II GSK 770/09
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2010-09-16
Skład orzekający: Andrzej Kuba, Maria Myślińska, Renata Kantecka
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy wyrok karny stwierdzający fikcyjność umowy użyczenia gruntów rolnych i poświadczenie nieprawdy przez rolnika w celu uzyskania dopłat bezpośrednich może stanowić wiążący dowód w postępowaniu administracyjnym dotyczącym przyznania tych dopłat za inny rok, a także czy sąd administracyjny może zaakceptować ustalenia organu administracji dotyczące ważności umowy cywilnoprawnej?Ratio decidendi
Wyrok karny stwierdzający fikcyjność umowy użyczenia gruntów rolnych i poświadczenie nieprawdy przez rolnika w celu uzyskania dopłat bezpośrednich jest wiążącym dowodem w postępowaniu administracyjnym dotyczącym przyznania tych dopłat, nawet jeśli dotyczy innego roku, zgodnie z art. 11 PPSA. Sąd administracyjny nie może uchylić decyzji administracyjnej z powodu uchybień postępowania dowodowego, jeśli organ oparł się na ustaleniach sądu karnego. Organy administracji nie orzekają o ważności umowy cywilnoprawnej, lecz traktują za udowodnione okoliczności potwierdzone prawomocnym wyrokiem sądu.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła odmowy przyznania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych za 2005 rok i nałożenia sankcji pieniężnych na Ł. B. przez organy Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa. Podstawą odmowy było ustalenie, że Ł. B. nie był faktycznym posiadaczem i nie prowadził działalności rolniczej na zadeklarowanych gruntach, a umowa użyczenia była fikcyjna, co zostało potwierdzone wyrokami karnymi. WSA oddalił skargę Ł. B., a NSA oddalił skargę kasacyjną.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną Ł. B. Zasądzono od Ł. B. na rzecz Dyrektora Lubuskiego Oddziału Regionalnego ARiMR kwotę 180 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Kuba (spr.) Sędzia NSA Maria Myślińska Sędzia del. WSA Renata Kantecka Protokolant Magdalena Sagan po rozpoznaniu w dniu 16 września 2010 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Ł. B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w G. W. z dnia 10 czerwca 2009 r. sygn. akt II SA/Go 332/09 w sprawie ze skargi Ł. B. na decyzję Dyrektora Lubuskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Z. G. z dnia[...] lutego 2008 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych oraz nałożenie sankcji 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od Ł. B. na rzecz Dyrektora Lubuskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Z. G. kwotę 180 (sto osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w G. W. wyrokiem z dnia 10 czerwca 2009 r. o sygn. akt II SA/Go 332/09 oddalił skargę Ł. B. na decyzję Dyrektora Lubuskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Z. G. z dnia 26 lutego 2008 r. nr [...] w przedmiocie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych.
Sąd I instancji orzekł w następującym stanie faktycznym i prawnym.
Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w S. decyzją z dnia 7 grudnia 2007 r. na podstawie art. 2 i art. 3 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych i oddzielnej płatności z tytułu cukru (Dz. U. z 2004 r. Nr 6 poz. 40, Nr 42 poz.386 i Nr 148 póz. 1551 oraz z 2006 r. Nr 50 poz.361), art. 138 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1973/2004 z dnia 29 października 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady zastosowania rozporządzenia Komisji (WE) Nr 178/2003 w sprawie systemów wsparcia przewidzianych w tytułach IV i IVa tego rozporządzenia oraz wykorzystywania gruntów zarezerwowanych do produkcji surowców (Dz. Urz. WE Nr L 345 z 20 listopada 2004 r. str.1 ze zm.), art. 51 ust. 2 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. - odmówił przyznania płatności bezpośrednich Ł. B. na 2005 rok z tytułu Jednolitej Płatności Obszarowej i nałożył karę pieniężną w wysokości 52456,50 zł, podlegającą potrąceniu z płatności, do której producent rolny jest uprawniony z tytułu wniosków składanych w ciągu 3 lat kalendarzowych następujących po roku kalendarzowym, w którym stwierdzono niezgodności oraz z tytułu Uzupełniającej Płatności Obszarowej i nałożył karę pieniężną w wysokości 65827,08 zł, potrącaną z płatności w takim samym trybie jak ww. kara pieniężna.
W dniu 18 grudnia 2006 r. do siedziby Biura Powiatowego ARiMR w S. wpłynął wniosek Ł. B. o wypłatę zaległych dopłat za 2005 r.. Do wniosku producent rolny dołączył wyrok Sądu Rejonowego w S. z dnia 29 czerwca 2006r, sygn. akt II K 165/06 i Sądu Okręgowego w G. W., z dnia 26 października 2006 r. sygn. akt IV Ka 762/06, w którym to uznano Ł. B. winnym tego, że w okresie od 30 kwietnia do 23 grudnia 2004 r. w S., S. i Z. G. działając wspólnie i w porozumieniu z A. B. z góry powziętym zamiarem w celu osiągnięcia korzyści majątkowej, wprowadził w błąd Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, iż jest producentem rolnym będącym w posiadaniu gruntów rolnych i w tym celu zawarł fikcyjną umowę użyczenia gruntów rolnych od PRP "S." spółka z o.o. za aprobatą A. B. - Prezesa Zarządu PRP "S." spółka z o.o., a następnie przedłożył poświadczający nieprawdę wniosek o dopłaty do gruntów rolnych, w wyniku czego doprowadził do niekorzystnego rozporządzenia mieniem ARiMR z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania w kwocie 18.032,91 zł.
Organ I instancji ustalił, że ww. umowa dotyczyła poddzierżawy działek ewidencyjnych o numerach [...]1, [...]2, [...]3 i [...]4 o łącznej powierzchni 247,81 ha położonych w gminie O. L., które były dzierżawione przez PRP "S." od Agencji Nieruchomości Rolnych. W umowie PRP "S." zobowiązane było do zapłaty podatku rolnego jak również czynszu dzierżawnego, jak i poniesienia wszelkich nakładów związanych z doprowadzeniem do zbioru upraw, nakładów w zakresie nasion, uprawy, siewu, nawożenia i zbioru na rzecz Agencji Nieruchomości Rolnych. Ł. B. jako poddzierżawca, zobowiązał się natomiast do przekazania na rzecz poddzierżawiającego wszelkich plonów uzyskanych z powierzchni przedmiotu umowy. Zaś kwoty płatności obszarowych miał pobierać poddzierżawca.
W tych okolicznościach organ I instancji iż Ł.B. nie był posiadaczem, gdyż nie miał on woli władania gruntem, a umowa została zawarta jedynie dla pozoru w celu uzyskania korzyści majątkowej.
Po rozpoznaniu odwołania Ł. B. Dyrektor Lubuskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Z. G. decyzją z dnia 26 lutego 2008 r. Nr[...] utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie.
W uzasadnieniu decyzji organ II instancji podał, że celem ustawy o płatnościach bezpośrednich jest finansowe wspieranie producentów rolnych, którzy faktycznie uprawiają grunty rolne, zaś Ł. B. nie był posiadaczem gospodarstwa rolnego zadeklarowanego we wniosku. Dopłaty bowiem nie są przyznawanie tylko i wyłącznie na podstawie tytułu prawnego.
Wnioskodawca nie był również producentem rolnym na tych gruntach skoro ich nie uprawiał ani osobiście, ani za pomocą innych w swoim imieniu. Strona nie przedstawiła bowiem żadnych dokumentów w postaci faktur, rachunków czy umów, które mogłyby potwierdzić okoliczność prowadzenia przez nią działalności rolniczej na dzierżawionych gruntach. Podmiotem prowadzącym działalność rolniczą na dzierżawionych działkach była więc spółka PRP "S.".
Wojewódzki Sąd Administracyjny nie znalazł podstaw do uwzględnienia skargi Ł. B. i oddalił ją.
Zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy o płatnościach bezpośrednich, płatności przysługują osobie fizycznej, osobie prawnej lub jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, będącej posiadaczem gospodarstwa rolnego. W ocenie Sądu I instancji skarżący nie spełnił tej przesłanki ustawowej tj. nie był posiadaczem gospodarstwa rolnego, do którego ubiegał się płatności rolne. W ocenie Sądu poczynione w toku postępowania ustalenia organów oparte na dokumentach urzędowych (sentencje wyroków karnych) oraz analiza treści umowy zawartej przez skarżącego z PRP "S.", stanowiły materiał dowodowy uzasadniający przyjęcie, iż skarżący nie był posiadaczem gruntów rolnych wskazanych we wniosku i faktycznie nie prowadził na nich działalności rolniczej, gdyż nadal czyniła to spółka.
Zdaniem Sądu I instancji istnienie formalnego tytułu prawnego do władania gruntem rolnym nie stanowi podstawy do przyznania dopłat. Prawnym wymogiem jest bowiem prowadzenie na nich działalności rolniczej przez rzeczywistego posiadacza. W rozpoznawanej sprawie umowa użyczenia miała stanowić jedynie formalny tytuł prawny do fikcyjnego wydzielenia gruntów o areale gwarantującym uzyskanie dopłat.
Od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego Ł. B. wniósł skargę kasacyjną, w której zarzucił Sądowi I instancji :
a) naruszenie przepisów postępowania :
1) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) w związku z art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a. poprzez zaniechanie uchylenia zaskarżonej decyzji i oddalenie skargi pomimo uchybienia przez organ administracji określonym w powołanych przepisach k.p.a. wymogom prowadzenia postępowania dowodowego, co skutkowało uznaniem przez sąd następujących ustaleń faktycznych i oceny dowodów dokonanych przez organ administracji jako zgodnych z prawem:
-odmówienie wiarygodności dokumentom przedstawionym przez skarżącego w postaci umowy poddzierżawy z dnia 30 kwietnia 2005 r. notatek służbowych, potwierdzeń dostarczenia płodów rolnych (magazyn przyjmie) i przekazania materiału siewnego (magazyn wyda) oraz oświadczeniom skarżącego zawartych w złożonych pismach;
-przyjęcie, że zawarta przez skarżącego z P.R.P. "S." sp. z o.o. umowa poddzierżawy z dnia 30 kwietnia 2005 r. była umową fikcyjną;
- przyjęcie, iż skarżący nie był posiadaczem gruntów rolnych wskazanych we wniosku o dopłaty;
-przyjęcie, iż skarżący nie prowadził działalności rolniczej na zadeklarowanych do dopłat gruntach rolnych
-nieuwzględnienie jako dowodu protokołu kontroli z dnia 27 października 2005 r. co miało istotny wpływ na wynik sprawy,
2) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 151 p.p.s.a. w związku z art. 75 § 1 k.p.a. i art. 76 § 1 k.p.a. poprzez zaniechanie uchylenia zaskarżonej decyzji i oddalenie skargi pomimo uchybienia przez organ administracji określonym w powołanych przepisach k.p.a. wymogom prowadzenia postępowania dowodowego, co skutkowało zaakceptowaniem przez sąd uznania przez organ administracji za dowód wyroku Sadu Rejonowego w S. z dnia 29 czerwca 2006 r. (sygn. akt II K 165/06) i wyroku Sądu Okręgowego w G. z dnia 26 października 2006 r. (sygn. akt Ka 762/06), podczas gdy wyroki te mogły stanowić dowód jedynie w sprawie o przyznanie ONW za 2004 r., co miało istotny wpływ na wynik sprawy,
3) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 151 p.p.s.a. w związku z art. 76 § 1 k.p.a. poprzez zaniechanie uchylenia zaskarżonej decyzji i oddalenie skargi pomimo uchybienia przez organ administracji określonym w powołanym w przepisie k.p.a. wymogom prowadzenia postępowania dowodowego, co skutkowało zaakceptowaniem przez sąd stanowiska organu administracji, iż ustalenia zawarte w wyroku Sądu Rejonowego w S. z dnia 29 czerwca 2006 r. (sygn. akt II K 165/06) i wyroku Sądu Okręgowego w G. z dnia 26 października 2006 r. (sygn. akt IV Ka 762/06) korzystają ze szczególnej mocy dowodowej uniemożliwiającej skuteczny kontrdowód w postaci wyjaśnień strony i dokumentów prywatnych, co miało istotny wpływ na wynik sprawy,
4) art. 145 § 1 pkt 1lit. c i art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 6 k.p.a. przez zaniechanie uchylenia zaskarżonej decyzji i oddalenie skargi pomimo uchybienia przez organ administracji publicznej określonym w powołanym przepisie k.p.a. wymogom prowadzenia postępowania administracyjnego, co skutkowało zaakceptowaniem przez sąd dokonanego przez organ administracji zakwestionowania umowy poddzierżaw z dnia 30 kwietnia 2005 r. zawartej przez skarżącego ze spółką
"S", podczas gdy w postępowaniu administracyjnym organy nie są uprawnione do badania, czy zawarta umowa była umową ważną w rozumieniu przepisów prawa cywilnego, co miało istotny wpływ na wynik sprawy,
5) art. 134 § 1, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 15 k.p.a. poprzez nierozpoznanie z urzędu i zaakceptowanie przez sąd faktycznego wyeliminowania dwuinstancyjności postępowania administracyjnego, albowiem sądowi wiadome jest, iż projekty decyzji administracyjnych w I i II instancji są przygotowywane przez tę samą osobę, co miało istotny wpływ na wynik sprawy.
b) naruszenie prawa materialnego:
1) art. 2 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych i oddzielnej płatności z tytułu cukru (Dz. U. z 2004 r., Nr 6, poz. 40 ) w zw. z art. 53 ust. 1 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2008 r. Nr 170, poz. 1051 ze zm.) poprzez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na zaakceptowaniu przez sąd, iż ustalony przez organ administracji stan faktyczny nie odpowiada stanowi hipotetycznemu przewidzianemu we wskazanej normie prawnej, podczas gdy prawidłowa subsumcja nakazuje przyznanie skarżącemu dopłat bezpośrednich za 2005 r. zgodnie ze złożonym wnioskiem,
2) art. 2 ust.1 i ust. 2 z dnia 18 grudnia 2003 r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych i oddzielnej płatności z tytułu cukru (Dz. U. z 2004 r., Nr 6, poz. 40 ) w zw. z art. 53 ust. 1 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2008 r. Nr 170, poz. 1051 ze zm.) poprzez jego błędną wykładnię polegającą na zaakceptowaniu przez sąd poglądu organu administracji, zgodnie z którym warunkiem przyznania płatności bezpośredniej jest samodzielne prowadzenie działalności rolniczej na gruntach zadeklarowanych we wniosku o dopłaty, podczas gdy prawidłowa interpretacja wskazanego przepisu nie prowadzi do takiego wniosku,
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej Ł. B. podniósł, że Sąd I instancji zaakceptował wadliwą ocenę dowodów przeprowadzoną przez organy administracji publicznej w sprawie polegającą na przywiązywaniu zbyt dużej wagi do wyroków karnych. Skarżący podkreślił, że Sąd I instancji przeoczył istotny fakt, iż wyroki te dotyczą jedynie dopłat ONW za 2004 r. i nie mogą mieć zastosowania do dopłat za 2005 r. Zgodnie z art. 76 § 1 k.p.a. dokumenty urzędowe, do których należą wspomniane wyroki karne, sporządzone w przepisanej formie przez powołane do tego organy i w zakresie ich działania, stanowią dowód tego co zostało w nich urzędowo stwierdzone. Zatem nie mogą stanowić dowodu z dokumentów w postępowaniu o dopłaty za 2005 r. W ocenie skarżącego niedopuszczalne było również przyjęcie przez Sąd I instancji ustaleń organów w zakresie ważności umowy cywilnoprawnej zawartej pomiędzy Ł. B. a spółką "S.". Powołując się na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 lutego 2008 r. o sygn. akt II GSK 1024/08 skarżący stwierdził, że takie działanie organu jest niedopuszczalne.
Jeżeli chodzi o zarzuty naruszenia prawa materialnego art. 2 ust.1 i ust. 2 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych oddzielnej płatności z tytułu cukru w związku z art. 53 ust. 1 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego to skarżący uznał, że Sąd I instancji dokonał błędnej ich wykładni. W ocenie skarżącego prawidłowa wykładani tego przepisu prowadzi do wniosku, że przesłankami przyznania płatności bezpośrednich są: 1) posiadanie gruntów zadeklarowanych we wniosku o dopłaty oraz 2) prowadzenie na nich działalności rolniczej. Niezasadny jest wiec wymóg wyinterpretowany zarówno przez organy jak i Sąd I instancji aby producent rolny prowadził działalność rolniczą samodzielnie.
Z wymienionych względów skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego wg norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie jest uzasadniona i podlega oddaleniu.
W myśl art. 174 pkt 1 i pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na zarzutach naruszenia przepisów prawa materialnego przez błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie przepisów prawa materialnego lub/i na zarzucie naruszenia przepisów postępowania sądowoadministracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zarzuty skargi kasacyjnej wyznaczają granice rozpoznania sprawy sądowoadministracyjnej przez Naczelny Sąd Administracyjny, który zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. bierze pod uwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania przed Sądem I instancji, która zachodzi w przypadkach enumeratywnie wymienionych w § 2 wspomnianego przepisu. W związku z tym, że w rozpoznawanej sprawie nie wystąpiła żadna z okoliczności prowadzących do orzeczenia nieważności postępowania, o których mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny przystąpi do merytorycznego ustosunkowania się do zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej wniesionej przez Ł.B.
W pierwszej kolejności należy rozpoznać zarzuty dotyczące naruszenia przez Sąd I instancji przepisów postępowania sądowoadministracyjnego w powiązaniu z zarzutami naruszenia przepisów k.p.a. Dopiero stwierdzenie przez sąd kasacyjny, że Sąd I instancji nie uchybił wskazanym w skardze kasacyjnej przepisom procesowym pozwoli odnieść się do zarzutów naruszenia przepisów prawa materialnego.
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego nie jest uzasadniony zarzut naruszenia przez Sąd I instancji art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 151 p.p.s.a. w związku z art. 7 k.p.a., art. 77, 80 k.p.a. polegający na uznaniu dokonanych przez organy administracji publicznej ustaleń odnośnie braku posiadania przez skarżącego działek rolnych objętych wnioskiem o dopłaty z tytułu jednolitej płatności obszarowej i uzupełniającej płatności obszarowej na rok 2005 r. W ramach tego zarzutu skarżący zarzucił, że organy przy wydawaniu decyzji nakładającej sankcje pieniężne odmówiły wiarygodności dokumentu w postaci umowy dzierżawy z dnia 30 kwietnia 2005 r. zawartej pomiędzy Ł. B. a PRP "S." sp. z o.o. Chybiony jest również związany z ww. zarzutem zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. i art. 151 p.p.s.a. w związku z art. 75 § 1 k.p.a. i art. 76 § 1 k.p.a. polegający na uznaniu przez organy administracji publicznej a następnie przez Sąd I instancji za wiążące ustaleń wyroku Sądu Okręgowego w G. W. z dnia 26 października 2006 r. o sygn. akt IV Ka 762/06 utrzymujący w mocy wyrok Sądu Rejonowego w S. z dnia 29 czerwca 2006 r. o sygn. akt II K 165/05 i niedopuszczeniu kontrdowodu w postaci dokumentów prywatnych i wyjaśnień strony skarżącej.
Zgodnie z art. 75 § 1 k.p.a. jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy a nie jest sprzeczne z prawem. W szczególności dowodem mogą być dokumenty, zeznania świadków, opinie biegłych oraz oględziny. Zaś w myśl art. 76 § 1 k.p.a. dokumenty urzędowe sporządzone w przepisanej formie przez powołane do tego organy państwowe w ich zakresie działania stanowią dowód tego, co zostało w nich urzędowo stwierdzone. Kodeks postępowania administracyjnego przyjmuje domniemanie zgodności z prawdą tego co w dokumencie zostało stwierdzone, poświadczone lub zaświadczone przez upoważniony podmiot, który wystawił dokument (Patrz. M. Jaśkowska, A. Wróbel "Kodeks postępowania administracyjnego" Komentarz, str. 488 Zakamycze 2005). Takim dokumentem jest niewątpliwie wyrok Sądu Rejonowego w S. z dnia 29 czerwca 2006 r. o sygn. akt II K 165/06 i utrzymujący go w mocy wyrok Sądu Okręgowego w G. W. z dnia 26 października 2006 r. o sygn. akt IV Ka 762/06, w którym Sąd ten uznał Ł.B. winnym, że w dniu 11 maja 2005 r. w celu uzyskania dopłat bezpośrednich z tytułu wsparcia działalności rolniczej o niekorzystnych warunkach gospodarowania na 2005 r. poświadczył nieprawdę, iż jest producentem rolnym posiadającym grunty rolne obejmujące działki ewidencyjne o numerach: [...]1, [...]2, [...]3 i [...]4, które nabył na podstawie umowy użyczenia od PRP "S." zawartej 30 kwietnia 2005 r., co do której sąd karny stwierdził, że miała charakter fikcyjny, gdyż została zawarta w celu wyłudzenia przez skarżącego unijnych środków pieniężnych, czym wyczerpano znamiona czynu zabronionego określonego w art. 297 § 1 k.k. Sąd karny ustalił, że prawdziwym producentem rolnym była spółka "S.", a nie skarżący. Stwierdzony prawomocnym wyrokiem Sądu fakt poświadczenia nieprawdy dotyczył konkretnych działek rolnych o określonym areale ujętych we wniosku o dopłaty unijne za 2005 r., dla których ta pomoc miała być przyznana. Zatem, fakt ten uznany wyrokiem skazującym sądu karnego był prawdziwy i wiążący dla organu przy wydawaniu zaskarżonej decyzji administracyjnej i decyzji ją poprzedzającej.
Trzeba podkreślić, że kodeks postępowania administracyjnego dopuszcza dowód z przesłuchania stron posiłkowo tzn. wówczas gdy po wyczerpaniu środków dowodowych lub z powodu ich braku pozostały niewyjaśnione fakty istotne dla rozstrzygnięcia sprawy (art. 86 k.p.a.). Zatem przeprowadzenie przez organ fakultatywnego dowodu z przesłuchania Ł. B. na okoliczność stwierdzoną wyrokiem sądu karnego byłoby zbędne i niecelowe. Zarówno Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w S. w decyzji z dnia w 7 grudnia 2007 r. jak Dyrektor Lubuskiego Oddziału Regionalnego ARiMR w Z. j G. w decyzji z dnia 26 lutego 2008 r. odnieśli się do ustaleń stanowiących podstawę sądu karnego w oparciu, o które sąd ten stwierdził, że Ł. B. nie jest posiadaczem gruntów rolnych objętych wnioskiem o płatności za 2005 r. Grunty będące przedmiotem umowy dzierżawy zawartej pomiędzy skarżącym a PRP "S." sp. z o.o. były dzierżawione od Agencji Nieruchomości Rolnych. Spółka "S." była zobowiązana do zapłaty podatku rolnego, poniesienia wszelkich nakładów związanych z doprowadzeniem do zbioru upraw i nakładów w zakresie nasion, upraw, siewu i zbioru na rzecz Agencji i to spółka, jak ustalił sąd karny, była faktycznym użytkownikiem tych działek rolnych a skarżący był zobowiązany jedynie do przekazania plonów. Okoliczności te organy przyjęły za udowodnione i nie mogły być one zakwestionowane przez dowód z dokumentu prywatnego, jakim jest uznana za fikcyjną umowa dzierżawy z dnia 30 kwietnia 2005 r. Nie można zatem stwierdzić, że organy dopuściły się naruszenia norm procesowych regulujących postępowanie dowodowe tj. art. 7. art. 75 §1, art. 76 § 1, art. 77 i art. 80 k.p.a. W związku z tym orzeczenie Sądu I instancji w tej kwestii utrzymujące mocy zaskarżoną decyzję należy uznać za prawidłowe.
Trzeba podkreślić, że zgodnie z treścią art. 11 p.p.s.a. ustalenia wydanego w postępowaniu karnym prawomocnego wyroku skazującego co do popełnienia przestępstwa wiążą sąd administracyjny. W świetle tego przepisu niedopuszczalne byłoby rozstrzygnięcie sądu uchylające decyzję ze względu na uchybienia postępowania dowodowego, na skutek którego dopuszczałoby się prowadzenie ponownie przez organy postępowania co do okoliczności rozstrzygniętych uprzednio wyrokiem sądu karnego w oderwaniu od tych ustaleń (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 23 marca 2009 r. o sygn. akt I SA/Wr 1008/08).
Za chybiony należy uznać zarzut naruszenia przez Sąd I instancji art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. i art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 6 k.p.a. Jak słusznie zauważył Sąd I instancji organy obu instancji nie orzekały w zakresie ważności umowy dzierżawy z dnia 30 kwietnia 2005 r. lecz potraktowały za udowodnione okoliczności potwierdzone prawomocnym wyrokiem sądu związane z ww. umową.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego nieuzasadniony jest również zarzut naruszenia przez Sąd I instancji przepisów prawa materialnego tj. błędnej wykładni i niewłaściwego zastosowania art. 2 ust.1 i ust. 2 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych i oddzielnej płatności z tytułu cukru (Dz. U. z 2004 r. Nr 6, poz. 40) w związku z art. 53 ust. 1 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2008 r. Nr 170, poz. 1051 ze zm.). Trzeba podkreślić, że art. 2 ust. 1 i ust. 2 wymienionej ustawy wiąże prawo do płatności z posiadaniem gruntów rolnych nie stawiając przy tym dalszych wymian co do rodzaju posiadania. Samo posiadanie nie jest dostateczną przesłanką uzyskania płatności do gruntów rolnych. Ustawodawca w art. 2 ust. 1 ustawy uzależnia bowiem przyznanie płatności od rzeczywistego rolniczego gospodarowania na gruncie. Będące w posiadaniu rolnika grunty rolne powinny być utrzymane w dobrej kulturze rolnej przy zachowaniu ochrony środowiska. Istotne jest tutaj faktyczne władanie gruntem rolnym. Ustawa nie wymaga bowiem wykazania we wniosku tytułu prawnego do posiadania gruntów rolnych. Naczelny Sąd Administracyjny wielokrotnie podkreślał, że wnioskujący o płatności powinien udokumentować fakt władania gruntem, nie musi natomiast udowodnić, że czyni to jako osoba uprawniona (Por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 stycznia 2007 r. o sygn. akt II GSK 258/06) np. w postaci faktur zakupu materiału siewnego, zaświadczeń o odprowadzaniu podatku od gruntów rolnych itp. W sprawie objętej skargą kasacyjną w postępowaniu karnym prowadzonym przeciwko Ł. B.stwierdzono, że grunty rolne wyszczególnione we wniosku o płatności bezpośrednie za 2005 r. dzierżawione od PRP S. s. z o.o. były faktycznie uprawiane i użytkowane przez Spółkę a nie przez skarżącego. Wobec tego organy a następnie Sąd I instancji przyjęły na podstawie ustaleń sądu karnego, że uprawnionym do płatności za 2005 r. była spółka a nie skarżący. Wobec tego, decyzje organu I i II instancji były prawidłowe a rozstrzygnięcie Sądu I instancji oddalające skargę Ł. B. zgodne z prawem.
Z wymienionych względów Naczelny Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art. 184 p.p.s.a. w związku z art. 204 pkt1 p.p.s.a. jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło