IV SA/Wa 475/09
WyrokWSA w Warszawie2009-05-26
Skład orzekający: Alina Balicka, Aneta Dąbrowska, Łukasz Krzycki
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja o ustaleniu lokalizacji drogi, wydana na podstawie ustawy o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg krajowych, narusza prawo, w szczególności zasady konstytucyjne dotyczące własności i równości wobec prawa, oraz czy prawidłowo rozpatrzono interesy osób trzecich?Ratio decidendi
Sąd uznał, że zaskarżona decyzja Ministra Budownictwa, utrzymująca w mocy decyzję Wojewody o ustaleniu lokalizacji drogi, jest zgodna z prawem. Zarzuty dotyczące naruszenia Konstytucji RP, w tym zasady równości i prawa własności, uznano za niezasadne, powołując się na orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego oraz dopuszczalność ograniczeń prawa własności w interesie publicznym. Sąd stwierdził również, że interesy osób trzecich zostały uwzględnione zgodnie z wymogami ustawy, a proponowane przez skarżących alternatywne rozwiązania lokalizacyjne były niezgodne z przepisami prawa dotyczącymi dróg ekspresowych i węzłów drogowych.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skarg J. H. i S. H. oraz J. P. i W. P. na decyzję Ministra Budownictwa z września 2006 r., która utrzymała w mocy decyzję Wojewody z stycznia 2005 r. o ustaleniu lokalizacji drogi dla inwestycji rozbudowy drogi krajowej do parametrów drogi ekspresowej. Skarżący zarzucali m.in. naruszenie przepisów Konstytucji RP, w tym prawa własności i zasady równości, a także naruszenie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego i rozporządzeń wykonawczych. Wskazywali na brak uwzględnienia ich interesów jako właścicieli nieruchomości, które miały zostać zajęte pod inwestycję.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargi J. H. i S. H. oraz J. P. i W. P.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Alina Balicka (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Aneta Dąbrowska, Sędzia WSA Łukasz Krzycki, Protokolant Agnieszka Olszewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 maja 2009 r. sprawy ze skarg J. H. i S. H. oraz J. P. i W. P. na decyzję Ministra Budownictwa z dnia [...] września 2006 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia lokalizacji drogi - oddala skargi -
Decyzją z dnia [...] września 2006 r. nr [...] Minister Budownictwa, w wyniku kolejnego rozpatrzenia sprawy po wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego
w Warszawie z dnia 7 lutego 2006 r. (sygn. akt IV SA/Wa 1303/05), działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa oraz art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. - o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg krajowych (Dz. U. z 2003 roku, Nr 80, poz. 721 z późn. zm.), utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 2005 r. nr [...] o ustaleniu lokalizacji drogi dla inwestycji : rozbudowa drogi krajowej Nr [...] do parametrów drogi ekspresowej na odcinku obwodnicy G. od km 410+260 do km 418+546 wraz z przebudową urządzeń infrastruktury, w tym urządzeń, których przebudowa wymaga wyjścia poza teren niezbędny dla obiektów budowlanych.
Zaskarżona decyzja wydana została w wyniku rozpatrzenia odwołań złożonych przez M. S., J. P. i W. P. oraz S. H.
W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy podał, że Wojewoda [...] po rozpatrzeniu wniosku z dnia 29 września 2004 r. złożonego przez inwestora - Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad, wydał decyzję z dnia [...] stycznia 2005 r. nr [...] o ustaleniu lokalizacji drogi dla inwestycji: rozbudowa drogi krajowej Nr [...] do parametrów drogi ekspresowej na odcinku obwodnicy G. od km 410+260 do km 418+546 wraz z przebudową urządzeń infrastruktury, w tym urządzeń, których przebudowa wymaga wyjścia poza teren niezbędny dla obiektów budowlanych.
W dalszej części decyzji Minister Budownictwa odnosząc się do zarzutów podniesionych w odwołaniu przez M. S. stwierdził, że nie można zgodzić się ze stwierdzeniem odwołującego się, iż decyzja organu pierwszej instancji jest niezgodna z przepisami przeciwpożarowymi wskazanymi w rozporządzeniu Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 16 czerwca 2003 r. w sprawie przeciwpożarowego zaopatrzenia w wodę oraz w sprawie dróg
pożarowych (Dz. U. Nr 121, poz. 1139). Z przekazanej przez inwestora opinii rzeczoznawcy z dnia 21 września 2005 r. wynika bowiem, że budynki zespołu warsztatowego znajdujące się na posesji M. S. nie są obiektami zakwalifikowanymi do zagrożonych wybuchem, występują jedynie strefy zagrożenia wybuchem,
a zgodnie z przepisem § 11 ust. 1 pkt 1 lit. c powyższego rozporządzenia, dojazd pożarowy do obiektów posiadających strefę zagrożenia wybuchem nie jest wymagany. Odnosząc się do zarzutu skarżącego o pozbawieniu go wjazdu na posesję od ul. [...] oraz bezpośredniego dojazdu z trasy [...] organ odwoławczy podniósł, że zarzut ten nie może być uwzględniony z tego względu, że pozostawienie bezpośredniego zjazdu z drogi ekspresowej na posesję skarżącego byłoby sprzeczne z § 9 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 2 marca 1999 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać drogi publiczne i ich usytuowanie (Dz. U. z 1999 r., Nr 43, poz. 430).
Rozpatrując zarzuty podniesione przez J. P. i W. P. organ odwoławczy stwierdził, iż działka nr [...], na której odwołujący się prowadzą działalność gospodarczą w projekcie przeznaczona jest w całości do zajęcia pod planowany węzeł "[...]". Działka nr [...] położona jest w bezpośrednim sąsiedztwie stacji benzynowej [...], która przewidziana jest do przekształcenia w Miejsce Obsługi Podróżnych z bezpośrednim dostępem do drogi ekspresowej. Projektowany węzeł "[...]" leży na przecięciu drogi ekspresowej nr [...] z drogą krajową nr [...]. Projektowany węzeł jest węzłem bezkolizyjnym typu WA z łącznicami usytuowanymi w każdym kwartale terenu, co oznacza, że obszar przylegający do obu dróg
w każdym kwartale musiał być przeznaczony pod węzeł. Jedną z czterech nieruchomości, przeznaczonych w całości pod planowany węzeł, jest działka nr [...]. Nieruchomości leżące dalej od przecięcia dróg nr [...] i nr [...], w tym stacja benzynowa [...], znalazły się poza węzłem. Ponieważ różnią się one lokalizacją
w stosunku do miejsca przecięcia dróg nr [...] i nr [...] ich przydatność do budowy węzła jest różna.
Odnosząc się do przedstawionej w odwołaniu propozycji zmiany projektu węzła "[...]" organ odwoławczy uznał, iż przedstawiona w ekspertyzie technicznej koncepcja węzła różni się od rozwiązania przedstawionego w dokumentacji projektowej jedynie usytuowaniem łącznicy SE. Jednakże z uwagi, że rozwiązanie to jest niezgodne z art. 4 pkt 10 lit. c ustawy z dnia 21 marca 1985r. o drogach publicznych, gdyż do MOP G. mieliby dostęp uczestnicy ruchu nie korzystający z drogi ekspresowej, nie może być uwzględnione. Propozycja przedstawiona
w ekspertyzie niezgodna jest również z § 82 ust. 3 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać drogi publiczne i ich usytuowanie, gdyż wjazd i wyjazd do MOP G. jako obiektu usługowego będzie odbywać się z wykorzystaniem łącznicy jako dojazdu.
Zdaniem organu odwoławczego nieuzasadniony jest również zarzut skarżących naruszenia przez organ pierwszej instancji art. 7, 8, 9 i 11 kpa oraz art. 7 ust. 1 pkt 4 ustawy o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji
w zakresie dróg krajowych, gdyż z akt sprawy wynika, że przedstawiona w odwołaniu propozycja pozostawienia dotychczasowej działalności na działce nr [...] jako uzupełnienie funkcji, które będzie spełniał projektowany MOP "G.", była analizowana w trakcie prowadzonego przez Wojewodę [...] postępowania, a wydana przez ten organ decyzja zawiera wymagania dotyczące uzasadnionych interesów osób trzecich, które będzie musiał spełniać projekt budowlany. Minister Budownictwa podniósł również, że w dokumentacji projektowej, na podstawie § 91 rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 2 marca 1999 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać drogi publiczne i ich usytuowanie (Dz. U. z 1999 r. Nr 43, poz. 430) uznano, że zaprojektowana jezdnia usytuowana w węźle "[...]" na zewnątrz istniejącej, wschodniej jezdni drogi krajowej nr [...], to jezdnia zbierająco - rozprowadzająca., a nie jak twierdzą eksperci z Ośrodka Rzeczoznawstwa i Usług Techniczno-Ekonomicznych Stowarzyszenia Inżynierów i Techników Komunikacji jezdnia dodatkowa.
Odnosząc się do zarzutów podniesionych w odwołaniu wniesionym przez
S. H. organ stwierdził, iż z wyjaśnień inwestora wynika, że zaproponowane przez S. H. rozwiązanie, polegające na przedłużeniu projektowanego odcinka drogi wewnętrznej do ulicy [...] wymagałoby zmiany decyzji lokalizacyjnej w tym rejonie
i częściowe zajęcie działki [...], której właściciel protestował przeciwko projektowanej rozbudowie. Przy zachowaniu ustalonej decyzją lokalizacyjną linii rozgraniczającej proponowane przez odwołującego się przedłużenie drogi wewnętrznej do ul. [...] wymagałoby wykonania na długości ok. 100 m muru oporowego wzdłuż dojazdu do wiaduktu. Dodatkowy koszt takiego rozwiązania w ocenie inwestora wyniósłby ok. 250 tys. zł.
Skargi na powyższą decyzję Ministra Budownictwa do Wojewódzkiego Sądu
Administracyjnego w Warszawie wnieśli: J. H. i S. H. oraz J. P. i W. P.
W skardze z dnia 3 października 2006 r. J. H. i S. H. podnieśli, iż decyzję Ministra Budownictwa z dnia [...] września 2006 r. zaskarżają w części lokalizującej rozbudowę drogi krajowej Nr [...] przy ul. [...] w G. w sposób likwidujący tę drogę gminną. Zaskarżonej decyzji zarzucili nierozpatrzenie interesów ich i społeczności lokalnej, naruszenie zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego, oraz oparcie się na niekonstytucyjnych przepisach ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r.
o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg krajowych, naruszających zasadę równości (art. 32 Konstytucji RP). Z tych względów skarżący wnieśli o wstrzymanie wykonania decyzji organów obu instancji, przedstawienie Trybunałowi Konstytucyjnemu pytania o legalność ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r., ograniczającej udział stron w postępowaniu i skazującej strony na dyktat inwestora oraz o uchylenie decyzji organu pierwszej i drugiej instancji.
W uzasadnieniu skargi J. H. i S. H. podnieśli, iż w wyniku stosowania ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji
w zakresie dróg krajowych dochodzi do niekonstytucyjnego ingerowania w ich własność, że ustawa narusza zasadę równości, stawiając w uprzywilejowanej pozycji inwestora, a stronom zabraniając udziału w postępowaniu przed organem pierwszej instancji oraz, że ustawa ta wymusza natychmiastową wykonalność decyzji, które nie są ostateczne. Skarżący wskazali również, że Minister Budownictwa złamał zasadę równości stron postępowania administracyjnego oraz zignorował interesy lokalne, ponieważ stwierdził w swojej decyzji, że skoro inwestor złożył wniosek, to "organ administracji publicznej nie może mu odmówić". Skarżący podnieśli także, że uznanie przez Ministra Budownictwa za miarodajne dla sprawy oświadczenie inwestora, iż uwzględnienie odwołania skarżących prowadziłoby do zmiany decyzji lokalizacyjnej, świadczy ich zdaniem o tym, że organ odwoławczy nie rozpatrzył w istocie ich odwołania i naruszył zasadę bezstronności.
Skarżący J. P. i W. P. zaskarżonej decyzji zarzucili naruszenie art. 7, 8, 9 i 11 kpa, art. 7 ust. 1 pkt 4 ustawy o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg krajowych, § 80, § 82 ust. 3, § 91, § 110 § 112 i § 114 rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać drogi publiczne i ich usytuowanie.
W związku z powyższym wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu skargi J. P.
i W. P. podkreślili, że w toku postępowania administracyjnego wielokrotnie podnosili, że planowana inwestycja nie uwzględnia ich interesu jako właścicieli działki nr [...], bowiem wprowadzenie planowanych rozwiązań pozbawia nieruchomość skarżących dostępu do drogi publicznej, a tym samym uniemożliwia całkowite jej gospodarcze wykorzystanie. Skarżący podnieśli również, że aktualne przeznaczenie ich nieruchomości na działalność z zakresu sprzedaży części samochodowych oraz napraw pojazdów mechanicznych, w pełni koresponduje z funkcjami projektowanego MOP-u, uzupełniając jego działalność. J. P. i W. P. stwierdzili również, że wszystkie ich wnioski o wprowadzenie zmian, które umożliwią pozostawienie ich nieruchomości z dotychczasowym przeznaczeniem nie zostały uwzględnione, co świadczy ich zdaniem o naruszeniu przez organ pierwszej instancji art. 7 kpa. Wydanie natomiast bez dokonania wszechstronnej analizy sprawy rozstrzygnięcia prowadzącego do pozbawienia skarżących konstytucyjnie chronionego prawa własności, narusza zdaniem J. P. i W. P. art. 8, 9 i 11 kpa. Skarżący podnieśli także, że organ pierwszej instancji naruszył art. 7 ust. 1 pkt 4 ustawy o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg krajowych, ponieważ nie dokonał szczegółowej analizy uzasadnionych interesów skarżących, a ponieważ Minister Budownictwa rozpoznając odwołanie uznał, iż przedstawione w nim zarzuty są całkowicie bezzasadne, to również i decyzja organu odwoławczego obarczona jest wadami występującymi w decyzji organu pierwszej instancji. Skarżący wyjaśnili również, iż z ekspertyzy technicznej oceniającej możliwość zmiany projektu węzła drogowego przy drodze krajowej Nr [...] w rejonie MOP "G.", o której wydanie zwrócili się do Ośrodka Rzeczoznawstwa i Usług Techniczno - Ekonomicznych Stowarzyszenia Inżynierów i Techników Komunikacji wynika, iż istnieje możliwość alternatywnego rozwiązania projektowego planowanej inwestycji, zapewniającego poszanowanie ich prawa własności oraz funkcjonalne połączenie ich nieruchomości z projektowanym MOP-em. J. P. i W. P. stwierdzili także, że Minister Budownictwa wydając decyzję nie dokonał własnych ustaleń, nie przeprowadził postępowania dowodowego i poprzestał jedynie na stanowisku jednej strony. Organ odwoławczy przekazał bowiem sprawę inwestorowi, który sam dokonał oceny wszystkich aspektów sprawy a następnie poinformował organ o swoich ustaleniach. Skarżący podnieśli również, że decyzja organu pierwszej instancji nie określa rodzaju MOP-u, który ma powstać, co jest niezgodne z § 114 ust. 1 rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać drogi publiczne i ich usytuowanie. Powołując się na art. 4 pkt 10 lit. c ustawy o drogach publicznych, § 110 ust. 1 oraz § 82 ust. 3 ww. rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej skarżący podnieśli również, że przepisy te pozwalają ich zdaniem na funkcjonowanie obiektów usługowych, takich jak prowadzony przez nich, w węźle, z wykorzystaniem łącznic jako dojazdów. Skarżący stwierdzili również, że projektowany węzeł [...] powstaje w ramach przebudowy drogi już istniejącej, a nie budowy drogi od podstaw, dlatego też zastosowanie powinien mieć § 112 rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać drogi publiczne i ich usytuowanie. Zdaniem skarżących Minister Budownictwa niesłusznie pomija jego stosowanie, ponieważ w dacie sporządzenia wniosku o wydanie decyzji o ustaleniu lokalizacji drogi oraz wydania decyzji przez organ pierwszej instancji na gruncie prawa budowlanego i ww. rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej obowiązywało powszechne rozumienie pojęcia przebudowy.
W odpowiedzi na skargi Minister Budownictwa podtrzymał swoje stanowisko i wniósł o oddalenie skarg.
Wyrokiem z dnia 31 października 2007 r., sygn. akt IV SA/Wa 2127/07, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargi J. H. i S. H. oraz J. P.
i W. P. na decyzję Ministra Budownictwa z dnia [...] września 2006 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia lokalizacji drogi.
Skargę kasacyjną od tego wyroku wnieśli J. P. i W. P.
W piśmie z dnia 2 lutego 2009 r. inwestor - Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad - wskazał, że rozbudowa drogi krajowej została zakończona
i cała obwodnica uzyskała pozwolenie na użytkowanie w drodze kilku decyzji, w tym decyzji nr [...]z dnia [...] września 2008 r. dotyczącej działki nr [...], stanowiącej byłą własność skarżących.
Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 20 lutego 2009 r., sygn. akt II OSK 186/08 uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie.
W uzasadnieniu orzeczenia sąd drugiej instancji wskazał, iż sąd administracyjny dokonując kontroli zaskarżonego aktu powinien w pierwszej kolejności odnieść się do wszystkich zarzutów skargi, czy też skarg, co powinno
znaleźć swoje odzwierciedlenie w uzasadnieniu wyroku. W rozpoznawanej sprawie ze skargi kasacyjnej J. P. i W. P. trafnie podnosi się, iż w zaskarżonym wyroku nie odniesiono się do zarzutów naruszenia przepisów prawa materialnego,
a w szczególności zarzutu naruszenia art. 7 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych w związku ze wskazanymi tam przepisami rozporządzenia Ministra Finansów i Gospodarki Morskiej z dnia 2 marca 1999 r. Skarżący przedstawili w tym zakresie też opinię specjalistyczną, wskazując tym samym na inne rozwiązania lokalizacyjne MOP z możliwością wykorzystania ich nieruchomości. Sąd nie przeanalizował sprawy w tym zakresie, nie odnosząc się do konkretnych zarzutów i argumentów przedstawianych przez J. P. i W. P. w skardze.
Przystępując do kontroli zaskarżonej decyzji Sąd powinien sprawdzić też, czy w sposób wystarczający zostały zebrane w sprawie materiały dowodowe i czy został dokładnie przez organy wyjaśniony stan faktyczny sprawy.
Tego wszystkiego brak w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, co również świadczy
o trafności następnych zarzutów skargi kasacyjnej, odnoszących się do naruszenia przepisów postępowania, a w szczególności art. 141 § 4 P.p.s.a.
Uzasadnienie zaskarżonego wyroku w części odnoszącej się do skargi J. P.
i W. P. jest bardzo lakoniczne i ogólnikowe, niepozwalające na prześledzenie toku rozważań Sądu, nie mówiąc już o analizie argumentacji przedstawionej przez skarżących i przez organ w zaskarżonej decyzji. Tym samym trudno ustalić dlaczego
i na jakiej podstawie Sąd podjął takie, a nie inne rozstrzygnięcie, gdyż nie wynika to jasno z treści uzasadnienia zaskarżonego wyroku, co niewątpliwie utrudnia bądź wręcz uniemożliwia kontrolę kasacyjną takiego orzeczenia.
Należy też przypomnieć, że stosownie do art. 134 § 1 P.p.s.a. Sąd rozstrzygając w granicach danej sprawy, nie jest związany zarzutami i wnioskami skarżących oraz powołaną podstawą prawną, co umożliwia Sądowi kontrolę zaskarżonego aktu w szerszym zakresie.
Fakt zakończenia budowy i uzyskanie wymaganych pozwoleń na użytkowanie przedmiotowej drogi, zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, nie stoi na przeszkodzie kontynuacji postępowania sądowoadministracyjnego w niniejszej sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone między innymi art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Zgodnie z art. 134 ustawy Sąd rozstrzyga w granicach sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracji publicznej konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.) lub stwierdzenia nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).
Przystępując do oceny zgodności z prawem zaskarżonych decyzji wskazać trzeba, iż niniejsza sprawa była już przedmiotem oceny dokonanej, w wyniku złożoniej skargi kasacyjnej przez Naczelny Sąd Administracyjny. Wobec powyższego podnieść należy, iż zgodnie z art. 190 p.p.s.a. Sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny.
Należy wskazać, iż postępowanie w niniejszej sprawie prowadzone było
w oparciu o przepisy ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg krajowych (Dz. U. Nr 80, poz. 721 ze zm. zwanej w dalszej części "ustawą"). Zgodnie z art. 2 ust. 1 tej ustawy wojewoda wydaje decyzję o ustaleniu lokalizacji drogi na wniosek Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad. Jakie dokumenty w szczególności powinien zawierać wniosek określał art. 5 ust.1 ustawy. W świetle brzmienia tegoż przepisu obowiązującego w dacie wydania zaskarżonej decyzji wniosek o wydanie decyzji
o ustaleniu lokalizacji drogi zawierał w szczególności:
1) mapę w skali co najmniej 1:5.000 przedstawiającą proponowany przebieg drogi,
z zaznaczeniem terenu niezbędnego dla obiektów budowlanych, oraz istniejące uzbrojenie terenu;
2) analizę powiązania drogi z innymi drogami publicznymi;
3) mapy zawierające projekty podziału nieruchomości, sporządzone zgodnie
z odrębnymi przepisami;
4) określenie zmian w dotychczasowej infrastrukturze zagospodarowania terenu;
5) opinie:
a) ministra właściwego do spraw zdrowia - w odniesieniu do inwestycji lokalizowanych w miejscowościach uzdrowiskowych, zgodnie z odrębnymi przepisami,
b) dyrektora właściwego urzędu morskiego - w odniesieniu do obszarów pasa technicznego, pasa ochronnego, morskich portów i przystani,
c) właściwego organu nadzoru górniczego - w odniesieniu do terenów górniczych,
d) dyrektora właściwego regionalnego zarządu gospodarki wodnej –
w odniesieniu do inwestycji obejmujących wykonanie urządzeń wodnych oraz w odniesieniu do wykonywania obiektów budowlanych lub robót na obszarach bezpośredniego zagrożenia powodzią,
e) dyrektora właściwej regionalnej dyrekcji Lasów Państwowych - w odniesieniu do gruntów leśnych stanowiących własność Skarbu Państwa, będących
w zarządzie Lasów Państwowych,
f) właściwego wojewódzkiego konserwatora zabytków - w odniesieniu do dóbr kultury chronionych na podstawie odrębnych przepisów,
6) wymagane przepisami odrębnymi decyzje administracyjne.
Podkreślić przy tym należy, iż zgodnie z art. 4 ustawy do postępowania
w sprawach o wydanie decyzji o ustaleniu lokalizacji drogi stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, z zastrzeżeniem przepisów niniejszej ustawy.
Ustawa o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji
w zakresie dróg krajowych przewiduje również uproszczoną formę informowania stron o wszczęciu postępowania oraz doręczania decyzji (art. 5 ust. 5 i art. 7 ust. 2, 3 i 4).
Decyzja o ustaleniu lokalizacji drogi zgodnie z art. 7 ust. 1 musi zawierać wymagania dotyczące powiązania drogi z innymi drogami publicznymi, z określeniem ich kategorii, określenie linii rozgraniczających teren, warunki wynikające z potrzeb ochrony środowiska, ochrony dóbr kultury oraz potrzeb obronności państwa, wymagania dotyczące ochrony uzasadnionych interesów osób trzecich oraz
zatwierdzenie projektu podziału nieruchomości, o którym mowa w art. 12 ust. 1 ustawy.
W ocenie Sądu, decyzja Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 2005r. utrzymana w mocy zaskarżoną decyzją Ministra Budownictwa z dnia [...] września 2006r. odpowiada prawu i zawiera wszystkie elementy wymagane ustawą o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg krajowych.
Odnosząc się do zarzutów podniesionych przez skarżących, zdaniem Sądu stwierdzić należy, iż nie są one zasadne.
Skarżący J. H. i S. H. podnieśli zarzut niezgodności z Konstytucją ustawy
z dnia 10 kwietnia 2003r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg krajowych. Zarzut ten jest niezasadny, gdyż zauważyć należy, iż przepisy tej ustawy były już przedmiotem oceny Trybunału Konstytucyjnego. Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 6 czerwca 2006r., sygn. akt OTK – A 2006/6/62 stwierdził, że "art. 2 ust. 1 w związku z art. 3 ust. 1 i 2 oraz art. 10 i art. 17 ust. 4 ustawy z dnia 10 kwietnia 2003r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg krajowych (Dz. U. Nr 80, poz. 721 i Nr 217, poz. 2124 oraz z 2005r. Nr 113, poz. 954 i Nr 267, poz. 2251) są zgodne z art. 16 ust. 1 i 2 w związku z art. 31 ust. 3 oraz art. 166 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Stwierdził również, że art. 10 i art. 21 tejże ustawy są zgodne z art. 5 i art. 74 ust. 1 i 2 Konstytucji".
Podniesiony przez skarżących zarzut, iż wymieniona wyżej ustawa narusza art. 32 Konstytucji, to jest zasadę równości obywateli wobec prawa jest nieuzasadniony. Niewątpliwie z woli ustawodawcy, który kierował się interesem publicznym, ustawa z dnia 10 kwietnia 2003r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg krajowych jest rygorystyczna dla stron postępowania opartego na jej przepisach, ale nie oznacza to, że narusza konstytucyjną zasadę równości wobec prawa. Sąd uznał również za nietrafny zarzut niekonstytucyjnego ingerowania w prawo własności. Prawo własności, którego ochronę zapewniają przepisy art. 21 ust. 1 i art. 64 ust. 1 i 3 Konstytucji nie jest prawem bezwzględnym i doznaje określonych ograniczeń. Dopuszcza je Konstytucja, stanowiąc w art. 64 ust. 3, że własność może być ograniczona tylko w drodze ustawy i tylko w takim zakresie, w jakim nie narusza to istoty prawa własności. Z kolei stosownie do regulacji art. 31 ust. 3 Konstytucji, ograniczenia w zakresie korzystania
z konstytucyjnych wolności i praw, w tym prawa własności, mogą być tylko w ustawie i tylko wtedy, gdy są konieczne w demokratycznym państwie dla jego bezpieczeństwa lub porządku publicznego, bądź dla ochrony środowiska, zdrowia
i moralności publicznej, albo wolności i praw innych osób. Na podstawie ustawy
o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg krajowych organy zostały upoważnione do ingerencji w prawo własności innych podmiotów w celu realizacji interesu publicznego, jakim jest budowa dróg publicznych. Jednakże należy zauważyć, że przedmiotowe decyzje dotyczą ustalenia lokalizacji drogi i z uwagi na swój przedmiot same nie ingerują w sposób bezpośredni w prawo własności. Dlatego tez nie naruszają konstytucyjnych zasad ochrony własności.
Ustawa z dnia 10 kwietnia 2003r. zastrzega inne niż określone w kodeksie postępowania administracyjnego rozwiązania proceduralne, ale nie ogranicza to możliwości udziału stron w postępowaniu administracyjnym. Faktem jest, że ustawodawca wprowadził w ustawie pewne ułatwienia dla inwestorów w związku
z realizacją inwestycji drogowej jednakże podyktowane to było interesem społecznym jakim jest sprawa realizacji tego rodzaju inwestycji.
Zgodzić się należy ze stanowiskiem organu, że jeżeli inwestor złożył wniosek o wydanie decyzji o ustalenie lokalizacji dla określonej inwestycji i wniosek ten spełnia przewidziane prawem wymogi, to organ administracji publicznej nie może odmówić pozytywnego załatwienia sprawy.
Nieuzasadniony jest zarzut skarżących, iż organ administracji naruszył zasadę dwuinstancyjności. Okoliczność, iż organ drugiej instancji nie uwzględnił odwołania strony podzielając stanowisko organu pierwszej instancji nie oznacza, że naruszona została zasada dwuinstancyjności postępowania administracyjnego. Brak jest także podstaw do przyjęcia, iż organ odwoławczy nienależycie uzasadnił wydane przez siebie rozstrzygnięcie. Uzasadnienie decyzji organu odwoławczego spełnia wymogi określone w art. 107 § 3 kpa.
Celem planowanej inwestycji jest podwyższenie bezpieczeństwa ruchu drogowego oraz podwyższenie parametrów technicznych i eksploatacyjnych drogi krajowej Nr [...] na odcinku obwodnicy m. G. To inwestor przedstawia organowi rozwiązania w zakresie lokalizacji planowanej inwestycji drogowej. Jeżeli planowane rozwiązania są zgodne z przepisami prawa, są dopuszczalne. Przyjęte w decyzji lokalizacyjnej rozwiązania uniemożliwiają korzystanie z dotychczasowego przebiegu
ul. [...] na odcinku od działki skarżących J. H. i S. H. do ul. [...]. Jednakże inwestor zaprojektował połączenie ul. [...] z ul. [...]. Przewidziane przez inwestora rozwiązania uwzględniają z pewnością interes publiczny, ale jednocześnie uwzględniają interes lokalny, gdzie mimo niewielkiego ruchu lokalnego przewidywanego w tym rejonie, dążą do poprawy bezpieczeństwa ruchu drogowego.
Odnosząc się do skargi J. P. i W. P. należy szczególnie zaznaczyć, że zasadniczym powodem nieuwzględnienia ich wniosków podnoszonych na etapie postępowania administracyjnego, było to, że ich działka nr [...] leży w obszarze zaplanowanego węzła "[...]". Węzeł ten leży na przecięciu drogi ekspresowej nr [...]
z drogą krajową nr [...]. Jak wyjaśnił organ, ponieważ węzeł "[...]" jest węzłem bezkolizyjnym typu [...] z łącznicami usytuowanymi w każdym kwartale terenu, to oznacza, że obszar przylegający do obu dróg w każdym kwartale musiał być przeznaczony pod węzeł. Jedną z czterech nieruchomości, przeznaczonych w całości pod planowany węzeł jest działka nr [...]. Organ w zakresie działki [...] dokładnie wyjaśnił stan faktyczny sprawy i dokonał analizy zebranego materiału. W tej sytuacji nieuzasadniony jest zarzut skarżących naruszenia przez organ art. 7, 8, 9 i 11 kpa.
Skarżący J. P. i W. P. dążyli do zmiany projektowanych rozwiązań węzła "[...]", tak aby możliwe było dalsze prowadzenie przez nich działalności gospodarczej
w zakresie firmy "A." na działce nr [...]. W tym celu przedstawili jako dowód w sprawie opinię Ośrodka Rzeczoznawstwa i Usług Techniczno-Ekonomicznych Stowarzyszenia Inżynierów i Techników Komunikacji z koncepcją węzła "[...]" różną od rozwiązania przyjętego w dokumentacji projektowej. Organ poddał analizie zaproponowane przez skarżących rozwiązanie, ale nie przyjął tej koncepcji wskazując, iż jest ona niezgodna z przepisami prawa. Sąd podzielił to stanowisko organu. Planowana inwestycja dotyczy rozbudowy drogi krajowej Nr [...] do parametrów drogi ekspresowej na odcinku obwodnicy G. od km 410+260 do km 418+546 wraz z przebudową urządzeń infrastruktury. Z ustawowego zapisu wynika, że droga ekspresowa przeznaczona jest wyłącznie do ruchu pojazdów samochodowych, jest wyposażona w jedną lub w dwie jezdnie, posiada wielopoziomowe skrzyżowania z przecinającymi ją innymi drogami transportu lądowego i wodnego, z dopuszczeniem wyjątkowo jednopoziomowych skrzyżowań
z drogami publicznymi oraz jest wyposażona w urządzenia obsługi podróżnych, pojazdów i przesyłek, przeznaczonych wyłącznie dla użytkowników drogi – art. 4 pkt 10 ustawy z dnia 21 marca 1985r, o drogach publicznych (tj. Dz. U. z 2007r. Nr 19, poz. 115 ze zm.). Według rozwiązania zaproponowanego przez skarżących dostęp do MOP G. mieliby uczestnicy ruchu nie korzystający z drogi ekspresowej, co narusza art. 4 pkt 10 ustawy o drogach publicznych. Ponadto jak już wyżej wskazano działka nr [...] leży w obszarze zaplanowanego węzła "[...]". Stosownie do § 82 ust. 3 rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 2 marca 1999r.
w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać drogi publiczne i ich usytuowanie (Dz. U. Nr 43, poz. 430) w węźle nie powinny być usytuowane żadne obiekty usługowe, do których wjazd odbywałby się z wykorzystywaniem łącznic jako dojazdów, a z taką sytuacją mamy do czynienia w projekcie przedstawionym przez skarżących. W ocenie Sądu, zgodzić się należy ze stanowiskiem organu, że
w sprawie nie został naruszony § 112 ust. 1 w/w rozporządzenia z uwagi na to, że dodatkowa jezdnia o jakiej mowa w tym przepisie nie występuje w projekcie węzła "[...]", a zaprojektowana jezdnia usytuowana w tym węźle na zewnątrz istniejącej, wschodniej jezdni drogi krajowej Nr [...], to jezdnia zbierająco-rozprowadzająca
o jakiej mowa w § 91 rozporządzenia. Przepis § 112 ust. 1 rozporządzenia nie ma zastosowania w sprawie gdyż dotyczy przebudowy albo remontu drogi klasy [...] lub [...], a w przedmiotowej sprawie mamy do czynienia z rozbudową drogi krajowej
Nr [...] do parametrów drogi ekspresowej.
Przepis § 114 rozporządzenia określa rodzaje MOP. Z kolei § 115 ust. 1 rozporządzenia stanowi, że rodzaje MOP, o których mowa w § 114, ustala się
w programie zagospodarowania drogi. Przedmiotowa decyzja dotyczy ustalenia lokalizacji drogi, a więc nie musi precyzować jakim rodzajem MOP będzie MOP G. Sąd nie znalazł również podstaw do uznania za zasadny zarzutu naruszenia
w zaskarżonej decyzji § 80 i § 110 rozporządzenia.
Jak wynika z decyzji Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 2005r. w punkcie IV decyzji zostały określone wymagania dotyczące uzasadnionych interesów osób trzecich zgodnie z art. 7 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 10 kwietnia 2003r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg krajowych. Wobec powyższego niezasadny jest zarzut skarżących naruszenia tego przepisu.
Z tych wszystkich względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na
podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 23.07.2026. · Źródło