II GZ 120/10

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Marzenna Zielińska po rozpoznaniu w dniu 15 czerwca 2010 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia E. P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 1 lutego 2010 r., sygn. akt VI SA/Wa 310/09 w zakresie odrzucenia zażalenia na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 2 października 2009 r., sygn. akt VI SA/Wa 310/09 odrzucające skargę kasacyjną E. P. od postanowienia z dnia 17 czerwca 2009 r., sygn. akt VI SA/Wa 310/09 w sprawie ze skargi E. P. na uchwałę Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej z dnia [...] grudnia 2008 r. nr [...] w przedmiocie zawieszenia postępowania odwoławczego w sprawie skreślenia z listy aplikantów adwokackich postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie Postanowieniem z dnia 1 lutego 2010 r., sygn. akt VI SA/Wa 310/09 Wojewódzki Sąd Administracyjny w W., w sprawie ze skargi E. P. na uchwałę Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej z dnia [...] grudnia 2008 r., nr [...] w przedmiocie zawieszenia postępowania odwoławczego w sprawie skreślenia z listy aplikantów adwokackich odrzucił zażalenie E. P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 2 października 2009 r. odrzucające skargę kasacyjną E. P.. W uzasadnieniu Sąd pierwszej instancji wskazał, iż postanowieniem z dnia 2 października 2009 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. odrzucił skargę kasacyjną na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 17 czerwca 2009 r., odrzucające skargę E. P. na powyżej wskazaną uchwałę Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej. Pismem z dnia 2 listopada 2009 r. skarżąca wniosła zażalenie na powyższe postanowienie wnosząc o jego uchylenie. Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału VI Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 17 grudnia 2009 r., skarżąca wezwana została do uzupełnienia braków formalnych zażalenia poprzez nadesłanie pełnomocnictwa upoważniającego adwokata P. G., do jego sporządzenia. Na wykonanie wezwania zakreślono stronie termin 7 dni od dnia jego doręczenia pod rygorem odrzucenia zażalenia. Powyższe wezwanie zostało doręczone stronie skarżącej w dniu 4 stycznia 2010 r. Sąd pierwszej instancji przytaczając treść art. 178 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 53, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej p.p.s.a.), wskazał, że termin do uzupełnienia braków formalnych zażalenia upływał w dniu 11 stycznia 2010 r., w którym to strona nie wykonała przedmiotowego wezwania, co skutkowało odrzuceniem zażalenia. Zażaleniem E. P. zaskarżyła powyższe postanowienie wnosząc o jego uchylenie. Postanowieniu zarzucono: 1. naruszenie art. 176 ust. 1 w zw. z art. 175 i art. 184 Konstytucji RP oraz przepisów art. 194 § 1 p.p.s.a. i art. 197 § 1 p.p.s.a. wobec niespełnienia przesłanki z art. 195 § 2 p.p.s.a.; 2. naruszenie art. 37 § 1 p.p.s.a. oraz art. 46 § 3 p.p.s.a. w zw. z art. 178 p.p.s.a. poprzez uznanie, że niezłożenie w sądzie pełnomocnictwa procesowego upoważniającego do sporządzenia przez adwokata zażalenia wniesionego osobiście do Sądu przez skarżącą jest takim brakiem formalnym zażalenia, którego nieusunięcie uzasadnia jego odrzucenie; 3. naruszenie poprzez błędną wykładnię art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 163 § 2 p.p.s.a. i art. 166 p.p.s.a. poprzez dopuszczenie zaniedbania w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, przedstawienia i wyjaśnienia podstawy prawnej rozstrzygnięcia sprzecznego z ustaleniami doktryny, a w szczególności – wskazania przepisu ustanawiającego naruszony zdaniem Sądu wymóg formalny zażalenia i wyjaśnienia jego stosowności w sytuacji faktycznej osobistego wniesienia zażalenia przez skarżącą. W uzasadnieniu podniesiono, iż Sąd pierwszej instancji naruszył przepisy wskazane w punkcie 1 zażalenia, gdyż art. 197 § 2 p.p.s.a. ustanawia wyłączność Naczelnego Sądu Administracyjnego w rozpoznaniu zażalenia kierowanego na podstawie art. 194 § 1 p.p.s.a. do NSA poza sytuacją określoną w art. 195 § 2 p.p.s.a. Ostatni z przywołanych przepisów określa, że dopuszczalne jest wyłącznie uchylenie przez WSA postanowienia zaskarżonego zażaleniem, w żadnym zaś przypadku nie jest dopuszczalne odrzucenie przez WSA zażalenia kierowanego na podstawie art. 194 § 1 p.p.s.a. W ocenie wnoszącej zażalenie odrzucenie takiego zażalenia narusza konstytucyjną zasadę dwuinstancyjności postępowania. W zakresie zarzutów z punktu 2 i 3 podniesiono, iż odrzucone zażalenie zostało wniesione osobiście przez skarżącą, co w jej ocenie w oparciu o art. 46 § 3 p.p.s.a. znosi obowiązek przedłożenia pełnomocnictwa. Na poparcie swojego twierdzenia skarżąca wskazała na stanowisko doktryny w tym zakresie i wskazała dodatkowo, że zaniedbanie uzasadnienia rozstrzygnięcia przez Sąd pierwszej instancji godzi w konstytucyjną i wspólnotową normę demokratycznego państwa prawnego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie jest o tyle skuteczne, o ile podniesiono w nim zarzut naruszenia art. 37 § 1 i art. 46 § 3 p.p.s.a., jednakże argumentacja podniesiona przez skarżącą w ramach tego zarzutu jest w ocenie NSA nietrafna. Jak bowiem wynika z treści art. 37 § 1 p.p.s.a. pełnomocnik obowiązany jest przy pierwszej czynności procesowej dołączyć do akt sprawy pełnomocnictwo z podpisem mocodawcy lub wierzytelny odpis pełnomocnictwa. Przepis art. 46 § 3 p.p.s.a., będący niejako powtórzeniem przytoczonego powyżej przepisu dotyczącego pełnomocnika i pełnomocnictwa, stanowi, że do pisma należy dołączyć pełnomocnictwo, jeżeli pismo wnosi pełnomocnik, który przedtem nie złożył pełnomocnictwa. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym utrwalił się pogląd, iż gdy wnoszącym skargę jest pełnomocnik, który nie złożył pełnomocnictwa, wezwanie do uzupełnienia braku formalnego skargi – złożenia pełnomocnictwa – należy skierować do wnoszącego pismo pełnomocnika (por. post. NSA z dnia 22 lutego 2008 r., sygn. akt II FSK 1658/06). Podnosi się również, na tle cytowanego art. 37 § 1 p.p.s.a., iż w przypadku gdy pełnomocnik nie dołączył pełnomocnictwa zgodnie z treścią tego przepisu, powinien pełnomocnictwo dołączyć do pierwszego przez siebie wnoszonego pisma (B. Dauter. B. Gruszczyński A. Kabat, M. Niezgódka – Medek, komentarz, Lex 2009). Wobec zaś faktu, iż przedmiotem zażalenia było postanowienie Sądu pierwszej instancji odrzucające skargę kasacyjną, a zgodnie z art. 194 § 4 p.p.s.a. taki środek zaskarżenia objęty jest przymusem radcowsko- adwokackim, przytoczone powyżej stanowiska sądów administracyjnych i doktryny znajdują zastosowanie w okolicznościach niniejszej sprawy. Przenosząc zatem powyżej przytoczone poglądy, co do kwestii dołączenia pełnomocnictwa na grunt przedmiotowej sprawy, stwierdzić należy, iż Sąd pierwszej instancji powinien był wezwać do złożenia pełnomocnictwa adw. P. G., który opatrzył zażalenie na postanowienie odrzucające skargę kasacyjną pieczęcią i podpisem, jak również w nagłówku zażalenia wskazał swój adres, nie zaś wyłącznie skarżącą E. P.. Zauważyć należy, iż w piśmie z dnia 16 grudnia 2009 r. stanowiącym wykonanie zarządzenia Przewodniczącego II Wydziału Izby Gospodarczej Naczelnego Sądu Administracyjnego, zwracającego akta sprawy Sądowi pierwszej instancji w celu usunięcia dostrzeżonych braków, wskazano, iż usunięcia braku należy dokonać poprzez wezwanie wnoszącej zażalenie do nadesłania pełnomocnictwa do sporządzenia zażalenia udzielonego adw. P. G.. Okoliczność ta w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego nie zwalniała jednak Sądu pierwszej instancji do wezwania obok skarżącej, zgodnie z wytycznymi zawartymi w powyżej powołanym piśmie, przede wszystkim adwokata, który sporządził zażalenie i który je podpisał, do wykazania odpowiedniego pełnomocnictwa. Mając powyższe na względzie Naczelny Sąd Administracyjny w oparciu o art. 185 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.