I OZ 7/10

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Ewa Dzbeńska po rozpoznaniu w dniu 18 stycznia 2010 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia S. G. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 10 listopada 2009 r., sygn. akt III SA/Łd 259/09 o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie z dnia 24 września 2009 r. w sprawie ze skargi S. G. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z dnia [...] lutego 2009 r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niewłaściwości postanawia: oddalić zażalenie. Postanowieniem z dnia 10 listopada 2009 r., sygn. akt III SA/Łd 259/09 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, odmówił przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie z dnia 24 września 2009 r. w sprawie ze skargi S. G. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z dnia [...] lutego 2009 r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niewłaściwości. W uzasadnieniu postanowienia Sąd wskazał, że w dniu 26 października 2009 r. wpłynęło zażalenie na postanowienie z dnia 24 września 2009 r. wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jego wniesienia. W uzasadnieniu pełnomocnik skarżącego wskazał, że zaskarżone postanowienie zostało doręczone wyłącznie pełnomocnikowi. Podkreślił, że skarżący nie dysponuje żadnym środkiem porozumiewania się na odległość ani nie ma rodziny za pośrednictwem, której można by się z nim kontaktować. Pełnomocnik skarżącego zaznaczył, że w związku z powyższym listownie (przesyłką priorytetową) zawiadomił skarżącego o wydanym postanowieniu i zwrócił się z prośbą o wypełnienie formularza PPF i udzielenie pełnomocnictwa do występowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym. Skarżący odebrał przesyłkę w dniu 19 października 2009 roku. W ocenie pełnomocnika skarżącego w tym dniu ustała przyczyna uchybienia terminu do wniesienia zażalenia, bowiem skarżący dowiedział się o jego wydaniu. Dodatkowo zaznaczono, że pełnomocnik skarżącego nie mógł złożyć zażalenia bez współdziałania skarżącego ze względu na brak pełnomocnictwa przed NSA jak i konieczność opłacenia zażalenia, ewentualnie złożenia wniosku o PPF. Odmawiając przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi wskazał, że w sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności uzasadniających możliwość przywrócenia uchybionego terminu. Sąd uznał bowiem, iż podane przez stronę skarżącą w uzasadnieniu wniosku argumenty nie wykazują braku jej winy. Skarżący w niniejszym postępowaniu reprezentowany jest przez pełnomocnika z urzędu będącego adwokatem. Jak wynika z akt sądowych w dniu 15 lipca 2009 r. pełnomocnik skarżącego złożył do akt pełnomocnictwo do reprezentowania skarżącego, które w świetle przepisu art. 39 pkt 1 powołanej wyżej ustawy, umocowuje do podejmowania wszelkich łączących się ze sprawą czynności w postępowaniu przed wojewódzkim jak i Naczelnym Sądem Administracyjnym, nie wyłączając skargi o wznowienie postępowania i postępowania wywołanego jej wniesieniem. Jednocześnie wskazać należy, że przedmiotowa sprawa jest sprawą z kategorii szeroko rozumianej pomocy społecznej, bowiem dotyczy dodatku mieszkaniowego. Zaś zgodnie z treścią art. 239 pkt 1 lit. a) ustawy, obowiązek uiszczenia kosztów sądowych nie ciąży na stronie z zakresu pomocy i opieki społecznej. Dlatego też kolejny argument podnoszony przez stronę skarżącą nie ma racji bytu, bowiem w przedmiotowej sprawie skarżący nie był obowiązany do uiszczenia opłaty od zażalenia, a co za tym idzie nie istniała potrzeba złożenia kolejnego wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów i ustanowienie adwokata. Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł S. G., wnosząc o jego zmianę poprzez przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie z dnia 24 września 2009 r. o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia skargi. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucił: 1) błąd w ustaleniach faktycznych mających wpływ na treść rozstrzygnięcia, polegający na uznaniu, że zakres pełnomocnictwa złożonego do akt sprawy w dniu 15 lipca 2009 r. pozwalał na dokonywanie wszystkich łączących się ze sprawą czynności; 2) naruszenie prawa procesowego mające wpływ na treść rozstrzygnięcia, tj. art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej powoływana jako P.p.s.a., polegające na odmowie przywrócenia terminu do złożenia zażalenia na postanowienie z dnia 24 września 2009 r., w sytuacji gdy strona nie ponosi winy w uchybieniu terminowi do złożenia zażalenia. W uzasadnieniu zażalenia wskazano, iż pełnomocnictwo z dnia 14 lipca 2009 r. do reprezentowania "przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Łodzi, w sprawie sygn. akt III SA/Łd 259/09" nie ma charakteru pełnomocnictwa do "prowadzenia poszczególnej sprawy", o jakim mowa w art. 36 pkt 2 P.p.s.a. oraz art. 39 P.p.s.a., lecz ma węższy zakres. Ponadto, nie można zgodzić się z oceną Sądu I instancji, jakoby uchybienie terminu do złożenia zażalenia było zawinione przez stronę czy pełnomocnika. Brak możliwości bieżącego kontaktu pomiędzy skarżącym, a jego pełnomocnikiem jest w okolicznościach sprawy sytuacją obiektywną, niezawinioną. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: zażalenie nie ma usprawiedliwionych podstaw. Zgodnie z art. 86 § 1 P.p.s.a., sąd może na wniosek strony przywrócić uchybiony termin do dokonania czynności w postępowaniu sądowym, o ile uchybienie nastąpiło bez winy strony. W myśl art. 87 § 2 P.p.s.a. na stronie spoczywa obowiązek uprawdopodobnienia okoliczności wskazujących na brak jej winy w uchybieniu terminu. Uprawdopodobnienie braku winy w uchybieniu terminu wiąże się z tym, że strona skarżąca powinna uwiarygodnić stosowną argumentacją swoją staranność oraz fakt, iż przeszkoda uniemożliwiająca dokonanie czynności w terminie była od niej niezależna. W niniejszej sprawie Sąd I instancji prawidłowo ocenił, że wskazane przez skarżącego okoliczności nie stanowią o braku winy w uchybieniu terminu. Argumentacja przedstawiona w zażaleniu prowadzi do rozgraniczenia odpowiedzialności pełnomocnika i skarżącego za czynności związane z wniesieniem zażalenia, a w konsekwencji do ograniczenia zakresu udzielonego pełnomocnictwa. Jak wynika z udzielonego w dniu 14 lipca 2009 r. adwokat M. U. pełnomocnictwa (k. 35), jest to zgodnie z klasyfikacją przyjętą w art. 36 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, pełnomocnictwo do prowadzenia poszczególnych spraw, a takie pełnomocnictwo stosownie do art. 39 pkt 1 w/w ustawy, obejmuje z samego prawa umocowanie do wszystkich łączących się ze sprawą czynności w postępowaniu. Błędny jest pogląd wnoszącego zażalenie, iż powołane pełnomocnictwo ma węższy zakres i dotyczy tylko czynności przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Łodzi, a zatem jest pełnomocnictwem do "niektórych czynności w postępowaniu". Pełnomocnictwo do reprezentowania strony w postępowaniu przed sądem pierwszej instancji obejmuje również upoważnienie do sporządzenia zażalenia (skargi kasacyjnej). Za powyższą tezą przemawia w szczególności argument, że orzeczenie wojewódzkiego sądu administracyjnego jest nieprawomocne, a więc pełnomocnik, któremu się je doręcza, powinien dokonać jego oceny pod kątem zgodności z prawem. W konsekwencji powinien mieć prawo wniesienia środka zaskarżenia – bez konsultacji z mocodawcą, która niejednokrotnie z przyczyn obiektywnych nie będzie możliwa – skoro jest ono ograniczone terminem (por. J. P. Tarno Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2010, s. 119). Niezasadny jest również zarzut pełnomocnika skarżącego twierdzącego, że stanowisko Sądu, wyrażone w zaskarżonym postanowieniu, odnośnie zwolnienia skarżącego od kosztów sądowych w niniejszej sprawie, nie znajduje oparcia w treści art. 239 pkt 1 lit. a) P.p.s.a. Zgodnie z ugruntowanym orzecznictwem sądów administracyjnych ze względu na rodzaj świadczenia, jakim jest dodatek mieszkaniowy, należy przyjąć wykładnię celowościową i przyjąć, że również strony skarżące działania lub bezczynność organów w sprawach z zakresu dodatków mieszkaniowych korzystają z ustawowego zwolnienia od kosztów sądowych na podstawie art. 239 pkt 1 lit. a) powołanej ustawy (postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 grudnia 2005 r., sygn. akt I OZ 1417/05). Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny orzekł, jak w sentencji postanowienia, w oparciu o art. 184 w zw. z art. 197 P.p.s.a.