II GSK 820/09

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Jan Bała Sędzia NSA Andrzej Kisielewicz (spr.) Sędzia del. NSA Tadeusz Geremek Protokolant Karol Pachnik po rozpoznaniu w dniu 28 września 2010 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej N. AG w B., Szwajcaria od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 8 czerwca 2009 r. sygn. akt VI SA/Wa 2449/08 w sprawie ze skargi N. AG w B., Szwajcaria na postanowienie Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] kwietnia 2008 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zawieszenia postępowania w sprawie o unieważnienie patentu oddala skargę kasacyjną Zaskarżonym wyrokiem z dnia 8 czerwca 2009 r. sygn. akt VI SA/Wa 2449/08 Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. oddalił skargę N. AG w B., Szwajcaria (zwanej dalej: skarżącą) na postanowienie Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] kwietnia 2008 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zawieszenia postępowania w sprawie o unieważnienie patentu. Ze stanu faktycznego sprawy przyjętego przez Sąd I instancji wynika, że skarżąca wniosła o zawieszenie postępowania w sprawie unieważnienia udzielonego na jej rzecz patentu nr [...] pt. "Sprasowana, stała, doustna postać dawkowania valsartanu", wszczętego na wniosek Zakładów Farmaceutycznych P. S.A. w S. G. (zwanej dalej: uczestnikiem), do czasu zakończenia postępowania w sprawie nr [...], wszczętego na skutek sprzeciwu wniesionego z wcześniejszą datą przez Z. as. z Republiki Czech przeciwko skarżącej, również dotyczącego unieważnienia patentu nr [...]. Postanowieniem z dnia [...] czerwca 2007 r. Urząd Patentowy RP odmówił zawieszenia postępowania, a na skutek wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2008 r. na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 i art. 144 w zw. z art. 127 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), zwanej dalej: k.p.a., w zw. z art. 256 ust. 1 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. – Prawo własności przemysłowej (t.j. Dz. U. z 2003 r. Nr 119, poz. 1117 ze zm.), zwanej dalej: p.w.p., utrzymał w mocy to postanowienie. W uzasadnieniu stwierdził, że w stosunku do tego samego patentu toczą się dwa odrębne postępowania o jego unieważnienie, które mają ze sobą pewien związek, co jednak nie oznacza, że zachodzi pomiędzy tymi postępowaniami taka zależność, która wyklucza możliwość prowadzenia ich równolegle, gdyż nie jest to zależność, o której stanowi art. 97 § 1 pkt. 4 k.p.a. Zagadnieniem wstępnym w rozumieniu tego przepisu jest jedynie taka zależność, która polega na uwarunkowaniu rozstrzygnięcia merytorycznego w sprawie wcześniejszym rozstrzygnięciem zagadnienia prawnego przez inny organ lub sąd. Powołał się też na wyrok z dnia 17 lipca 2003 r. sygn. akt II SA 427/02, w którym NSA stwierdził, że prejudycjalność zachodzi wyłącznie wtedy, gdy rozstrzygnięcie co do pewnej kwestii prawnej stanowi wiążącą przesłankę wydania decyzji w postępowaniu głównym. Niezależnie od tego, czy postępowanie zostało wszczęte na skutek sprzeciwu, czy w następstwie wniosku o unieważnienie, badaniu podlega spełnienie tych samych ustawowych warunków wymaganych do uzyskania patentu. W skardze na powyższe postanowienie skarżąca zarzuciła rażące naruszenie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., polegające na przyjęciu, że rozstrzygnięcie w postępowaniu ze sprzeciwu ({...]) nie stanowi zagadnienia wstępnego w później wszczętym postępowaniu o unieważnienie tego samego patentu ([...]). Zarzuciła też naruszenie art. 256 ust. 1 p.w.p. poprzez jego niezastosowanie i przyjęcie, że okoliczność, iż ten sam organ jest właściwy do przeprowadzenia postępowania w sprawie sprzeciwu oraz o unieważnienie patentu, wyklucza zawieszenie później wszczętego postępowania. W odpowiedzi na skargę Urząd Patentowy RP podtrzymał stanowisko w sprawie. Uczestnik postępowania wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. oddalając skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej: p.p.s.a., stwierdził, że zaskarżone postanowienie nie narusza prawa. Sąd powołując się na treść art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. stwierdził, że istotnym jest, czy organ rozpoznający sprawę w określonym postępowaniu jest "innym organem", o którym stanowi ten przepis. Powołał się na wyrok z dnia 10 grudnia 2004 r. sygn. akt GSK 887/04, w którym NSA stwierdził, że nie zachodziła podstawa do obligatoryjnego zawieszenia postępowania z urzędu na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., gdy rozstrzygnięcie sprawy o uznanie prawa z rejestracji znaku towarowego za wygasłe należało do właściwości tego samego organu, który rozpatrywał sprawę z wniosku o rejestrację znaku, tj. Urzędu Patentowego RP. Sąd podzielił powyższy pogląd przyjmując, że skoro przed Urzędem Patentowym prowadzone są dwa postępowania mające ze sobą związek, to nie można uznać, że dla jednej ze spraw zachodzi przesłanka zawieszenia postępowania ze względu na konieczność rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. Przyjęcie stanowiska, że pod pojęciem "inny organ" mieści się także inne postępowanie prowadzone przed tym samym organem, stanowiłoby wykładnię contra legem. Konieczność rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd istnieje wówczas, gdy dana kwestia prawna stała się sporna w toku postępowania lub przepisy prawa wymagają ustalenia stanu prawnego w kwestii mającej znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, a ustalenie tego stanu może nastąpić tylko w drodze rozstrzygnięcia właściwego organu lub sądu, co nie miało miejsca w tej sprawie. W skardze kasacyjnej N. AG w B. zaskarżyła powyższy wyrok w całości i powołując się na podstawę kasacyjną z art. 174 pkt 2 p.p.s.a. wniosła o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania. Zaskarżonemu wyrokowi zarzuciła mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy naruszenie przepisów postępowania, to jest art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 97 § 1 pkt 4, art. 7 i art. 8 k.p.a. oraz art. 256 ust. 1 i art. 89 ust. 1 p.w.p., polegające na nieuwzględnieniu skargi na skutek wadliwego przyjęcia, że nie jest dopuszczalne - na podstawie odpowiednio stosowanego art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. - zawieszenie postępowania o unieważnienie patentu prowadzonego przez Urząd Patentowy z uwagi na będące w toku przed tym organem, wcześniej wszczęte postępowanie dotyczące unieważnienia tego samego patentu. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżąca stwierdziła, że art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. powinien - w zakresie w jakim ma być odpowiednio stosowany na mocy odesłania z art. 256 ust. 1 p.w.p. – ulec modyfikacji w ten sposób, by możliwe było jego zastosowanie co do będących w toku dwóch postępowań przed Urzędem Patentowym RP. Przemawia za tym specyfika postępowania spornego, w którym Urząd Patentowy rozstrzyga spór między wnioskodawcą, a uprawnionym z patentu. Rozstrzygnięcie o unieważnieniu patentu jest skuteczne erga omnes, co oznacza, że wiąże również w postępowaniach dotyczących unieważnienia tego samego patentu, ale toczących się z wniosku innego podmiotu. Zastosowanie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. w sytuacji, gdy obydwa postępowania toczą się przed tym samym organem jest możliwe w przypadku odstąpienia od językowej wykładni tego przepisu, co uczynił NSA wyroku z dnia 25 stycznia 2000 r. sygn. akt I SA 1725/99 przyjmując, że ten sam wojewoda w toczących się przed nim postępowaniach dotyczących tej samej nieruchomości może być uznany za inny organ, o którym stanowi ten przepis. Rozstrzyganie przez ten sam organ o tym samym przedmiocie w dwóch (lub więcej) równocześnie toczących się postępowaniach pozostaje w sprzeczności z art. 7 i art. 8 k.p.a. Pogląd o możliwości zawieszenia postępowania na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., gdy sprawy prowadzi Urząd Patentowy RP, wyrażany był również w doktrynie. Zakłady Farmaceutyczne P. S.A. w S. G. nie skorzystała w prawa wniesienia odpowiedzi na skargę kasacyjną. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna jest bezzasadna z następujących przyczyn. Stosownie do treści art. 256 ust. 1 p.w.p. do postępowania spornego przed Urzędem Patentowym w sprawach nieuregulowanych w ustawie stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Obligatoryjne zawieszenie postępowania z urzędu następuje zgodnie z treścią art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. Zagadnienie wstępne to kwestia prawna, która wyłoniła się w toku postępowania administracyjnego i jej uprzednie rozstrzygnięcie, leżące w kompetencji innego organu, warunkuje (stanowi przesłankę) rozstrzygnięcia głównej sprawy. Oznacza to, że bez rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego nie jest możliwe wydanie orzeczenia w głównej sprawie. W rozpatrywanej sprawie domagano się zawieszenia postępowania administracyjnego w sprawie z wniosku o unieważnienie patentu do czasu zakończenia innej sprawy o unieważnienie tego samego patentu, zainicjowanej wniesieniem sprzeciwu od ostatecznej decyzji o udzieleniu patentu. Wnioskujący o zawieszenia postępowania w "pierwszej" sprawie argumentował, że jej rozstrzygnięcie zależy od wyniku "drugiej" sprawy (mającej również za przedmiot unieważnienie tego samego patentu). Rozstrzygnięcie obu tych spraw o unieważnienie patentu należy do kompetencji tego samego organu – Urzędu Patentowego RP. Nie wchodzi tu zatem w rachubę wydanie rozstrzygnięcia przez inny organ lub sąd (art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a.). Przede wszystkim jednak w rozpatrywanym przypadku nie zachodzi wymagana wspomnianym przepisem art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. zależność pomiędzy obu sprawami i rozstrzygnięciami. Nie jest bowiem prawdą, że wydanie przez Urząd Patentowy rozstrzygnięcia w sprawie z wniosku o unieważnienie patentu jest uwarunkowane (zależy) od wcześniejszego rozstrzygnięcia sprawy o unieważnienie tego samego patentu, wszczętej wniesieniem sprzeciwu przez inny podmiot. Wydanie rozstrzygnięcia w "drugiej" sprawie, które skarżąca określa jako rozstrzygnięcie zagadnienia wstępnego, może mieć jedynie wpływ na treść rozstrzygnięcia w "pierwszej" sprawie. Nie zachodzi tu więc konieczność rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego w rozumieniu art. 97§ 1 pkt 4 k.p.a. Daje to podstawę do stwierdzenia, że zaskarżony wyrok Sądu I instancji nie naruszył prawa w sposób określony w skardze kasacyjnej. W związku z tym Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną działając na podstawie art. 184 p.p.s.a. w związku z art. 183 § 1 p.p.s.a.