II OSK 1575/09

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Marek Stojanowski /spr./ Sędziowie: Sędzia NSA Alicja Plucińska-Filipowicz Sędzia NSA del. Janusz Furmanek Protokolant: Agnieszka Majewska po rozpoznaniu w dniu 14 października 2010 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej Komendanta Głównego Policji od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 czerwca 2009 r. sygn. akt VI SA/Wa 567/09 w sprawie ze skargi M. N. na decyzję Komendanta Głównego Policji z dnia [...] lutego 2009 r. nr [...] w przedmiocie cofnięcia pozwolenia na broń palną bojową oraz sportową 1. uchyla zaskarżony wyrok i oddala skargę, 2. zasądza od M. N. na rzecz Komendanta Głównego Policji kwotę 280 (słownie: dwieście osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Wyrokiem z dnia 8 czerwca 2009 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 567/09 w sprawie ze skargi M. N. na decyzję Komendanta Głównego Policji z dnia [...] lutego 2009 r., nr [...] w przedmiocie cofnięcia pozwolenia na broń palną bojową oraz sportową - uchylił zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Komendanta Stołecznego Policji z dnia [...] grudnia 2008 r. oraz stwierdził, że uchylone decyzje nie podlegają wykonaniu. Zaskarżony wyrok został wydany w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych. Komendant Stołeczny Policji decyzją z dnia [...] grudnia 2008 r. cofnął pozwolenie na broń palną bojową oraz sportową wydane dla M. N. Od wyżej wymienionej decyzji M. N. wniósł odwołanie. Po rozpatrzeniu odwołania Komendant Główny Policji, decyzją z dnia [...] lutego 2009 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu wskazano, że zgodnie z art. 18 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji, właściwy organ cofa pozwolenie na broń osobie, która posiada takie pozwolenie, a należy do osób, o których mowa w art. 15 ust. 1 pkt 2 – 6 wyżej cytowanej ustawy. W omawianym przypadku organ wskazał, że przesłanką do wszczęcia postępowania administracyjnego i wydania decyzji w przedmiocie cofnięcia Skarżącemu pozwolenia na broń było istnienie uzasadnionej obawy, że użyje broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego. W sprawie M. N. taka obawa według organu zaistniała, bowiem został on skazany prawomocnym wyrokiem sądu karnego za popełnienie czynu z art. 207 § 1 kk., tj. w okresie od maja 1999 r. do czerwca 2003 r. znęcał się psychicznie i fizycznie nad konkubiną poprzez wywoływanie awantur, używał wobec niej słów powszechnie uznawanych za wulgarne oraz bił ją rękoma po twarzy, rękach i całym ciele. W ocenie organu II instancji, takie zachowanie Skarżącego świadczy o jego negatywnych cechach charakteru, takich jak skłonność do agresywnych zachowań nie tylko werbalnych, ale także z użyciem siły fizycznej, które wykluczają możliwość posiadania przez Skarżącego broni. Zdaniem organu przestępstwo z art. 207 § 1 k.k., udokumentowane prawomocnym wyrokiem sądu w sposób wystarczający uzasadnia obawę, że osoba skazana za tego rodzaju przestępstwo może użyć broni w celach sprzecznych z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego. Skargę na wyżej wymienioną decyzję wniósł M. N. zarzucając naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 18 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 15 ust.1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji oraz przepisów postępowania, tj. art. 7, art. 75, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. W uzasadnieniu podał, że w przeprowadzonym postępowaniu nie wykazano związku między skazaniem za czyn z art. 207 § 1 k.k., a zaliczeniem go do kręgu osób, o których mowa w art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji. Ponadto, nie przeprowadzono wnikliwego postępowania dowodowego, nie uwzględniono istotnych źródeł dowodowych, a tym samym naruszono zasadę zaufania obywateli do państwa. Wobec powyższego domagał się uchylenia wspomnianej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej. Komendant Główny Policji w odpowiedzi na skargę podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko, podnosząc, że wydając zaskarżoną decyzję, uwzględnił w ocenie całość zebranego materiału dowodowego. Wojewódzki Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 8 czerwca 2009 r. uchylił decyzję I i II instancji. W uzasadnieniu wskazał, że istota postępowania prowadzonego w trybie art. 138 k.p.a., zgodnie z zasadą dwuinstancyjności, polega na ponownym, merytorycznym rozpoznaniu sprawy przez organ odwoławczy w pełnym zakresie. Kontrola instancyjna organu odwoławczego obejmuje więc zarówno kontrolę legalności rozstrzygnięcia przez organ pierwszej instancji, jak i ocenę przez organ odwoławczy stanu faktycznego sprawy. W ocenie Sądu, organ odwoławczy powinien rozpatrzyć sprawę w świetle całego materiału dowodowego (art. 77 § 1 k.p.a.) dokonując jego oceny zgodnie z zasadą wyrażoną w przepisie art. 80 k.p.a. Należało starannie rozważyć cechy osobowości skarżącego, bowiem popełnienie przestępstwa karnego przez skarżącego, nie może zniweczyć wszystkich pozytywnych o nim opinii. Jeżeli pozwolenie na broń wydawane jest po wnikliwym sprawdzeniu przez Policję, czy nie zachodzą przeciwwskazania, o których mowa w art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji, to cofnięcie takiego pozwolenia wymaga zachowania stosownej procedury sprawdzającej, czy zachodzą opisane przesłanki. Sąd podniósł ponadto, że jeżeli przestępstwo, za które skazany został skarżący trwało prawie cztery lata i nie było groźby użycia broni albo nawet pokazania broni lub postraszenia nią to uzasadniona obawa o której mowa w art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji, jest obawą hipotetyczną. Gdyby przyjąć tę wersję wydarzeń opisaną w uzasadnieniu decyzji to uzasadniona obawa mogłaby dotyczyć każdego posiadacza broni. Zdaniem Sądu bardzo ważne jest przykładanie wagi do opinii środowiskowych, które pokazują lub mogą pokazać pewne fakty świadczące o osobie, które składają się na całokształt jej charakteru i osobowości. Na powyższe rozstrzygnięcie Komendant Główny Policji wniósł skargę kasacyjną, w której w całości zaskarżył wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 czerwca 2009 r. Wyżej wymienionemu wyrokowi zarzucił naruszenie prawa materialnego, tj. art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 21 maja 1999r. o broni i amunicji, poprzez błędną wykładnię oraz naruszenie przepisów procesowych, tj. art. 145 § 1 pkt 1 c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, polegające na przyjęciu, iż decyzja organu odwoławczego została wydana z naruszeniem art. 7, art. 80 i art. 138 k.p.a. Skarżący domagał się uchylenia zaskarżonego wyroku w całości i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie oraz zasądzenia kosztów postępowania według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę kasacyjną pełnomocnik M. N. podniósł, iż chybiony jest zarzut naruszenia prawa materialnego cytowanej ustawy o broni i amunicji. Nadto wskazał, że Sąd trafnie przyjął, że organy administracji zajmujące się sprawą cofnięcia pozwolenia na broń potraktowały sprawę rutynowo, bez należytego zbadania czy istnieje uzasadniona obawa, że M. N. może użyć broni w celach sprzecznych z interesem bezpieczeństwa i porządku publicznego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna zawiera usprawiedliwione podstawy. Stosownie do treści art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zwanej dalej: p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej będąc związany jej zarzutami. Z urzędu bierze pod rozwagę tylko nieważność postępowania określoną przesłankami z art. 183 § 2 p.p.s.a., której nie stwierdzono w niniejszej sprawie. W pierwszej kolejności wskazać należy, iż zagadnieniem, które stanowi istotę sporu w przedmiotowej sprawie zajął się Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale składu siedmiu sędziów z dnia 18 listopada 2009 r., sygn. akt II OPS 4/09, który rozpatrując przedstawione mu przez Rzecznika Praw Obywatelskich zagadnienie prawne: "Czy sam fakt skazania prawomocnym orzeczeniem sądu za przestępstwo wymienione w art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji (Dz. U. z 2004 r., Nr 52, poz. 525 ze zm.), uzasadnia cofnięcie pozwolenia na posiadanie broni, czy też niezbędne jest dodatkowo wykazanie, iż przestępstwo to realnie wskazuje na możliwość użycia broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego?", podjął uchwałę następującej treści: "Osoba skazana prawomocnym orzeczeniem sądu za przestępstwo przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu jest osobą, co do której istnieje uzasadniona obawa, że może użyć broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego, co uzasadnia cofnięcie pozwolenia na broń takiej osobie, na podstawie art. 15 ust. 1 pkt 6 i art. 18 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji (Dz. U. z 2004 r., Nr 52, poz. 525 ze zm.)." Przedstawione przez Naczelny Sąd Administracyjny w powołanej uchwale stanowisko znajduje zastosowanie w niniejszej sprawie, zarówno ze względu na jej przedmiot, jak i powołane w skardze kasacyjnej zarzuty. Stąd też wskazać należy, że w literaturze przedmiotu podkreśla się, iż niezależnie od tego, że uchwała składu siedmiu sędziów NSA jest wiążąca w danej sprawie (art. 187 § 2 p.p.s.a.), ma ona tzw. ogólną moc wiążącą, wynikającą z art. 269 § 1 p.p.s.a. Ten przepis nie pozwala bowiem żadnemu składowi sądu administracyjnego rozstrzygnąć sprawy w sposób sprzeczny ze stanowiskiem zawartym w uchwale powiększonego składu NSA. Skład, który nie aprobuje wspomnianego stanowiska, może jedynie ponownie przedstawić dane zagadnienie odpowiedniemu składowi powiększonemu NSA (zob. B. Gruszczyński w: B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2006, s. 441.). Naczelny Sąd Administracyjny w niniejszym składzie podziela pogląd zawarty w powoływanej uchwale i nie znajduje podstaw do odstąpienia od stanowiska w niej wyrażonego. Zgodnie z art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji pozwolenia na broń nie wydaje się osobom, co do których istnieje uzasadniona obawa, że mogą użyć broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego, a w szczególności skazanym prawomocnym orzeczeniem sądu za przestępstwo przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu albo wobec których toczy się postępowanie karne o popełnienie takich przestępstw. Powołana regulacja - na mocy art. 18 ust. 1 pkt 2 ustawy o broni i amunicji, znajdująca również zastosowanie w sprawach o cofnięcie pozwolenia na broń – przewiduje, że odmowa przyznania prawa do posiadania broni, jak i cofnięcie już przyznanego prawa następuje wobec osób, co do których istnieje uzasadniona obawa, że mogą użyć broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego. Uzasadniając stanowisko zaprezentowane w wyżej wymienionej uchwale Naczelny Sąd Administracyjny w poszerzonym składzie wskazał, iż użycie słów "w szczególności", poprzedzające wymienienie osób, które zostały skazane za popełnienie przestępstw przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu oznacza, że co do tych osób ustawodawca sam rozstrzygnął, iż co do nich istnieje obawa sprzecznego z prawem użycia broni. Organ nie musi więc wobec tych osób przeprowadzać oceny, czy obawa rzeczywiście istnieje, gdyż oceny tej dokonał już ustawodawca w sposób wiążący. Skoro organ prawidłowo ustalił, że określona osoba w dacie wydania decyzji była osobą skazaną za przestępstwo przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu, to fakt ten przesądza, iż należy ona do kręgu osób, które zdaniem ustawodawcy stwarzają zagrożenie użycia broni w sposób niezgodny z przepisami prawa i nie mogą tą bronią dysponować. Z kolei oznacza to, że w razie zaistnienia takiej okoliczności organ Policji jest nią związany, jako przesłanką dla odmowy udzielenia pozwolenia na broń, i zarazem dla wydania decyzji w sprawie cofnięcia pozwolenia na posiadanie broni. W kontekście tym podkreślenia wymaga, iż pozwolenie na broń palną jest uprawnieniem wyjątkowym, będącym atrybutem władztwa państwowego i z tego względu jego posiadacz musi być osobą dającą rękojmię, iż swoim postępowaniem nie zagrozi bezpieczeństwu lub porządkowi publicznemu. W związku z tym, osoby posiadające pozwolenie na broń powinny w sposób szczególny unikać wchodzenia w kolizje z prawem (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 grudnia 2005 r., sygn. akt VI SA/Wa 1781/05 (LEX nr 190907). Przenosząc powyższe wywody na grunt rozpoznawanej sprawy, za uprawnioną uznać należy ocenę organów policji, że zachowanie skarżącego naruszającego porządek prawny może rodzić obawy użycia broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa państwa i porządku publicznego. Jak wynika z akt sprawy niewątpliwym jest fakt, że skarżący M. N. został skazany prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego dla Warszawy [...] z dnia [...] czerwca 2007 r., sygn. akt [...] na karę jednego roku pozbawienia wolności, warunkowo zawieszonej na okres próby wynoszący 5 lat, za przestępstwo z art. 207 § 1 k.k. (znęcanie się psychiczne i fizyczne nad konkubiną poprzez wywoływanie awantur, używając wobec niej słów powszechnie uznawanych za wulgarne oraz bicie rękoma po twarzy, rękach i całym ciele). Należy zatem podzielić pogląd Komendanta Głównego Policji wyrażony w skardze kasacyjnej, iż kwalifikacja prawna czynu z art. 207 § 1 k.k. oznacza, że zarzucany skarżącemu czyn jest skierowany przeciwko rodzinie i jednocześnie - ze względu na zaistniałe skutki - przeciwko zdrowiu. Zarzut popełnienia wyżej wymienionego przestępstwa umyślnego powoduje utratę wiarygodności strony, ponieważ świadczy, że ma ona lekceważący stosunek do ustalonych prawem zasad, a tym samym nie daje także gwarancji zgodnego z interesem bezpieczeństwa i porządku publicznego posiadania i używania broni. Wobec posiadaczy pozwoleń na broń naruszających obowiązujące przepisy prawa, organy Policji stosują bardzo restrykcyjną politykę, co do możliwości zachowania im prawa do posiadania i używania broni palnej. Wynika to z faktu, że w takich przypadkach ustawodawca dał bezwzględnie prymat interesowi społecznemu, obligatoryjnie nakazując cofanie pozwoleń w myśl dyspozycji art. 18 ust. 1 pkt 2 ustawy o broni i amunicji. Należy zatem stwierdzić, iż organy Policji trafnie przyjęły, że wobec skarżącego zachodzą przesłanki określone w art. 15 ust. 1 pkt 6 omawianej ustawy. Popełnienie przestępstwa przeciwko rodzinie i opiece, z racji charakteru tego przestępstwa jako stwarzającego realne zagrożenie życia i zdrowia poszkodowanego, powoduje uzasadnioną i realną obawę, że osoba dopuszczająca się takich czynów może użyć broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego, co w świetle wykładni art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji dokonanej przez skład siedmiu sędziów w powołanej wyżej uchwale, uzasadnia cofnięcie pozwolenia na broń takiej osobie. Pomimo, iż w niniejszej sprawie, skarga kasacyjna oparta została na obydwu podstawach ustawowych to należy mieć na uwadze, że podstawa z art. 174 pkt 2 p.p.s.a. oparta została na zarzutach, które ograniczają się w istocie do wykazania niewłaściwego w sprawie zastosowania przepisów prawa materialnego wskazanych w art. 174 pkt 1 p.p.s.a. Dlatego też przyjąć należy, iż powołane w ramach tej podstawy zarzuty mimo, że przez organ odwoławczy łączone z naruszeniem przepisów postępowania, mieszczą się w zakresie podstawy z art. 174 pkt 1 p.p.s.a. Z uzasadnienia przedmiotowej podstawy wynika, iż niewłaściwe zastosowanie przepisów prawa materialnego polega w warunkach niniejszej sprawy na ich niezastosowaniu mimo, że w stanie faktycznym istniały ku temu podstawy. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, przedmiotowa podstawa kasacyjna jest usprawiedliwiona, co uzasadnia uchylenie zaskarżonego wyroku zgodnie z wnioskiem zawartym w skardze kasacyjnej. Względy ekonomii procesowej przemawiają jednocześnie w tych warunkach za skorzystaniem przez Sąd z uprawnienia, o którym stanowi art. 188 p.p.s.a. i rozpoznaniem skargi w oparciu o stan faktyczny przyjęty w zaskarżonym wyroku. Rozpoznając skargę M. N. na decyzję Komendanta Głównego Policji z dnia [...] lutego 2009 r., nr [...] w przedmiocie cofnięcia pozwolenia na broń palną bojową oraz sportową Sąd stwierdził, iż zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem, co skutkuje oddaleniem skargi na mocy art. 151 w związku z art. 193 p.p.s.a. O zwrocie kosztów postępowania od skarżącego na rzecz organu Naczelny Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art. 203 pkt 2 p.p.s.a.