III SA/Wr 596/08

WyrokWSA we Wrocławiu2009-06-03

Skład orzekający: Jerzy Strzebińczyk, Józef Kremis, Anna Moskała

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy uchwała rady gminy uchylająca wcześniejszą uchwałę o zwolnieniach z podatku od nieruchomości dla inwestorów w specjalnej strefie ekonomicznej, która została podjęta w czasie, gdy inwestorzy już korzystali z tych zwolnień, narusza zasady demokratycznego państwa prawa i zaufania do stanowionego prawa, w szczególności poprzez naruszenie "interesów w toku"?
Ratio decidendi
Sąd stwierdził nieważność uchwały z 2007 r. uchylającej uchwałę z 2002 r. o zwolnieniach z podatku od nieruchomości. Uchwała z 2002 r. stanowiła zwolnienie przedmiotowe i powszechne, zgodne z prawem. Uchylenie jej w 2007 r. naruszyło "interesy w toku" inwestorów, którzy rozpoczęli działalność w oparciu o gwarancję zwolnienia na cały okres funkcjonowania strefy, co jest sprzeczne z zasadami demokratycznego państwa prawa i zaufania do prawa.
Stan faktyczny
Rada Gminy w N. podjęła uchwałę z 2002 r. o zwolnieniach z podatku od nieruchomości dla inwestorów w SSE. Uchwała ta została uchylona uchwałą z 2007 r. Spółka A sp. z o.o., która zainwestowała w SSE w 2004 r. w oparciu o uchwałę z 2002 r., wezwała do usunięcia naruszenia prawa, a po uznaniu wezwania za bezzasadne, wniosła skargę do WSA. Skarżąca zarzuciła naruszenie "interesów w toku" i zaufania do prawa. Gmina argumentowała, że uchylenie uchwały było dopuszczalne ze względu na zmiany prawne i wspólnotowe.
Rozstrzygnięcie
Sąd stwierdził nieważność zaskarżonej uchwały Rady Miejskiej w N. z dnia 19 września 2007 r. nr XVII/120/07. Zasądził od Gminy N. na rzecz strony skarżącej koszty postępowania i orzekł, że zaskarżona uchwała nie podlega wykonaniu.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jerzy Strzebińczyk (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia NSA Józef Kremis,, Sędzia NSA Anna Moskała, , Protokolant Jolanta Ryndak, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 13 maja 2009 r. sprawy ze skargi A sp. z o. o. w W. na uchwałę Rady Miejskiej w N. z dnia 19 września 2008 r. nr XVII/120/07 w przedmiocie uchylenia uchwały Rady Gminy i Miasta N. z dnia 25 czerwca 2002 r., XXXVI/325/02 podjętej w sprawie zwolnień w podatku od nieruchomości przedsiębiorców inwestujących w Specjalnej Strefie Ekonomicznej Małej Przedsiębiorczości – obszar Gminy N. I. stwierdza nieważność zaskarżonej uchwały; II. zasądza od Gminy N. na rzecz strony skarżącej 557 (pięćset pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem kosztów postępowania; III. orzeka, że zaskarżona uchwała nie podlega wykonaniu. W dniu 25 czerwca 2002 r. Rada Gminy i Miasta N. podjęła uchwałę Nr XXXVI/325/02 w sprawie zwolnień w podatku od nieruchomości przedsiębiorców inwestujących w Specjalnej Strefie Ekonomicznej Małej Przedsiębiorczości – obszar Gminy N., powołując w podstawie prawnej tego aktu przepisy: art. 18 ust. 2 pkt 8 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym i art. 7 ust. 2 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych. Uchwała ta została uchylona w całości późniejszą uchwałą Rady Miejskiej w N. z dnia 19 września 2007 r., Nr XVII/120/07, w której organ ten powołał także przepis art. 18 ust. 2 pkt 8 ustawy o samorządzie gminnym, a ponadto – art. 7 ust. 3 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych. Pismem datowanym na 19 lipca 2008 r. Zarząd Spółki z o. o. A z siedzibą w W. wezwał Radę Miejską w N. do usunięcia naruszenia prawa, poprzez uchylenie drugiej z wymienionych uchwał. W odpowiedzi Rada Miejska w N. podjęła w dniu 14 sierpnia 2008 r. kolejną uchwałę (Nr XXXII/217/08), uznając w niej wezwanie do usunięcia prawa za bezzasadne. W terminowo wniesionej skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego pełnomocnik spółki zażądał stwierdzenia nieważności uchwały RM w N. z dnia 19 września 2007 r. (Nr XVII/120/07) i zasądzenia kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi podkreślono, że przyczyną podjęcia przez stronę, w 2004 r., działalności gospodarczej na obszarze Gminy N. położonym w granicach Specjalnej Strefie Ekonomicznej było zaufanie do zapewnienia wynikającego z § 1 uchwały z dnia 25 czerwca 2002 r. (Nr XXXVI/325/02), że do końca okresu funkcjonowania tej Strefy nie będzie obowiązana do uiszczania podatku od nieruchomości, na których zainwestowała, likwidując swoją fabrykę prowadzoną wcześniej w B. Tymczasem zaskarżona uchwała (z dnia 19 września 2007 r., Nr XVII/120/07) w ogóle nie odniosła się do praw nabytych przez przedsiębiorców już działających w Strefie, na podstawie uchwały z 2002 r. W ocenie autora skargi doszło w ten sposób do naruszenia "interesów w toku" spółki, co pozostaje w sprzeczności z zasadą demokratycznego państwa prawa, proklamowaną w art. 2 Konstytucji RP i uzasadnia zaskarżenie uchwały z 2007 r. – jako podważającej zaufanie do państwa i stanowionego przezeń prawa – do sądu administracyjnego, na podstawie art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym. W kontekście tych twierdzeń strona skarżąca przywołała stanowisko Trybunału Konstytucyjnego zawarte w wyroku z dnia 6 lipca 2004 r. (P 14/03), a precyzujące przesłanki, których spełnienie uzasadnia twierdzenie o naruszeniu "interesów w toku". Zdaniem spółki, przesłanki te wystąpiły w niniejszej sprawie, co daje podstawy do zasadnego sformułowania zarzutu o naruszeniu tych "interesów" wskutek podjęcia zaskarżonej uchwały. W drugiej części uzasadnienia skargi (punkty III-IV) pomieszczono szczegółową polemikę z argumentacją przywoływaną przez Gminę N. dla uzasadnienia poglądu o dopuszczalności uchylenia uchwały z 2002 r. W odpowiedzi pełnomocnik strony przeciwnej wniósł – alternatywnie – o odrzucenie albo o oddalenie skargi. Pierwsze z żądań uzasadniono twierdzeniem o wadliwości formalnej skargi, co miałoby się przejawiać w przyjęciu, że stroną postępowania sądowoadministracyjnego powinna być Rada Miejska w N. (a więc organ Gminy), a nie sama Gmina. W ramach merytorycznej oceny zasadności skargi wskazano natomiast następujące okoliczności. Podkreślono przede wszystkim niedopuszczalność prawnego różnicowania podobnych podmiotów, poprzez uprzywilejowanie (zwolnienie z podatku od nieruchomości) podmioty gospodarcze inwestujące na terenie Specjalnej Strefy Ekonomicznej, a pobierając podatek od innych podmiotów, inwestujących poza Strefą. Jest to niezgodne z przepisami Konstytucji RP i spójnymi w tym zakresie przepisami Traktatu Ustanawiającego Wspólnotę Europejską. Wskazano przy tym na art. 20, 22, 32 ust. 2 i 217 Konstytucji oraz art. 3g Traktatu. Autor odpowiedzi na skargę przywołał następnie przepisy art. 18 ust. 2 pkt 8 ustawy o samorządzie gminnym i art. 7 ust. 3 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, twierdząc, że w § 1 ust. 1 uchwały z 2002 r. wprowadzono w istocie zwolnienia podmiotowe, naruszając tym samym dyspozycję art. 7 ust. 3 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, dopuszczającego wszak jedynie wprowadzenie zwolnień o charakterze przedmiotowym. W piśmie procesowym z dnia 28 listopada 2008 r. pełnomocnik skarżącej spółki przedstawił argumentację, przemawiającą – w jego ocenie – za dopuszczalnością wskazania na gminę, której organ podjął zaskarżony akt, jako na stronę przeciwną w sprawie sądowoadministracyjnej. Podkreślił ponadto, że uchwała z 2002 r. wcale nie naruszała przepisów konstytucyjnych. W szczególności, wprowadzała ona identyczne przywileje dla wszystkich potencjalnych inwestorów Strefy. Nie pozostawała także w sprzeczności z art. 87 Traktatu Ustanawiającego Wspólnotę Europejską. Była wreszcie zgodna z art. 7 ust. 3 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, ponieważ wprowadzała zwolnienia przedmiotowe. Z kolei w piśmie procesowym z dnia 30 stycznia 2009 r. – do którego dołączono ekspertyzę R. Mastalskiego – strona przeciwna podtrzymała swoje stanowisko co do sposobu jej określenia w niniejszej sprawie. Przyznano dalej, że uprawnienia wynikające z uchwały z 2002 r. stanowiły wyraz pomocy publicznej, adekwatnej na danym etapie potrzeb rozwojowych Gminy. Uchylenie tej uchwały stało się jednak możliwe po uchyleniu art. 13 ustawy z dnia 20 października 1994 r. o specjalnych strefach ekonomicznych (nowela z dnia 2 października 2003 r., Dz. U. Nr 188, poz. 1840 ze zm.). Ponadto, po wstąpieniu Polski do Wspólnot Europejskich stało się możliwe ograniczenie a nawet zniesienie pomocy publicznej dla małych przedsiębiorców, przy czym pomoc tego typu wygaśnie w ogóle z mocy prawa z końcem 2011 r. (w odniesieniu do średnich przedsiębiorców – z końcem 2010 r.). We wspomnianym piśmie wyrażono następnie zapatrywanie o kompetencji Rady do zmiany swojej wcześniejszej uchwały (w zakresie stosowania ulg podatkowych i pomocy publicznej) na przyszłość, z powołaniem stosownych orzeczeń sądowoadministracyjnych, wspomnianej ekspertyzy R. Mastalskiego i obserwowanych zmian ustawodawstwa regulującego podatek dochodowy od osób fizycznych i od osób prawnych. Zwrócono przy tej okazji uwagę, że strona skarżąca nie wskazała żadnego konkretnego przepisu, z którego wynikałby zakaz zmiany (uchylenia) przez organy jednostek samorządu terytorialnego wcześniej podjętych uchwał. W ocenie autora pisma, uchylenie uchwały z 2002 r. nie narusza praw nabytych przez spółkę przed 1 stycznia 2008 r. Jeżeli bowiem pomoc publiczna nie została przyznana przedsiębiorcy w drodze indywidualnej decyzji obejmującej przyszłe okresy rozliczeniowe oraz okres rozliczeniowy, w którym decyzję wydano, a korzystał on z tej pomocy jedynie na podstawie aktu prawnego powszechnie obowiązującego, zainteresowany traci prawo do pomocy, z chwilą uchylenia tego aktu. W zakresie tego stwierdzenia odesłano kolejny raz do ekspertyzy R. Mastalskiego. W konsekwencji takiego stanowiska, strona może skutecznie wykazywać ewentualne naruszenie jego praw nabytych wyłącznie w ramach konkretnego postępowania podatkowego, które zresztą w tej sprawie już się toczy. W pisemnej replice z dnia 9 marca 2009 r., pełnomocnik spółki zwrócił uwagę na rodzinne powiązania istniejące między autorem ekspertyzy (wykorzystywanej w piśmie strony przeciwnej z dnia 30 stycznia 2009 r.) a pełnomocnikiem Gminy. Zwrócono przy tym uwagę na stanowisko NSA i SN, które nie dopuszczają możliwości dopuszczenia – w postępowaniu sądowoadministracyjnym – dowodu z dokumentu, który ma w istocie charakter opinii biegłego (może być ona traktowania jedynie jako stanowisko samej strony). W ramach polemiki z zapatrywaniami strony przeciwnej podkreślono zwłaszcza znaczenie precyzyjnego określenia w § 1 uchwały z 2002 r. okresu obowiązywania przedmiotowego zwolnienia podatkowego, opartego na posiadanej w tym zakresie legitymacji Gminy, a w konsekwencji – także okresu, na jaki na tej podstawie skarżący nabył prawo do tego typu ulgi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Według art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2 tej ustawy). Zakres sądowej kontroli administracji publicznej obejmuje również orzekanie w sprawach skarg na akty prawa miejscowego jednostek samorządu terytorialnego (art. 3 § 1 w związku z § 2 pkt 5 in principio ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej – w skrócie – "p.p.s.a."), a do tej właśnie kategorii aktów należy bez wątpienia zaliczyć zaskarżoną uchwałę. Kryterium legalności przewidziane w art. 1 § 2 prawa o ustroju sądów administracyjnych jest zbieżne z kryterium oceny prawidłowości podejmowania wszystkich uchwał organów gminy (także zatem aktów prawa miejscowego), wskazanym w art. 91 ust. 1 zdanie pierwsze ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (jednolity tekst: Dz. U z 2001 r., Nr 142, poz. 1591 ze zm. – powoływanej w dalszych wywodach jako "u.s.g."), w myśl którego to przepisu uchwała organu gminy sprzeczna z prawem jest nieważna. Chodzi przy tym wyłącznie o istotną sprzeczność z przepisami, bowiem w wypadu nieistotnego tylko naruszenia prawa legislator zakazuje stwierdzania nieważności uchwały, poprzestając na dyspozycji stwierdzenia w takiej sytuacji niezgodności uchwały z prawem (art. 91 ust. 4 u.s.g.). Istota sporu w rozpoznawanym przypadku sprowadza się zatem do oceny, czy uchwała kwestionowana przez stronę skarżącą (z 2007 r.) narusza przepisy, a jeśli tak – to czy naruszenie to jest istotne. Uwzględniając dodatkowo postanowienie art. 134 § 1 p.p.s.a., przepisu wyznaczającego granice orzekania przez sądy administracyjne, zachodziła także potrzeba zbadania, czy uchwała z 2002 r. nie naruszała prawa, co – niezależnie od rzeczywistych motywów podjęcia uchwały z 2007 r. – mogłoby ewentualnie usprawiedliwiać jej uchylenie. Uwzględniając przytoczone zasady kontroli dokonywanej przez sądy administracyjne należy stwierdzić, że skarga zasługiwała na uwzględnienie, z następujących powodów. Uchwała z 2002 r. przewidywała w § 1 jednoznacznie całkowite zwolnienie z podatku od nieruchomości – przez cały czas funkcjonowania (celowe podkreślenie Sądu) Specjalnej Strefy Ekonomicznej Małej Przedsiębiorczości – mieszczące się w jej granicach (położone na obszarze Gminy N.) grunty, wraz z budynkami i budowlami. W § 2 równie jednoznacznie przesądzono, że zwolnienie to stanowi pomoc publiczną. W świetle takiego zredagowania § 1 nie może budzić najmniejszych wątpliwości, że chodziło o zwolnienie przedmiotowe (wbrew odmiennemu zapatrywaniu wyrażonemu w odpowiedzi na skargę, z którego to poglądu strona ta wycofała się zresztą w piśmie procesowym z dnia 30 stycznia 2009 r.) i powszechne (kolejne celowe podkreślenia składu orzekającego). Obowiązywało ono bowiem wszystkie grunty Gminy (wraz z budynkami i budowlami) objęte Strefą, niezależnie od tego, kto na tych gruntach podjął działalność gospodarczą. Konstatacja ta ma istotne znaczenie dla oceny wielu kwestii. W tym miejscu wywodów godzi się zauważyć, iż zwolnienie, o który mowa, miało pełne uzasadnienie normatywne. Przede wszystkim w art. 7 ust. 3 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (jednolity tekst: Dz. U. z 2006 r., Nr 121, poz. 844 ze zm.), zwanej dalej "u.p.o.l." Przepis ten stanowi z kolei ewidentny przejaw realizacji zasady wynikającej z art. 168 Konstytucji RP, dopuszczającym wszak – w granicach szczegółowych rozwiązań ustawowych – możliwość regulacji przez organy samorządu terytorialnego materii podatków i opłat lokalnych. Artykuł 168, jako lex specialis wobec art. 217 Konstytucji, wyklucza zaś możliwość skutecznego formułowania zarzutu naruszenia tego ostatniego przepisu przez uchwałę z 2002 r., a taki zarzut został – między innymi – sformułowany w odpowiedzi na skargę. Wcześniej wspomniana "powszechność" zwolnienia wprowadzonego w § 1 uchwały z 2002 r. wyklucza też – w ocenie składu orzekającego – zasadność zarzutu rzekomego naruszenia zasady równości podmiotów wobec prawa, w tym równości w sferze prowadzenia działalności gospodarczej, zadekretowanej zwłaszcza w art. 32, a pośrednio – także w art. 20 i 22 Konstytucji. Zasady tej nie można absolutyzować, jak to czyni strona przeciwna. W doktrynie prawnej i w orzecznictwie wielokrotnie juz bowiem podkreślano, że konstytucyjną zasadę równości wobec prawa należy zdecydowanie odnosić wyłącznie do kręgu tych podmiotów, które znajdują się w podobnej sytuacji, wyznaczanej tymi samymi okolicznościami faktycznymi i identyczną, odnoszącą się do tych podmiotów regulacją prawną. W niniejszej sprawie zasada ta została z pewnością zachowana, skoro uchwała z 2002 r. dotyczyła wszystkich (bez wyjątku!) inwestorów podejmujących – w czasie obowiązywania tej uchwały - działalność gospodarczą na jakimkolwiek gruncie Gminy położonym w granicach Strefy. Sytuacji tych przedsiębiorców nie można przeciwstawiać – jak to czyni strona przeciwna – "gorszej" (bo nie objętej zwolnieniami przewidzianymi w uchwale z 2002 r.) sytuacji inwestorów spoza Strefy, z zarzutem rzekomego naruszenia w ten sposób konstytucyjnej zasady równości wszystkich podmiotów wobec prawa. Tak formułowany zarzut jest wyłącznie demagogiczny. Podważa bowiem w ogóle dopuszczalność dyferencjacji sytuacji poszczególnych podmiotów gospodarczych, przewidywanej przecież wprost: w samych przepisach Konstytucji (np. art. 22 i 217); w ustawie z dnia 20 października 1994 r. o specjalnych strefach ekonomicznych (Dz. U. Nr 123, poz. 600 ze zm.) – przywoływanej w kolejnych wywodach skrótem "u.s.s.e" – na kanwie której doszło wszak do ustanowienia Strefy; w ustawie z dnia 30 czerwca 2000 r. o warunkach dopuszczalności i nadzorowania pomocy publicznej dla przedsiębiorców (Dz. U. Nr 60, poz. 704 ze zm.), która stanowiła wszak także jedną ze szczegółowych podstaw podjęcia uchwały z 2002 r. (vide § 2 tej uchwały), a wreszcie w przepisach art. 7 u.p.o.l. W konsekwencji niemożności skutecznej obrony zarzutu rzekomego naruszenia przywołanych do tej pory przepisów Konstytucji, Sąd nie dopatrzył się także zarzucanej przez stronę przeciwną sprzeczności uchwały z 2002 r. z art. 1, 2 i 9 ustawy zasadniczej. Z drugiej strony, należy w pełni podzielić stanowisko skarżącej spółki, zgodnie z którym, sformułowanie § 1 uchwały z 2002 r. stwarzało oczywistą gwarancję, dla każdego przedsiębiorcy podejmującego swoją działalność gospodarczą na gruntach Gminy położonych w Strefie, całkowitego zwolnienia z podatku od nieruchomości, przez cały okres funkcjonowania Strefy. Podejmując tego typu działalność w Strefie, w 2004 r., strona skarżąca zaczęła bez wątpienia realizować pewien własny "interes", polegający właśnie na korzystaniu ze zwolnienia, gwarantowany ramami wszystkich rozwiązań przyjętych w obowiązującej wówczas uchwale. Uchylenie uchwały z 2002 r. nastąpiło bez wątpienia "w toku" realizacji wspomnianego interesu, bo w czasie, gdy Strefa nadal funkcjonowała. Z tego właśnie powodu skład rozpoznający niniejszą sprawę podziela zapatrywanie strony, że spełnione zostały przesłanki wyszczególnione w uzasadnieniu wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 6 lipca 2004 r. (P 14/03), a uzasadniające obowiązek poszanowania takich "interesów w toku", których prowadzenie zostało z góry określone przez prawodawcę, z jednoczesnym sprecyzowaniem horyzontu czasowego, w którym reguły te mają obowiązywać. W ten sposób określonych zasad nie można mianowicie zmieniać jeśli: 1) przepisy prawa wyznaczają wprost okres dla realizowania określonych przedsięwzięć; 2) przedsięwzięcie to ze swej natury musi być rozłożone w czasie; 3) adresat tego przepisu musi faktycznie rozpocząć określone przedsięwzięcie w okresie obowiązywania tych przepisów. Zważywszy okoliczności tego konkretnego przypadku nie można podawać w wątpliwość twierdzenia strony skarżącej, iż spełnia ona wszystkie wymienione wymogi. Według § 1 pkt 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 września 1997 r. w sprawie ustanowienia specjalnej strefy ekonomicznej w K. G. (Dz. U. Nr 135, poz. 903 ze zm.), Strefa ta została ustanowiona na 20 lat. Z kolei w myśl § 1 pkt 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 15 grudnia 2008 r. w sprawie strefy ekonomicznej (Dz. U. Nr 232, poz. 1549), Strefa ma funkcjonować aż do końca 2020 r. Horyzont czasowy, do którego TK nawiązał w ramach pierwszej przesłanki, wyznaczony został zatem bardzo precyzyjnie. Spółka podjęła swoją działalność w Strefie w 2004 r. Spełniła więc trzecią przesłankę. Skoro zaś zainwestowanie w Strefie było połączone z zamknięciem fabryki strony w B. i wybudowaniem nowego zakładu na terenie Strefy, przedsięwzięcie to musiało być w oczywisty sposób rozłożone w czasie (przesłanka druga). Nabyte uprawnienie do zwolnienia w całości z podatku od nieruchomości, wynikające z materialnych przepisów prawa miejscowego, zawartych w uchwale z 2002 r., zostało w całości wyłączone na mocy uchwały z 2007 r. Spółka ma zatem bez wątpienia interes prawny – w rozumieniu art. 101 u.s.g. – do kwestionowania legalności tej drugiej uchwały. Osobnym natomiast zagadnieniem jest ocena legalności zaskarżonego aktu prawa miejscowego. Zdaniem Sądu orzekającego w sprawie, pełna aprobata przedstawionego już judykatur TK z 2004 r. nie wykluczałaby – mimo to – dopuszczalności uchylenia uchwały z 2002 r. w wypadku takiej zmiany stanu prawnego, która przewidywałaby wprost taką możliwość. Innymi słowy istotę tego zagadnienia ujmując, to Gmina powinna wskazać przepis uzasadniający skuteczne przerwanie "interesu w toku", mimo spełnienia przez zainteresowany podmiot, wcześniej omówionych przesłanek ochrony nabytego prawa, a nie – jak przyjmuje strona przeciwna – że to skarżąca spółka powinna wskazać przepis zabraniający pozbawienia jej "interesu w toku" (prawa nabytego). Gmina podjęła w tym zakresie pewną próbę. Jej argumentów nie można jednak podzielić. Nie można w szczególności przyjąć, że uchylenia uchwały z 2002 r. wymagały rozwiązania prawa wspólnotowego. Przeciwnie, z art. 87 ust. 3 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską (Dz. U. 2004 r.90.864/2 ze zm.) – w skrócie "TWE" –wynika możliwość uznania ze wspólnym rynkiem pomoc przyznawana przez Państwo Członkowskie, między innymi "na sprzyjanie rozwojowi gospodarczemu regionów, w których poziom życia jest nienormalnie niski lub regionów, w których istnieje poważny stan niedostatecznego zatrudnienia" (lit. "a"), czy też "na ułatwienie rozwoju niektórych działań gospodarczych lub niektórych regionów gospodarczych, o ile nie zmienia warunków wymiany handlowej w zakresie sprzecznym ze wspólnym interesem" (lit. "c"). Cele pomocy publicznej, o których mowa w cytowanych zapisach TWE, są zasadniczo zbieżne z celami, które legły u podstaw tworzenia specjalnych stref ekonomicznych. Warto zresztą dodatkowo zauważyć, że systemy pomocy funkcjonujące w Państwach Członkowskich są stale monitorowane przez organ wspólnotowy, który w trybie określonym w art. 88 TWE ma kompetencje do stwierdzania niezgodności pomocy ze wspólnym rynkiem lub o nadużywaniu tej pomocy. Tego typu zjawisk nie stwierdzono w odniesieniu do Strefy, w trybie o którym mowa. Wbrew odmiennemu zapatrywaniu strony przeciwnej, podstawy do legalnego uchylenia uchwały z 2002 r. Sąd nie dopatrzył się również w fakcie uchylenia art. 13 ustawy o specjalnych strefach ekonomicznych, co zostało dokonane nowelą z dnia 2 października 2003 r. (Dz. U. Nr 188, poz. 1840 ze zm.). Uchylony przepis stanowił, że "W okresie, na jaki ustanowiono strefę, zasady wysokość pomocy publicznej udzielanej przedsiębiorcom na podstawie ustawy (dalsze celowe podkreślenie sądu) nie mogą być zmieniane na niekorzyść przedsiębiorców ..." Chodziło zatem o pomoc udzielaną na podstawie ustawy o specjalnych strefach ekonomicznych, np. przewidywane w art. 12 zwolnienie od podatku dochodowego (co słusznie podkreślił pełnomocnik strony skarżącej). Wyeliminowanie z obrotu art. 13 umożliwiałoby zatem do uchylenia przysługujących wcześniej zwolnień w zakresie tego podatku. Derogowanie tego przepisu nie uprawnia natomiast absolutnie do pozbawienia prawa do zwolnienia z podatku od nieruchomości dotychczasowych beneficjentów, którzy prawo to wywodzą wszak – w rozpoznawanym przypadku – nie z ustawy o specjalnych strefach ekonomicznych, lecz z uchwały z 2002 r. wydanej – prawidłowo, co wypada jeszcze raz dobitnie podkreślić – na [podstawie art. 7 ust. 3 u.p.o.l. Dotychczasowe wywody prowadzą do konkluzji, iż brak było wystarczających podstaw normatywnych, które uzasadniałyby możliwość pozbawienia inwestorów Strefy realizacji podjętych przez nich, a będących w toku "interesów", w rozumieniu, jaki nadał temu pojęciu Trybunał Konstytucyjny w swoim wyroku z dnia 6 lipca 2004 r. (P 14/03). Należy się zatem zgodzić z twierdzeniem pełnomocnika skarżącej spółki, iż podjęcie w 2007 r. – mimo braku podstaw po temu – zaskarżonej uchwały narusza zasady wyrażone w art. 2 i art. 7 Konstytucji, w których to przepisach zadeklarowano, że Rzeczpospolita Polska jest demokratycznym państwem prawa, urzeczywistniającym zasady sprawiedliwości społecznej, nakładając jednocześnie na wszystkie organy władzy publicznej (także zatem na organy jednostek samorządu terytorialnego) powinność działania na podstawie i w granicach prawa. Jak słusznie zauważono w skardze, nie do pogodzenia z tymi zasadami jest podejmowanie przez organy gminu aktów prawa miejscowego w sposób podważający zaufanie ich potencjalnych adresatów do państwa i stanowionego w tym państwie prawa, zwłaszcza zaś w zakresie uzasadnionego oczekiwania stabilności tego prawa w granicach czasowych wyznaczonych przez samego, legitymowanego do tego prawodawcę. W ocenie składu orzekającego Sądu, dotychczasowe wywody uzasadniają twierdzenie, że kontrolowana uchwała z 2007 r. narusza ostatnio wymienione przepisy Konstytucji. Uchybienie normom konstytucyjnym upoważnia dalej do końcowej oceny, iż naruszenie to jest istotne, co z kolei obligowało Sąd do stwierdzenia nieważności zaskarżonego aktu prawa miejscowego, stosownie do dyspozycji wynikającej z art. 147 p.p.s.a. (pkt I wyroku). Osobnym zagadnieniem jest kwestia spełniania przez stronę skarżącą szczegółowych warunków zwolnienia podatkowego, przewidzianych w uchwale z 2002 r. Ten problem może być rozwiązany wyłącznie w drodze indywidualnego postępowania podatkowego, które – jak zapewniła strona przeciwna – zostało już zresztą podjęte. Kontrola tamtego postępowania przekracza jednak ewidentnie granice sprawy wyznaczone w art. 134 § 1 p.p.s.a. Zdawkowo wypada na koniec stwierdzić, że skład orzekający nie dopatrzył się nieprawidłowości w oznaczeniu strony przeciwnej, aprobując tą linię orzeczniczą (niektóre, choć nie wszystkie, judykaty powołano w skardze i innych pismach procesowych spółki), która dopuszcza wskazanie w tym charakterze jednostkę samorządu terytorialnego w sprawach, w których kwestionowany jest akt jej organu. Takie stanowisko umożliwiło merytoryczną weryfikację zaskarżonej uchwały. O kosztach (pkt II wyroku) orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a., natomiast orzeczenie pomieszczone w pkt. III znajduje oparcie w przepisie art. 152 tej samej ustawy.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło