II SA/Lu 223/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Leszek Leszczyński, Sędziowie Sędzia WSA Ewa Ibrom,, Sędzia NSA Krystyna Sidor (sprawozdawca), Protokolant Asystent sędziego Monika Kutarska, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 25 czerwca 2009 r. sprawy ze skargi Z. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie pomocy na dożywianie oddala skargę Decyzją z dnia [...] wydaną na podstawie art. 138 §1 pkt 1 kpa Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Lublinie utrzymało w mocy decyzję wydaną z upoważnienia Wójta Gminy N. przez p.o. Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej w N. z dnia [...] w przedmiocie udzielenia pomocy Z. W. w ramach rządowego programu "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" w formie zasiłku celowego w wysokości 200 zł miesięcznie w okresie od 1 stycznia 2009r. do 30 czerwca 2009r., z przeznaczeniem na zakup żywności, ustalając, że wypłata świadczenia za styczeń 2009 r. zostanie zrealizowana po uprawomocnieniu się decyzji, natomiast świadczenia za miesiąc luty i kolejne będą przekazywane w dniach od 21 do 25 każdego miesiąca. Organy administracyjne obu instancji ustaliły, że sytuacja materialna Z. W. uzasadnia przyznanie mu pomocy społecznej. Skarżący prowadzi bowiem samodzielne gospodarstwo domowe, a utrzymuje się wyłącznie z emerytury wynoszącej 556,02 zł miesięcznie oraz świadczeń z pomocy społecznej. Organ I instancji stwierdził w konsekwencji, że dochód Z. W. jest niższy od kryterium dochodowego, ustalonego na podstawie art. 5 ust. 1 ustawy o ustanowieniu programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania", wynoszącego 715, 15 zł. Organ wyjaśnił jednocześnie, że wprawdzie faktycznie Z. W. otrzymuje tytułem renty 396,95 zł, gdyż część renty jest potrącana przez komornika, to jednak potrącenia komornicze nie podlegają – w świetle obowiązujących przepisów - odliczeniu od dochodu. Organ odwoławczy natomiast ustalił, że dochód Z. W. w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku tj. w październiku 2008r. wyniósł 756,02 zł, ponieważ obejmował także zasiłek celowy w kwocie 200 zł, a więc jest wyższy od ustawowego kryterium dochodowego. Z uwagi jednak na to, że już w listopadzie dochód ten był mniejszy (wynosił 556, 02 zł) oraz ze względu na sytuację materialną, rodzinną i zdrowotną Z.W. (zaliczonego do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności typu P), organ odwoławczy utrzymał rozstrzygnięcie organu I instancji w mocy. Kolegium ustaliło ponadto (m.in. na podstawie wywiadu środowiskowego przeprowadzonego w dniu 14 października 2008r.), że wykazane miesięczne wydatki Z. W. stanowią: koszty energii elektrycznej – 50 zł, wywozu nieczystości – 30 zł i leków – 30 zł, rachunki za telefon – 60 zł oraz koszty skarg, odwołań, dojazdów do WSA i SKO w L. – 116 zł. Kolegium nie zaliczyło natomiast, wskazywanych przez Z. W. wydatków w kwocie 360 zł miesięcznie na wynagrodzenie osób drugich za opiekę nad nim; Kolegium uznało, że wydatki te nie zostały należycie udokumentowane np. pokwitowaniami zapłaty. W konsekwencji, w ocenie Kolegium, przyznany przez organ I instancji zasiłek celowy w wysokości 200 zł miesięcznie jest wystarczający, tym bardziej, że Z. W. często otrzymuje świadczenia z pomocy społecznej m.in. specjalny zasiłek celowy w wysokości 120 zł na podstawie decyzji z dnia 12 stycznia 2009r. Skargę do sądu administracyjnego wniósł Z. W., domagając się zmiany zaskarżonej decyzji. W obszernym uzasadnieniu, a następnie w pismach procesowych z dnia 19 i 23 czerwca 2009r. skarżący ogólnie zakwestionował sposób rozstrzygania jego spraw przez organy, zarzucając im stronniczość, działanie na szkodę i stałe naruszanie obowiązujących przepisów. Odnośnie zaskarżonej decyzji, skarżący zarzucił, że przyznana kwota zasiłku jest za niska i wniósł o przyznanie mu dodatkowo 550 zł na zakup żywności niezbędnej na trzy posiłki dziennie, które byłyby przygotowywane przez opiekunkę w jego miejscu zamieszkania; takie rozwiązanie byłoby dla niego wygodniejsze i tańsze, niż dojeżdżanie do prywatnej "K. P." w N., na co przeznacza 775 zł miesięcznie. Skarżący zarzucił również, że jego dochód został źle obliczony, gdyż zasiłek w kwocie 200 zł, jaki otrzymał w okresie od 1 lipca do 31 grudnia 2008r. w ramach rządowego programu "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" nie powinien być do niego doliczony, ponieważ w świetle § 6 rozporządzenia z dnia 7 lutego 2006r. ma on "formę identyfikującą się z formą rzeczową". Podniósł także, iż zwrot części zasiłku na dożywianie niweczy cele pomocy społecznej, co stanowi podstawę do odstąpienia od niego zgodnie z art. 104 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w obszernym uzasadnieniu argumentację zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r.- Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269) sąd administracyjny sprawuje kontrolę zaskarżonej decyzji w zakresie jej zgodności z prawem. Zaskarżona decyzja prawa nie narusza. Podstawą jej wydania były przepisy ustawy z dnia 29 grudnia 2005 r. o ustanowieniu programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" (Dz. U. Nr 267, poz. 2259), zwanej dalej ustawą. Celem tego programu jest m.in. wsparcie gmin w wypełnianiu zadań własnych w zakresie dożywiania dzieci oraz zapewnienia posiłku osobom jego pozbawionym, ze szczególnym uwzględnieniem osób z terenów objętych wysokim poziomem bezrobocia i ze środowisk wiejskich. Pomoc w zakresie dożywiania może być przyznana nieodpłatnie osobom i rodzinom, jeżeli dochód osoby samotnie gospodarującej lub dochód na osobę w rodzinie nie przekracza co do zasady 150 % kryterium dochodowego, o którym mowa w ustawie o pomocy społecznej. Do udzielenia pomocy w zakresie dożywiania mają odpowiednie zastosowanie – na podstawie art. 5 ust.1 i art. 7 ustawy - przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. Nr 64, poz. 593 ze zm.), w świetle których udzielając świadczeń organ kieruje się zasadą dostosowywania rodzaju, formy i rozmiaru świadczeń do okoliczności konkretnej sprawy, jak również uwzględniania potrzeb osób korzystających z pomocy, jeżeli potrzeby te odpowiadają celom i możliwościom pomocy społecznej. Rozmiar świadczenia powinien być odpowiedni do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy oraz do możliwości finansowych organów odpowiedzialnych za udzielnie pomocy. Decyzja o przyznaniu świadczenia z pomocy społecznej oraz o ustaleniu jego wysokości ma charakter uznaniowy, co oznacza, że nie zawsze osoba spełniająca ustawowe kryteria do przyznania świadczenia, świadczenie to otrzyma. Uznanie administracyjne, pozwala organowi administracji na wybór rozstrzygnięcia, które organ uważa za najbardziej właściwe. Podkreślić należy, że decyzja wydana w oparciu o uznanie administracyjne nie podlega kontroli sądowej z punktu widzenia celowości. (por. I. Bogucka, Państwo prawne a problem uznania administracyjnego, Państwo i Prawo 1992, z. 10, s.32 i nast.) Kontrola sądowa sprowadza się wyłącznie do oceny czy organ administracji uwzględnił całokształt okoliczności faktycznych, mających znaczenie w sprawie oraz czy w ramach swego uznania nie naruszył zasady swobodnej oceny dowodów (por. wyrok NSA z dnia 8 maja 2002r. (SA/Sz 2548/00, niepubl.), a więc dotyczy prawidłowości postępowania organu administracji poprzedzającego wydanie decyzji. W szczególności polega ona na sprawdzeniu czy wydanie decyzji poprzedzone zostało prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem dowodowym oraz wyjaśnieniem stanu faktycznego sprawy zgodnie z obowiązkami nałożonymi na organy w przepisach art. 7, 77 § 1 i 80 kpa. Sąd nie może natomiast wkraczać w sferę zastrzeżoną do kompetencji organów administracyjnych, a więc – o ile prawidłowo przeprowadzono postępowanie - sąd nie może kwestionować wysokości przyznanego świadczenia. W niniejszej sprawie nie można zarzucić zarówno organowi I instancji, jak i organowi odwoławczemu naruszenia obowiązujących przepisów przy rozstrzyganiu wniosku skarżącego z dnia 10 listopada 2008r. o przyznanie mu świadczenia na zakup żywności, a w konsekwencji nie można zarzucić organom przekroczenia granic uznania administracyjnego. Wydanie decyzji zostało poprzedzone czynnościami wyjaśniającymi zmierzającymi do prawidłowego ustalenia stanu faktycznego, wykorzystano również przeprowadzony ze skarżącym aktualizacyjny wywiad środowiskowy. Ponadto zwrócić należy uwagę, że wniosek skarżącego mógł być również rozpoznany w oparciu o przepisy art. 39 i art. 41 ustawy o pomocy społecznej (zasiłek celowy i specjalny zasiłek celowy). W ocenie Sądu, organ wybierając jednak jako podstawę decyzji przepisy ustawy z dnia 29 grudnia 2005 r. o ustanowieniu programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania", przyjął najkorzystniejsze rozwiązanie dla skarżącego, to jest takie, które dawało mu największe szanse na uzyskanie świadczenia. Dochód skarżącego obliczony zgodnie z art. 8 ustawy o pomocy społecznej wynoszący 756,02 zł (renta i zasiłek celowy) przekracza bowiem kryterium dochodowe dla osoby samotnie gospodarującej określone w tej ustawie, a więc "zwykły" zasiłek celowy (art. 39 tej ustawy) nie mógłby być przyznany. Natomiast możliwość taką dawała będąca podstawą rozstrzygnięcia ustawa z dnia 29 grudnia 2005r. o ustanowieniu programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania", której przepisy przewidują łagodniejsze rygory, m.in. wyższe kryterium dochodowe, dlatego nie można organowi zarzucić "działania na szkodę". Wbrew zarzutom skargi, przy ustalaniu dochodu skarżącego prawidłowo uwzględniono przyznany mu zasiłek celowy w wysokości 200 zł. Zgodnie bowiem z art. 8 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej, do dochodu nie wlicza się jedynie jednorazowego pieniężnego świadczenia socjalnego, zaś zasiłek przyznany skarżącemu nie jest świadczeniem jednorazowym, lecz okresowym (od 1 lipca do 31 grudnia 2008r.) Chybiony jest także zarzut naruszenia przez organ art. 104 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej, na podstawie którego w przypadkach szczególnych, właściwy organ może odstąpić od żądania zwrotu należności z tytułu wydatków na świadczenia z pomocy społecznej. Ani decyzja organu I instancji z dnia [...], ani tym bardziej zaskarżona decyzja utrzymująca ją w mocy nie nakazywała bowiem skarżącemu zwrotu takich wydatków. Z powyższych względów Sąd skarga, jako pozbawiona uzasadnionych podstaw podlega oddaleniu na podstawie art.151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1270)