I OSK 1206/09
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2010-02-16
Skład orzekający: Jan Paweł Tarno, Andrzej Irla, Paweł Miładowski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy uchylenie przez sąd administracyjny decyzji autokontrolnej organu pierwszej instancji, która zastąpiła pierwotną decyzję, skutkuje odzyskaniem mocy prawnej przez pierwotną decyzję, która również podlega kontroli sądu?Ratio decidendi
Uchylenie przez sąd administracyjny decyzji autokontrolnej organu pierwszej instancji, która zastąpiła pierwotną decyzję, powoduje, że pierwotna decyzja odzyskuje moc prawną. Ponieważ pierwotna decyzja była wadliwa, prawidłowe jest orzeczenie o uchyleniu także tej pierwszej wydanej w sprawie decyzji. Wydanie decyzji autokontrolnej po terminie określonym w art. 133 k.p.a. stanowi naruszenie prawa, ale nie jest wadliwością kwalifikowaną powodującą nieważność decyzji. Przekroczenie terminu nie czyni czynności bezskuteczną, a organ odwoławczy uzyskuje możliwość rozpatrzenia odwołania z chwilą otrzymania akt sprawy.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skreślenia P. B. z listy studentów Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego. Dziekan wydał decyzję o skreśleniu, którą następnie sam uchylił w trybie autokontroli. Rektor utrzymał w mocy decyzję uchylającą. Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił obie decyzje organów, uznając naruszenia przepisów postępowania. P. B. wniósł skargę kasacyjną od wyroku WSA, zarzucając naruszenie przepisów postępowania przez sąd pierwszej instancji, w tym błędne objęcie kontrolą pierwotnej decyzji Dziekana oraz niewłaściwe zastosowanie przepisów dotyczących stwierdzenia nieważności decyzji.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę kasacyjną.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jan Paweł Tarno Sędziowie NSA Andrzej Irla (spr.) NSA Paweł Miładowski Protokolant Edyta Pawlak po rozpoznaniu w dniu 16 lutego 2010 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej P. B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 10 czerwca 2009 r. sygn. akt II SA/Ol 402/09 w sprawie ze skargi P. B. na decyzję Rektora Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego w Olsztynie z dnia [...] lutego 2009 r. nr [...] w przedmiocie skreślenia z listy studentów oddala skargę kasacyjną.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie wyrokiem z dnia 10 czerwca 2009 r. sygn. II SA/Ol 402/09 uchylił decyzję Rektora Uniwersytetu Warmińsko -Mazurskiego w Olsztynie z dnia [...] lutego 2009 r. L.dz. [...], utrzymaną przez nią w mocy decyzję Dziekana Wydziału [...] Uniwersytetu Warmińsko - Mazurskiego w Olsztynie z dnia [...] stycznia 2009 r. L.dz. [...] oraz decyzję Dziekana Wydziału [...] Uniwersytetu Warmińsko - Mazurskiego w Olsztynie z dnia [...] grudnia 2008 r. L.dz. [...]. Decyzje te dotyczyły skreślenia P. B. z listy studentów Uniwersytetu Warmińsko - Mazurskiego kierunku [...]. W pkt II wyroku Sąd I instancji orzekł, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu, a w pkt III zasądził od Rektora Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego w Olsztynie na rzecz P. B. kwotę 440,00 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
W uzasadnieniu wyroku Sąd I instancji przedstawił ustalony w sprawie stan faktyczny.
Decyzją z dnia [...] grudnia 2008 r. L.dz. [...] Dziekan Wydziału [...] Uniwersytetu Warmińsko - Mazurskiego w Olsztynie skreślił P. B. z listy studentów pierwszego roku studiów stacjonarnych pierwszego stopnia kierunku [...] z powodu nieuczestniczenia w zajęciach pierwszego semestru roku akademickiego 2008/2009. W decyzji powołano art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U z 2000 r. Nr 98, poz. 1071), art. 190 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. o szkolnictwie wyższym (Dz. U Nr 164, poz.1365 ze zmianami) oraz § 28 Regulaminu Studiów (uchwała Nr 99 Senatu UWM w Olsztynie z dnia 30 czerwca 2006 r. ze zmianami).
Odwołanie P. B. od tej decyzji wpłynęło do organu I instancji [...] grudnia 2008 r. Strona zarzuciła organowi I instancji niewskazanie podstawy prawnej orzekania, niewskazanie zmian ustawy Kodeks postępowania administracyjnego uchwalonych po 2000 roku oraz wydanie decyzji "z zaskoczenia". W odwołaniu zawarto wniosek, "aby Dziekan samodzielnie dokonał autokontroli i uchylił własną decyzję".
Dziekan Wydziału [...] Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego w Olsztynie decyzją z dnia [...] stycznia 2009 r. L.dz. [...] na podstawie art. 104 i 132 § 1 k.p.a. uchylił w całości własną decyzję z dnia [...] grudnia 2008 r.
W uzasadnieniu decyzji uchylającej Dziekan Wydziału podał, że uznając argumenty strony, a w szczególności wydanie rozstrzygnięcia z pominięciem postępowania wyjaśniającego, należało orzec o uchyleniu decyzji z dnia [...] grudnia 2008 r.
Z kolei w odwołaniu od tej decyzji P. B. żądał jej uchylenia i orzeczenia o odmowie skreślenia z listy studentów. Zarzucił, że decyzja ta nie kształtuje na trwałe stosunków prawnych, ponieważ Rektor w każdym czasie może ją uchylić ze względu na ważny interes uczelni na podstawie art. 70 ust. 3 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym.
Organ I instancji postanowieniem z dnia [...] stycznia 2009 r. na podstawie art. 65 § 1 k.p.a. przekazał odwołanie P. B. Rektorowi Uniwersytetu. P. B. złożył wniosek o sprostowanie pouczenia w tym postanowieniu, gdyż nie wskazano w nim organu, za pośrednictwem którego należy wnieść zażalenie.
Dziekan Wydziału postanowieniem z dnia [...] stycznia 2009 r., wydanym w trybie art. 111 k.p.a., uzupełnił pouczenie zawarte w postanowieniu z [...] stycznia 2009 r. poprzez zamieszczenie w nim słów: "za pośrednictwem Dziekana Wydziału [...]".
P. B. wniósł zażalenie na postanowienie z dnia [...] stycznia 2009 r. zarzucając, iż nieprawidłowo przekazano odwołanie na podstawie art. 65 k.p.a., gdyż zostało ono wniesione do właściwego organu w trybie art. 129 § 1 k.p.a., a także wniósł zażalenie na postanowienie z [...] stycznia 2009 r., któremu zarzucił, iż domagał się sprostowania, a nie uzupełnienie zamieszczonego w akcie pouczenia.
Rektor Uniwersytetu Warmińsko - Mazurskiego w Olsztynie decyzją z dnia [...] lutego 2009 r. L.dz. [...] utrzymał w mocy decyzję organu I instancji z dnia [...] stycznia 2009 r. Organ odwoławczy wskazał, iż decyzja I instancji zapadła na podstawie art. 132 § 1 k.p.a. i uwzględniła żądanie strony, zawarte w odwołaniu z dnia [...] grudnia 2008 r. Jest więc prawidłowa zarówno pod względem zgodności z prawem, jak i pod względem celowości i słuszności.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie P. B. wniósł o uchylenie decyzji Rektora Uniwersytetu Warmińsko - Mazurskiego w Olsztynie z dnia [...] lutego 2009 r. oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi wskazał, że niedopuszczalne było wydanie orzeczenia merytorycznego w postępowaniu odwoławczym w sytuacji, gdy jednocześnie w toku pozostaje niezakończone postępowanie akcydentalne w przedmiocie przekazania odwołania organowi właściwemu. Zarzucił również, iż niezgodne z prawem było utrzymanie w mocy decyzji autokontrolnej, wydanej z naruszeniem całego szeregu przepisów. Decyzja Dziekana została wydana z naruszeniem właściwości instancyjnej, bowiem organ ten utracił kompetencję do działań autokontrolnych po upływie 7 dni od wniesienia odwołania. Ponadto dokonanie autokontroli jest wykluczone, jeżeli organ pierwszej instancji dostrzeże inne, niż podniesione w odwołaniu, wady własnej decyzji uzasadniające jej zmianę lub uchylenie. Uzasadnienie decyzji autokontrolnej nie może ograniczać się do sformułowania "uznaję przedstawione argumenty", gdyż powinno wpierw argumenty te przedstawić i wykazać, że wszystkie zasługują na uwzględnienie. Skarżący wskazał dodatkowo, że organ I instancji wydając w ramach autokontroli decyzję kasacyjną bez rozstrzygnięcia o istocie sprawy albo innym sposobie zakończenia sprawy rażąco naruszył prawo, czego również nie dostrzegł organ odwoławczy.
W odpowiedzi na skargę Rektor Uniwersytetu Warmińsko - Mazurskiego w Olsztynie wniósł o jej oddalenie wskazując, że zaskarżona decyzja była prawidłowa i znajdowała oparcie w art. 132 k.p.a., bowiem utrzymała w mocy decyzję korzystną dla strony i zgodną z jej pierwotnym żądaniem, zawartym w odwołaniu z dnia [...] grudnia 2008 r. Odnosząc się do zarzutu dotyczącego przekazania odwołania P. B. w trybie art. 65 k.p.a. zamiast art. 133 k.p.a. Rektor Uniwersytetu wskazał, że zarówno postanowienie z dnia [...] stycznia 2009 r. w przedmiocie przekazania odwołania, jak i wydane w jego następstwie postanowienie z dnia [...] stycznia 2009 r. zostały wyeliminowane z obrotu prawnego w dniu [...] kwietnia 2009 r. W ocenie organu odwoławczego rozstrzygnięcia zawarte w tych postanowieniach nie kształtowały sytuacji strony i nie miały wpływu na jej prawa i obowiązki.
Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie stwierdził, że zarówno zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji naruszyły przepisy postępowania w sposób, który uzasadniał ich uchylenie.
Art. 132 w zw. z art. 133 k.p.a. pozwala na wydanie przez organ I instancji decyzji autokontrolnej wyłącznie w terminie 7 dni od otrzymania odwołania. Upływ tego terminu powoduje, iż organ pierwszej instancji zobowiązany jest do przekazania odwołania organowi odwoławczemu. Obowiązku tego organ I instancji nie wykonał. Ponadto uchylenie przez Dziekana Wydziału na podstawie art. 132 § 1 k.p.a. decyzji, od której zostało wniesione odwołanie, z powołaniem się na przesłankę, której nie wskazano w odwołaniu, narusza ten przepis. W niniejszej sprawie powodem uchylenia w dniu [...] stycznia 2009 r. decyzji z [...] grudnia 2008 r. było wydanie tej decyzji bez uprzedniego postępowania wyjaśniającego. Wprawdzie skarżący stwierdził w odwołaniu, że "decyzja o skreśleniu wydana została z zaskoczenia", lecz nie można uznać tego za tożsame z zarzutem uchybienia przez organ pierwszej instancji obowiązkowi przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego przed wydaniem decyzji. Sąd I instancji podkreślił również, powołując się na stanowisko doktryny, że wbrew dosłownemu brzmieniu art. 132 k.p.a. ograniczenie rozstrzygnięcia decyzji wydanej na podstawie tego przepisu wyłącznie do uchylenia decyzji będącej przedmiotem odwołania jest niedopuszczalne. Tym samym decyzja organu odwoławczego utrzymująca w mocy decyzję, mocą której organ pierwszej instancji niezgodnie z odwołaniem strony i treścią art. 132 § 1 k.p.a. tylko uchylił własną pierwotną decyzję i to z przekroczeniem ustawowego terminu określonego w art.133 k.p.a., narusza art. 138 § 1 pkt 1 i 2 k.p.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Jednocześnie, korzystając z uprawnień określonych przez art. 135 p.p.s.a. kontrolą sądowoadministracyjną została objęta także decyzja organu I instancji z dnia [...] grudnia 2008 r. Sąd I instancji ocenił, że decyzja ta podlega uchyleniu, bowiem jest obarczona wadami, które musiały skutkować jej eliminacją z obrotu prawnego. Organ pierwszej instancji nie przeprowadził żadnego postępowania wyjaśniającego, a ponadto wbrew treści art. 61 § 1 i § 4 k.p.a. w ogóle nie zawiadomił skarżącego o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie skreślenia z listy studentów. Oznacza to również naruszenie art. 10 k.p.a., bowiem nie zapewniono stronie czynnego udziału w tym postępowaniu. Skoro Sąd uchylił zaskarżoną decyzję i decyzję organu pierwszej instancji uchylającą decyzję z dnia [...] grudnia 2008 r. w przedmiocie skreślenia z listy studentów, to celowym było uchylenie także tej decyzji z dnia [...] grudnia 2008 r., wydanej z istotnym naruszeniem przepisów postępowania.
Odnosząc się do zarzutów skargi Wojewódzki Sąd Administracyjny wskazał, że co do zasady przed zakończeniem postępowania incydentalnego nie jest dopuszczalne wydanie decyzji rozstrzygającej o istocie sprawy, jednak w stanie faktycznym rozpoznawanej sprawy naruszenie to nie miało wpływu na rozstrzygnięcie sprawy. Podobnie nie wpłynęło na rozstrzygnięcie sprawy lakoniczne uzasadnienie decyzji autokontrolnej organu pierwszej instancji. Ogólnikowe stwierdzenie, że organ administracji uznaje argumentację odwołania narusza przepisy oraz powoduje, że strona nie wie, dlaczego zapadło takie rozstrzygnięcie, a ponadto nie pozwala na ocenę legalności tej decyzji w postępowaniu sądowo administracyjnym. Dodać należy, że uzasadnienie zawarte w decyzji organu drugiej instancji również nie spełnia wymogów określonych w art. 107 § 3 k.p.a., gdyż w zasadzie ogranicza się do oceny, że rozstrzygnięcie zawarte w decyzji organu pierwszej instancji jest prawidłowe, słuszne i celowe.
Powyższy wyrok zaskarżył w całości skargą kasacyjną P. B., zarzucając mu, w oparciu o przepis art. 174 pkt 2 p.p.s.a., naruszenie przepisów postępowania:
a) art. 135 p.p.s.a. polegające na nieuprawnionym objęciu orzekaniem także decyzji pierwotnej Dziekana Wydziału [...] UWM z dnia [...] grudnia 2008 r. (L.dz. [...]) w sytuacji, gdy w świetle prawidłowej wykładni art. 132 k.p.a. decyzja autokontrolna jest nową decyzją w sprawie, zastępującą pierwotną decyzję organu pierwszoinstancyjnego; a skutkiem wydania decyzji autokontrolnej jest całkowita, absolutna i, co do zasady, nieodwracalna utrata bytu decyzji pierwotnej tego organu. Uchylenie decyzji autokontrolnej - wydanej w trybie art. 132 k.p.a. - nie oznacza, że "odżywa" decyzja pierwotna wydana w sprawie, która mogłaby podlegać kontroli legalności przed sądem pierwszej instancji, na zasadzie określonej w art. 135 p.p.s.a.; w tym przypadku mamy bowiem do czynienia z brakiem przedmiotu kontroli - nieistnieniem decyzji pierwotnej;
b) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, w sytuacji gdy ustalony stan faktyczny sprawy winien skutkować podciągnięciem tychże ustaleń pod hipotezę normy z art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Stwierdzone uchybienia organów dotyczące wadliwego - w postępowaniu autokontrolnym - wyjścia poza granice odwołania podwójnego przekroczenie terminu na wydanie decyzji autokontrolnej i wreszcie ograniczenie się w tym postępowaniu jedynie do wydania decyzji kasacyjnej, były uchybieniami o jakich mowa w art. 156 § 1 pkt 1 i 2 k.p.a. i nakazywały Sądowi pierwszej instancji zastosowanie wobec kontrolowanych decyzji właściwego środka określonego w ustawie i orzeczenie o stwierdzeniu nieważności decyzji organów obu instancji w trybie art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. - mając na uwadze treść art. 134 § 1 p.p.s.a.;
c) art. 141 § 4 in fine w zw. art. 153 p.p.s.a. wobec wyrażenia w orzeczeniu takich wskazań co do dalszego postępowania, których nie da się pogodzić z ustalonym stanem faktycznym sprawy, a obowiązek związania się nimi przez organ, doprowadzi do naruszenia prawa. Wskazanie bowiem, że organ ma wydać rozstrzygnięcie "po prawidłowo wszczętym" postępowaniu, w sytuacji gdy postępowanie to, po wyroku Sądu (uchylającym jedynie decyzje organów), nie zostało zniesione, a więc będzie pozostawało w toku, prowadzi do naruszenia stanu lispendencji.
W oparciu o te zarzuty strona zażądała uchylenia zaskarżonego wyroku w całości i przekazania sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Olsztynie do ponownego rozpoznania, a także zasądzenia na rzecz skarżącego kosztów postępowania.
Zdaniem autora skargi kasacyjnej organ wydając decyzję w trybie autokontroli zastępuje pierwotną decyzję, nową decyzją w sprawie. Ta nowa decyzja usuwa decyzję pierwotną, i zastępuje ją. W takim wypadku decyzja pierwotna nieodwracalnie traci swój byt. Nie można uznać za zasadne stanowiska, że skutkiem jedynie uchylenia przez Sąd decyzji autokontrolnej będzie to, że "odżyje" decyzja pierwotna organu pierwszej instancji. Na tym właśnie polega istota autokontroli, że decyzja pierwotna jest zastępowana nową decyzją wydaną w pierwszej instancji, od której ponownie służyć będzie odwołanie. "Poprzednia decyzja przestaje istnieć" (E. Iserzon, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 1970 str. 232). Wyżej wykazany i uzasadniony zarzut naruszenia art. 135 p.p.s.a. miał istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia, gdyż sentencja wyroku winna w punkcie pierwszym ograniczyć się wyłącznie do orzeczenia o uchyleniu zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji autokontrolnej; nie mogła ona objąć swym zakresem także decyzji pierwotnej dziekana z dnia 3 grudnia 2008 r. Już zatem uznanie tej podstawy kasacyjnej za usprawiedliwioną, winno skutkować uchyleniem zaskarżonego wyroku w części, w której orzeczono o uchyleniu decyzji pierwotnej organu I instancji. Gdyby zaś nie uwzględniono pozostałych podstaw, to stosownie do okoliczności, wnioskować należy o uchylenie zaskarżonego wyroku choćby w tej części.
W drugiej podstawie kasacyjnej (niewłaściwe zastosowanie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a.) zarzucono, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie nieprawidłowo zakwalifikował stwierdzone w sprawie naruszenia przepisów postępowania jako dające podstawę do uchylenia zaskarżonej decyzji wraz z poprzedzającą ją decyzją organu I instancji, podczas gdy naruszenia te miały charakter rażący i powinny stanowić podstawę do stwierdzenia nieważności wydanych w sprawie orzeczeń na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Orzeczenie autokontrolne wydane po upływie terminu określonego w art. 133 k.p.a. zostało uznane za rażące naruszenie prawa w wyroku NSA z 28 maja 2008 r. II OSK 560/07 (niepubl.). Takie wady jakie wystąpiły w postępowaniu administracyjnym, a przede wszystkim ograniczenie się przez organ I instancji do wydania decyzji autokontrolnej kasacyjnej i orzeczenie z dwukrotnym przekroczeniem terminu do dokonania autokontroli (co oznaczało wydanie decyzji z naruszeniem właściwości, wskutek utraty kompetencji, wobec upływu 7-dniowego terminu z art. 133 k.p.a.) powoduje, że organ drugiej instancji utrzymując taką decyzję w mocy również dopuszcza się rażącego naruszenia prawa. Wada ta miała istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż sentencja orzeczenia winna brzmieć w ten sposób, że Sąd stwierdza nieważność wskazanych decyzji, nie zaś, że uchyla te decyzje. Jeśli zachodzą przesłanki do stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji, to ograniczenie się przez Sąd jedynie do uchylenia zaskarżonej decyzji narusza przepisy postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na treść tego orzeczenia.
Uzasadniając ostatnią z przytoczonych podstaw kasacyjnych - naruszenie art. 141 § 4 in fine w zw. z art. 153 p.p.s.a., wskazano, że obowiązek udzielenia przez sąd wskazówek co do dalszego postępowania oznacza, że muszą być one prawidłowe. Sąd nie może w trybie art. 141 § 4 p.p.s.a. udzielać wskazówek, które rozmijają się z całokształtem sprawy; wskazówki wiążące na zasadzie art. 153 p.p.s.a. nie mogą prowadzić w konsekwencji do naruszenia prawa. W niniejszej zaś sprawie Sąd w jednym zdaniu udzielił wskazówek, że organ "po prawidłowo wszczętym (...) postępowaniu administracyjnym wyda rozstrzygnięcie w sprawie". Skarżący nie może się domyślać co należy rozumieć przez określenie "po prawidłowo wszczętym postępowaniu" i dlatego słowa te przyjmuje literalnie - wprost. Tymczasem tak rozumiane wskazówki są wadliwe. To, że niewątpliwie postępowanie administracyjne w przedmiotowej sprawie było prowadzone z naruszeniem prawa do czynnego udziału, wcale nie oznacza, że postępowanie to nie zostało wszczęte. Brak zawiadomienia o wszczęciu postępowania z urzędu nie oznacza braku postępowania, ale jedynie naruszenia istotnych zasad gwarancyjnych. Dlatego też za nietrafną należy uznać wskazówkę Sądu, który obliguje niejako organ do ponownego, tym razem "prawidłowego" wszczęcia postępowania w sprawie, w której postępowanie wszczęte zostało. Taka wskazówka uchybia obowiązkom określonym w art. 141 § 4 in fine w zw. z art. 153 p.p.s.a., z których to norm wywodzić należy obowiązek udzielenia prawidłowych wskazówek. W ocenia autora skargi kasacyjnej prawidłowa wskazówka winna jedynie nakazywać organowi zawiadomienie skarżącego o wszczętym z urzędu postępowaniu oraz powtórzenie wszelkich czynności w sprawie. Nie może zaś nakazywać organowi ponownego "prawidłowego" wszczęcia postępowania - naruszałoby to zasadę lispendencji. Wada ta ma istotny wpływ na wynik sprawy rozumiany jako obowiązek związania się wskazówkami sądowymi na równi z sentencją orzeczenia.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.
Stosownie do treści art. 183 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu biorąc pod uwagę jedynie nieważność postępowania.
Wobec tego, że w rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a., a nadto nie zachodzi również żadna z przesłanek, o których mowa w art. 189 p.p.s.a., które Naczelny Sąd Administracyjny rozważa z urzędu dokonując kontroli zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku sądu pierwszej instancji, Naczelny Sąd Administracyjny przeprowadził kontrolę zaskarżonego wyroku w zakresie wyznaczonym podstawami skargi kasacyjnej.
Skarga kasacyjna złożona w niniejszej sprawie opiera się na podstawie kasacyjnej określonej w art. 174 pkt 2 p.p.s.a. (naruszenie przepisów postępowania). Zarzut naruszenia przez Sąd I instancji art. 135 p.p.s.a. nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z tym przepisem sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. Sąd I instancji prawidłowo zastosował powołany przepis, bowiem kontrola decyzji Dziekana Wydziału [...] Uniwersytetu Warmińsko - Mazurskiego w Olsztynie z dnia [...] grudnia 2008 r. mieściła się w granicach niniejszej sprawy. Istotą decyzji autokontrolnej wydanej na podstawie art. 132 k.p.a. jest uchylenie przez organ I instancji decyzji wydanej wcześniej przez ten sam organ. Naczelny Sąd Administracyjny nie podziela zarzutu skargi kasacyjnej, iż skutkiem wydania decyzji autokontrolnej jest nieodwracalna utrata bytu decyzji pierwotnej tego organu. Orzeczenie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny o uchyleniu decyzji organu I instancji z dnia [...] stycznia 2009 r. spowodowało, że decyzja tego organu z dnia [...] grudnia 2008 r. odzyskała moc prawną. Ponieważ decyzja ta była wadliwa, prawidłowe było orzeczenie o uchyleniu także tej, pierwszej wydanej w niniejszej sprawie decyzji.
Również kolejny zarzut skargi kasacyjnej nie zasługuje na uwzględnienie. Wydanie przez Dziekana Wydziału [...] Uniwersytetu Warmińsko - Mazurskiego w Olsztynie decyzji na podstawie art. 132 k.p.a. po upływie terminu określonego w art. 133 k.p.a. stanowi naruszenie prawa, jednakże nie jest to wadliwość kwalifikowana, która powoduje nieważność wydanej przez organ administracji decyzji. Przekazanie odwołania wraz z aktami postępowania organowi odwoławczemu winno nastąpić w terminie siedmiu dni od dnia, w którym organ wydający decyzję otrzymał odwołanie. Przekazanie otrzymanego odwołania wraz z aktami sprawy organowi odwoławczemu jest czynnością materialnotechniczną. Dokonanie tej czynności po upływie wspomnianego wyżej terminu siedmiu dni nie czyni tej czynności bezskuteczną. Organ odwoławczy zaś uzyskuje możliwość i uprawnienie do rozpatrzenia odwołania z chwilą otrzymania odwołania z aktami sprawy. Do tej zaś chwili do podejmowania stosownych czynności uprawniony jest organ I instancji. Uprawnienie to obejmuje także możliwość uwzględnienia odwołania i wydania nowej decyzji przewidzianej art. 132 § 1 k.p.a. Wydanie takiej decyzji, także po upływie wspomnianego terminu siedmiu dni, chociaż narusza wymieniony termin, nie przesądza o bezskuteczności tej czynności i wydanej decyzji nie czyni nieważną, zwłaszcza, gdy – tak jak w okolicznościach niniejszej sprawy – przekroczenie wspomnianego terminu nie jest nadmierne, ani rażące. Podobne stanowisko zajmowane w literaturze (por. M. Szubiakowski: "Zmiana decyzji nieostatecznej przez organ I instancji", Studia Iuridica 1990, t. 18, s. 185-186) należy zatem podzielić.
Z powyższych względów uchylenie w zaskarżonym wyroku autokontrolnej decyzji organu I instancji z dnia [...] stycznia 2009 r. a niestwierdzenie nieważności tej decyzji nie może stanowić skutecznego uzasadnienia powołanej w tym zakresie podstawy skargi kasacyjnej (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.).
Odnosząc się do kolejnego zarzutu skargi kasacyjnej należy podkreślić, że Sąd I instancji prawidłowo wytknął wadliwości postępowania administracyjnego, polegające w szczególności na braku jakiegokolwiek postępowania wyjaśniającego, naruszeniu art. 61 § 1 i § 4 k.p.a. poprzez brak zawiadomienia skarżącego o wszczęciu postępowania administracyjnego i w konsekwencji naruszeniu art. 10 k.p.a. W tym kontekście stwierdzenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, iż "organ administracji uwzględni powyższe rozważania Sądu i po prawidłowo wszczętym i przeprowadzonym postępowaniu administracyjnym wyda rozstrzygnięcie w sprawie" nie może być interpretowane jako zalecenie ponownego wszczęcia postępowania. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego chodzi tutaj wyłącznie o wskazanie na konieczność zawiadomienia skarżącego o wszczęciu postępowania celem umożliwienia P. B. czynnego w nim udziału. Taka interpretacja wskazań Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego prowadzi do wniosku, że również zarzut naruszenia art. 141 § 4 in fine w zw. art. 153 p.p.s.a. jest bezpodstawny.
Skoro zatem zarzuty skargi kasacyjnej okazały się bezzasadne, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skargę kasacyjną oddalił.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 18.07.2026. · Źródło