II SA/Lu 198/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bogusław Wiśniewski, Sędziowie Sędzia NSA Leszek Leszczyński, Sędzia NSA Krystyna Sidor (sprawozdawca), Protokolant Asystent sędziego Łucja Krasińska, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 26 maja 2009r. sprawy ze skargi E. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r., Nr [...] w przedmiocie zwrotu nienależnie pobranej zaliczki alimentacyjnej uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Wójta Gminy z dnia [...] r., znak: [...]. Decyzją z dnia [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa w zw. z art. 15 ustawy z dnia 22 kwietnia 2005r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej (Dz.U. Nr 86, poz.732 ze zm.) w zw. z art. 41 ustawy z dnia 7 września 2007r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz.U. Nr 192, poz. 1378 ze zm.) Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C. po rozpoznaniu odwołania E. P. utrzymało w mocy decyzję Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w K. z dnia [...] nakazującą jej zwrot nienależnie pobranej zaliczki alimentacyjnej w kwocie 3750 zł za okres od 1 grudnia 2007r. do 31 sierpnia 2008r. W uzasadnieniu wyjaśniono, że rozstrzygnięcie takie zostało wydane w związku z decyzją Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w K. z dnia [...] zmieniającą decyzję z dnia [...] - na mocy której przyznano E. P. zaliczkę alimentacyjną - i ustalającą, że za okres od 1 grudnia 2007r. do 31 sierpnia 2008r. brak jest podstaw do wypłaty przyznanej zaliczki, ponieważ w tym okresie świadczenia alimentacyjne były uiszczane przez dłużnika alimentacyjnego bezpośrednio do rąk wierzycielki, a więc egzekucja była bezskuteczna. Ustalono mianowicie, że E. P. otrzymała od dłużnika zaległe alimenty na rzecz córki M. i syna Ł. w dniach: 23 grudnia 2007r. w łącznej kwocie 600 zł, w dniu 28 grudnia 2007r. – 300 zł oraz w dniu 10 marca 2008r.- 1200 zł. Skargę do sądu administracyjnego wniosła E. P. domagając się uchylenia decyzji Kolegium z dnia [...] o zwrocie otrzymanej zaliczki alimentacyjnej. Skarżąca podniosła, że otrzymane w grudniu 2007r. i w marcu 2008r. alimenty dotyczyły wcześniejszego okresu tj. marzec - maj oraz czerwiec – wrzesień 2007r. W jej ocenie organ odwoławczy powinien wziąć pod uwagę tę okoliczność, tym bardziej, że za okres poprzedzający wydanie decyzji przyznającej zaliczkę tj. wrzesień – listopad 2007r. nie uzyskała alimentów, co wskazuje na bezskuteczność egzekucji uprawniającej do otrzymania zaliczki. Skarżąca wyjaśniła, że obecnie znajduje się w trudnej sytuacji: jako inwalidka III grupy (od 10 lat choruje na astmę oskrzelową) nie może pracować fizycznie. Wprawdzie od stycznia 2009r. podjęła pracę zarobkową, ale osiąga z niej minimalne dochody, niewystarczające nawet na pokrycie potrzeb jej rodziny, którą samodzielnie utrzymuje. Jej mąż, pomimo wspólnego zamieszkiwania, nie przyczynia się do uiszczania bieżących opłat. Skarżąca nie posiada żadnych oszczędności, dlatego nie ma możliwości zwrotu wypłaconej zaliczki. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz.1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje kontrolę zaskarżonej decyzji w zakresie jej zgodności z prawem. Skarga zasługuje na uwzględnienie, aczkolwiek z innych przyczyn, niż w niej wskazane, które Sąd uwzględnił na podstawie art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1270). Zaskarżoną decyzją organ odwoławczy potwierdził orzeczony decyzją Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w K. z dnia [...] obowiązek zwrotu przez skarżącą wypłaconej zaliczki alimentacyjnej. Badając skargę stwierdzić należy, że warunkiem wydania takiej decyzji tj. orzekającej o zwrocie nienależnie pobranego świadczenia jest uprzednie uchylenie lub zmiana decyzji, na podstawie której to świadczenie zostało przyznane. Uznanie świadczenia za nienależne i nałożenie obowiązku jego zwrotu, bez uprzedniego wzruszenia decyzji przyznającej to świadczenie, prowadziłoby bowiem do sytuacji, w której w obrocie prawnym pozostawałyby dwie sprzeczne ze sobą decyzje administracyjne, jedna przyznająca świadczenie oraz druga nakładająca obowiązek jego zwrotu. Organ nie może więc wydać decyzji nakazującej zwrot świadczenia dopóki nie zostanie prawomocnie zakończone postępowanie w przedmiocie uchylenia bądź zmiany decyzji przyznającej to świadczenie. (por. wyrok WSA z dnia 30 stycznia 2008r., IV SA/Po 279/07; wyrok WSA z dnia 11 października 2007r., IV SA/po 874/06) W niniejszej sprawie organ I instancji zobowiązał skarżącą do zwrotu zaliczki alimentacyjnej przedwcześnie, wydając w tym samym dniu tj. [...] zarówno decyzję zmieniającą decyzję o przyznaniu skarżącej zaliczki alimentacyjnej i stwierdzającą, że za okres od 1 grudnia 2007r. do 31 sierpnia 2008r. prawo to jej nie przysługuje oraz decyzję nakazującą zwrot tego świadczenia, a - jak wynika z akt sprawy - decyzja zmieniająca (wraz z decyzją utrzymująca ją w mocy) była przedmiotem kontroli przez Sąd, którego wyrok z dnia 4 czerwca wydany w tej sprawie (sygn. akt II SA/Lu 197/09) nie stał się jeszcze prawomocny. W konsekwencji do chwili obecnej w obrocie prawnym pozostaje decyzja z dnia [...] przyznająca skarżącej prawo do zaliczki m.in. za okres od 1 grudnia 2007r. do 31 sierpnia 2008r., a więc na tym etapie postępowania niedopuszczalne jest orzeczenie nakazu zwrotu zaliczki pobranej na podstawie tej decyzji. Wobec powyższego, zarówno zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji podlegają uchyleniu na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" i "c" oraz art. 135 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.