II FZ 412/10

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA del. Barbara Kołodziejczak-Osetek, , , po rozpoznaniu w dniu 30 sierpnia 2010 r. na posiedzeniu niejawnym zażalenia D. T. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 19 maja 2010 r. sygn. I SA/Gd 289/09 w przedmiocie odmowy przyznania prawa pomocy w sprawie ze skargi D.T. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w G. z dnia 23 lutego 2009 r Nr [...] w przedmiocie: odmowy umorzenia zaległości podatkowej p o s t a n a w i a: oddalić zażalenie Wyrokiem z dnia 14 stycznia 2010 r. wydanym w niniejszej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił skargę D.T., dalej jako skarżąca, na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w G. z 23 lutego 2009 r. w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości podatkowych Skarżąca, pismem z 7 czerwca 2010 r., wniosła, na podstawie art. 260 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz 1270 ze zm, dalej jako u.p.p.s.a.), zażalenie na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z 19 maja 2010 r. sygn I SA/Gd 289/09 i zwróciła się o przyznanie prawa pomocy. Postanowieniem tym, w wyniku rozpoznania sprzeciwu skarżącej od postanowienia referendarza sądowego, Sąd I instancji, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 u.p.p.s.a., odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy w zakresie ustanowienia radcy prawnego. W ocenie Sądu, skarżąca nie wykazała niemożności poniesienia pełnych kosztów postępowania. Sąd I instancji rozważył stan posiadanego przez skarżąca - i jej męża – majątku, uzyskiwanie stałych dochodów z emerytury i przychodów z działalności gospodarczej. Sąd I instancji zwrócił uwagę na brak przedłożenia przez stronę, pomimo wezwania, dokumentów księgowych, niepełną dokumentację z posiadanych rachunków bankowych, brak oświadczenia o zarejestrowanych pojazdach mechanicznych. Zdaniem Sądu I instancji, poniesienie przez skarżącą kosztów pomocy prawnej nie spowoduje uszczerbku utrzymania koniecznego dla niego i rodziny, ponieważ gospodarstwo domowe skarżącej dysponuje przychodami tak z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej, jak z tytułu emerytury męża. Skarżąca, w uzasadnieniu zażalenia, zarzuciła, że Sąd I instancji, wydając postanowienia o prawie pomocy z 14 kwietnia 2010 r. i 19 maja 2010 r., uzasadnił je w odmienny sposób. Skarżąca zwróciła uwagę na fakt, że wielkość nakładów na gorzelnię przekracza wielkość przychodów. Nadto odwołała się do treści sprzeciwu, rozpoznanego przez Sąd I instancji postanowieniem z 19 maja 2010 r. Sąd zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do art. 246 § 1 pkt 2 Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi warunkiem przyznania prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym, jest wykazanie przez skarżącą braku możliwości poniesienia pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Sąd odwoławczy wskazuje, że przyczyną odmowy przyznania skarżącej prawa pomocy było zarówno niewskazanie przez nią okoliczności - o które zwracał się do niej Sąd I instancji - jak też uzyskiwanie przychodów z działalności gospodarczej i dochodów męża z emerytury. Sąd I instancji poddał ocenie możliwości płatnicze skarżącej, rozważając zarówno wielkość uzyskiwanych przez skarżącą przychodów, wielkość ciążących na niej zobowiązań, jak też wpływ deklarowanej straty z działalności gospodarczej na możliwość dysponowania środkami finansowymi przez stronę. Zdaniem Sądu odwoławczego, skarżąca nie wskazała w treści zażalenia ani okoliczności mogących mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia, korzystnego dla skarżącej, ani nie oznaczyła naruszenia prawa przez Sąd I instancji, które mogłoby być przyczyną uchylenia zakwestionowanego postanowienia. Uwagi te należy szczególnie odnieść do niewyjaśnienia przez skarżącą wątpliwości, na które wskazał Sąd I instancji, tj. oświadczenia w przedmiocie pojazdów mechanicznych, kompletu dokumentacji bankowej i księgowej. Sąd odwoławczy wskazuje, że z obydwu zakreślonych przez skarżąca fragmentów uzasadnień wynika uzyskiwanie przez męża skarżącej bieżących środków finansowych (przychodów z działalności gospodarczej). Skarżąca nie wskazała zarazem okoliczności uniemożliwiających jej gospodarowanie środkami, a wzmiankowana przez skarżącą strata jest wartością księgową, bez wykazanego wpływu na dysponowanie bieżącymi wpływami finansowymi. Dlatego odmienna – od prezentowanej przez Sąd I instancji - ocena sytuacji majątkowej przez skarżącą, bez uzasadnienia tejże oceny, wskazania niemożności dysponowania wpływami finansowymi i wskazania przyczyn wadliwości poglądu Sądu I instancji, nie mogła być przyczyną uwzględnienia zażalenia. Zdaniem Sądu odwoławczego, powtórne powołanie się na uzasadnienie sprzeciwu w postępowaniu zażaleniowym przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, nie jest tożsame z wykazaniem wadliwości orzeczenia Sądu I instancji, co jest warunkiem uwzględnienia zażalenia. Sąd odwoławczy wskazuje skarżącej, że postanowienie z 14 kwietnia 2010 r., na które powołała się skarżąca, wydał referendarz sądowy. Dlatego postanowienie to utraciło moc prawną z chwilą wniesienia przez skarżącą sprzeciwu z 28 kwietnia 2010 r. Skuteczne wniesienie sprzeciwu powoduje utratę mocy orzeczenia referendarza sądowego i przejęcie kompetencji do rozpoznania i rozpatrzenia prawa pomocy przez Sąd. Sąd nie zajmuje się wówczas badaniem prawidłowości zakwestionowanego rozstrzygnięcia referendarza sądowego (postanowienie NSA z 11 grudnia 2008 r. II FZ 508/08), lecz analizuje wniosek o przyznanie prawa pomocy od początku samodzielnie, jako nową sprawę. Konsekwencją przedstawionego sposobu postępowania, narzuconego obowiązującym prawem – tj. art. 260 u.p.p.s.a. - jest różniąca się treść uzasadnień postanowień: referendarza sądowego i Sądu – wydanego w wyniku rozpoznania sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego. Fakt ten, na który zwróciła uwagę skarżąca, nie jest wadą postępowania, tylko wynikiem odrębnego rozpoznania wniosku o prawo pomocy przez dwa, niezależne podmioty orzekające. Stąd treść uzasadnień postanowień -referendarza sądowego z 14 kwietnia 2010 r. i Sądu z 19 maja 2010 r. – mogła nie być jednakowa. Mając to na uwadze, Sąd, na podstawie art. 197 § 2 i art. 184 u.p.p.s.a., orzekł, jak w sentencji.