nie było zatem zwłoki w przejęciu broni myśliwskiej.
W skardze na powyższą decyzję J. B. wniósł o jej uchylenie, zarzucając obrazę przepisów postępowania tj. art. 140 w związku z art. 107 § 3 k.p.a., art. 140 w związku art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. oraz naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 18 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji, mające wpływ na wynik sprawy przez jego niesłuszne zastosowanie. W uzasadnieniu skargi skarżący podtrzymał argumentację zaprezentowaną w odwołaniu od decyzji organu I instancji.
W odpowiedzi na skargę Komendant Główny Policji wniósł o jej oddalenie.
W piśmie z dnia 16 stycznia 2008 r. skarżący podniósł dodatkowo, że przepis art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji rozumiany zgodnie z interpretacją organów musiałby zostać uznany za naruszający art. 2, art. 32 ust. 1 oraz art. 42 ust. 3 Konstytucji RP jako godzący w zasadę ochrony praw nabytych, zasadę równości wszystkich wobec prawa, a także zasadę domniemania niewinności, które zgodnie z poglądami Trybunału Konstytucyjnego powinny stanowić podstawowe dyrektywy interpretacyjne. Skarżący podkreślił, że podjęte przez organ działania mają pozorny charakter, co godzi w ogólne zasady postępowania administracyjnego wyrażone w art. 7, art. 8 oraz art. 11 k.p.a. Organ zwrócił się bowiem o opinie a po uzyskaniu pozytywnych opinii stwierdził, że nie mają żadnego znaczenia dla sprawy.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie. Powołując treść art. 15 ust. 1 pkt 6 oraz art. 18 ust. 1 pkt 2 ustawy o broni i amunicji Sąd stwierdził, iż przepis art. 18 ust. 1 pkt 2 ustawy stanowi podstawę do wydania tzw. decyzji związanej. Jednakże, mając na uwadze art. art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy, decyzja ta ma w pewnym zakresie charakter zbliżony do tzw. decyzji uznaniowej, gdyż w przepisie tym ustawodawca posługuje się zwrotami nieostrymi.
Sąd zaznaczył, że tylko przestępstwa umieszczane w rozdziałach dotyczących przestępstw przeciwko mieniu i przeciwko życiu lub zdrowiu przesądzają o istnieniu obawy, o której mowa w art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy, co musi skutkować cofnięciem pozwolenia na broń. W przypadku, gdy wobec osoby posiadającej pozwolenie na broń toczy się postępowanie karne o popełnienie przestępstwa innego niż wskazane w w./w. rozdziałach kodeksu karnego, organ ma obowiązek przeprowadzić postępowanie dowodowe umożliwiające dokonanie oceny istnienia bądź nieistnienia "uzasadnionej obawy". Obawa ta musi być realna, wynikać z rzeczywistych przesłanek. Organy nie mogą stosować prostego przełożenia, że każda osoba skazana nawet za przestępstwo umyślne, lub przeciwko której toczy się postępowanie karne o popełnienie takiego przestępstwa winna mieć cofnięte pozwolenie na broń. Aby zaliczyć posiadacza broni do kategorii osób wymienionych w art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy niezbędne jest wykazanie bezpośredniego związku między zarzucanymi w postępowaniu karnym czynami, cechami charakteru skarżącego oraz jego dotychczasowym postępowaniem, które stwarza obawę, że może on użyć broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego.
Zdaniem Sądu organ nie wziął pod uwagę, iż zachowania skarżącego związane z wręczeniem korzyści majątkowej zostały na zasadzie art. 12 k.k. uznane za jeden czyn zabroniony i wiążą się z jego działalnością biznesową, menadżerską i są związane ze współpracą w ramach strategii prowadzenia interesów (nawet jeżeli naganną) z jednym podmiotem. Inna jest wymowa takich ustaleń, niż stwierdzenia organu o kilku przestępstwach umyślnych popełnionych w różnym czasie. Nadto art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji nie zawiera przesłanki nieskazitelnego charakteru, wymaganego od posiadacza broni. W ocenie Sądu zbyt daleko idąca jest teza organu, iż osoby posiadające pozwolenie na broń palną, stojące pod zarzutem nieprzestrzegania norm prawnych są zagrożeniem dla bezpieczeństwa i porządku prawnego. Teza o takim zagrożeniu jest możliwa do postawienia - w świetle przepisów ustawy o broni i amunicji - jedynie wtedy, gdy istnieje uzasadniona obawa naruszenia przepisów dotyczących posiadania i używania broni, co nie jest jednoznaczne z podejrzeniem o popełnienie przestępstwa. Organ nie wskazał, jakie jest przełożenie rodzaju i okoliczności popełnionych czynów na nieprawidłowe użycie broni.
W ocenie Sądu organ nie poddał właściwej analizie opinii z koła łowieckiego, miejsca pracy oraz zamieszkania, a wnioski z nich płynące zostały pominięte bez wskazania uzasadnienia dla takiego stanowiska. Dokonał niewłaściwej oceny opinii uzyskanej z Koła Łowieckiego "Grunwald" - nie uwzględnił zasług i zalet skarżącego wskazanych w tej opinii, a wyeksponował fakt zawieszenia w prawach członka w sytuacji, gdy do zawieszenia doszło na wniosek skarżącego. Nadto organ nie rozważył cech charakteru skarżącego w kontekście życia osobistego, rodzinnego i działalności zawodowej oraz pominął okoliczności, że skarżący po uchyleniu tymczasowego aresztowania podjął pracę na dotychczasowym stanowisku prezesa spółki akcyjnej [...]. Wobec powyższego Sąd uznał, że organy nie wyjaśniły sprawy w sposób wymagany przez art. 7, art. 77, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a., a naruszenie przepisów postępowania miało istotny wpływ na wynik sprawy.
Zdaniem Sądu, skoro nie została wykazana przez organy obawa użycia broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego, to również nie zostały spełnione przesłanki do zastosowania. 19 ust. 1 pkt 1 ustawy.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł Komendant Główny Policji, reprezentowany przez radcę prawnego P. Ś..
Wyrok zaskarżono w całości, zarzucając naruszenie prawa materialnego, tj. art. 18 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji (t. j. Dz. U. z 2004 r. Nr 52, poz. 525 ze zm.), poprzez błędną wykładnię polegającą na uznaniu, że oskarżenie J. B. o popełnienie przestępstw z art. 296 k.k. i art. 229 k.k. nie powoduje, iż zachodzi uzasadniona obawa, że użyje broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa i porządku publicznego, gdy tymczasem wymienione zarzuty wskazują na zaistnienie takiej obawy.
W oparciu o powyższy zarzut kasacyjny Komendant Główny Policji wniósł o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oraz zasądzenie kosztów postępowania.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej Komendant Główny Policji stwierdził, iż ustawodawca używając w art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji zwrotu "w szczególności" jedynie przykładowo wymienił okoliczności, które mogą wzbudzać uzasadnioną obawę użycia broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego. Zatem katalog tych okoliczności jest otwarty i mogą to być innego rodzaju czyny karalne, nie tylko te wprost wskazane w treści art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy. Wprawdzie przestępstwo przekupstwa, o które oskarżony jest J. B. nie zostało wyraźnie wskazane w dyspozycji art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy, to jednak należy je zaliczyć do okoliczności, które mogą wzbudzać uzasadnioną obawę użycia broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego. Uzasadniona obawa znajduje oparcie w rodzaju dóbr prawnych, które swoim działaniem naruszył J. B. i w fakcie popełnienia więcej niż jednego umyślnego czynu zabronionego. Nie bez znaczenia dla tego typu ustaleń pozostaje również rodzaj środka zapobiegawczego zastosowanego w sprawie karnej, wskazujący m.in. na duże prawdopodobieństwo popełnienia zarzucanych wymienionemu czynów oraz na wysoką szkodliwość społeczną tych czynów. Oskarżenie o popełnienie czynów godzących w tak istotne dobra jak działalność instytucji państwowych i samorządu terytorialnego oznacza, iż wobec J. B. zachodzi realne niebezpieczeństwo, że może użyć broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa i porządku publicznego. Organ zaznaczył, że określone typy czynów zabronionych mogą być skierowane przeciwko więcej niż jednemu dobru prawnie chronionemu, gdzie oprócz głównego przedmiotu ochrony występują również pośrednie przedmioty ochrony. Przestępstwo z art. 296 k.k. godzi w obrót gospodarczy, jednak działanie w celu osiągnięcia korzyści majątkowej, polegające na udzieleniu pomocy w wyrządzeniu szkody w wielkich rozmiarach w majątku, skierowane jest również przeciwko mieniu.
Komendant Główny Policji nie zgodził się ze stanowiskiem Sądu, iż dla ustalenia zagrożenia, o którym mowa w art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy, niezbędne jest wykazanie bezpośredniego związku pomiędzy zarzucanymi w postępowaniu karnym czynami, a cechami charakteru skarżącego oraz jego dotychczasowym postępowaniem, które stwarza obawę, że może on użyć broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego. Zdaniem organu, argumentacja taka była uzasadniona na gruncie art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy obowiązującego przed dniem 1 stycznia 2004 r., gdy przepis ten stanowił, iż uzasadniona obawa wynika ze skazania danej osoby (toczenia się postępowania karnego) za przestępstwo z użyciem przemocy lub groźby bezprawnej. Nowelizacja przepisu art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy wskazuje, iż intencją ustawodawcy było odejście od ustalania obawy poprzez odnoszenie się do cech charakteru posiadacza pozwolenia na rzecz ustalania takiej obawy przez pryzmat popełnienia czynów zabronionych, w tym również skierowanych przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną J. B., reprezentowany przez radcę prawnego J. B., wniósł o jej oddalenie.
W ocenie skarżącego posłużenie się przez ustawodawcę pojęciem "uzasadniona obawa" świadczy o tym, że w każdym przypadku należy badać, czy zachodzi obawa użycia broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego. Ustawodawca nie wprowadził generalnego zakazu posiadania broni przez wszystkie osoby skazane za popełnienie przestępstw, lecz przez osoby posiadające szczególne cechy, wskazujące na możliwość zachowań określonych w art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy. Istotne jest, czy dana osoba całokształtem swego dotychczasowego postępowania stwarza obawę użycia broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku prawnego. Prowadzone postępowanie dowodowe powinno skupić się na przesłance uzasadnionej obawy użycia przez skarżącego broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego, w wyniku którego należało wykazać, że dotychczasowe postępowanie skarżącego, jego charakter mogą taką obawę stwarzać.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.", Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny kontroluje zgodność zaskarżonego orzeczenia z prawem materialnym i procesowym w granicach skargi kasacyjnej. Skarga kasacyjna wniesiona w niniejszej sprawie nie zawiera usprawiedliwionych podstaw zaskarżenia. Stosownie do art. 18 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji (t.j. Dz. U. z 2004 r., Nr 52, poz. 525 ze zm.) właściwy organ cofa pozwolenie na broń, jeżeli osoba, której takie pozwolenie wydano, należy do osób wymienionych w art. 15 ust. 1 pkt 2 - 6 tej ustawy. Jednoznaczne brzmienie przepisu art. 18 ust. 1 ustawy "cofa pozwolenie na broń" oznacza, iż decyzja w sprawie cofnięcia pozwolenia na broń nie jest decyzją wydawaną w granicach uznania administracyjnego; ma charakter decyzji związanej. Przepis ten nakłada na organ Policji obowiązek wydania decyzji o cofnięciu pozwolenia na broń w przypadku zaistnienia przesłanek określonych w art. 15 ust. 1 pkt 2 - 6 ustawy. Przepis art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji stanowi, iż pozwolenia na broń nie wydaje się osobom, co do których istnieje uzasadniona obawa, że mogą użyć broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego, w szczególności skazanym prawomocnym orzeczeniem sądu za przestępstwo przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu albo wobec których toczy się postępowanie karne o popełnienie takich przestępstw. Przepis ten ustanawia negatywne przesłanki, tj. takie, które wyłączają możliwość wydania pozwolenia na broń; ma charakter bezwzględnie wiążący. Odwołanie się przez ustawodawcę w art. 18 ust. 1 pkt 2 ustawy o broni i amunicji do art. 15 ust. 1 pkt 6 oznacza, że organ obligatoryjnie orzeka o cofnięciu pozwolenia na broń wydanego osobie, o której mowa w tym przepisie. Z literalnego brzmienia art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy wynika, że przepis ten ma przede wszystkim zastosowanie do osób skazanych za którekolwiek z przestępstw wymienionych w tym przepisie. A więc osoba, która została skazana prawomocnym wyrokiem Sądu za przestępstwo przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu albo wobec której toczy się postępowanie karne o popełnienie takich przestępstw z mocy prawa jest uznawana za osobę, co do której istnieje uzasadniona obawa, że może użyć broni w celach sprzecznych z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego. Oznacza to, że sam fakt popełnienia takiego przestępstwa uzasadnia cofnięcie pozwolenia na posiadanie broni. Możliwe jest także cofnięcie pozwolenia na broń osobie podejrzanej (oskarżonej) bądź skazanej za przestępstwo innego rodzaju, niż określone w powyższym przepisie. W takim jednak przypadku cofnięcia pozwolenia na broń nie uzasadnia sam fakt skazania za jakiekolwiek przestępstwo, bądź też przedstawienie zarzutów popełnienia jakiekolwiek przestępstwa. Konieczne jest stwierdzenie, że posiadacz broni zalicza się do kategorii osób, co do których istnieje uzasadniona obawa, że mogą użyć broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego. A zatem, w przypadku skazania danej osoby bądź prowadzenia przeciwko niej postępowania karnego o popełnienie innego przestępstwa - niż przestępstwo przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu - niezbędne jest wykazanie zaistnienia przesłanki z art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji dotyczącej przewidywanych zachowań posiadacza broni. Taką ocenę może uzasadniać dotychczasowe postępowanie tej osoby (np. uprzednia karalność, nadużywanie alkoholu, popełnianie czynów nagannych), jak również cechy osobowe sprawcy (np. konfliktowość, brak opanowania, porywczość). W takiej sytuacji nie jest wystarczające powołanie się na skazanie prawomocnym wyrokiem bądź prowadzenie postępowania karnego wobec danej osoby, gdyż warunkiem cofnięcia pozwolenia na posiadanie broni jest wykazanie - w toku postępowania administracyjnego przez organy administracji - związku przyczynowego pomiędzy popełnieniem przez skarżącego danego przestępstwa, a uzasadnioną obawą użycia broni w celach sprzecznych z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego. Jak podkreślił Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 21 sierpnia 2008 r., II OSK 938/07, chodzi tu o tzw. adekwatny związek przyczynowy, tzn. taki, który pozwala na uznanie prawnej doniosłości tych następstw, które są dla ustalonych w toku postępowania wyjaśniającego okoliczności faktycznych zwykłe (typowe, normalne), a na odrzuceniu takich, które należy ocenić jako niezwykłe, nietypowe, nienormalne. A zatem, dla oceny spełnienia tej przesłanki, warunkującej cofnięcie pozwolenia na posiadanie broni, niezbędne jest wzięcie pod uwagę nie tylko faktu popełnienia przestępstwa przez skarżącego, ale także innych okoliczności faktycznych występujących w sprawie. Rację ma Komendant Główny Policji, że określone typy czynów zabronionych mogą być skierowane przeciwko więcej niż tylko jednemu dobru chronionemu prawnie. Podzielenie tego stanowiska organu nie może jednak doprowadzić do uwzględnienia skargi kasacyjnej. Nie można bowiem całkowicie pomijać systematyki Kodeksu karnego oraz pozostałych okoliczności sprawy, w tym charakteru czynu postawionego osobie posiadającej pozwolenie na broń jak i okoliczności dotyczących samego posiadacza broni. Przepis art. 296 k.k. udziela ochrony zasadom uczciwego obrotu gospodarczego w warunkach gospodarki wolnorynkowej. Do znamion wykonawczych przestępstwa, noszącego nazwę nadużycie zaufania, należy nadużycie przysługujących uprawnień lub niedopełnienie ciążących na sprawcy obowiązków. Szczególny przedmiot ochrony stanowi tutaj majątek jako pewna całość obejmująca sumę praw majątkowych przysługujących danemu podmiotowi, w tym także jego interesy gospodarcze. Przedmiotem zaś ochrony przepisu art. 229 k.k. jest prawidłowość funkcjonowania instytucji publicznych oraz zaufanie społeczne do rzetelności działań tych instytucji.
W tym stanie rzeczy Sąd pierwszej instancji zasadnie podkreślił, iż aby zaliczyć J. B. do kategorii osób wymienionych w art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy niezbędne jest wykazanie związku między zarzucanymi mu w postępowaniu karnym czynami, cechami charakteru oraz jego dotychczasowym postępowaniem, a uzasadnioną obawą, że może użyć broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego.
Przepis art. 18 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji może stanowić podstawę cofnięcia pozwolenia na broń osobie wobec której toczy się postępowanie karne ( bądź skazanej prawomocnym orzeczeniem sądu ) o popełnienie innego przestępstwa niż przestępstwo przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu, jednak pod warunkiem zaistnienia przesłanki uzasadnionej obawy, o jakiej mowa w art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji. Przesłanka ustanowiona w art. 18 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji, stwarzająca po stronie organu administracji publicznej obowiązek cofnięcia pozwolenia na broń, ma charakter typu abstrakcyjnego narażenia na niebezpieczeństwo. Oznacza to, że do wydania decyzji cofającej pozwolenie na broń nie jest konieczne stwierdzenie użycia broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego, lecz wystarczy uzasadniona obawa takiego użycia broni. Takie unormowanie prawne ma przede wszystkim chronić obywateli i zapobiegać przestępstwom przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu, nie zaś stanowić reakcję na dokonane już naruszenie tych dóbr. Popełnienie przez osobę posiadającą pozwolenie na broń przestępstwa z art. 296 k.k. (Rozdział XXIX - Przestępstwa przeciwko działalności instytucji państwowych oraz samorządu terytorialnego ) i art. 229 k.k. ( Rozdział XXXVI - Przestępstwa przeciwko obrotowi gospodarczemu ) może w konkretnych okolicznościach sprawy uzasadniać stanowisko, iż osoba taka nie daje gwarancji, że nie użyje broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego. Jednak przyjęcie istnienia w danym, konkretnym przypadku "uzasadnionej obawy" winno zostać poprzedzone należycie przeprowadzonym postępowaniem administracyjnym. W toku tego postępowania organy administracji publicznej winny ustalić i rozważyć istnienie takich okoliczności faktycznych, bądź takich cech osobowych sprawcy czy też nagannego dotychczasowego postępowania tej osoby, które należycie uzasadnią wniosek organów, iż osoba ta stwarza uzasadnioną obawę, o której mowa w art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy. W sprawie w przedmiocie cofnięcia pozwolenia na broń osobie, wobec której toczy się postępowanie karne o popełnienie przestępstwa innego niż przestępstwo przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu, dopuszczenie i ocena dowodów dotyczących cech osobowych sprawcy, dotychczasowego postępowania tej osoby czy też okoliczności faktycznych popełnienia czynu stanowi ocenę zaistnienia jednej z istotnych przesłanek cofnięcia pozwolenia na broń, tj. zaistnienia przesłanki uzasadnionej obawy, że dana osoba może użyć broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego. A więc, ocena także takich dowodów jak opinia środowiskowa, opinia z Koła Łowieckiego stanowi istotny element orzekania. Z tych względów podzielić należy stanowisko Sądu pierwszej instancji, że oskarżenie J. B. o popełnienie przestępstw z art. 296 k.k. i art. 229 k.k., nie zwalnia organów od wnikliwej oceny materiału dowodowego i wykazania związku przyczynowego pomiędzy popełnieniem tych przestępstw, cechami charakteru J. B. i dotychczasowym postępowaniem a uzasadnioną obawą użycia broni w celach sprzecznych z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego.
Z tych przyczyn Sądowi pierwszej instancji nie można skutecznie zarzucić błędnej wykładni art. 18 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) oddalił skargę kasacyjną.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło