II OSK 1832/09

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Barbara Adamiak Sędzia NSA Wiesław Kisiel Sędzia del. NSA Małgorzata Dałkowska – Szary /spr./ Protokolant Kamil Strzępek po rozpoznaniu w dniu 1 września 2010 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej E. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 19 czerwca 2009 r. sygn. akt IV SA/Gl 994/08 w sprawie ze skargi E. S. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] listopada 2008 r. nr [...] w przedmiocie przyznania uprawnień dla wdów po kombatantach oddala skargę kasacyjną. | | |Uzasadnienie | |Wyrokiem z dnia 19 czerwca 2009 r. sygn. akt IV SA/Gl 994/08 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę E. S. na decyzję| |Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w Warszawie z dnia (...) listopada 2008 r. Nr (...) w przedmiocie | |przyznania uprawnień dla wdów po kombatantach. | |Wyrok ten wydano w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy : | |Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzją z dnia (...) marca 2008 r., wydaną na podstawie art. 20 ust. 3 w| |związku z art. 21 ust. 2 pkt. 4 lit. c) ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami | |represji wojennych i okresu powojennego ( t. j. Dz. U. z 2002r., Nr 42, poz. 371, zwanej dalej ustawą) odmówił E. S. uprawnień | |przysługujących wdowie po kombatancie - zmarłym mężu E. S. Przywołując art. 20 ust. 3 ustawy, Kierownik Urzędu przyznał, iż | |uprawnienia, o których mowa w ust. 2 tego artykułu przysługują wdowom lub wdowcom – emerytom i rencistom oraz osobom pobierającym | |uposażenie w stanie spoczynku lub uposażenie rodzinne pozostałe po kombatantach i innych osobach uprawnionych. | |W powołaniu na utrwalony w orzecznictwie sądowym pogląd (wyrażony m. in. w wyroku Sądu Najwyższego z dnia 11 grudnia 2002 r., sygn. III| |RN 57/02, OSNP 2004/2/24), wskazano, że uprawnienia wdowy (wdowca) po kombatancie mają charakter pochodny od praw przysługujących | |uprzednio kombatantowi, a ich nabycie uzależnione jest od tego, czy pierwotnie uprawniony zachowałby je gdyby żył. Zdaniem organu | |uprawnienia wdowy, jakkolwiek pochodne od statusu zmarłego męża, powinny być oceniane z uwzględnieniem jej osobistej sytuacji prawnej.| |W tym kontekście ponowna ocena uprawnień kombatanckich zmarłego męża nie jest postępowaniem weryfikacyjnym osoby zmarłej, lecz | |ustaleniem przesłanek rozstrzygnięcia sprawy w przedmiocie uprawnień przysługujących wdowie. Przytaczając brzmienie art. 21 ust. 2 pkt.| |4 lit. c ustawy o kombatantach, organ wskazał, że uprawnienia kombatanckie nie przysługują osobie, która w latach 1944-1956 była | |zatrudniona, pełniła służbę lub funkcję w aparacie bezpieczeństwa publicznego poza strukturami Urzędów Bezpieczeństwa, Służby | |Bezpieczeństwa lub Informacji Wojskowej, jeżeli podczas i w związku z tą działalnością wykonywała zadania śledcze i operacyjne związane| |bezpośrednio ze zwalczeniem organizacji oraz osób działających na rzecz suwerenności i niepodległości Rzeczypospolitej Polskiej. | |Opierając się o zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, a to - pismo Centralnego Archiwum Wojskowego z dnia (...) sierpnia 2008r., pkt| |12 deklaracji członkowskiej byłego ZBoWiD, dane zawarte w życiorysie zmarłego, a także zaświadczenie WKU w Z. z dnia (...) maja 1977r.| |organ ustalił, iż E. S. w okresie od (...) maja 1945r. do (...) lipca 1947r. brał udział w walkach zbrojnych z oddziałami Armii | |Krajowej oraz innymi organizacjami pełniąc służbę w Korpusie Bezpieczeństwa Wewnętrznego. Brał zatem udział w zwalczaniu organizacji i | |osób działających na rzecz suwerenności i niepodległości Rzeczypospolitej Polskiej. Natomiast sama formacja (KBW) została zaliczona do | |organizacji działających w ramach aparatu bezpieczeństwa publicznego poza strukturami Urzędów Bezpieczeństwa Publicznego (uchwała 7 | |sędziów Sądu Najwyższego z dnia 7 maja 1992 r., sygn. akt II UZP 7/91, publ. OSNC APU nr 10 z 1992 r., poz. 174 oraz orzeczenie | |Trybunału Konstytucyjnego z dnia 15 lutego 1994 r., sygn. akt T 15/93, publ. OTK Nr 1 z 1994 r., poz. 4). Wobec powyższego organ uznał,| |że E. S. nie może nabyć uprawnień pochodnych po zmarłym mężu, który takich uprawnień nie zachowałby, gdyby żył. | |We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zainteresowana podniosła, że jej zmarły mąż został wcielony w strukturę Korpusu | |Bezpieczeństwa Wewnętrznego stosownie do decyzji RKU w R., a nie było to dobrowolne wstąpienie do tej formacji. Dodała, że mąż pełniąc | |służbę w KBW wykonywał rozkazy przełożonych, a jego działalność polegała na przywracaniu porządku na terenach wyzwolonych, które były | |plądrowane przez zbrojne bandy dezerterów. Podniosła również, że było to pożyteczne działanie bowiem zaprowadzało porządek na tamtych | |terenach. Wskazała ponadto, że jej zmarły mąż przez 6 lat pracował jako robotnik przymusowy w Rzeszy Niemieckiej, dokąd został | |wywieziony po rozpoczęciu działań wojennych w 1939 r. | |W wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzją z dnia (...) listopada | |2008r., wydaną na podstawie art. 127 § 3 i art. 138 § 1 pkt 1 kpa oraz art. 20 ust. 3 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach | |oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego utrzymał w mocy decyzję własną z dnia (...) marca | |2008r. Uzasadniając to rozstrzygnięcie organ podniósł, że zmarły E. S. uzyskał uprawnienia kombatanckie w byłym Związku Bojowników o | |Wolność i Demokrację (ZBoWiD). Podstawę przyznania tych uprawnień stanowiła walka o utrwalanie władzy ludowej, w okresie od maja 1945 | |r. do lipca 1947r., kiedy pełnił on służbę wojskową w (...) Brygadzie KBW. Fakt ten znajduje potwierdzenie w zgromadzonym w sprawie | |materiale dowodowym. Nie budzi zatem wątpliwości organu twierdzenie, iż zmarły mąż strony, będąc żołnierzem wyżej wskazanej formacji | |brał osobisty udział w zwalczaniu organizacji oraz osób działających na rzecz suwerenności i niepodległości Rzeczypospolitej Polskiej. | |Organ powtórzył także argumentację zaprezentowaną w uzasadnieniu decyzji pierwszoinstancyjnej. Przytoczył jednocześnie bogate | |orzecznictwo sądów administracyjnych, z treści którego jednoznacznie wynika, że nawet niedobrowolny udział w wyżej opisanych | |działaniach stanowi podstawę nie przyznania uprawnień kombatanckich. Takiej oceny nie zmienia również fakt walki KBW z oddziałami | |Ukraińskiej Powstańczej Armii (UPA). | |W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skarżąca podniosła, że po długim okresie dyskryminacji wdów po | |kombatantach, wcielonych w drodze mobilizacji do Korpusu Bezpieczeństwa Wewnętrznego, po licznych interwencjach między innymi do | |Rzecznika Praw Obywatelskich i Kancelarii Premiera Rządu RP, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie wydał w dniu 23 września 2008 | |r. wyrok w sprawie sygn. akt II SA/Ol 250/08, wobec którego uległa zmianie dotychczasowa niekorzystna dla wdów linia orzecznicza | |Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych. Rozstrzygnięcie jakie zapadło w wyniku rozpatrzenia jej sprawy jest | |zatem niesłuszne. Podniosła także, że w chwili obecnej nie można z całą stanowczością stwierdzić w jakiego rodzaju działaniach | |zbrojnych brał udział jej mąż. Nadto wskazała, że mąż został poddany w 1991 r. weryfikacji pod kątem posiadanych uprawnień | |kombatanckich i przeszedł ją pomyślnie. Kończąc wskazała na wyrok Sądu Najwyższego z dnia 11 grudnia 1992r., zgodnie z którym wdowie po| |kombatancie przysługują takie same uprawnienia jakie miałby jej mąż gdyby żył. | |Odpowiadając na skargę Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, wnosząc o jej oddalenie, podtrzymał stanowisko | |wyrażone w zaskarżonej decyzji. | |Sąd pierwszej instancji w wyroku oddalającym skargę E. S. generalnie podzielił argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji | |odmawiającej przyznania jej uprawnień kombatanckich, podkreślając, że skarga nie była zasadna w świetle obowiązujących przepisów i | |materiału dowodowego sprawy. | |Zgodnie z oceną Sądu prawidłowe są ustalenia Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, że uprawnienia wdowy po | |kombatancie, określone w art. 20 ust. 3 ustawy o kombatantach, nie mają pierwotnego charakteru. Należą one do kategorii uprawnień | |pochodnych i jako takie, uzależnione są od uprawnień pierwotnych przysługujących zmarłemu współmałżonkowi. Z istoty praw pochodnych | |wynika bowiem, że nie mogą one istnieć bez istnienia uprawnień pierwotnych - a ich zachowanie uzależnione jest od tego, czy pierwotnie | |uprawniony zachowałby uprawnienia kombatanckie, gdyby żył ( pogląd wyrażony w uchwale Sądu Najwyższego z dnia 25 stycznia 1996 r., | |sygn. III AZP 32/95 publ. OSNAPiUS z 1996 r. Nr 15, poz. 206, czy wyrok NSA z dnia 8 marca 2001r. sygn. V SA 1625/00 publ. LEX nr | |79349). Słusznym zatem było, z chwilą złożenia przez skarżącą wniosku o przyznanie uprawnień kombatanckich, wszczęcie postępowania | |administracyjnego w celu zbadania, czy uprawnienia zmarłego męża wnioskodawczyni nadane mu na podstawie ustawy z dnia 23 października | |1975r. o dalszym zwiększeniu świadczeń dla kombatantów i więźniów obozów koncentracyjnych ( Dz.U. Nr 34 poz.186) przez Związek | |Bojowników o Wolność i Demokrację (ZBOWiD) z tytułu "walki o utrwalanie władzy ludowej (KBW) od (...) maja 1945r. do (...) lipca | |1947r." miały umocowanie prawne także w świetle ustawy o kombatantach. | |W opinii Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego Kierownik Urzędu wyraził zasadny pogląd, iż dokonywana w toku postępowania wszczętego | |wnioskiem wdowy po E. S. ocena uprawnień kombatanckich zmarłego męża nie jest postępowaniem weryfikacyjnym w stosunku do osoby zmarłej.| |Niewątpliwie natomiast stanowi ustalenie, w odrębnym postępowaniu, przesłanek koniecznych dla rozstrzygnięcia sprawy w przedmiocie | |uprawnień przysługujących wdowie po kombatancie, ocenianych z uwzględnieniem jej osobistej sytuacji prawnej. | |Sąd pierwszej instancji uznał za niezasadne twierdzenia skarżącej, iż weryfikacja uprawnień jej męża, po 1991r. r., przesądza jej prawo| |do przywilejów kombatanckich, jako wdowy. Twierdzenia te skarżąca wywodziła z faktu posiadania przez zmarłego męża zaświadczenia z | |dnia (...) maja 1996r. zawierającego adnotację o potwierdzeniu uprawnień przyznawanych przez ZBOWiD . Oceniając powyższy dokument, Sąd | |przytoczył normy prawne obowiązujące w dacie wydania zaświadczenia . Wskazał, że art. 25 ust 2 pkt 2 ustawy o kombatantach w jego | |pierwotnej wersji nakazywał bezwzględne pozbawienie uprawnień kombatanckich nabytych wyłącznie z tytułu działalności w latach 1944 | |-1956 w charakterze "uczestników walk o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej", tak jak to miało miejsce w przypadku zmarłego męża | |skarżącej. Dopiero nowelizacja ustawy z dnia 31 lipca 1997r. pozwoliła na zachowanie uprawnień uczestnikom walk o ustanowienie i | |utrwalenie władzy ludowej, jako żołnierzom z poboru, którzy pełnili służbę wojskową w Wojsku Polskim w okresie od 10 maja 1945 r. do 30| |czerwca 1947 r. z zastrzeżeniem, iż odmowa zachowania tych uprawnień nastąpić musi w sytuacji opisanej w art. 21 ust. 2 ustawy o | |kombatantach. Sąd podkreślił, że w przypadku wszczęcia postępowania w przedmiocie uprawnień kombatanckich nabytych z tytułu "walk o | |ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej", po myśli art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy o kombatantach w brzmieniu do dnia 31 lipca 1997r. | |Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów nie był upoważniony do prowadzenia postępowania weryfikacyjnego, które mogło zakończyć się | |wydaniem zaświadczenia. Był natomiast zobligowany do prowadzenia postępowania wyjaśniającego wymagającego wydania decyzji | |administracyjnej. Wynikało to wprost z obowiązującego do 1 października 1997r. rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 12 lutego | |1992 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu postępowania dotyczących pozbawienia uprawnień kombatanckich oraz zasad przeprowadzania | |weryfikacji tych uprawnień (Dz. U. Nr 16, poz. 63). Postępowanie to poddane zostało, zgodnie z treścią § 7 rozporządzenia regułom | |przepisów kodeksu postępowania administracyjnego, a jak stanowił jego § 3 – przed podjęciem decyzji w sprawie pozbawienia uprawnień | |kombatanckich Kierownik Urzędu przeprowadzał postępowanie wyjaśniające albo weryfikacyjne. Postępowanie wyjaśniające w sprawie | |pozbawienia uprawnień kombatanckich, wymagające dla swego zakończenia wydania decyzji administracyjnej, prowadzone było w przypadku | |przesłanki, o której mowa w art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy o kombatantach ( w brzmieniu do 31 lipca 1997r.), a także w przypadkach | |opisanych w art. 21 ust. 2 pkt 1, 3 i 4 tego aktu prawnego. Zapis powyższy pozostawał w korelacji z rozwiązaniem ustawowym wskazującym| |bezwzględne przyczyny pozbawienia uprawnień osób wymienionych w art. 21 ust. 2 pkt 1, 3 i 4 oraz w art. 25 ust. 2 pkt 2. Sąd | |stwierdził, że w dniu (...) maja 1996r., a więc w dacie, z której pochodzi przedstawione przez skarżącą zaświadczenie, brak było | |możliwości prawnych do przeprowadzenia wobec jej męża postępowania weryfikacyjnego, kończącego się wydaniem zaświadczenia, co do | |okoliczności zapisanych nie tylko w art. 25 ust. 2 pkt 2 ale także w w art. 21 ust. 2 pkt 1, 3 i 4 ustawy o kombatantach. Zaświadczenie| |z dnia (...) maja 1996r. przedstawione przez skarżącą nie dowodzi zatem, by sprawa administracyjna w przedmiocie uprawnień | |kombatanckich, których przyznania domaga się skarżąca, została już wcześniej prowadzona i przesądzona, a przesłanki skutkujące | |bezwzględnym pozbawieniem uprawnień kombatanckich zostały zbadane. | |Odnosząc się natomiast do poglądu wyrażonego przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w wyroku z dnia 23 września 2008r. sygn. | |akt II SA/Ol 250/08 niepubl. Sąd I instancji stwierdził, że jest to pogląd odosobniony i pozostaje w sprzeczności z dotychczasową | |linią orzecznictwa. Stwierdzenie bowiem w tym wyroku, że przyznanie uprawnień pochodnych jest wyłącznie potwierdzeniem istnienia | |uprawnień pierwotnych i nie może być poprzedzone analizą zasadności przyznania uprawnień wtórnych, przeczy tezie uchwały Sądu | |Najwyższego z dnia 25 stycznia 1996r. sygn. akt III AZP 32/95 publ. OSNP 1996/15/206, gdzie wskazano, iż uprawnienie pochodne nie może | |istnieć, jeżeli istnieją przesłanki do pozbawienia prawa pierwotnego. Przeczy także poglądowi wyrażonemu w wyroku Naczelnego Sądu | |Administracyjnego z dnia 8 marca 2001r. sygn. V SA 1625/00 publ. LEX Nr 79349, gdzie wskazano, iż zachowanie praw pochodnych | |uzależnione jest od tego, czy pierwotnie uprawniony zachowałby uprawnienia kombatanckie, gdyby żył. | |Dalej Sąd I instancji wskazał, że w niniejszej sprawie okolicznością bezsporną jest nabycie uprawnień kombatanckich przez męża | |skarżącej wyłącznie z tytułu walki o utrwalanie władzy ludowej. Udział w tych walkach brał on odbywając służbę wojskową w (...) | |Brygadzie KBW stacjonującej w L. Powyższe ustalenia organ oparł na materiale dowodowym zgromadzonym w sprawie. W szczególności ustaleń | |tych dokonano na podstawie treści pkt 12 deklaracji ZBoWiD, gdzie E. S. podał, że w okresie od dnia (...) kwietnia 1945 r. do dnia | |(...) lipca 1947r. pełnił służbę wojskową w jednostce KBW w L. biorąc udział w walkach ze zbrojnym podziemiem, w tym "przeciw bandom | |NSZ-AK-UPA", zapisach w Książeczce wojskowej zmarłego męża skarżącej świadczących o jego udziale w walkach z Narodowymi Siłami | |Zbrojnymi oraz z informacji zawartej w piśmie IPN z dnia (...) września 2008 r., z której wynika, że (...) Brygada KBW (w okresie w | |jakim E. S. pełnił służbę w jej szeregach) brała udział w walkach zbrojnych z Armią Krajową, Narodowymi Siłami Zbrojnymi oraz Ukraińską| |Powstańczą Armią (UPA). Sąd podkreślił również, że przepis art. 21 ust. 2 ustawy o kombatantach, zawierający taksatywne wyliczenie | |osób, którym nie przysługują uprawnienia określone w ustawie, chociaż wykazały działalność kombatancką (działalność równorzędną z | |działalnością kombatancką lub okresy zaliczane do takiej działalności albo fakty powodujące uznanie za osoby podlegające represjom | |wojennym lub okresu powojennego), wymienia w pkt 4 lit.c osobę, która: "w latach 1944-1956 była zatrudniona, pełniła służbę lub funkcję| |w aparacie bezpieczeństwa publicznego poza strukturami Urzędów Bezpieczeństwa, Służby Bezpieczeństwa lub Informacji Wojskowej, jeżeli | |podczas i w związku z tą działalnością wykonywała zadania śledcze i operacyjne związane bezpośrednio ze zwalczaniem organizacji oraz | |osób działających na rzecz suwerenności i niepodległości Rzeczypospolitej Polskiej". | |Po dokonaniu tych ustaleń i dokonaniu wykładni poszczególnych zwrotów zawartych w art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. c ustawy o kombatantach w | |powołaniu na orzecznictwo, Sąd I instancji stwierdził, że zasadną była konstatacja Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów, że E. S.| |pełniąc służbę w (...) Brygadzie KBW podczas i w związku z nią wykonywał działania operacyjne polegające na zwalczaniu organizacji | |działających na rzecz suwerenności i niepodległości RP. Taki stan faktyczny, w aspekcie przywołanej normy prawnej, wyklucza przyznanie | |uprawnień kombatanckich wdowie po zmarłym E. S. | |Sąd wskazał również, że bez znaczenia dla oceny powyższych faktów pozostaje twierdzenie skarżącej, iż jej mąż nie miał wpływu na ruchy | |jednostek, do których został wcielony. Udział w ramach służby w KBW w walkach z niepodległościowym podziemiem nawet nie w pełni | |dobrowolny i mający miejsce w ramach służby wojskowej - co było udziałem skarżącego - powodować musi utratę uprawnień kombatanckich ( | |wyrok NSA z dnia 24 lutego 2006 r., II OSK 536/05, LEX nr 194856, wyrok NSA z dnia 10 lutego 2005 r., OSK 1126/04, LEX nr 165721 wraz z| |powołanym tam orzecznictwem). W powołaniu na uzasadnienie wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 15 lutego 1994 r. sygn. K 15/93 (OTK| |z 1994 r. poz. 4) Sąd podkreślił, że niezaprzeczalną wolą ustawodawcy, wyrażoną w treści art. 25 ust. 2 ustawy o kombatantach było | |uniemożliwienie uzyskania uprawnień kombatanckich osobom wymienionym w art. 21 ust. 2 , bez względu na inne ich tytuły do uzyskania | |szczególnych przywilejów kombatanckich. Tytuł do uprawnień kombatanckich, jaki uzyskał E. S. na mocy przepisów obowiązujących do dnia | |wejścia w życie ustawy o kombatantach został zniweczony poprzez zdarzenia ustalone w toku postępowania wszczętego przez wdowę po nim. | |Zdarzenie te miały miejsce w latach 1945 - 1947 i zostały zasadnie uznane za zwalczanie przez męża skarżącej polskiego | |niepodległościowego podziemia. | |Mając na względzie przedstawiony przez organ materiał dowodowy oceniony przez Sąd I instancji w aspekcie obowiązujących norm prawnych,| |Sąd ten uznał za słuszne stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej decyzji, iż brak byłoby podstaw do zachowania uprawnień kombatanckich | |E. S., gdyby żył. W konsekwencji założenia, że uprawnienia wdowy są pochodną uprawnień pierwotnych jej męża, brak było przeto podstaw | |do pozytywnego rozpoznania wniosku skarżącej, a w konsekwencji złożonej przez nią skargi . | | | |Skargę kasacyjną od powyższego wyroku do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniósł pełnomocnik E. S. zaskarżając go w całości. Wyrokowi | |temu zarzucono naruszenia prawa materialnego i procesowego, tj. : | |art. 20 ust. 3, art. 21 ust. 2 pkt. 4 lit. c w zw. z art. 25 ust. 2 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz| |niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz. U. z 1997 r. nr 116, poz. 754 ze zm.) poprzez błędną | |wykładnię i niewłaściwe ich zastosowanie, w znaczeniu uznania, że skarżąca bez względu na ocenę jej osobistej sytuacji prawnej nie | |uzyskałaby uprawnień kombatanckich po zmarłym mężu, skoro on sam jako uprawniony nie zachowałby ich gdyby żył, na podstawie dowodów | |archiwalnych dotyczących jego działalności od kwietnia 1945r. do lipca 1947r. | |art. 7, art. 77 i art. 107 § 3 kpa, co miało istotny wpływ na wynik sprawy w znaczeniu pominięcia w ustaleniach decyzji organu | |administracyjnego i Sądu historycznie pewnych faktów z życia samego uprawnionego, które dałyby mu podstawę do pozytywnego | |zweryfikowania swojej działalności kombatanckiej i uwarunkowałoby skarżącej jako wdowie przyznania pochodnych uprawnień kombatanckich | |także w znaczeniu takim, że nie jest jednolita praktyka w przyznawaniu uprawnień kombatanckich w Kraju w decyzjach Urzędu do Spraw | |Kombatantów oraz orzecznictwa w Sądach Administracyjnych w tej materii. | |Podnosząc powyższe zarzuty wniesiono o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi, | |który wydał orzeczenie. | |W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wskazano, że mąż skarżącej do swej śmierci nie był pozbawiony uprawnień kombatanckich przez akty | |prawne tj. ustawę z dnia 23 października 1975r., ustawę z dnia 24 stycznia 1991r. i nowelizację tej ustawy z dnia 31 lipca 1997r., a | |przedłożone zaświadczenie z dnia (...) maja 1996r. jest wyrazem zweryfikowania uprawnień męża skarżącej przyznanych przez ZBoWiD. | |Podniesiono, że z dokumentów archiwalnych wynika fakt, że E. S. był zwykłym żołnierzem wykonującym polecenia przełożonych, które to | |polecenia zapadały na wyższych szczeblach tej jednostki KBW. Z wykazów działań jednostki KBW przeciwko formacjom tzw. zbrojnego | |podziemia wynika, że te działania były kierowane nie tylko do AK, NSZ, ale różnym formacjom UPA, różnym ugrupowaniom określanym jako | |bandy o charakterze rabunkowym, które rzeczywiście działały w całym Kraju, a okres służby wojskowej właśnie przypadał na dużą aktywność| |tych ugrupowań militarnych określanych jako bandy rabunkowe. Z pisma IPN do Urzędu z dnia (...) września 2008r. wynika, że ta (...) | |brygada KBW E. S. prowadziła w tym okresie też działalność ochronną i konwojową, a więc nie udział czynny w walkach z określonymi | |formacjami, nadto sam IPN stwierdza, że w swoich zasobach materiałowych nie udało się wykazać i potwierdzić osobistego udziału E. S. w| |walkach zbrojnych. Powyższe fakty, w ocenie wnoszącego skargę kasacyjną, podważają ustalenie Sądu orzekającego, że mąż skarżącej | |zrealizował w ramach swojej służby wojskowej wymagane podstawami materialno - prawnymi przesłanki warunkujące przyjęcie wniosku, że | |pozbawił się on sam uprawnień kombatanckich. Według wnoszącego skargę kasacyjną zbyt literalna interpretacja podstaw | |materialno - prawnych uprawnień kombatanckich z ustawy kombatanckiej może prowadzić do rozwiązań krzywdzących samych kombatantów jak| |i wdów i wdowców po zmarłych kombatantach. Sąd orzekający nie zgłębił wszystkich dowodów i faktów zgromadzonych w sprawie, które | |podważają ustalenia, iż E. S. będąc członkiem KBW wykonywać musiał zadania śledcze i operacyjne związane bezpośrednio ze zwalczaniem | |organizacji oraz osób działających na rzecz suwerenności i niepodległości Rzeczypospolitej Polskiej, co jest ujęte w zasadach orzekania| |o uprawnieniach ustawy kombatanckiej. W skardze kasacyjnej podniesiono również, że Sąd błędnie zinterpretował wyrok Sądu | |Najwyższego z dnia 11 grudnia 2002r. w przedmiocie uprawnień wdowy po kombatancie, który to wyrok wskazywał| |na przeprowadzenie ponownej oceny pierwotnych uprawnień kombatanckich kombatanta i uprawnień wdowy jako | |pochodnych od statusu męża z uwzględnieniem jej osobistej sytuacji prawnej. Zakładając nawet taką sytuację, ze gdyby E. S. żył i | |przeszedł pozytywnie weryfikację wedle wskazań ustawy kombatanckiej, to wdowa po nim nie powinna być w innej gorszej sytuacji niż on | |sam pozostawałby, a przyjmowanie założenia, że ów kombatant do swej śmierci nie był zweryfikowany, nie oznacza jednocześnie tego, że | |zostałby pozbawiony uprawnień kombatanckich, a wdowa mająca legitymację do uprawnień pochodnych nie powinna mleć przyznanych takich | |uprawnień. | |Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje : | |W myśl art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm. | |) skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach : 1) naruszenia prawa materialnego przez błędną wykładnię lub niewłaściwe | |zastosowanie ; 2) naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Naczelny Sąd | |Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej , bowiem według art. 183 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami | |administracyjnymi rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc jedynie pod uwagę nieważność postępowania. Związanie | |Naczelnego Sądu Administracyjnego podstawami skargi kasacyjnej wymaga prawidłowego ich określenia w samej skardze. Oznacza to | |konieczność powołania konkretnych przepisów prawa , którym zdaniem skarżącego - uchybił Sąd , uzasadnienia ich naruszenia, a w razie | |zgłoszenia zarzutu naruszenia prawa procesowego - wskazania dodatkowo , że wytknięte naruszenie mogło mieć wpływ na wynik sprawy . | |W niniejszej sprawie żadna z przesłanek określonych w art. 183 § 2 ustawy procesowej nie wystąpiła, stąd Naczelny Sąd Administracyjny | |ograniczył rozpoznanie sprawy do zbadania zasadności zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej . | |Przystępując do oceny wniesionego środka zaskarżenia uznano , iż złożona skarga kasacyjna oraz podniesione w niej zarzuty nie | |zasługiwały na uwzględnienie. | |Przede wszystkim w świetle stanu faktycznego i prawnego sprawy bezzasadny jest zarzut naruszenia przepisów art. 20 ust. 3, art. 21 ust.| |2 pkt. 4 lit. c w zw. z art. 25 ust. 2 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących | |ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz. U. z 1997 r. nr 116, poz. 754 ze zm.) poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe ich | |zastosowanie. | |Niewątpliwym pozostaje w rozpoznawanej sprawie to, iż skarżącej odmówiono przyznania uprawnień wdowy po kombatancie na podstawie art. | |20 ust. 3 w związku z art. 21 ust. 2 pkt. 4 lit. c ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących | |ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz. U. Nr 142 z 1997 r. poz. 950 ze zm.) zgodnie z którym uprawnienia kombatanckie, | |o których mowa w art. 21 ust. 1, nie przysługują osobie, która w latach 1944-1956 była zatrudniona, pełniła służbę lub funkcję w | |aparacie bezpieczeństwa publicznego poza strukturami Urzędów Bezpieczeństwa, Służby Bezpieczeństwa lub Informacji Wojskowej, jeżeli | |podczas i w związku z tą działalnością wykonywała zadania śledcze i operacyjne związane bezpośrednio ze zwalczaniem organizacji oraz | |osób działających na rzecz suwerenności i niepodległości Rzeczypospolitej Polskiej. | |Zgodnie z art. 20 ust. 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych | |i okresu powojennego, kombatantom i innym osobom uprawnionym przysługują uprawnienia socjalne, które mają również wdowy pozostałe po | |kombatantach i innych osobach uprawnionych (art. 20 ust. 3 ustawy). Jednolicie przyjmowany jest w tych okolicznościach pogląd, że | |uprawnienia wdowy mają charakter pochodny, a ich nabycie uzależnione jest od tego, czy pierwotnie uprawniony do nich jej mąż zachowałby| |je, gdyby żył. | |Nie ulega jednak wątpliwości, że wdowie przysługuje jej własne uprawnienie, którego przesłanką jest "bycie wdową po kombatancie", | |dlatego też, uprawnienia wdów po kombatantach, jakkolwiek pochodne od statusu mężów, powinny być oceniane w odniesieniu do ich | |osobistej sytuacji prawnej. Analiza ustawy o kombatantach przemawia za przyjęciem poglądu, że przy uprawnieniach pochodnych niezbędne | |jest ustalenie, iż zmarły kombatant zachowałby uprawnienia kombatanckie, gdyby żył. Jeżeli więc wdowa po kombatancie występuje z | |wnioskiem o przyznanie jej uprawnień dla wdów po kombatantach konieczna jest ponowna ocena uprawnień kombatanckich jej męża. Nie jest | |to postępowanie weryfikacyjne w stosunku do osoby zmarłej, lecz ustalenie przesłanki rozstrzygnięcia sprawy w przedmiocie uprawnień | |przysługujących wdowie. | |Z analizy akt przedmiotowej sprawy w sposób niesporny wynika, iż zmarły E. S. uzyskał uprawnienia kombatanckie w byłym Związku | |Bojowników o Wolność i Demokrację (ZBoWiD) orzeczeniem z dnia (...) sierpnia 1977r. Podstawę przyznania tych uprawnień stanowiła | |walka o utrwalanie władzy ludowej, w okresie od maja 1945 r. do lipca 1947r., kiedy pełnił on służbę wojskową w (...) Brygadzie KBW. | |Fakt ten znajduje potwierdzenie w osobistej deklaracji, którą E. S. złożył w ZBoWiD. W jej pkt 12 podał, że w okresie od dnia (...) | |kwietnia 1945r. do dnia (...) lipca 1947r. pełnił służbę wojskową w jednostce KBW w L. biorąc udział w walkach ze zbrojnym podziemiem, | |w tym "przeciw bandom NSZ-AK-UPA". Również w Książeczce wojskowej E. S. zamieszczony jest wpis o jego udziale w walkach z Narodowymi | |Siłami Zbrojnymi. Z kolei z treści pisma IPN z dnia (...) września 2008r. wynika, że (...) Brygada KBW (w okresie w jakim mąż skarżącej| |pełnił służbę w jej szeregach) brała udział w walkach zbrojnych z Armią Krajową, Narodowymi Siłami Zbrojnymi oraz UPA. | |Za prawidłowe należy zatem uznać ustalenia dokonane w postępowaniu administracyjnym oraz przez Sąd pierwszej instancji, iż E. S. pełnił| |służbę wojskową w formacji wojskowej (...) Korpusu Bezpieczeństwa Publicznego (KBW), co zasadnie zostało zakwalifikowane jako stan | |przewidziany w art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. c ustawy. | |Służba w aparacie bezpieczeństwa publicznego poza strukturami Urzędów Bezpieczeństwa lub Informacji Wojskowej, wykonywanie podczas i w | |związku z tą działalnością zadań operacyjnych i śledczych związanych bezpośrednio ze zwalczaniem organizacji oraz osób działających na | |rzecz suwerenności i niepodległości Rzeczypospolitej Polskiej, stanowiła również podstawę do wydania decyzji pozbawienia uprawnień | |kombatanckich i to niezależnie z jakiego tytułu uprawnienia te zostały przyznane. KBW był wojskowo-policyjną formacją zbrojną Resortu | |Bezpieczeństwa Publicznego, powstałą w 1945 r. do walki z niepodległościowym podziemiem oraz zbrojnymi organizacjami ukraińskimi i | |niemieckimi. Pojęcie "aparatu bezpieczeństwa publicznego" oznaczało wszystkie jednostki organizacyjne kolejno w resorcie Bezpieczeństwa| |Publicznego, Ministerstwie Bezpieczeństwa Publicznego, Komitecie Bezpieczeństwa Publicznego i Ministerstwie Spraw Wewnętrznych (por. | |uchwałę składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z 7 maja 1992 r., II UZP 7/91, OSNA APU 1992, z. 10, poz. 174 oraz orzeczenie Trybunału| |Konstytucyjnego z 15 lutego 1994 r., sygn. akt T 15/93, OTK 1994, z. 1, poz. 4). Są zatem podstawy do wniosku, że KBW był jednostką | |aparatu bezpieczeństwa publicznego poza strukturami Urzędów Bezpieczeństwa, Służby Bezpieczeństwa i Informacji Wojskowej. Trafnie też | |uznał Sąd pierwszej instancji, że zwrot "zadania śledcze i operacyjne" zawarty w art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. c ustawy należy | |interpretować oddzielnie, ten kierunek w orzecznictwie NSA został wyraźnie zaznaczony (por. uzasadnienie wyroku NSA z dnia 10 lutego | |2005 r., sygn. akt OSK 1126/04 oraz powołane tam orzecznictwo). NSA niejednokrotnie przyjmował, iż na podstawie art. 21 ust. 2 pkt 4 | |lit. c ustawy pozbawia się uprawnień kombatanckich nie tylko osoby wykonujące zadania śledcze, ale i zadania operacyjne bezpośrednio | |związane ze zwalczaniem organizacji oraz osób działających na rzecz suwerenności i niepodległości Rzeczypospolitej Polskiej. Udział w | |ramach służby w KBW w walkach z niepodległościowym podziemiem, nawet nie w pełni dobrowolny i mający miejsce w ramach służby wojskowej | |powodował utratę uprawnień kombatanckich uzyskanych z tytułu utrwalania władzy ludowej. | |Bez znaczenia dla oceny tych obligatoryjnych przesłanek utraty uprawnień kombatanckich pozostaje też podnoszona w skardze okoliczność, | |że formacja KBW wykonywała również działania operacyjne polegające na przywracaniu ładu i porządku, ochronie osób i mienia. | |Uprawnienia kombatanckie są szczególnym wyróżnieniem za zasługi dla Polski, zatem przyznanie tychże uprawnień (ich zachowanie) musi | |mieć za podstawę albo działalność , z którą ustawa o kombatantach łączy te uprawnienia bądź też być ofiarą w miejscach i z przyczyn | |określonych w tej ustawie. | |Skoro zatem mężowi skarżącej przyznane zostały uprawnienia kombatanckie na podstawie przepisów prawnych wcześniej obowiązujących, a | |omawiana ustawa z dnia 24 kwietnia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu | |powojennego ( tj. Dz. U. Nr 42 , poz. 371 ze zm. ) nie uznaje za działalność kombatancką lub z nią równorzędną utrwalania władzy | |ludowej w ramach aparatu bezpieczeństwa publicznego poza strukturami Urzędów Bezpieczeństwa Służby Bezpieczeństwa lub Informacji | |Wojskowej , to w świetle art. 21 ust. 2 pkt.4 lit. c oraz art. 25 ust 2 pkt. 2 w związku z art. 20 ust. 3 tej ustawy wystąpiły | |przesłanki do odmowy przyznania skarżącej uprawnień wdowy po kombatancie w oparciu o tę podstawę materialno prawną, albowiem gdyby | |zmarły kombatant żył to niewątpliwie w okolicznościach tej sprawy nie mógłby zachować tych uprawnień kombatanckich, gdyż sam fakt | |takiej służby powoduje pozbawienie uprawnień kombatanckich na podstawie przepisu art. 25 ust. 2 pkt. 1 lit. a ustawy. | |Zatem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach prawidłowo zastosował te przepisy i oddalił skargę strony albowiem zasadnie przyjął na| |podstawie materiału dowodowego , iż zmarły mąż skarżącej uzyskał uprawnienia kombatanckie wyłącznie z tytułu utrwalania władzy ludowej | |w okresie od maja 1945 r. do lipca 1947r., kiedy pełnił on służbę wojskową w (...) Brygadzie KBW, spełniając tym samym przesłankę z | |art. 21 ust. 2 pkt. 4 lit. c ustawy o kombatantach. | |Sąd I instancji dokonał również prawidłowej oceny dotyczącej braku mocy wiążącej zaświadczenia z dnia (...) maja 1996r. zawierającego | |adnotację o potwierdzeniu uprawnień przyznanych przez ZBoWiD | |Dotychczasowe wywody uprawniają wniosek, iż zaskarżony skargą kasacyjną wyrok Sądu pierwszej instancji nie został wydany z naruszeniem | |prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie. Trafność orzeczenia Sądu uzasadniało prawidłowe | |zastosowanie przepisu art. 20 ust. 3 w zw. z art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. c powołanej na początku ustawy. | |Sąd pierwszej instancji zasadnie również wskazał, że powoływany przez skarżącą wyrok WSA w Olsztynie z dnia 23 września 2008r. sygn. | |akt II SA/Ol zawiera stanowisko odosobnione, sprzeczne z wskazaną w tezie uchwały SN z dnia 25 stycznia 1996r. sygn. akt III AZP | |32/95 i wielokrotnie akceptowaną przez Naczelny Sąd Administracyjny wykładnią przepisu art. 20 ust. 3 ustawy o kombatantach wskazującą,| |że uprawnienia wdowy mają charakter pochodny, a ich nabycie uzależnione jest od tego, czy pierwotnie uprawniony do nich jej mąż | |zachowałby je, gdyby żył. | |Ponadto pełnomocnik skarżącej wskazując na naruszenie prawa procesowego zarzucił wyrokowi Sądu I instancji naruszenie art.7, 77, | |oraz 107 § 1 kpa . Jednakże zarzut ten jest także nieusprawiedliwiony . | |Skarżący zarzut ten uzasadnia "pominięciem w ustaleniach decyzji organu administracyjnego i Sądu historycznie pewnych faktów z życia | |samego uprawnionego, które dałyby mu podstawę pozytywnego zweryfikowania swojej działalności kombatanckiej". | |Z art. 133 p.p.s.a. wynika, że sąd orzeka wedle stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie wydania zaskarżonego aktu lub | |podjęcia zaskarżonej czynności, a wynikającego z akt sprawy. Ma zatem obowiązek ocenić, czy zebrany w postępowaniu administracyjnym | |materiał dowodowy jest pełny, został prawidłowo zebrany i jest wystarczający do ustalenia stanu faktycznego, jaki stan faktyczny sprawy| |wynika z akt sprawy i czy w świetle istniejącego wówczas stanu prawnego podjęte przez organ rozstrzygnięcie sprawy jest zgodne z | |obowiązującym prawem. Mówiąc innymi słowy sąd administracyjny bada, czy ustalenia faktyczne dokonane w postępowaniu przed organami | |administracyjnymi, odpowiadają prawu – por. wyr. NSA z 23 stycznia 2007 r., II FSK 72/06, ONSAiWSA 2008, nr 2, poz. 31. Jak zostało | |wcześniej wykazane, Sąd I instancji dopełnił tych obowiązków. Jego ocena, że organ prawidłowo ustalił stan faktyczny i wyjaśnił | |okoliczności istotne dla rozstrzygnięcia wniosku o przyznanie uprawnień dla wdowy po kombatancie znajduje bowiem uzasadnienie w aktach| |sprawy. Sąd pierwszej instancji odniósł się też w uzasadnieniu wyroku szczegółowo do przeprowadzonego przez Kierownika Urzędu do Spraw | |Kombatantów i Osób Represjonowanych postępowania administracyjnego. Tym samym należało uznać, że zarzut naruszenia art. 77 jak | |również art. 7 i 107 § 1 kpa jest nietrafny. | |Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził , iż zarzuty skargi kasacyjnej w przedmiotowej sprawie jako nieusprawiedliwione| |nie zasługiwały na uwzględnienie. | | | |Zważywszy zatem , że skarga nie ma uzasadnionych podstaw Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 ustawy - Prawo o | |postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł o oddaleniu skargi kasacyjnej |