I OSK 1405/09
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2010-08-24
Skład orzekający: Jolanta Rajewska, Irena Kamińska, Jolanta Rudnicka
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy spółka, która nabyła prawa wynikające z posiadania nieruchomości od przedsiębiorstwa państwowego w likwidacji, posiada przymiot strony w postępowaniu o wznowienie postępowania zakończonego decyzją o wygaśnięciu trwałego zarządu tą nieruchomością, jeśli nie wykazała się żadnym prawnorzeczowym tytułem do gruntu?Ratio decidendi
Spółka, która nabyła prawa wynikające z posiadania nieruchomości od przedsiębiorstwa państwowego w likwidacji, nie posiada przymiotu strony w postępowaniu o wznowienie postępowania zakończonego decyzją o wygaśnięciu trwałego zarządu, jeśli nie wykazała się żadnym prawnorzeczowym tytułem do gruntu. Interes prawny musi znajdować oparcie w przepisach prawa materialnego, a samo posiadanie nieruchomości nie jest wystarczające do uznania kogoś za stronę w takim postępowaniu.Stan faktyczny
Spółka wniosła o wznowienie postępowania zakończonego decyzją o wygaśnięciu trwałego zarządu nieruchomością, twierdząc, że nabyła prawa wynikające z posiadania tej nieruchomości od przedsiębiorstwa państwowego w likwidacji. Organy administracji umorzyły postępowanie, uznając, że spółka nie posiada przymiotu strony, ponieważ nie wykazała się żadnym tytułem prawnym do nieruchomości. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę spółki, a Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę kasacyjną.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jolanta Rajewska, Sędzia NSA Irena Kamińska, Sędzia WSA del. do NSA Jolanta Rudnicka (spr.), Protokolant Katarzyna Myślińska, po rozpoznaniu w dniu 24 sierpnia 2010r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej [...] Sp. z o.o. w K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 4 czerwca 2009r. sygn. akt II SA/Kr 441/09 w sprawie ze skargi [...] Sp. z o.o. w K. na decyzję Wojewody Małopolskiego z dnia [...] stycznia 2009r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania oddala skargę kasacyjną.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie po rozpoznaniu sprawy ze skargi [...] Sp. z o.o. w K. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 2009r., nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania oddalił skargę.
W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał, że ostateczną decyzją z dnia [...] listopada 1998r., nr [...], Kierownik Urzędu Rejonowego w K., na podstawie art.11 i art.46 ust.1,2 pkt 6 ustawy z dnia 21 sierpnia o gospodarce nieruchomościami, orzekł o wygaśnięciu prawa trwałego zarządu ustanowionego na rzecz Urzędu Wojewódzkiego w K., w stosunku do 2/3 części nieruchomości położonej w K. przy ul. [...] oznaczonej nr [...] o pow. 0,0323 ha, [...] o pow. 0,0265 ha, [...] o pow. 0,0160 ha w obr. [...][...], objętej księgą wieczystą [...], odpowiadających lokalowi użytkowemu nr [...] wyodrębnionemu na podstawie aktu ustanowienia odrębnej własności lokali, Rep. A nr [...] z dnia [...] października 1998r., w związku z ustaleniem zbędności części nieruchomości na cel określony w decyzji o ustanowieniu trwałego zarządu.
Pismem z dnia [...] maja 1999 r. "[...]" Sp. z o.o. wniosła o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej powołaną wyżej ostateczną decyzją Kierownika Urzędu Rejonowego w K. twierdząc, że posiada przymiot strony ze względu na okoliczność nabycia na podstawie aktu notarialnego z dnia[...] listopada 1992 r. od Skarbu Państwa, działającego przez pełnomocnika Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej, będącego organem założycielskim dla Przedsiębiorstwa Państwowego pn. [...] w likwidacji, praw wynikających z posiadania 2/3 części nieruchomości położonej w K. przy ul. [...], zabudowanej budynkiem biurowym, wybudowanym ze środków własnych przedsiębiorstwa.
Prezydent Miasta K. postanowieniem z dnia [...] października 2000r., nr [...] wznowił postępowanie przyjmując, że podanie zostało wniesione w terminie. Następnie Prezydent Miasta K. decyzją z dnia [...] października 2008r., nr [...], wydaną na podstawie art. 104, art. 105 § 1 w związku z art. 147 kpa oraz art. 4 pkt 9 b1 w związku z art. 11 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004r. Nr 261, poz. 2603, ze zm.) umorzył postępowanie prowadzone w wyniku wznowienia. Prezydent uznał, że podanie o wznowienie nie pochodziło od strony, gdyż z zebranej dokumentacji wynika, że [...] Sp. z o. o nie dysponowała (i nadal nie dysponuje) jakimkolwiek tytułem prawnym do nieruchomości a decyzja objęta wnioskiem o wznowienie postępowania nie ingerowała w sferę praw i obowiązków Spółki. Organ podał również, że Wojewoda Małopolski decyzją z dnia [...] listopada 2000r. stwierdził nabycie z mocy prawa przez Gminę K. nieodpłatnie, prawa własności mienia Skarbu Państwa obejmującego lokal użytkowy nr [...] o łącznej pow. 1677 m2, objęty księgą wieczystą nr [...], z własnością którego związany jest udział 2/3 części we współwłasności działek nr: [...],[...] i [...] obj. KW nr [...] oraz 2/3 części we współwłasności nie wydzielonych części wspólnych budynku, z którego lokal został wydzielony, a więc co do części dla której wygaszono prawo trwałego zarządu. Prezydent podkreślił też, że przymiotu strony w postępowaniu komunalizacyjnym odmówiły [...] sp. z o. o. najpierw Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa, a potem Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 28 listopada 2002r. (sygn. akt I SA 928/01) wskazując, że z uwagi na brak tytułu prawnorzeczowego do nieruchomości, wydane decyzje nie wkraczają w sferę jej praw i obowiązków. Zdaniem Prezydenta analogiczne rozważania, należało odnieść do "wznowionej" sprawy wygaśnięcia prawa trwałego zarządu. Spółka, twierdząc, że posiada większą powierzchnię niż udział 2/3 we współwłasności działek nr [...],[...] i [...] obj. KW nr [...] odpowiadający lokalowi nr [...], ma interes faktyczny, który nie daje jej przymiotu strony w postępowaniu administracyjnym dotyczącym trwałego zarządu.
Wojewoda Małopolski, po rozpoznaniu odwołania [...] Sp. z o.o., decyzją z dnia [...] stycznia 2009r., nr [...], utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Zdaniem Wojewody zarzuty podniesione przez stronę odwołującą są nieuzasadnione. Wojewoda wskazał, że wśród przepisów Działu I Rozdziału 5 "Oddawanie w trwały zarząd" ustawy o gospodarce nieruchomościami brak jest normy prawa materialnego, dającej wnioskodawcy niniejszego postępowania uprawnienia, z których wynikałoby posiadanie przez ten podmiot interesu prawnego w tym postępowaniu. Stronami tego typu postępowania są bowiem przede wszystkim: podmiot dysponujący tytułem prawnorzeczowym do nieruchomości oddanej wcześniej w trwały zarząd (w niniejszej sprawie w chwili wydania kwestionowanej decyzji był nim Skarb Państwa) oraz trwały zarządca, a więc dana jednostka organizacyjna (w tym konkretnym przypadku jest to Małopolski Urząd Wojewódzki w K.).
Skargę na powyższą decyzję Wojewody Małopolskiego do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wniosła "[...]" Sp. z o.o. z siedzibą w K., zarzucając naruszenie przepisów postępowania, a w szczególności art. 28 kpa oraz art. 77 § 2 i art. 80 w związku z art. 140 kpa oraz błędną interpretację art. 46 ust. 2 pkt 6 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami. Skarżąca Spółka zarzuciła, że wszystkie rozstrzygnięcia w stosunku do przedmiotowej nieruchomości podejmowane są przez organy administracyjne bez uwzględnienia okoliczności, iż kwestia własności tejże nieruchomości zawiera w sobie szereg wątpliwości. Skarżąca wskazała na okoliczności potwierdzające fakt, że "[...]" Sp. z o.o. jest następcą prawnym Przedsiębiorstwa Państwowego [...] w W., a "przysługujące przedsiębiorstwu państwowemu prawo zarządu gruntami oraz budynkami, innymi urządzeniami i lokalami znajdującymi się na tych gruntach, przechodzi - na podstawie art. 8 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 13 lipca 1990r. o prywatyzacji przedsiębiorstw państwowych (Dz. U. Nr 51, poz. 298 ze zm.) na spółkę, powstałą w wyniku przekształcenia przedsiębiorstwa państwowego". Skoro majątek przedsiębiorstwa obejmujący aktywa i pasywa (a więc niewątpliwie także prawo zarządu) staje się z mocy art. 8 ust. 2 i 3 ustawy prywatyzacyjnej majątkiem spółki, to tym samym jednoosobowa spółka uzyskuje zarząd gruntów i budynków oraz innych urządzeń i lokali, o których mowa w art. 2 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 29 września 1990r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości. Skarżąca podkreśliła, że Przedsiębiorstwo Państwowe "[...]" było uważane przez organy administracji za użytkownika gruntu państwowego, na którym znajduje się budynek biurowy położony w K. przy ul. [...], a bezspornym jest również fakt, iż w dniu 5 grudnia 1990r. 2/3 części tego budynku pozostawało w jego posiadaniu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uznał, że skarga jest nieuzasadniona. Sąd stwierdził, że przepis art. 46 ust. 1 i ust. 2 pkt. 6 ustawy o gospodarce nieruchomościami dotyczy sytuacji, w której właściwy organ orzeka w drodze decyzji o wygaśnięciu trwałego zarządu, a więc dotyczy podmiotu wykonującego trwały zarząd w rozumieniu art. 43 i nast. ustawy o gospodarce nieruchomościami. Sąd wywodził, że z treści wskazanego przepisu - art.43 nie wynika, aby rozstrzygnięcie o wygaśnięciu trwałego zarządu dotyczyło interesu prawnego skarżącej Spółki. Skutkiem takiego rozstrzygnięcia jest tylko i wyłącznie utrata przez jednostkę wykonującą trwały zarząd jej uprawnień w stosunku do nieruchomości. Z treści art. 46 ust. 2 pkt 6 u.g.n. nie wynika, aby na jego podstawie mogło być wydane jakiekolwiek władcze rozstrzygnięcie mające wpływ na prawa i obowiązki skarżącej Spółki. Oczywiste, zdaniem Sądu, jest ponadto, iż treść i istota trwałego zarządu sprawia, że decyzja o jego wygaśnięciu nie powoduje zmiany statusu nieruchomości.
W ocenie Sądu Wojewódzkiego przymiot strony w postępowaniu o wygaśnięcie trwałego zarządu Urzędu Wojewódzkiego w K. nie może wynikać z faktu, że w akcie notarialnym sporządzonym na podstawie ustawy z dnia 13 lipca 1990 r. o prywatyzacji przedsiębiorstw wskazano na "prawa wynikające z posiadania 2/3 części nieruchomości położonej w K. przy ul. [...] zabudowanej budynkiem biurowym", ani z tego, że skarżąca Spółka powołuje się na ekspektatywę uzyskania prawa użytkowania wieczystego nieruchomości opisanej szczegółowo w toku postępowania. Nie znajduje również uzasadnienia zarzut skargi, iż przedmiot postępowania administracyjnego podlegającego kontroli sądu w niniejszej sprawie dotyczył m.in. prawidłowego ustalenia powierzchni wyodrębnionych lokali, co pokrywa się z zakresem przedmiotowym decyzji stwierdzającej nabycie przez "[...]" z mocy prawa użytkowania wieczystego, jaką skarżąca zamierza uzyskać. Sąd podkreślił, że postępowanie w przedmiocie wygaśnięcia trwałego zarządu wykonywanego przez Urząd Wojewódzki w K. nie dotyczyło ustalenia powierzchni wyodrębnionych lokali. Wyodrębnianie lokali ani tym bardziej ustalanie powierzchni lokali podlegających wyodrębnieniu nie może być w ogóle przedmiotem rozstrzygnięć organów administracji, co wynika z treści art. 1 kpa. regulującego przedmiotowy i podmiotowy zakres obowiązywania kodeksu. Nie mogą mieć również znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności podnoszone w skardze, dotyczące zajmowania budynku i sposobu korzystania z gruntu położnego przy ul. [...] przez kolejne podmioty, począwszy od 1973 r., ani treść porozumień zawieranych przez te podmioty co do sposobu korzystania z nieruchomości, wysokości ponoszonych nakładów i ewentualnego sposobu zniesienia współwłasności w przyszłości. Okoliczności te, zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, pozostają bez wpływu na prawa i obowiązki podmiotów uczestniczących w postępowaniu o wygaśnięcie trwałego zarządu. Z tej przyczyny nie jest uzasadniony zarzut naruszenia przez organy orzekające w sprawie art. 77 § 2 i art. 80 w zw. z art. 140 kpa. Podstawą wznowienia było twierdzenie skarżącej, że nie brała ona udziału w postępowaniu, mimo przysługującego jej statusu strony, zatem organ obowiązany był badać przede wszystkim, czy status ten posiada w świetle regulacji art. 46 ust. 2 pkt. 6 u.g.n. Sąd stwierdził, że organy słusznie uznały, iż wniosek skarżącej o wznowienie postępowania nie pochodzi od strony, bezprzedmiotowy jest więc zarzut błędnego przeprowadzenia postępowania dowodowego. Reasumując Sąd Wojewódzki stwierdził, że skoro podmiotowi [...] spółka z o.o. w K. nie przysługiwał status strony w postępowaniu o wygaśnięcie trwałego zarządu zakończonym kwestionowaną decyzją Kierownika Urzędu Rejonowego w K. z dnia [...] listopada 1998 r., to podmiot ten nie mógł się skutecznie domagać wznowienia postępowania poprzedzającego wydanie powyższej decyzji, w oparciu o podstawę wskazaną w art. 145 § 1 pkt. 4 kpa. W takiej sytuacji organ zasadnie umorzył postępowanie. Sąd przychylił się do stanowiska zaprezentowanego przez organy administracji, zgodnie z którym, jeśli w wyniku wadliwej oceny organ wszczyna postępowanie, pomimo że występują przyczyny niedopuszczalności wznowienia, postępowanie jako bezprzedmiotowe podlega umorzeniu.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożyła do Naczelnego Sądu Administracyjnego [...] Sp. z o.o. z siedzibą w K. i zaskarżając wyrok w całości, zarzuciła :
naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie art. 28 k.p.a. w związku z art. 145 §1 pkt 4 k.p.a., art. 46 ust. 1 i ust. 2 pkt 6 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2004 r. Nr 261, poz. 2603), art. 2 ust 1 i 2 ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości (Dz.U. 1990 r., Nr 79, poz. 464) oraz art. 8 ust 2 i 3 ustawy z dnia 13 lipca 1990 r. o prywatyzacji przedsiębiorstw państwowych (Dz.U. 1990 r., Nr 51, poz. 298 ze zm.) poprzez uznanie, iż skarżącej — [...] Sp. z o.o. z/s w K. nie przysługuje przymiot strony w postępowaniu o wznowienie postępowania zakończonego wydaniem przez Kierownika Urzędu Rejonowego w K. ostatecznej decyzji z dnia [...] listopada 1998 r. nr [...], mimo ekspektatywy uzyskania prawa użytkowania wieczystego gruntu oraz prawa własności 2/3 budynku biurowego, którym zabudowany jest powyższy grunt, stanowiących wyodrębniony lokal nr 2, na zasadzie art. 2 ust 1 i 2 ustawy z dnia 29.09.1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości (Dz.U. 1990 r., Nr 79, poz. 464) oraz art. 8 ust 2 i 3 ustawy z dnia 13 lipca 1990 r. o prywatyzacji przedsiębiorstw państwowych (Dz.U. 1990 r., Nr 51, poz. 298 ze zm.), jako następca prawny państwowej osoby prawnej, której przysługiwało prawo zarządu przedmiotową nieruchomością (gruntem) wraz z posadowionym na niej budynkiem.
Powołując się na powyższe zarzuty w skardze kasacyjnej wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego
rozpoznania oraz zasądzenie kosztów postępowania sądowego.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej powtórzono obszernie opisany w skardze stan faktyczny akcentując, że toczące się postępowanie dotyczy interesu prawnego skarżącej Spółki, jako podmiotu posiadającego ekspektatywę uzyskania prawa użytkowania wieczystego przedmiotowej nieruchomości w drodze stwierdzenia nabycia tego prawa z dniem 5 grudnia 1990 r. przez przedsiębiorstwo państwowe [...], którego skarżąca Spółka jest następcą prawnym. Skarżąca Spółka, przytaczając treść art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości (Dz. U. Nr 79, poz. 464) wywodziła, że przedsiębiorstwu państwowemu "[...]" w W. przysługiwało w dniu wejścia w życie wskazanej wyżej ustawy prawo zarządu gruntów stanowiących własność Skarbu Państwa oznaczonych w ewidencji gruntów numerami [...],[...],[...] objętych księgą wieczystą nr KW [...]. W skardze kasacyjnej przyznano, że w posiadaniu "[...]" nie zachowały się dokumenty potwierdzające przysługujące mu prawo zarządu przedmiotową nieruchomością. Jednak wywodzono, że zgodnie z § 4 ust. 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 marca 1993 r. w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczenia osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu (Dz.U. Nr 23, póz. 97) prawo do zarządu nieruchomością może być stwierdzone za pomocą zeznań świadków lub oświadczeń stron, potwierdzających przekazanie nieruchomości państwowym jednostkom organizacyjnym, złożonych zgodnie z art. 75 k.p.a. W skardze kasacyjnej podniesiono, że przedstawione wyżej okoliczności wskazują na możliwość stwierdzenia, zgodnie z dyspozycją art. 2 ust. 1 wskazanej ustawy z dnia 29 września 1990 r., nabycia z mocy prawa przez przedsiębiorstwo państwowe "[...]" w W. prawa wieczystego użytkowania przedmiotowego gruntu a w stosunku do znajdującego się na tym gruncie budynku wybudowanego ze środków własnych Przedsiębiorstwa stwierdzenie nabycia prawa własności w sposób nieodpłatny.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.
Zakres badania zaskarżonego orzeczenia wyznaczają granice skargi kasacyjnej, o czym stanowi art.183 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. Nr 153, poz.1270 ze zm.), powoływanej dalej jako " P.p.s.a." Oznacza to, że Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami określonymi przez ustawodawcę w art.174 P.p.s.a., zgłoszonymi zarzutami i wnioskami skargi kasacyjnej. Powyższa zasada nie dotyczy wad nieważności postępowania ( art.183 §2 P.p.s.a.), które w rozpoznawanej sprawie nie wystąpiły.
Z treści skargi kasacyjnej wniesionej w niniejszej sprawie wynika, że została ona oparta wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów prawa materialnego a istota sporu sprowadza się do rozstrzygnięcia, czy skarżąca [...] Sp. z o.o. ma legitymację do tego, by żądać wznowienia postępowania zakończonego ostateczną decyzją Kierownika Urzędu Rejonowego w K. orzekającą o wygaśnięciu prawa trwałego zarządu ustanowionego na nieruchomości. Na wstępie rozważań wymaga przypomnienia, że zgodnie z art. 147 k.p.a. wznowienie postępowania następuje z urzędu lub na wniosek strony. Definicję strony zawiera art.28 k.p.a., zgodnie z którym stroną jest każdy czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Jak trafnie wskazał Sąd I instancji, powołując się na liczne orzeczenia Naczelnego Sądu Administracyjnego, interes prawny musi dotyczyć sfery prawnej podmiotu, jego istnienie musi znajdować potwierdzenie w okolicznościach faktycznych, będących przesłankami zastosowania przepisu prawa materialnego. Innymi słowy interes prawny powinien znajdować oparcie w przepisach prawa materialnego. Mieć interes prawny w postępowaniu administracyjnym, oznacza to samo, co ustalić przepis prawa powszechnie obowiązującego, na podstawie którego można żądać czynności organu albo żądać zaniechania lub ograniczenia czynności organu. Autor skargi kasacyjnej wywodzi interes prawny skarżącej Spółki do wzruszenia kwestionowanej decyzji ostatecznej z tego, że jako następcy prawnemu przedsiębiorstwa państwowego "[...]", przysługuje jej ekspektatywa nabycia prawa użytkowania wieczystego. Należy zatem przypomnieć, że ustawa z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości w art. 33 - 37 zawierała regulacje dotyczące zarządu nieruchomościami stanowiącymi własność Skarbu Państwa lub własność gminy. Zarząd ten mógł przysługiwać państwowym i komunalnym jednostkom organizacyjnym bez osobowości prawnej i był jedyną formą władania gruntami państwowymi przez państwowe osoby prawne ( art. 4 wymienionej ustawy). Z treści art. 34 ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości wynikało jednoznacznie, że oddanie nieruchomości w zarząd wymagało wydania decyzji. Natomiast pojęcie trwałego zarządu zostało wprowadzone przez ustawodawcę ustawą z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami i zastąpiło dotychczasowe pojęcie zarządu jako formę władania nieruchomością przez państwowe jednostki organizacyjne, zaś w przepisie art. 199 ust.2 ustawy o gospodarce nieruchomościami ustawodawca postanowił, że dotychczasowy zarząd nieruchomości stanowiących własność Skarbu Państwa oraz własność gminy, sprawowany w dniu wejścia w życie ustawy przez jednostki organizacyjne, przekształca się z tym dniem w trwały zarząd tych nieruchomości. Powyższe regulacje prawne wprowadzone przez ustawodawcę znajdowały zastosowanie w stosunku do nieruchomości, której dotyczy kwestionowana decyzja ostateczna. Jak wynika bowiem ze zgromadzonego w aktach sprawy materiału dowodowego nieruchomości, których dotyczy kwestionowana decyzja, zostały nabyte aktami notarialnymi przez Skarb Państwa a ujawnionym ich właścicielem w księdze wieczystej był Skarb Państwa, zaś jako użytkownik wpisany był Wydział Gospodarki Narodowej Komunalnej Mieszkaniowej b. Prezydium Rady Narodowej m. K. Z kolei w wypisie z księgi wieczystej według stanu na dzień [...] lipca 1998 r. Kw nr [...], jako właściciel działek nr [...],[...] i [...] wpisany był Skarb Państwa, zaś jako sprawujący zarząd Urząd Wojewódzki w K.. W księdze wieczystej nieruchomości, której dotyczy kwestionowana decyzja ostateczna nigdy nie było ujawnione, jako mające jakikolwiek tytuł prawny do gruntu przedsiębiorstwo państwowe [...] . Poza sporem pozostaje również i to, że brak jest w aktach sprawy jakichkolwiek dokumentów wskazujących, że wymienionemu przedsiębiorstwu przysługiwało prawo zarządu sporną nieruchomością. Nietrafny jest podnoszony w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia art.2 ust.1 i 2 ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, nie tylko z tego powodu, że brak jest dokumentów dowodzących istnienia zarządu po stronie przedsiębiorstwa Państwowego "[...]". Jak wynika z umowy sprzedaży zawartej w formie aktu notarialnego z dnia [...] listopada 1992 r. "[...]" w likwidacji sprzedał [...] Sp. z o.o. w K. mienie likwidowanego przedsiębiorstwa państwowego, w tym prawa wynikające z posiadania 2/3 części spornej nieruchomości zabudowanej budynkiem biurowym. Umowa tej treści potwierdza okoliczność, że przedsiębiorstwo państwowe "[...]" przekazało prawa wynikające z posiadania nieruchomości. Dlatego nie jest także zasadny zarzut naruszenia art.8 ust.2 i 3 ustawy z dnia 13 lipca 1990 r. o prywatyzacji przedsiębiorstw państwowych. Powyższe koresponduje również z wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 listopada 2002 r. oddalającym skargę na decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia [...] lutego 2001 r., nr [...] o umorzeniu postępowania odwoławczego z powodu braku po stronie [...] Sp. z o.o. przymiotu strony z uwagi na nie wykazanie się żadnym prawnorzeczowym tytułem do gruntu.
Wymaga podkreślenia że przepisy dotyczące wygaśnięcia prawa zarządu ( art.46 i art.47 ustawy o gospodarce nieruchomościami ) dają uprawnienia do bycia stroną tego postępowania Skarbowi Państwa i jednostce organizacyjnej sprawującej trwały zarząd. Skutkiem orzeczenia o wygaśnięciu trwałego zarządu jest tylko i wyłącznie utrata przez jednostkę wykonującą trwały zarząd jej uprawnień w stosunku do nieruchomości wynikających z art.43 ust.2 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Przepis ten określa uprawnienia, jakie posiada podmiot któremu przysługuje trwały zarząd nieruchomości, a decyzja wygaszająca trwały zarząd oznacza wygaśnięcie tych uprawnień.
Decyzja o wygaszeniu trwałego zarządu nie ma znaczenia dla możliwości dochodzenia przez skarżącą zwrotu poniesionych nakładów ani dla możliwości uwłaszczenia się skarżącej Spółki. Ponadto z treści art.46 ust.3 ustawy o gospodarce nieruchomościami wynika, że wygaśnięcie trwałego zarządu jest równoznaczne z wypowiedzeniem umów najmu, dzierżawy, lub użyczenia z zachowaniem trzymiesięcznego okresu wypowiedzenia, jeżeli nieruchomość, w stosunku do której wygasł trwały zarząd była wynajęta, wydzierżawiona lub użyczona. Zatem skutek prawny wypowiedzenia następuje z mocy prawa a podmioty, których łączyły umowy najmu, dzierżawy, czy użyczenia nie mają statusu strony w postępowaniu o wygaśnięcie trwałego zarządu ( por. wyrok NSA z dnia 25 stycznia 2008 r., sygn. I OSK 1995/06, publ.ww.nsa.gov.pl).Tym bardziej nie ma przymiotu strony podmiot, który dowiódł jedynie prawa posiadania nieruchomości. Stwierdzić zatem należy, że Wojewódzki Sąd Administracyjny nie dopuścił się naruszenia wskazanych w skardze kasacyjnej przepisów prawa materialnego i zasadnie ocenił, że skarżąca Spółka nie ma przymiotu strony w postępowaniu o wznowienie postępowania zakończonego ostateczną decyzją o wygaśnięciu trwałego zarządu.
Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art.184 P.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło