II OSK 1299/09

Dnia 17 września 2009 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Krystyna Borkowska po rozpoznaniu w dniu 17 września 2009 roku na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Z.D., K.D. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 12 czerwca 2009 roku, sygn. akt II SA/Po 249/09 odrzucającego skargę Z.D., K.D. na czynność Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. w przedmiocie odmowy umożliwienia stronie sporządzenia odpisu dokumentu p o s t a n a w i a: uchylić zaskarżone postanowienie Postanowieniem z dnia 12 czerwca 2009 roku, sygn. akt II SA/Po 249/09 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu odrzucił skargę Z.D. i K.D. na czynność Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. polegającą na odmowie umożliwienia stronie sporządzenia odpisu protokołu ze złożonych przez J.K. wyjaśnień, za pomocą kserokopiarki, jako nie należącą do właściwości sądu administracyjnego. W uzasadnieniu postanowienia Sąd I instancji wskazał, że pismo Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...] lutego 2009 roku stanowi odpowiedź organu na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, a tym samym nie może stanowić przedmiotu zaskarżenia. Ponadto Sąd I instancji uznał, że pismo organu administracyjnego z dnia [...] stycznia 2009 roku nie może podlegać zaskarżeniu, gdyż nie może ono zostać uznane za "inny akt lub czynność" w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a. W uzasadnieniu wyroku wskazano, że powołany przepis dotyczy działań administracji publicznej podjętych w sprawach, dla których załatwienia nie jest przewidziana forma decyzji lub postanowienia. Zgodnie zaś z art. 74 § 2 K.p.a. odmowa umożliwienia stronie przeglądania akt sprawy, sporządzania z nich notatek i odpisów, uwierzytelnienia takich odpisów lub wydania uwierzytelnionych odpisów następuje w drodze postanowienia. W przedmiotowej sprawie organ administracyjny nie wydał takiego postanowienia, a jedynie skierował do strony odpowiedź na jej żądania w formie pisma z dnia [...] stycznia 2009 roku. Tym samym uznać należało, że w sprawie nie ma zastosowania art. 3 § 2 pkt 4 K.p.a., gdyż zgodnie z powołanym wyżej przepisem w powyższej sprawie powinno zostać wydane postanowienie. W przypadku odmowy wydania takiego postanowienia stronie przysługuje skarga na bezczynność organu. Sąd podniósł, że rzeczą strony jest dokładne określenie przedmiotu zaskarżenia. Wskazał, że w przedmiotowej sprawie wniesiony przez profesjonalnego pełnomocnika wpis w wysokości 200 PLN jest wyższy od wpisu wymaganego w przypadku złożenia skargi na bezczynności organu – 100 PLN. W konsekwencji skarga została zarejestrowana jako skarga na akt (czynność) z zakresu administracji publicznej dotyczący uprawnienia wynikającego z przepisu prawa. Sąd nie znalazł podstaw do uznania, iż wolą skarżących było także wniesienie skargi na bezczynność. Sąd zauważył też, że w przypadku uznania skargi za skargę na bezczynność organu zostałaby ona odrzucona jako nienależycie opłacona. Skargę kasacyjną od powyższego postanowienia wnieśli Z.D. i K.D. domagając się jego uchylenia. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucili oni naruszenie art. 174 pkt 2 w związku z art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a. poprzez uznanie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, że czynność jaką była odmowa umożliwienia sporządzenia odpisu dokumentu za pomocą kserokopiarki nie stanowi czynności o jakiej mowa jest w art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a., a także naruszenie art. 174 pkt 2 w związku z art. 134 § 1 P.p.s.a. poprzez nie wzięcie pod uwagę wszelkich naruszeń prawa, a także wszystkich przepisów, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie niezależnie od żądań i zarzutów podniesionych w skardze. Zdaniem skarżących w niniejszej sprawie niezasadnie odrzucono skargę, naruszając tym samym art. 58 § 1 pkt 1 P.p.s.a. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej strona podniosła, że Sąd nie był uprawniony do odrzucenia skargi tylko dlatego, że dany akt lub czynność nie był w jego ocenie aktem (czynnością), o jakich mowa w art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a. Skoro bowiem sąd administracyjny nie jest związany wnioskami i zarzutami skargi, to sąd ten powinien zawsze zbadać, czy przedmiot zaskarżenia mieści się w całym katalogu spraw objętych art. 3 § 2 P.p.s.a., bez względu na to, w jaki sposób określił przedmiot zaskarżenia wnoszący skargę. Zatem, jeżeli Sąd uznał, że organ pozostawał w bezczynności, powinien był zobowiązać organ do wydania w określonym terminie aktu lub dokonania czynności. Skarżący nie zgodzili się również z twierdzeniem sądu, że skarga na bezczynności powinna być w sprawie odrzucona jako nienależycie opłacona. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna jest oparta na usprawiedliwionych podstawach. Rozstrzygające znaczenie dla wyniku niniejszej sprawy miała treść skargi wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, w szczególności zawarte w petitum tej skargi żądania. Skarżący domagali się "umożliwienia sporządzenia odpisu protokołu z czynności, jaką było złożenie wyjaśnień przez wezwanego do stawiennictwa: świadka – J.K. w dniu [...].03.2008 r., za pomocą kserokopiarki będącej na wyposażeniu Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K." lub "wydania postanowienia odmawiającego sporządzenia odpisu protokołu z czynności, jaką było złożenie wyjaśnień przez wezwanego do stawiennictwa: świadka – J.K. w dniu [...].03.2008 r., za pomocą kserokopiarki będącej na wyposażeniu Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. (tj. wydania postanowienia, o którym mowa jest w art. 74 § 2 kpa)". To ostatnie sformułowanie dobitnie świadczy o tym, że w skardze zgłoszone zostało żądanie, które należało traktować jako skargę na bezczynność organu. Powyższe stwierdzenie znajduje również oparcie w podejmowanych przez skarżących czynnościach procesowych. Skarżący wystąpili do Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Poznaniu z zażaleniem na bezczynność organu I instancji (k. 10 akt administracyjnych). Tym samym przyjąć należy, iż wykorzystali oni tryb określony w art. 37 § 1 K.p.a. W takiej sytuacji wniesioną skargę należało potraktować jako skargę na bezczynność organu. Nie można zgodzić się również ze stanowiskiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, że skarga na bezczynność podlegałaby odrzuceniu na podstawie art. 221 P.p.s.a., jako nienależycie opłacona przez profesjonalnego pełnomocnika. Co prawda "uiszczenie wpisu stałego przez adwokata lub radcę prawnego w wysokości mniejszej niż należna powoduje, że wniesiona przez niego skarga kasacyjna nie jest należycie opłacona, co obliguje sąd do jej odrzucenia bez wezwania do uiszczenia opłaty" (postanowienie NSA z dnia 8 grudnia 2004 roku OZ 701/04), jednakże w przedmiotowej sprawie wpis uiszczony przez profesjonalnego pełnomocnika wynosił 200 PLN, a więc został uiszczony w wysokości wyższej niż wymagany wpis od skargi na bezczynności organu. Skarga powinna więc zostać uznana za opłacona należycie, a kwota wpłacona ponad wymagany przepisami wpis powinna zostać zwrócona stronie na podstawie art. 225 P.p.s.a. W takim stanie faktycznym jaki zaistniał w niniejszej sprawie odrzucenie skargi nastąpiło z naruszeniem art. 58 § 1 pkt 1 P.p.s.a. wobec czego skarga kasacyjna zasługiwała na uwzględnienie. Z powyższych przyczyn, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. w 185 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.