VII SA/Wa 387/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mirosława Kowalska (spr.), , Sędzia WSA Jarosław Stopczyński, Sędzia WSA Jolanta Augustyniak - Pęczkowska, , Protokolant Ewa Sawicka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 czerwca 2009 r. sprawy ze skargi S. P. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] stycznia 2009 r. znak [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji. I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku, III. zasądza od Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżącego S. P. kwotę 200 (dwieście) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] stycznia 2009 r., Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego znak: [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (jednolity tekst Dz. U. z 2000 r. Nr 98 poz. 1071, ze zm.), po rozpatrzeniu odwołania S. P. od decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] października 2008 r. znak: [...], odmawiającej wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w W. z dnia [...] marca 2007 r. znak: [...] w przedmiocie udzielenia pozwolenia na użytkowanie obiektu budowlanego, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu decyzji organ II instancji wskazał, że decyzją z dnia [...] marca 2007 r. znak: [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w W. udzielił Ochotniczej Straży Pożarnej w T. pozwolenia na użytkowanie wiaty stalowej usytuowanej na działce nr ew. [...] w miejscowości T. S. P. zwrócił się do [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego o stwierdzenie nieważności ww. decyzji. Decyzją z dnia [...] października 2008 r. znak: [...] [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego odmówił wszczęcia na wniosek S. P. postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności ww. rozstrzygnięcia Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w W. z dnia [...] marca 2007 r. znak: [...]. Rozpoznając odwołanie S. P. od tej decyzji, Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego stwierdził, że zgodnie z przepisem art. 157 § 2 k.p.a. postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. Zgodnie z przepisem art. 59 ust. 7 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (tekst. jedn. Dz. U. z 2006 r., Nr 156, poz. 1118, ze zm.) - stroną w postępowaniu w sprawie pozwolenia na użytkowanie jest wyłącznie inwestor. Regulacja ta odnosi się także do postępowania nieważnościowego. Organ stwierdził, że S. P. nie jest inwestorem przedmiotowego obiektu budowlanego i nie może wnieść prawnie skutecznego wniosku o stwierdzenie nieważności przedmiotowej decyzji o pozwoleniu na użytkowanie tegoż obiektu. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższą decyzję wniósł S. P., dochodząc uchylenia zaskarżonej i poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji. Skarżący wskazał, że organ powinien był wszcząć postępowanie z urzędu, bowiem decyzja Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w W. z dnia [...] marca 2007 r. dotknięta jest wadą rażącego naruszenia prawa. W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie, choć z innych przyczyn niż wskazane zostały w jej uzasadnieniu. Należy podnieść, że zgodnie z brzmieniem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269, ze zm.) sąd administracyjny, sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Sąd administracyjny nie ocenia rozstrzygnięcia organu administracji pod kątem jego słuszności, czy też celowości, jak również nie rozpatruje sprawy kierując się zasadami współżycia społecznego. Ponadto, przepis art. 134 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270, ze zm.) stanowi, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi. Zgodnie z przepisem art. 157 § 2 k.p.a. postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. W świetle ww. przepisu, organ rozpatrujący wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej zobligowany jest w pierwszej kolejności zbadać, czy wniosek taki pochodzi od podmiotu legitymującego się przymiotem strony. Wszczęcie postępowania z urzędu pozostaje w sferze swobody uznania organu i nie ma ustawowych podstaw do tego, by można było nakazać organowi wszczęcie postępowania z urzędu. Zgodnie z przepisem art. 157 § 3 k.p.a. złożenie wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji przez podmiot nie legitymujący się przymiotem strony, stanowi przesłankę o charakterze podmiotowym, skutkującą odmową wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji. Sąd stwierdza, że w okolicznościach niniejszej sprawy, organy obu instancji wadliwie odmówiły skarżącemu prawa strony w postępowaniu nieważnościowym zainicjowanym jego wnioskiem. Skarżący dochodził uchylenia decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w W. z dnia [...] marca 2007 r. znak: [...] w przedmiocie udzielenia pozwolenia na użytkowanie obiektu, wydanej na podstawie przepisu art. 59 ust. 1 ustawy Prawo budowlane. Decyzja o pozwoleniu na użytkowanie, objęta wnioskiem o stwierdzenie jej nieważności, zapadła w warunkach kiedy inwestor został zobowiązany do uzyskania pozwolenia na użytkowanie decyzją Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w W. z dnia [...] października 2006 r. W tej decyzji, na podstawie przepisu art. 51 ust. 1 pkt 4 ustawy Prawo budowlane, zatwierdzono też projekt zamienny i udzielono inwestorowi pozwolenia na wznowienie robót. Inwestor działał bowiem w warunkach odstępstw od zatwierdzonego wcześniej pozwolenia na budowę. Zgłoszona we wniosku o stwierdzenie nieważności decyzja o pozwoleniu na użytkowanie obiektu budowlanego stanowiła zatem zakończenie procesu legalizacyjnego wszczętego na skutek samowolnego, istotnego odstąpienia przez inwestora od warunków określonych w pierwotnym pozwoleniem na budowę. Zgodnie z przepisem art. 59 ust. 7 ustawy Prawo budowlane stroną postępowania w sprawie pozwolenia na użytkowanie jest wyłącznie inwestor. Na tle dyspozycji ww. przepisu ugruntowany został w orzecznictwie sądowoadministracyjnym pogląd, zgodnie z którym ograniczenie stron postępowania do inwestora, w przypadku pozwolenia na użytkowanie, ma zastosowanie tylko wówczas, gdy decyzja pozwolenia na użytkowanie jest wydawana po zakończeniu budowy zrealizowanej na podstawie funkcjonującego w obrocie prawnym pozwolenia na budowę. Nie dotyczy natomiast sytuacji, gdy decyzja o pozwolenie na użytkowanie obiektu budowlanego jest skutkiem legalizacji samowoli budowlanej (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 7 grudnia 2005 r. sygn. akt VII SA/Wa 911/05, publ. LEX nr 190893). Kierując się powyższą argumentacją, Sąd uznał , że zaskarżona i poprzedzająca ją decyzja organ pierwszej instancji zapadły z naruszeniem przepisu art. 59 ust. 7 Prawa budowlanego w zw. z art. 157 § 2 k.p.a. Organ, rozpoznając niniejszą sprawę ponownie i badając przymiot strony, dochodzącego stwierdzenia nieważności decyzji o pozwoleniu na użytkowanie, będzie miał na uwadze powyższe wskazania Sądu. Ponadto organ uwzględni także to, że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego stroną postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji jest nie tylko strona postępowania zwykłego zakończonego kwestionowaną decyzja, ale także każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczyć mogą skutki stwierdzenia nieważności decyzji. Jest to konsekwencja rozpoznania przez organ nowej sprawy w stosunku do załatwionej kwestionowaną decyzją, dlatego też otwiera się dla wszystkich stron tego postępowania droga weryfikacji takiej decyzji (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 1 lutego 2001 r. sygn. akt IV SA 2085/98, publ. LEX nr 55752). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł jak w sentencji, w trybie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c oraz art. 152 i 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270, ze zm.).